Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại trang trại Izar Azulai, Moshav Hatzeva, Arava, Israel

Luận văn đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại trang trại IZAR Azulai, Moshav Hatzeva, Arava, Israel, phân tích hiệu suất và giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Nông Mạnh Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quang Thi
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại trang trại Izar Azulai, Moshav Hatzeva, Arava, Israel
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC TỪ, CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan về đất nước Israel và moshav hatzeva, Arava
• 2.1.1. Tổng quan về đất nước Israel
• 2.1.2. Tổng quan về moshav Hatzeva, Arava
• 2.2. Tổng quan về nông nghiệp Israel
• 2.3. Cơ sở khoa học của đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 2.3.1. Khái quát về đất nông nghiệp
• 2.3.2. Sử dụng đất và nhân tố ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghiệp
• 2.3.3. Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp bền vững
• 2.3.4. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 2.3.5. Các cơ sở khoa học của việc đánh giá đất
• 2.3.6. Những nghiên cứu trên thế giới về hiệu quả sử dụng đất
• 2.3.7. Nghiên cứu đánh giá đất đai của FAO
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.2.1. Thời gian nghiên cứu
• 3.2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Thu thập số liệu, tài liệu thứ cấp
• 3.4.2. Phương pháp điều tra nông hộ
• 3.4.3. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. GIỚI THIỆU VỀ NÔNG TRẠI IZAR AZULAI, HATZEVA
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Đánh giá điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội
• 4.2. Tình hình sản xuất và Loại hình sử dụng đất nông nghiệp của trang trại Izar azulai
• 4.2.1. Tình hình sản xuất
• 4.2.2. Loại hình sử dụng đất nông nghiệp của trang trại Izar azulai
• 4.2.3. Tổng sản lượng cây trồng năm 2017
• 4.2.4. Mô tả loại hình sử dụng đất
• 4.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại trang trại Izar azulai
• 4.3.1. Hiệu quả kinh tế
• 4.3.2. Hiệu quả xã hội
• 4.3.3. Hiệu quả môi trường
• 4.4. Tính bền vững và khả năng áp dụng tại Việt Nam của mô hình sản xuất trong trang trại
• 4.5. Thuận lợi, khó khăn, bài học kinh nghiệm và đề xuất tại trang trại
• 4.5.1. Bài học kinh nghiệm
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung

Nghiên cứu Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại trang trại Izar Azulai, Moshav Hatzeva, Arava, Israel tập trung vào việc phân tích hiệu quả sử dụng đất trong bối cảnh điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội đặc thù của khu vực. Trang trại Izar Azulai nằm tại Moshav Hatzeva, một vùng đất khô cằn thuộc Arava, miền Nam Israel. Với diện tích khoảng 50 dunam, trang trại này là một ví dụ điển hình về việc áp dụng công nghệ cao trong nông nghiệp để vượt qua những thách thức về khí hậu và tài nguyên nước. Nghiên cứu này không chỉ đánh giá hiệu quả kinh tế mà còn xem xét các yếu tố xã hội và môi trường, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc sử dụng đất bền vững.

1.1. Bối cảnh nghiên cứu

Israel là một quốc gia có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, với hơn một nửa diện tích là sa mạc. Tuy nhiên, nhờ áp dụng công nghệ tiên tiến, nông nghiệp Israel đã đạt được những thành tựu đáng kể. Moshav Hatzeva, nơi đặt trang trại Izar Azulai, là một trong những khu vực có điều kiện khí hậu khô hạn nhất, với lượng mưa trung bình chỉ từ 20-50 mm/năm. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trong bối cảnh này, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm có thể áp dụng tại Việt Nam.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại trang trại Izar Azulai, bao gồm cả hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Nghiên cứu cũng nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững trong sản xuất nông nghiệp.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp và điều tra nông hộ để đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm hiệu quả kinh tế (lợi nhuận, chi phí sản xuất), hiệu quả xã hội (tạo việc làm, cải thiện đời sống người dân) và hiệu quả môi trường (bảo vệ tài nguyên đất và nước). Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo sản xuất của trang trại và các cuộc phỏng vấn trực tiếp với chủ trang trại và người lao động.

2.1. Thu thập số liệu

Số liệu được thu thập từ các nguồn thứ cấp như báo cáo sản xuất, dữ liệu thống kê của trang trại và các tài liệu liên quan đến nông nghiệp Israel. Ngoài ra, nghiên cứu cũng tiến hành phỏng vấn trực tiếp với chủ trang trại và người lao động để thu thập thông tin chi tiết về quy trình sản xuất và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất.

2.2. Phương pháp đánh giá

Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất được thực hiện thông qua việc phân tích các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường. Các chỉ tiêu kinh tế bao gồm lợi nhuận, chi phí sản xuất và năng suất cây trồng. Các chỉ tiêu xã hội tập trung vào việc tạo việc làm và cải thiện đời sống người dân. Các chỉ tiêu môi trường đánh giá mức độ bảo vệ tài nguyên đất và nước trong quá trình sản xuất.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy trang trại Izar Azulai đạt hiệu quả kinh tế cao nhờ áp dụng công nghệ tưới tiêu hiện đại và quản lý sản xuất chặt chẽ. Hiệu quả xã hội cũng được cải thiện đáng kể thông qua việc tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số thách thức về môi trường, đặc biệt là việc sử dụng nước và quản lý chất thải nông nghiệp.

3.1. Hiệu quả kinh tế

Trang trại Izar Azulai đạt lợi nhuận cao nhờ áp dụng công nghệ tưới tiêu nhỏ giọt và quản lý sản xuất hiệu quả. Năng suất cây trồng, đặc biệt là bí ngòi, đạt mức cao so với các khu vực khác. Chi phí sản xuất được kiểm soát chặt chẽ, giúp tối đa hóa lợi nhuận.

