MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá của quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt giới hạn về diện tích, hình thế nhưng mức độ sản xuất lại phụ thuộc vào sự đầu tư, khai thác sử dụng của con người. Đất đai là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố khu dân cư và là nơi diễn ra mọi hoạt động kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng. Đánh giá đất đai là một nội dung nghiên cứu không thể thiếu được trong chương trình phát triển một nền nông nghiệp bền vững và có hiệu quả.
Trong sản xuất nông nghiệp bền vững theo quan điểm sinh thái và phát triển lâu bền thì công tác đánh giá đất đai mang tính nền tảng cho các hướng quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp hợp lý. Để sử dụng, bảo vệ và quản lý nguồn tài nguyên đất đai một cách có hiệu quả thì đánh giá đất đai là một công tác có vai trò rất quan trọng. Đánh giá đất đai làm cơ sở cho việc phát huy tối đa tiềm năng của đất đai, đồng thời cải tạo hạn chế và sử dụng có hiệu quả và bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá này. Theo quy trình đánh giá đất đai của FAO, việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất là cơ sở để so sánh với các yêu cầu sử dụng đất của từng loại hình sử dụng đất, căn cứ lựa chọn các kiểu sử dụng đất cho đánh giá đất đai.
Huyện Xaythany nằm ở phía Tây của Thủ đô Viêng Chăn, cách trung tâm Thủ đô khoảng 12km. Huyện Xaythany là một huyện có vị trí quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô Viêng Chăn và khu vực. Từ trước tới nay huyện xác định cơ cấu cây trồng chưa dựa vào đánh giá thích hợp đất đai nên phần nào hạn chế hiệu quả sử dụng đất. Mặt khác trong đánh giá đất thì việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất của các loại sử dụng đất (LUT- kiểu sử dụng đất) là một trong những căn cứ để lựa chọn các LUT cho đánh PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 2 giá thích hợp đất đai.
Chính vì vậy, việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất ở huyện Xaythany rất cần thiết làm cơ sở cho việc đánh giá đất đai của huyện Xaythany. Xuất phát từ thực tiễn trên, tôi tiến hành thực nghiên cứu đề tài “Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Xaythany, Thủ đô Viêng Chăn, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào”. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 2. Đối tƣợng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững trên địa bàn huyện Xaythany.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài + Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững trên địa bàn huyện Xaythany, Thủ đô Viêng Chăn, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. + Phạm vi về không gian: Đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Xaythany, thủ đô Viêng Chăn, Lào. + Phạm vi về thời gian: Hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp được thu thập từ số liệu điều tra của các loại sử dụng đất giai đoạn 2016-2018. Mục tiêu nghiên cứu 3.
Mục tiêu tổng quát Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp theo hướng sử dụng đất bền vững trên địa bàn huyện Xaythany. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được thực trạng hiệu quả sử dụng đất đai trong nông nghiệp huyện Xaythany, Thủ đô Viêng Chăn, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. - Phân tích được các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp theo hướng bền vững. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 3 - Đề xuất được một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp theo hướng bền vững trên địa bàn huyện Xaythany, Thủ đô Viêng Chăn, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào trong những năm tới.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 4.Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu phân tích hiện trạng hiệu quả sử dụng đất đai huyện Xaythanylàm cơ sở khoa học cho việc định hướng, quy hoạch sử dụng đất trên địa bàn theo hướng phát triển bền vững. Ý nghĩa thực tiễn Các đề xuất định hướng sử dụng đất đai sẽ là tài liệu tham khảo cho các cơ quan quản lý trong việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững của huyện Xaythany nói riêng, Thủ đô Viêng Chăn, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào nói chung. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận về đất nông nghiệp 1.
Một số khái niệm 1. Khái niệm đất nông nghiệp Đất nông nghiệp là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm trong nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển tài nguyên rừng. Đất nông nghiệp bao gồm đất sản xuất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất nuôi trồng thuỷ sản, đất làm muối và đất nông nghiệp khác (Đỗ Kim Chung, Phạm Vân Đình, Trần Văn Đức, Quyền Đình Hà, 1997). Khái niệm về hiệu quả Khái niệm về hiệu quả được sử dụng nhiều trong đời sống xã hội, nói đến hiệu quả người ta sẽ nghĩ đến công việc đạt kết quả tốt.
Như vậy hiệu quả là kết quả mong muốn, cái sinh ra kết quả mà con người mong đợi và hướng tới. Nó có nội dung khác nhau ở những lĩnh vực khác nhau. Trong sản xuất hiệu quả có nghĩa là hiệu suất, năng suất. Trong kinh doanh hiệu quả là lãi suất, lợi nhuận.
