Chương 1: Đặt van đề - Chương 2: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu - Chương 3: Tổng quan - Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận - Chương 5: Kết luận và kiến nghị 16 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Khái niệm về Khuyến Nông Khuyến Nông là cách đào tạo và rèn luyện tay nghề cho nông dân, đồng thời giúp cho họ hiểu được những chủ trương chính sách về nông nghiệp, những kiến thức về kỹ thuật, kinh nghiệm về quan lý kinh tế, những thông tin về thị trường dé họ có đủ khả năng tự giải quyết được các vấn đề của gia đình và cộng đồng nhằm đây mạnh sản xuất, cải thiện đời sống, nâng cao dân trí, góp phần xây dựng và phát triển nông thôn mới. Các phương pháp KN 2. Phương pháp KN chung Là cách làm để thực hiện chương trình có mục tiêu đồng bộ của chính phủ nhằm đạt tới sự an toàn lương thực, phát triển nền NN sinh thái bền vững, thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa NN nông thôn.
Phương pháp này tập trung nhiều Khuyến Nông Viên để thực hiện các chương trình KN do Trung Tâm KN quản lý. Thực hiện phương pháp KN chung để đạt mục tiêu đề ra và có hiệu quả cao nhưng do bộ máy cán bộ khá lớn, chi phí từ nguồn ngân sách cũng lớn. PPKN chuyên ngành Là phương pháp nhằm làm tăng năng suất và sản lượng của một loại cây trồng, vật nuôi nào đó theo yêu cầu thu mua của ngành hàng. Phương pháp này thường đạt hiệu quả nhanh và kết quả cụ thé được đánh giá bằng số lượng và chat lượng sản phẩm tăng lên.
Đây là PPKN mang tính chất chuyên môn cao và thường được áp dụng ở vùng chuyên canh. PPKN đào tạo và tham quan Đây là PPKN khá phô biến hiện nay. Dé thuyết phục người nông dân làm theo một việc, một tiến bộ kỹ thuật nào đó thì cách tốt nhất là cho họ thăm mô hình trình diễn đã thực hiện thành công. Sau đó sẽ tô chức tập huấn cho nông dân thực hành làm theo mô hình.
PPKN có nông dần tham gia Là một trong các phương pháp được đánh giá cao trong việc đảm bảo tính khả thi của các chương trình, dự án. Phương pháp này do đảm bảo được thông tin 2 chiều giữa nông dân và tổ chức KN do vậy kết quả đạt được của các hoạt động KN sẽ có tính bền vững. Phương pháp này đạt hiệu quả là do kết hợp được sự hiểu biết, những kinh nghiệm quý báu của người nông dân giỏi ở địa phương với những kiến thức, kỹ thuật mới mà các nhà KN, các nhà nghiên cứu đưa đến cho họ. PPKN cùng chịu phí tốn Theo phương pháp nay dé đạt được các mục tiêu của chương trình KN đề ra vì những người hưởng lợi của chương trình có đóng góp một phan phí tôn.
Nhiệm vụ của cán bộ KN là giúp nông dân học được những điều cần thiết dé họ đây mạnh sản xuất kinh doanh có hiệu quả. Chính vì vậy mà nông dân địa phương sẵn sàng trả một phan phí ton. PPKN tổ chức giáo dục Đây là phương pháp có sự tham gia của các trường đại học, trung học và các trường quản lý. vào công tác đào tạo KN.
Các hoạt động KN 2. Thăm viếng Thăm viếng ruộng vườn nông dân là hoạt động mang tính giáo duc cao nhằm trực tiếp trao đổi kiến thức, kinh nghiệm giữa nông dân với nhân viên KN. Nó là hoạt động hợp tác đồng thời cũng là nhiệm vụ của nhân viên KN để tạo môi trường học tập nhằm đạt mục đích của cả 2 thành phần nông dân và nhân viên KN. Thăm ruộng vườn nông dân phải có kế hoạch và tiễn hành thường xuyên trong giáo dục nông dân.
Tập huấn Là một nội dung lớn trong các hoạt động KN, cũng như bất kỳ công việc nào chuẩn bị tốt là quyết định tới 70% cho sự thành công. Tập huấn là huấn luyện cho người nông dân cả về kiến thức và kỹ năng thực hành thông qua các lớp tập huấn kỹ thuật ngắn ngày. Giúp cho nông dân tiếp cận với kiến thức mới đa dạng và phong phú, huấn luyện cho nông dân những kỹ năng cần thiết dé họ có thé nhìn nhận, phán đoán giải quyết những van đề bức xúc của chính họ. Đồng thời tập huấn giúp cho người nông dân tiếp cận với khoa học kỹ thuật và tự họ khám phá ra những cách làm mới nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất NN.
Trình diễn Mục đích của trình diễn là để chứng minh qua một bằng chứng, một kết quả cụ thê ở một địa phương về lợi ích của một kỹ thuật mới hoặc trình bày biện pháp áp dụng tiến bộ kỹ thuật mới đó. Kỹ thuật mới có thể xuất phát từ nghiên cứu, phát hiện, thử nghiệm của các cơ quan nghiên cứu triển khai, của nông dân hoặc của người làm công tác KN. Trình diễn là trình bày những mô hình hoặc giảng dạy một kỹ thuật bằng thực hành cho số đông hộ nông dân tham gia, giúp họ thấy rõ sự khác nhau giữa biện pháp mới và cách làm cũ. Kết quả thực tế tại nơi trình diễn sẽ tạo sức thuyết phục đối với nông dân nhất là những người có trình độ hạn chế.