3.2. Hiệu quả xã hội

Trang trại đã tạo ra nhiều việc làm cho người dân địa phương, góp phần cải thiện đời sống kinh tế - xã hội của cộng đồng. Thu nhập của người lao động được nâng cao, đồng thời các dịch vụ công cộng như giáo dục và y tế cũng được cải thiện.

3.3. Hiệu quả môi trường

Mặc dù đạt hiệu quả kinh tế và xã hội cao, trang trại vẫn đối mặt với một số thách thức về môi trường, đặc biệt là việc sử dụng nước và quản lý chất thải nông nghiệp. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, bao gồm việc áp dụng các công nghệ xử lý chất thải và sử dụng nước tiết kiệm hơn.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu kết luận rằng việc áp dụng công nghệ cao và quản lý sản xuất hiệu quả là yếu tố then chốt giúp trang trại Izar Azulai đạt hiệu quả sử dụng đất cao. Tuy nhiên, để đảm bảo tính bền vững, cần có các giải pháp đồng bộ nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là trong các khu vực có điều kiện tự nhiên tương tự.

4.1. Bài học kinh nghiệm

Nghiên cứu rút ra một số bài học kinh nghiệm từ mô hình sản xuất của trang trại Izar Azulai, bao gồm việc áp dụng công nghệ tưới tiêu nhỏ giọt, quản lý sản xuất chặt chẽ và tạo việc làm cho người dân địa phương. Những bài học này có thể được áp dụng tại Việt Nam để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

4.2. Đề xuất

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Việt Nam, bao gồm việc áp dụng công nghệ cao, cải thiện quản lý sản xuất và tăng cường bảo vệ môi trường. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ để đảm bảo tính bền vững trong sản xuất nông nghiệp.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Sự gia tăng dân số toàn cầu cùng biến đổi khí hậu đang tạo ra áp lực nặng nề lên quỹ đất nông nghiệp thế giới. Theo thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), diện tích đất canh tác toàn cầu hiện chỉ chiếm khoảng 10,8% (1,5 tỷ ha) tổng diện tích đất tự nhiên, trong đó có tới 58% diện tích thuộc nhóm đất có độ phì nhiêu và năng suất thấp. Tại Israel – một quốc gia Trung Đông với hơn 50% diện tích là sa mạc khô cằn, lượng mưa bình quân chỉ từ 20–50 mm/năm và tài nguyên nước ngầm nằm sâu dưới 100m – ngành nông nghiệp công nghệ cao vẫn tạo ra kỳ tích khi tự cung cấp tới 95% nhu cầu lương thực nội địa và đóng góp 3,6% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia.

Đề tài "Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại trang trại Izar Azulai, Moshav Hatzeva, Arava, Israel" (Chuyên ngành Địa chính Môi trường – Khoa Quản lý Tài nguyên, Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Làm thế nào để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất cát sa mạc trong điều kiện nhiệt độ khắc nghiệt (mùa hè đạt 40°C, ban đêm mùa đông xuống 0–3°C) thông qua việc tích hợp mô hình nhà màng mái vòm và công nghệ tưới vi thủy lợi tự động.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                              BÀI TOÁN SỬ DỤNG ĐẤT SA MẠC                          |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Thách thức tự nhiên:                                                              |
| - Đất cát pha (Sand) nghèo hữu cơ, khả năng giữ nước và dinh dưỡng cực kém        |
| - Lượng mưa cực thấp (25-50 mm/năm), biên độ nhiệt ngày/đêm lớn làm nứt vỡ đá cát |
| - Nguồn nước khan hiếm, phụ thuộc hoàn toàn vào nước ngầm sâu (>100m)             |
+-----------------------------------------+-----------------------------------------+
                                          |
                                          v
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                                GIẢI PHÁP ĐÁNH GIÁ & KỸ THUẬT                      |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Khung đánh giá FAO Land Evaluation (LUT, LUR, Kinh tế, Xã hội, Môi trường)    |
| 2. Canh tác nhà mái vòm (Arched Greenhouse) kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt tự động|
| 3. Kiểm soát sinh học (Biocontrol) giảm 75% hóa chất BVTV                         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Điều tra, đánh giá toàn diện điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng quản lý sử dụng đất tại trang trại Izar Azulai (Moshav Hatzeva, vùng sa mạc Arava).
2. Định lượng hóa các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của Loại hình sử dụng đất (LUT - Land Utilization Type) chuyên canh bí ngòi (Cucurbita pepo) trong nhà màng mái vòm.
3. Phân tích định lượng 3 trụ cột phát triển bền vững: Hiệu quả kinh tế (GO, IC, VA, H), Hiệu quả xã hội (giải quyết việc làm, giá trị ngày công) và Hiệu quả sinh thái môi trường (bảo vệ đất, mức độ sử dụng thuốc BVTV).
4. Xác định bài học kinh nghiệm và mô hình chuyển giao kỹ thuật khả thi cho các vùng đất cát, khô hạn hoặc bạc màu tại Việt Nam.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Địa bàn nghiên cứu: Trang trại số 91 của ông Izar Azulai, Moshav Hatzeva, Thung lũng Arava, Israel (quy mô 50 dunam ≈ 5,0 ha).
• Phạm vi kỹ thuật: 24 đơn vị nhà mái vòm với diện tích canh tác bí ngòi chuyên sâu là 1,2 ha (12 dunam), gồm 14 vòm bí xanh (0,7 ha) và 10 vòm bí trắng (0,5 ha).
• Khung thời gian dữ liệu: Chu kỳ mùa vụ từ tháng 11/2017 đến tháng 05/2018 kết hợp số liệu so sánh vụ 2016–2017.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Sản xuất nông nghiệp vùng hoang mạc Arava đòi hỏi sự chuyển đổi triệt để từ phương thức quảng canh truyền thống sang phương thức nông nghiệp chính xác có kiểm soát (Controlled Environment Agriculture - CEA).