Trong lao động hiệu quả là năng suất lao động được đánh giá bằng số lượng thời gian hao phí để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm hoặc là bằng số lượng sản phẩm được sản xuất ra trong một đơn vị thời gian. Trong xã hội, hiệu quả xã hội là có tác động tích cực đối với một lĩnh vực xã hội nào đó (Phạm Tiến Dũng, 2009). Vậy, hiệu quả là một phạm trù khoa học phản ánh quan hệ so sánh giữa kết quả và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó trong một thời kỳ nhất định. Vai trò của đất nông nghiệp Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là điều kiện cho sự sống của động - thực vật và con người trên trái đất.
Đất đai là điều kiện rất cần thiết để con người tồn tại và tái sản xuất các thế hệ kế tiếp nhau của loài người. Đất đai tham gia vào tất cả các ngành kinh tế của xã hội. Tuy vậy, đối với từng PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 ngành cụ thể đất đai có vị trí khác nhau. Trong nông nghiệp nói chung và ngành trồng trọt nói riêng, đất đai có vị trí đặc biệt.
Đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu, đặc biệt và không thể thay thế. Đặc biệt vì đất đai vừa là đối tượng lao động, vừa là tư liệu lao động. Đất đai là đối tượng lao động vì đất đai chịu sự tác động của con người trong quá trình sản xuất như: cày, bừa, xới,.để có môi trường tốt cho sinh vật phát triển. Đất đai là tư liệu lao động vì đất đai phát huy tác dụng như một công cụ lao động.
Con người sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi. Không có đất đai thì không có sản xuất nông nghiệp. Với sinh vật, đất đai không chỉ là môi trường sống, mà còn là nguồn cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng. Năng suất cây trồng, vật nuôi phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng đất đai.
Diện tích, chất lượng của đất đai quy định lợi thế so sánh của mỗi vùng cũng như cơ cấu sản xuất của từng nông trại và của cả vùng. Vì vậy, việc quản lý, sử dụng đất đai nói chung cũng như đất nông nghiệp nói riêng một cách đúng hướng, có hiệu quả, sẽ góp phần làm tăng thu nhập, ổn định kinh tế, chính trị và xã hội. Bên cạnh đó, một bộ phận lớn đất ngập nước: các đầm lầy, sông ngòi, kênh rạch, rừng ngập mặn, các vũng, vịnh ven biển, hồ nước nhân tạo,. còn có nhiều vai trò quan trọng khác.
Đây là nơi cung cấp nhiên liệu, thức ăn, là nơi diễn ra các hoạt động giải trí, nuôi trồng thủy sản, lưu trữ các nguồn gien quý hiếm. Ngoài ra, đất nông nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc lọc nước thải, điều hoà dòng chảy (giảm lũ lụt và hạn hán), điều hòa khí hậu địa phương, chống xói lở ở bờ biển, ổn định mạch nước ngầm cho nguồn sản xuất nông nghiệp, tích lũy nước ngầm, là nơi cư trú của các loài chim, phát triển du lịch,. Hướng sử dụng đất quy định hướng sử dụng các tư liệu sản xuất khác và hiệu quả sản xuất. Chỉ có thông qua đất, các tư liệu sản xuất mới tác động đến hầu hết các cây trồng, vật nuôi.
Vì vậy, muốn làm tăng năng suất đất đai, giữ gìn và bảo vệ đất đai để đảm bảo cả lợi ích trước mắt cũng như mục tiêu lâu dài, cần sử dụng đất tiết kiệm có hiệu quả, cần coi việc bảo vệ lâu bền nguồn tài nguyên vô giá này là nhiệm vụ vô cùng quan trọng và cấp bách đối PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 với mỗi quốc gia (Lê Huy Bá, Vũ Chí Hiếu, Võ Đình Long, 2009). Khái niệm, nguyên tắc và loại hình sử dụng đất nông nghiệp 1. Khái niệm sử dụng đất nông nghiệp Sử dụng đất là một hệ thống các biện pháp nhằm điều hòa mối quan hệ người - đất trong tổ hợp với nguồn tài nguyên thiên nhiên khác và môi trường. Quy luật phát triển kinh tế - xã hội cùng với yêu cầu bền vững về mặt môi trường cũng như hệ sinh thái quyết định phương hướng chung và mục tiêu sử dụng đất hợp lý, phát huy tối đa công dụng của đất nhằm đạt tới lợi ích sinh thái, kinh tế, xã hội cao nhất.
Vì vậy, sử dụng đất thuộc phạm trù hoạt động kinh tế của nhân loại. Trong mỗi phương thức sản xuất nhất định, việc sử dụng đất theo yêu cầu của sản xuất và đời sống cần căn cứ vào thuộc tính tự nhiên của đất đai.