Qua đó giúp họ tin tưởng vào hoạt động của công tác KN. Tham quan Là một trong các phương pháp giáo dục KN, thông qua các đợt tham quan những mô hình và phương pháp KN khác dé người nông dân tự đánh giá hiệu qua của hoạt động KN. Qua đó, họ rút kinh nghiệm từ mô hình dé về vận dụng vào sản xuất kinh doanh của gia đình họ một cách có hiệu quả. Hội thảo Là tiến trình thông tin và thảo luận những tiến bộ kỹ thuật mới, kết quả của thí nghiệm, thực nghiệm các kỹ thuật tiên tiến do một hay nhiều tổ chức có liên quan đến tiễn bộ mới cùng phối hợp thực hiện với khối lượng nội dung và thời gian 19 nhất định.
Nội dung của hội thảo cũng có thể là những vấn đề còn trở ngại trong việc sản xuất cần có những lý giải của những nhà chuyên môn, nhà kỹ thuat,. Tọa đàm Cũng là phương pháp giáo dục KN, nó diễn ra trong phạm vi hẹp của nhóm nhỏ từ 10 - 15 người nhằm giải đáp và thảo luận những nội dung sau các lớp tập huấn, các hội nghị đầu bờ, tọa đàm về một kỹ thuật mới nào đó. Tọa đàm có tính chat thảo luận về những van dé thiết thực trong sản xuất và có thể tổ chức nhiều lần trong vụ. Các phương tiện thông tin đại chúng Bao gồm: báo chí, truyền thanh, truyền hình, panel, tờ bướm, tập san, tranh ảnh dùng để trình bày, quảng bá những tiến bộ phương pháp mới trong sản xuất, sinh hoạt của nông dân.
Trong thực tế các phương tiện thông tin đại chúng đóng vai trò hết sức quan trọng. Qua hệ thống này nó đã giúp cho nhiều hộ nông dân tiếp cận được với những kiến thức khoa học kỹ thuật mới dé họ áp dụng vào sản xuất. Thông qua phương pháp này người nông dân có thể liên hệ trực tiếp với cơ quan báo đài hoặc các cơ quan chuyên môn dé được tiếp thu kỹ thuật mới. Đánh giá hoạt động KN 2.
Mục đích Sự đánh giá là một hình thức sơ khởi dé xác định các mục tiêu, mục dich của chương trình KN có đạt hiệu quả hay không? Mục đích đánh giá là xem lại tình hình hiện tại so với tình hình lúc ban đầu chương trình để xác định hiệu quả và sự hữu hiệu của các phương pháp đã được dùng trong hoạt động đã có. Đối tượng đánh giá Đối tượng đánh giá là nông dân và các hoạt động sản xuất của họ. Tùy theo tình hình thực tế của mỗi hộ nông dân mà công tác KN đưa ra những phương pháp đánh giá cụ thé của các hộ tham gia hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế. Mặt khác tiềm lực sản xuất và khả năng sản xuất của mỗi hộ nông dân đều khác nhau do đó việc chuyên giao tiến bộ KHKT cho mỗi đối tượng là khác nhau.
Công tác KN 20 không thể chuyển giao một cách chung chung mà nên phân loại đối tượng để chuyên giao một cách phù hợp. Tiêu chuẩn đánh giá - Dựa vào tiêu chuẩn giá trị: đó là những kết quả, hiệu quả đạt được trong quá trình nông dân áp dụng, làm theo và chính nông dân có phê bình, nhận xét về những giá trị đạt được do áp dụng tiến bộ mới, phương pháp mới trong sản xuất của nông dân cho phép họ kết luận hoạt động KN nào là có giá trị đối với họ. - Dựa vào tiêu chuẩn thái độ: có những hoạt động không thé đo lường bang giá tri của nó, người ta sẽ dựa vào thái độ của nông dan về sự vật, hiện tượng mang đến của KN dé có nhận xét về nó. Qua đó chúng ta có thể hiểu được các hoạt động, chương trình, dự án KN nao được nông dân tán thành va phan đối.
Xem xét thái độ chủ yếu dựa vào phản ứng của nông dân trong từng hoạt động KN của địa phương. Dựa vào tiêu chuẩn thái độ có những hạn chế do thành kiến cá nhân cảm nhận về sự vật ở những khía cạnh thiếu chính xác hoặc không đầy đủ sẽ dẫn đến nhận thức sai lầm và đánh giá thiếu trung thực, không phản ánh đúng thái độ của người dân. - Dựa vào phương pháp trắc nghiệm: dùng phương pháp trắc nghiệm có thê tạo cơ hội cho đại đa số nông dân phát biểu, trình bày ý kiến của họ. Trong bang câu hỏi trắc nghiệm chủ yếu trình bày những câu hỏi ngắn gọn như : có, không hoặc bỏ trống, không ý kiến để nông dân dễ dàng đưa ra nhận xét của mình về tiến bộ, phương pháp mới đã ứng dụng hoặc sẽ ứng dụng.
Từ những bảng câu hỏi phát ra và được nông dân trả lời sau đó tập hợp lại dé tổng kết van đề hoạt động KN nào nông dân quan tâm cần thiết cho cuộc sống của họ. Tuy nhiên trong phương pháp này có những hạn chế nếu như quá trình xây dựng bảng câu hỏi không sát thực tế sẽ không phản ánh đúng ý kiến đánh giá của nông dân về hoạt động KN diễn ra. Vì thế cần chọn những người có kinh nghiệm, am hiểu thực tế của địa phương thực hiện xây dựng bảng câu hỏi trắc nghiệm nhằm khắc phục những hạn chế trên.