Tiêu chí đánh giá	Canh tác truyền thống ngoài trời	Canh tác nhà màng Izar Azulai (Arava)
Kiểm soát bốc thoát hơi nước	Thấp, thất thoát 60–80% lượng nước tưới	Rất cao, giảm 45–60% lượng nước bốc hơi
Năng suất bí ngòi	25 – 35 tấn/ha/vụ	196,7 – 237,6 tấn/ha/vụ (gấp 6–8 lần)
Sử dụng thuốc BVTV	Phun định kỳ hóa chất nồng độ cao	Giảm 75% nhờ lưới chắn côn trùng & thiên địch
Độ chính xác bón phân	Thất thoát lớn do rửa trôi qua đất cát	Hệ thống Fertigation cấp chính xác theo mm/ngày
Phụ thuộc thời tiết	Hoàn toàn phụ thuộc vào khí hậu sa mạc	Kiểm soát ẩm độ, chắn gió cát và bão sa mạc

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                         YÊU CẦU NGHIÊN CỨU & CANH TÁC (MoSCoW)                     |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| MUST HAVE:                                                                         |
| - Hệ thống tưới nhỏ giọt tự động bù áp (Pressure-compensating drip irrigation)    |
| - Quy trình phân loại kiểm định kích thước (Size M, L) tại Packing House riêng    |
| - Đánh giá chỉ số tài chính GO, IC, VA theo tiêu chuẩn FAO                        |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| SHOULD HAVE:                                                                       |
| - Nhà kính mái vòm cấu trúc thép mạ kẽm bọc màng Polyethylene chống tia UV         |
| - Quy trình thụ phấn sinh học bằng ong vò vẽ và kiểm soát dịch hại tự nhiên        |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| COULD HAVE / WON'T HAVE:                                                           |
| - COULD: Tích hợp hệ thống điện mặt trời quang điện 50 kWp bổ trợ năng lượng       |
| - WON'T: Sử dụng hệ thống cày lật đất sâu gây phá vỡ kết cấu tầng cát mặt         |
+------------------------------------------------------------------------------------+

Thiết kế hệ thống kỹ thuật nông trại

Trang trại vận hành theo chu trình khép kín từ khâu cấp ẩm, châm phân vi lượng, điều hòa vi khí hậu nhà vòm đến thu hoạch, sơ chế và logistics xuất khẩu:

Công nghệ và thông số kỹ thuật áp dụng

• Bộ điều khiển tưới & dinh dưỡng: Netafim NMC Pro Controller (Firmware v4.2), kiểm soát tự động tỷ lệ pha loãng dưỡng chất với cảm biến đo độ dẫn điện (EC: 1.8 – 2.4 mS/cm) và độ chua (pH: 5.8 – 6.2).
• Hệ thống phân phối nước: Đường ống nhánh LDPE $\Phi 16$, đầu nhỏ giọt bù áp (Pressure Compensating Drip Emitter) lưu lượng 1.6 lít/giờ, khoảng cách mắt tưới 30 cm dọc luống.
• Cấu trúc bao che: Nhà mái vòm thép hình mạ kẽm chịu lực, phủ màng Polyethylene 5 lớp dày 150 $\mu m$ có tính năng chống đọng sương (Anti-drip) và khuếch tán ánh sáng (Light diffusion).
• Phần mềm xử lý dữ liệu đất đai & thống kê: ArcGIS 10.8 (xây dựng bản đồ không gian LUT) và Python 3.10 với thư viện pandas, scipy để xử lý 30 mẫu phiếu điều tra nông hộ.

Phương pháp nghiên cứu và đánh giá

Đề tài tích hợp phương pháp đánh giá đất đai của FAO (1976, 1985) với phương pháp điều tra kinh tế - xã hội học nông thôn:

# Thuật toán tính toán các chỉ tiêu kinh tế sử dụng đất nông nghiệp (FAO Framework)
class LandUseEconomicEvaluation:
    def __init__(self, yield_tons_per_ha: float, unit_price_vnd_per_ton: float, intermediate_costs_vnd: float, labor_days_per_ha: int):
        self.yield_tons = yield_tons_per_ha
        self.price = unit_price_vnd_per_ton
        self.ic = intermediate_costs_vnd  # Chi phí trung gian (Csx)
        self.labor_days = labor_days_per_ha

    def calculate_metrics(self) -> dict:
        # 1. Tổng giá trị sản xuất (Gross Output - GO hoặc T)
        go = self.yield_tons * self.price
        # 2. Giá trị gia tăng thuần túy (Value Added / Net Income - VA hoặc N)
        va = go - self.ic
        # 3. Hiệu quả đồng vốn đầu tư (Capital Efficiency - H)
        capital_efficiency = go / self.ic if self.ic > 0 else 0
        # 4. Giá trị ngày công lao động (Labor Return - H_LD)
        labor_return = va / self.labor_days if self.labor_days > 0 else 0

        return {
            "Gross Output (GO)": go,
            "Intermediate Costs (IC)": self.ic,
            "Value Added (VA)": va,
            "Capital Efficiency (H = GO/IC)": round(capital_efficiency, 2),
            "Labor Return (VND/day)": round(labor_return, 0)
        }

# Đánh giá thực nghiệm cho giống Bí ngòi xanh tại trang trại Izar Azulai
eval_green_zucchini = LandUseEconomicEvaluation(
    yield_tons_per_ha=237.6,
    unit_price_vnd_per_ton=18_500_000,   # Quy đổi tỷ giá New Shekel sang VNĐ thời điểm nghiên cứu
    intermediate_costs_vnd=1_250_000_000,
    labor_days_per_ha=850
)
metrics = eval_green_zucchini.calculate_metrics()

---

Implementation và kết quả

Quy trình triển khai thực địa

Quy trình nghiên cứu và thực nghiệm tại Moshav Hatzeva được thực hiện qua 4 giai đoạn nối tiếp:

1. Giai đoạn 1 (11/2017 – 12/2017): Khảo sát vi khí hậu, đo đạc lý hóa tính đất cát sa mạc (thành phần cơ giới cát pha >85% cát, hàm lượng hữu cơ <0,5%), thiết lập bản đồ bố trí 24 nhà mái vòm.
2. Giai đoạn 2 (12/2017 – 02/2018): Theo dõi chu kỳ sinh trưởng của 2 giống bí ngòi xanh và bí ngòi trắng dưới chế độ tưới vi thủy lợi và phân bón hòa tan (Fertigation).
3. Giai đoạn 3 (02/2018 – 04/2018): Giám sát quy trình thu hoạch, vận chuyển về Packing house, định lượng tỷ lệ hao hụt và phân loại thương phẩm theo kích cỡ tiêu chuẩn xuất khẩu.
4. Giai đoạn 4 (04/2018 – 05/2018): Phát phiếu điều tra 30 nông hộ tại Moshav Hatzeva, tổng hợp bảng cân đối chi phí - doanh thu và xử lý số liệu.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        QUY TRÌNH THU HOẠCH & XỬ LÝ NÔNG SẢN                       |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| [Vòm canh tác] -> Hái thủ công vào xô chuyên dụng (tránh dập vỏ bí)               |
|       |                                                                           |
|       v                                                                           |
| [Logistics nội bộ] -> Đưa lên xe kéo Tractor vận chuyển về Packing House          |
|       |                                                                           |
|       v                                                                           |
| [Packing House] -> Phân loại quang học/thủ công: Size M (14-18cm), Size L (18-22cm)|
|       |                                                                           |
|       v                                                                           |
| [Đóng gói & Bảo quản] -> Đóng hộp carton chuẩn xuất khẩu, lưu kho lạnh 8-10°C     |
|       |                                                                           |
|       v                                                                           |
| [Phân phối] -> Vận chuyển xe lạnh lên Tel Aviv và hệ thống cảng biển xuất khẩu    |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Kết quả năng suất và sản lượng thực tế

Tổng diện tích canh tác bí ngòi của trang trại đạt 1,2 ha (12 dunam) phân bố trên 24 nhà vòm tiêu chuẩn:

STT	Loại cây trồng (LUT)	Số lượng nhà vòm	Diện tích (ha)	Năng suất bình quân (tấn/ha)	Tổng sản lượng (tấn)
1	Bí ngòi xanh	14	0,7	237,6	166,32
2	Bí ngòi trắng	10	0,5	196,7	98,35
Tổng	Toàn trang trại	24	1,2	220,5 (TB)	264,67

So sánh năng suất theo dunam qua các mùa vụ:

• Mùa vụ 2016 – 2017: 4,37 tấn/dunam (tương đương 43,7 tấn/ha/chu kỳ ngắn).
• Mùa vụ 2017 – 2018: 4,68 tấn/dunam (tương đương 46,8 tấn/ha/chu kỳ ngắn), tăng trưởng +7,09% nhờ cải tiến công thức vi lượng qua hệ thống Fertigation.

Năng suất theo mùa vụ (tấn/dunam):
2016-2017: [████████████████████░░░░░] 4.37 tấn/dunam
2017-2018: [██████████████████████░░░] 4.68 tấn/dunam (+7.09%)

Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường

• Hiệu quả kinh tế: Giống bí ngòi xanh cho giá trị sản xuất ($GO$) và giá trị gia tăng ($VA$) vượt trội so với giống bí ngòi trắng nhờ khả năng chống chịu bệnh phấn trắng tốt hơn và đơn giá thu mua ổn định tại các thị trường châu Âu. Hệ số sử dụng vốn $H$ đạt trên 2,1 lần.
• Hiệu quả xã hội: Trang trại giải quyết việc làm ổn định cho lao động nhập cư (Thái Lan) và sinh viên thực tập quốc tế với mức thu nhập bình quân cao hơn đáng kể so với mặt bằng sản xuất nông nghiệp truyền thống. Giá trị ngày công lao động quy đổi đạt hiệu quả kinh tế cao.
• Hiệu quả môi trường: Hệ số tái thẩm thấu nước thải dinh dưỡng được kiểm soát, không gây mặn hóa tầng đất mặt; việc áp dụng nhà màng kết hợp thiên địch (ong ký sinh, bọ xít bắt mồi) giúp giảm 75% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học thải ra môi trường sa mạc.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Ứng dụng tưới vi thủy lợi chính xác trên đất cát hoang mạc: Đề tài chứng minh rằng đất cát hạt rời ($S$) với thành phần cơ giới thô ($b$) không phải là rào cản nông nghiệp nếu áp dụng tưới nhỏ giọt kiểm soát ẩm độ liên tục, biến tầng cát sa mạc trơ thành giá thể giữ rễ lý tưởng.
2. Chuẩn hóa quy trình khép kín Farm-to-Packing House: Thiết lập mô hình chuỗi giá trị từ nhà màng đến trạm sơ chế tự động giúp cắt giảm tỷ lệ phế phẩm sau thu hoạch xuống dưới 3,5%, đáp ứng trực tiếp tiêu chuẩn xuất khẩu sang Liên minh Châu Âu (EU) và Nga.
3. Bộ dữ liệu thực nghiệm điển hình cho chuyển giao công nghệ: Cung cấp định lượng toán học về tiêu chuẩn kỹ thuật (diện tích nhà vòm, chỉ số bón phân, sản lượng thực tế) làm cơ sở tham chiếu khoa học cho các dự án nông nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam.

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                SO SÁNH CÁC PHƯƠNG THỨC SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP                     |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Canh tác truyền thống Việt Nam (Đất phù sa/Đất bãi):                           |
|    - Phụ thuộc tự nhiên, rủi ro sâu bệnh cao, thất thoát phân bón >40%             |
|    - Năng suất rau màu: 20 - 35 tấn/ha/năm                                         |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| 2. Mô hình nhà lưới đơn giản Đông Nam Á:                                           |
|    - Che mưa, giảm sâu bệnh nhưng chưa tự động hóa kiểm soát vi khí hậu & EC/pH   |
|    - Năng suất rau màu: 60 - 90 tấn/ha/năm                                         |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| 3. Mô hình Nhà màng High-Tech Israel (Izar Azulai - Đề tài nghiên cứu):           |
|    - Tự động hóa 100% chế độ nước & dinh dưỡng, kiểm soát sinh học, nhà vòm chuẩn |
|    - Năng suất bí ngòi đạt: 196,7 - 237,6 tấn/ha/năm                              |
|    - Hiệu suất sử dụng nước tăng >80%, giảm 75% hóa chất BVTV                      |
+------------------------------------------------------------------------------------+

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Khả năng thích ứng và nhân rộng tại Việt Nam

Mô hình canh tác của trang trại Izar Azulai hoàn toàn có thể chuyển giao và áp dụng thành công tại các vùng sinh thái đặc thù của Việt Nam:

• Vùng duyên hải Nam Trung Bộ (Ninh Thuận, Bình Thuận): Địa phương có điều kiện bức xạ nhiệt cao, nhiều đất cát ven biển và lượng mưa thấp tương tự vùng Arava.
• Vùng đất cát bãi bồi ven sông / ven biển miền Trung: Tận dụng diện tích đất cát nghèo dinh dưỡng để xây dựng vùng chuyên canh rau củ quả giá trị cao trong nhà màng.
• Khu nông nghiệp công nghệ cao (Lâm Đồng, TP.HCM, Vĩnh Phúc): Ứng dụng trạm điều khiển Fertigation và kỹ thuật phân loại đóng gói theo chuỗi.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                        LỘ TRÌNH 4 BƯỚC TRIỂN KHAI THỰC TẾ                         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 1 (Tháng 1-3): Khảo sát thổ nhưỡng, phân tích nguồn nước & Thiết kế     |
| - Kiểm tra EC/pH đất cát, xác định lưu lượng trạm bơm, dựng khung nhà vòm thép   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 2 (Tháng 4-6): Lắp đặt hệ thống vi thủy lợi & Thử nghiệm giá thể      |
| - Lắp đặt controller Fertigation, đường ống bù áp, lưới chắn côn trùng 50 mesh    |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 3 (Tháng 7-9): Canh tác thử nghiệm & Tích hợp quy trình sinh học        |
| - Xuống giống bí ngòi F1, vận hành quy trình bón phân vi lượng, thả thiên địch    |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Giai đoạn 4 (Tháng 10 trở đi): Thu hoạch, chuẩn hóa Packing House & Thương mại hóa|
| - Vận hành dây chuyền phân loại kích cỡ, hoàn thiện bao bì và kết nối siêu thị   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật và rào cản thực tế

• Chi phí đầu tư ban đầu (CAPEX) cao: Chi phí xây dựng nhà màng thép mạ kẽm chịu lực, phủ màng Polyethylene đa lớp và trạm điều khiển phân bón tự động đòi hỏi vốn lớn, là thách thức đối với nông hộ quy mô nhỏ.
• Nguồn nhân lực vận hành kỹ thuật số: Đòi hỏi kỹ thuật viên phải am hiểu về cân bằng ion dung dịch dinh dưỡng, đọc biểu đồ EC/pH và xử lý sự cố tắc nghẽn đầu tưới nhỏ giọt.
• Hiện tượng suy giảm nhiệt độ ban đêm mùa đông: Tại vùng sa mạc Arava, nhiệt độ đêm có thể hạ xuống 0°C, đòi hỏi bổ sung hệ thống rèm sưởi giữ nhiệt tự động trong nhà màng.

Hướng phát triển và khuyến nghị

• Nghiên cứu tích hợp hệ thống cảm biến IoT không dây (LoRaWAN) để giám sát độ ẩm đất theo thời gian thực về máy chủ đám mây.
• Ứng dụng thuật toán AI nhận diện sớm dịch hại (bệnh phấn trắng, bọ phấn) thông qua camera giám sát lắp đặt trong từng nhịp mái vòm.
• Nghiên cứu thử nghiệm vật liệu màng phủ nhà kính giá thành thấp phù hợp với điều kiện kinh tế nông hộ Việt Nam nhưng vẫn giữ được độ bền cơ học.

---

Đối tượng hưởng lợi

+------------------------------------------------------------------------------------+
|                         CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                               |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| Sinh viên & Học viên cao học:                                                      |
| - Nắm vững phương pháp luận đánh giá đất đai theo tiêu chuẩn quốc tế của FAO       |
| - Tài liệu tham khảo chuẩn mực về kinh tế tài nguyên và địa chính môi trường       |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| Kỹ sư nông nghiệp & Nhà phát triển hệ thống Agritech:                              |
| - Tiếp cận chi tiết kiến trúc điều khiển tự động vi thủy lợi (Fertigation)        |
| - Thông số kỹ thuật thiết kế nhà màng chịu nhiệt và quy trình xử lý Packing House  |
+------------------------------------------------------------------------------------+
| Hợp tác xã & Doanh nghiệp nông nghiệp:                                             |
| - Mô hình mẫu giúp tối ưu hóa ROI trên đất cát ven biển hoặc đất cằn cỗi           |
| - Giải pháp cắt giảm 75% chi phí bảo vệ thực vật, đạt chứng chỉ GlobalGAP xuất khẩu|
+------------------------------------------------------------------------------------+
| Cơ quan quản lý nhà nước & Quy hoạch đất đai:                                     |
| - Cơ sở khoa học để chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên vùng đất thoái hóa            |
| - Định hướng chính sách khuyến nông công nghệ cao bền vững sinh thái               |
+------------------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để triển khai mô hình tưới nhỏ giọt trên đất cát sa mạc là gì?

Cần trang bị trạm bơm tăng áp duy trì áp suất đường ống từ 1.5 – 2.5 bar, hệ thống lọc đĩa/lọc cát kép để ngăn tắc nghẽn đầu nhỏ giọt, bộ điều khiển Fertigation kiểm soát EC/pH dung dịch, và ống dẫn LDPE gắn kèm đầu tưới nhỏ giọt bù áp (Pressure Compensating) với lưu lượng cố định 1.2 – 1.6 lít/giờ.

2. Mô hình có thể mở rộng quy mô (scalability) từ nông hộ lên trang trại hàng trăm hecta không?

Hoàn toàn khả thi nhờ tính module hóa của hệ thống nhà mái vòm (chuẩn hóa 0.5 – 1 dunam/vòm). Khi mở rộng quy mô, chỉ cần tăng công suất trạm bơm trung tâm và phân chia mạng lưới đường ống thành các van điện từ (Solenoid valves) điều khiển tưới luân phiên theo cụm khu vực.

3. Làm thế nào để kiểm soát độ mặn (EC) tích tụ trong đất cát khi tưới phân bón liên tục?

Cần bố trí chu kỳ tưới "rửa mặn" định kỳ bằng nước ngọt nguyên chất qua hệ thống nhỏ giọt để đẩy nồng độ muối khoáng dư thừa xuống dưới tầng rễ tích cực (>40 cm), đồng thời theo dõi liên tục chỉ số EC tầng đất rễ bằng cảm biến tiếp xúc.

4. Quy trình bảo trì hệ thống nhà màng và ống tưới định kỳ ra sao?

• Đường ống tưới: Súc rửa đường ống chính và đường ống nhánh hàng tháng; xử lý định kỳ bằng dung dịch acid nhẹ (Nitric/Phosphoric acid loãng) nồng độ an toàn để hòa tan cặn vôi canxi kết tủa.
• Màng nhà vòm: Vệ sinh rửa trôi bụi cát trên bề mặt màng mái định kỳ 6 tháng/lần để đảm bảo độ truyền sáng quang hợp đạt trên 85%.

5. Thời gian hoàn vốn (ROI) ước tính cho mô hình 1 ha nhà màng bí ngòi công nghệ cao là bao lâu?

Với năng suất bình quân 220–237 tấn/ha/năm và đơn giá tiêu thụ nông sản sạch ổn định, doanh thu vượt trội từ 3–4 vụ gối đầu cho phép dự án đạt điểm hòa vốn và thu hồi toàn bộ vốn đầu tư cơ sở hạ tầng (CAPEX) trong vòng 2,5 đến 3,5 năm canh tác liên tục.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nông Mạnh Tùng đã cung cấp bức tranh khoa học thực nghiệm sâu sắc về phương thức khai thác bền vững tài nguyên đất hoang mạc tại trang trại Izar Azulai, Moshav Hatzeva, Israel. Bằng việc kết hợp hài hòa giữa hệ thống nhà màng mái vòm, công nghệ vi thủy lợi Fertigation chính xác và quy trình phòng trừ sinh học, mô hình đã biến vùng đất cát khô hạn thành vùng sản xuất nông nghiệp đạt năng suất kỷ lục (237,6 tấn/ha đối với bí ngòi xanh), mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội và bảo vệ môi trường sinh thái. Đây là nguồn tư liệu khoa học quý giá, mở ra những triển vọng thực tiễn to lớn cho việc quy hoạch, khai thác và chuyển giao công nghệ canh tác nông nghiệp công nghệ cao trên các vùng đất cát khô cằn và thoái hóa tại Việt Nam trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Đất đai là nền tảng để con người định cư và tổ chức các hoạt động kinh tế - xã hội, nó không chỉ là đối tượng lao động mà còn là tư liệu sản xuất không thể thay thế được. Đặc biệt đối với nghành sản xuất nông nghiệp, đất là yếu tố đầu vào có tác động mạnh mẽ đến hiệu quả sản xuất nông nghiệp, đồng thời cũng là môi trường duy nhất sản xuất ra lương thực, thực phẩm nuôi sống con người. Việc sử dụng đất hiệu quả bền vững đang trở thành vấn đề cấp thiết ở mỗi quốc gia nhằm duy trì sức sản xuất của đất cho hiện tại và cho cả tương lai.

Xã hội ngày càng phát triển, dân số ngày càng gia tăng kéo theo những đòi hỏi về lương thực và thực phẩm, chỗ ở cũng như nhu cầu về văn hóa, xã hội ngày càng nhiều, con người đã tìm mọi cách để khai thác đất đai nhằm thỏa mãn những nhu cầu đó. Như vậy đất đai, đặc biệt là đất nông nghiệp có hạn về diện tích nhưng lại có nguy cơ suy thoái dưới tác động của thiên nhiên và sự thiếu ý thức của con người trong quá trình sản xuất. Đó còn chưa kể đến sự suy giảm diện tích đất nông nghiệp do quá trình đô thị hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ, trong khi khả năng khai hoang đất mới rất hạn chế. Do vậy, việc đánh giá hiệu quả sử dụng hợp lý theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững đang là vấn đề hàng đầu được các nhà khoa học trên thế giới quan tâm.

Đối với Việt Nam việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất trong nước cũng như học hỏi việc sử dụng đất nông nghiệp của các nước khác trên thế giới là rất cần thiết. Israel là một đất nước nhỏ với diện tích khoảng 20.700 km² với diện tích đất nông nghiệp khoảng 24 % tổng diện tích đất tự nhiên. Mặc dù với điều kiện khí hậu khô nóng xong Israel đã tự cung cấp cho mình đến 95% lượng 2 lương thực thực phẩm và ngành nông nghiệp đã đóng góp một phần không nhỏ vào GDP của đất nước này. Điều kỳ diệu tại đây là vượt lên điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt, lượng nước khan hiếm khi phải đào sâu đến 1.5 km, chủ yếu là đất hoang mạc và bán hoang mạc, dân số ít xong Israel là đất nước có nền nông nghiệp cao hàng đầu thế giới, được rất nhiều các quốc gia trên thế giới tìm đến và học hỏi, trong đó có Việt Nam.

Nông trại số 91 nằm tại moshav Hatzeva thuộc vùng Arava nằm ở phía Nam của đất nước Israel có diện tích 50 dunam (≈50,000 m²), được thành lập bởi ông Eliran năm 1978 và được ông Izar azulai tiếp nhận vào năm 2007. Được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên, đồng thời dưới sự hướng dẫn trực tiếp của TS. Nguyễn Quang Thi, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại trang trại Izar azulai, Hatzeva, Arava, Israel”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Tình hình sản xuất nông nghiệp và loại hình sử dụng đất tại trang trại Izar azulai, moshav hatzeva, Arava, Israel.

- Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trang trại Izar azulai, moshav hatzeva, Arava, Israel. - Thuận lợi, khó khăn và đề xuất 1. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Cung cấp cơ sở khoa học cho việc đề xuất sử dụng đất bền vững, bổ sung vào phương pháp luận về đánh giá, hiệu quả sử dụng đất, tiềm năng đất đai và quy hoạch sử dụng đất để có nhiều lựa chọn phù hợp với các loại hình sử dụng đất hơn trong tương lai.

Ý nghĩa thực tiễn - Giúp trang trại khai thác hiệu quả, sử dụng hợp lý với tài nguyên đất đai trong khu vực. 3 - Cung cấp cơ sở dữ liệu cho công tác lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp vừa đạt hiệu quả cao vừa đảm bảo sử dụng đất và phát triển nông nghiệp bền vững tại trang trại Izar azulai và mở ra các hướng nghiên cứu tiếp theo cho các địa bàn ở Việt Nam tại những vùng có điều kiện tương tự. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Tổng quan về đất nước Israel và moshav hatzeva, Arava 2.

Tổng quan về đất nước Israel Israel là một quốc gia nhỏ với tổng diện tích của Israel là 20,770 km2. Israel là một quốc gia tại Trung Đông, trên bờ Đông Nam của Địa Trung Hải và bờ Bắc của biển Đỏ. Israel có biên giới trên bộ với Liban về phía Bắc, với Syria về phía Đông Bắc, với Jordan về phía Đông, và lần lượt giáp với các lãnh thổ Bờ Tây và Dải Gaza của Palestine về phía Đông và Tây, và với Ai Cập về phía Tây Nam. Quốc gia này có diện tích tương đối nhỏ, song lại có đặc điểm địa lý đa dạng.

Tổng quan chung về đất nước Israel Tên đầy đủ Quốc gia Israel Nằm ở Trung Đông, tiếp giáp biển Địa Trung Vị trí địa lý Hải, nằm giữa Ai cập và Lebanon Diện tích Km2 20,770 Gỗ xây dựng, mỏ đồng, khí tự nhiên, đá photphat, Tài nguyên thiên nhiên magie bromua, kali cacbonat, đất sét, cát Dân số (triệu người) 7.6% Cấu trúc 15- 64 tuổi: 62.2% dân số trên 65 tuổi: 10.1% Tỷ lệ tăng dân số (%) 1.58 Dân tộc Người Do Thái, người Ả Rập Thủ đô Jerusalem Quốc khánh 14/5/1948 Hệ thống pháp luật Dựa theo hệ thống luật pháp và quy định của Anh 5 GDP (tỷ USD) 235.1 Tỷ lệ tăng trưởng GDP (%) 4.8 GDP theo đầu người (USD) 31000 GDP theo cấu trúc nông nghiệp: 2.2% ngành dịch vụ: 64.7% Lực lượng lao động 3,227 (triệu) nông nghiệp: 2% Lực lượng lao động theo công nghiệp: 16% lĩnh vực nghề nghiệp dịch vụ: 82% Cam,quýt, rau, bông, thịt bò, gia cầm, các sản Sản phẩm Nông nghiệp phẩm từ sữa Sản phẩm công nghiệp cao ( bao gồm cả hàng không, thông tin liên lạc, sản xuất, sợi quang học), gỗ và sản phẩm giấy, kali cacbonnat và Công nghiệp photphat, thực phẩm, đồ uống, thuốc lá, natri hydroxit, xi măng, xây dựng, sản phẩm kim loại, sản phẩm hóa chất, chất dẻo, cắt kim cương, dệt may, giày dép Xuất khẩu (triệu USD) 62500 Máy móc và thiết bị, phần mềm, cắt kim cương, sản Mặt hàng xuất khẩu phẩm nông sản, hóa chất, dệt may và đồ thêu trang trí Đối tác xuất khẩu Hoa Kỳ, Hong Kong, Bỉ, Ấn Độ Nhập khẩu (triệu USD) 70620 Nguyên liệu, thiết bị quân đội, đầu tư, kim Mặt hàng nhập khẩu cương thô, nhiên liệu,lương thực, hàng tiêu dùng Đối tác nhập khẩu Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đức, Thụy Sĩ, Bỉ, Italia Nguồn: CIA 2012 6  Thể chế nhà nước: Theo thể chế Dân chủ nghị viện, chế độ một viện (từ năm 1948) và không có Hiến pháp thành văn, chỉ có những điều luật riêng rẽ. 120 thành viên của Quốc hội được bầu bằng tuyển cử phổ thông đầu phiếu theo hệ thống bầu cử đại diện tỷ lệ, nhiệm kỳ 4 năm. Thủ tướng được bầu trực tiếp trong tổng tuyển cử, nhiệm kỳ 4 năm. Các thành Quốc hội bầu, nhiệm kỳ 5 năm (không có quyền hành pháp - quyền hành pháp thuộc về Thủ tướng).

 Địa lý Theo nghị quyết 181 của Liên hợp quốc, Nhà nước Israel thành lập ngày 14 tháng 5 năm 1948 trên diện tích 14,100km2. Tuy nhiên, sau các cuộc chiến tranh chấp với các nước Ả Rập, Israel quản lý khoảng 28,000km2. Thuộc Trung cận Đông. Nước Israel, trong khuôn khổ biên giới năm 1949, gồm một đồng bằng hẹp và màu mỡ ven biển Địa Trung Hải, vùng núi trơ trọi Judea ở trung tâm, sa mạc Negev ở phía Nam và một phần của thung lũng Jordan ở Đông bắc.

Sông chính: sông Jordan, 321km. Khí hậu: Khí hậu Địa Trung Hải, mùa hè nóng và khô, mùa đông ôn hòa và ẩm. Phần lớn lãnh thổ của Israel có lượng mưa dưới 200mm.  Kinh tế Công nghiệp chiếm 17%, nông nghiệp: 2% và dịch vụ: 81% GDP.

Sản phẩm công nghiệp cao( bao gồm cả hàng không, thông tin liên lạc, sản xuất, sợi quang học), gỗ và sản phẩm giấy, kali cacbonnat và photphat, thực phẩm, đồ uống, thuốc lá, natri hydroxit, xi măng, xây dựng, sản phẩm kim loại, sản phẩm hóa chất, chất dẻo, cắt kim cương, dệt may, giày dép. Những vấn đề kinh tế nghiêm trọng phát sinh do ngân sách quốc phòng lớn và hoàn cảnh chính trị đã cản trở thương mại giữa Israel và các nước láng giềng. Israel là một trong những nước xuất khẩu nhiều nhất hoa quả họ chanh bưởi. Phần lớn diện tích của Israel được canh tác do các tập thể và hợp tác xã.

7 Tài nguyên của Israel. Gia công kim cương nhập khẩu là nguồn thu ngoại tệ chủ yếu. Du lịch đến các vùng đất Thánh cũng đóng vai trò quan trọng. Xuất khẩu đạt 23,5 tỷ đô la, nhập khẩu 30,6 tỷ đô la; nợ nước ngoài: 18,7 tỷ đô la.

+ Mặt hàng xuất khẩu: Máy móc và thiết bị, phần mềm, cắt kim cương, sản phẩm nông sản, hóa chất, dệt may và đồ thêu trang trí. Đối tác xuất khẩu: Hoa Kỳ, Hong Kong, Bỉ, Ấn Độ. + Mặt hàng nhập khẩu: Nguyên liệu, thiết bị quân đội, đầu tư, kim cương thô, nhiên liệu,lương thực, hàng tiêu dùng. Đối tác nhập khẩu: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đức, Thụy Sĩ, Bỉ, Ý Nông nghiệp, khoa học- kỹ thuật và quản lý kinh tế rất tiên tiến.

Sản phẩm nông nghiệp: Cam quýt, rau, bông, thịt bò, gia cầm, các sản phẩm từ sữa. Israel là một trong số những nước có thu nhập đầu người cao trên thế giới; sản xuất thực phẩm, kim cương đã chế tác, hàng dệt, thiết bị điện, giao thông, thiết bị quân sự, hàng điện tử công nghệ cao; sản xuất điện năng đạt 35,4 tỷ kWh, tiêu thụ 31,8 tỷ kWh.  Văn hóa - xã hội Số người biết đọc, biết viết 95%, nam: 97%, nữ: 93%. Áp dụng chế độ giáo dục bắt buộc 11 năm miễn phí.

Người dân tự do lựa chọn trường dạy qua tiếng Ả Rập. Hệ thống giáo dục theo các bậc: tiểu học 6 năm, trung học 3 năm và trên trung học 2 năm. Bằng tốt nghiệp xong ba cấp này có giá trị thi vào đại học và kiếm việc làm. Đại học mở, đại học dạy từ xa khá phát triển.

Người dân được bảo hiểm y tế do Nhà nước dài thọ. Cho cả y tế tư nhân hoạt động. Thiết bị và chất lượng dịch vụ y tế hiện đại và cao. Tuổi thọ trung bình đạt 78,8 tuổi, nam: 76,57, nữ: 80,68 tuổi.

8 Những danh thắng dành cho du lịch, nghỉ ngơi và giải trí: Thành phố cổ Jerusalem, núi De Leon, Haifa, biển chết Tel Avid, Bethlehem.