Đánh Giá Hiệu Quả Chuyển Đổi Cơ Cấu Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Trực Ninh, Tỉnh Nam Định

Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá hiệu quả chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định, cung cấp thông tin hữu ích.

• Tác giả: Đào Thị Lê Hoa
• Người hướng dẫn: Pgs. Hoàng Thái Đại
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá hiệu quả chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 8. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 8.1. Đối tượng nghiên cứu
• 8.2. Thời gian và không gian nghiên cứu
• 9. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
• 10. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 10.1. Ý nghĩa khoa học
• 10.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 11. TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Chuyển Đổi Cơ Cấu Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp là một trong những vấn đề quan trọng trong phát triển nông nghiệp bền vững. Tại huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định, việc chuyển đổi từ đất trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản đã được thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Nghiên cứu này sẽ đánh giá hiệu quả của việc chuyển đổi này, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp.

1.1. Tình Hình Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Trực Ninh

Huyện Trực Ninh có diện tích đất nông nghiệp lớn, chủ yếu là đất trồng lúa. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế từ việc trồng lúa không cao, dẫn đến nhu cầu chuyển đổi sang các mô hình nuôi trồng thủy sản.

1.2. Lý Do Cần Thiết Phải Chuyển Đổi Cơ Cấu Sử Dụng Đất

Việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nhằm tăng cường hiệu quả kinh tế, cải thiện thu nhập cho nông dân và bảo vệ môi trường. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực từ dân số gia tăng.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Chuyển Đổi Cơ Cấu Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Mặc dù việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Các vấn đề như thiếu vốn đầu tư, kỹ thuật nuôi trồng chưa được cập nhật, và sự thiếu hụt thông tin là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu Vốn Đầu Tư Cho Chuyển Đổi

Nhiều hộ nông dân gặp khó khăn trong việc huy động vốn để chuyển đổi từ đất trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản. Điều này ảnh hưởng đến khả năng áp dụng công nghệ mới và cải thiện năng suất.

2.2. Kỹ Thuật Nuôi Trồng Chưa Được Cập Nhật

Nhiều nông hộ vẫn sử dụng các phương pháp nuôi trồng lạc hậu, dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật để nâng cao trình độ cho nông dân.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Chuyển Đổi Cơ Cấu Sử Dụng Đất

Để đánh giá hiệu quả chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định lượng và định tính. Các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường sẽ được xem xét để có cái nhìn toàn diện.

3.1. Phương Pháp Định Lượng Hiệu Quả Kinh Tế

Sử dụng các chỉ số như thu nhập bình quân đầu người, giá trị sản xuất trên một hecta để đánh giá hiệu quả kinh tế của các mô hình nuôi trồng thủy sản.

3.2. Phương Pháp Định Tính Đánh Giá Tác Động Xã Hội

Phỏng vấn và khảo sát ý kiến của nông dân về sự thay đổi trong đời sống và thu nhập sau khi chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Chuyển Đổi Cơ Cấu Sử Dụng Đất

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc chuyển đổi từ đất trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản đã mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Thu nhập trung bình của nông dân tăng đáng kể sau khi chuyển đổi.

4.1. Hiệu Quả Kinh Tế Sau Khi Chuyển Đổi

Thu nhập trung bình sau khi chuyển đổi sang mô hình nuôi cá ghép đạt 186,46 triệu đồng/ha/năm, cao hơn gấp 3,45 lần so với trồng lúa.

4.2. Hiệu Quả Xã Hội Và Môi Trường

Việc chuyển đổi không chỉ nâng cao thu nhập mà còn tạo ra nhiều việc làm hơn cho lao động địa phương, đồng thời giảm ô nhiễm môi trường do sử dụng phân bón hóa học.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chuyển Đổi Cơ Cấu Sử Dụng Đất

Để nâng cao hiệu quả chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn. Các giải pháp này bao gồm đào tạo, hỗ trợ vốn và phát triển hạ tầng.

5.1. Đào Tạo Kỹ Thuật Cho Nông Dân

Cần tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật nuôi trồng thủy sản cho nông dân để nâng cao năng lực sản xuất.

5.2. Hỗ Trợ Vốn Đầu Tư

Cần có các chính sách hỗ trợ vốn cho nông dân để họ có thể đầu tư vào các mô hình nuôi trồng mới, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Chuyển Đổi Cơ Cấu Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Trực Ninh đã cho thấy những kết quả tích cực. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp hiệu quả.

6.1. Tương Lai Của Chuyển Đổi Cơ Cấu Sử Dụng Đất

Cần có các chính sách dài hạn để hỗ trợ nông dân trong việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất, đảm bảo phát triển bền vững.

6.2. Đề Xuất Các Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần thực hiện các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá sâu hơn về tác động của chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất đến môi trường và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đô thị hóa và tái cơ cấu nông nghiệp tại Đồng bằng sông Hồng đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định sở hữu tổng diện tích tự nhiên 14.354 ha với dân số 176.704 người, đạt mật độ 1.231 người/km2. Mặc dù đất đai màu mỡ nhờ phù sa sông Hồng và sông Ninh Cơ bồi đắp, nhiều diện tích canh tác nội đồng thuộc các vùng trũng thấp thường xuyên ngập úng vào mùa mưa, dẫn đến tình trạng cấy lúa bấp bênh chỉ đạt 1 vụ trong năm với hiệu quả kinh tế rất thấp. Nhằm khắc phục hạn chế này, giai đoạn 2010 - 2015, toàn huyện đã thực hiện chuyển đổi 45,42 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang mô hình nuôi trồng thủy sản.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý đất đai tập trung giải quyết bài toán đánh giá toàn diện tính hiệu quả của quá trình chuyển đổi này. Mục tiêu cụ thể là lượng hóa hiệu quả kinh tế, phân tích biến động lao động xã hội và đo lường tác động môi trường tại các địa bàn trọng điểm gồm ba xã Phương Định, Trực Chính và Liêm Hải. Nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ khoa học thực chứng, chứng minh việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng - vật nuôi trên đất trũng giúp gia tăng thu nhập của các nông hộ từ 3,45 đến 6,38 lần so với độc canh cây lúa. Kết quả này không chỉ khẳng định tính đúng đắn của chủ trương chuyển đổi mục đích sử dụng đất mà còn tạo cơ sở thực tiễn vững chắc cho công tác quy hoạch phát triển nông thôn bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết phát triển bền vững trong nông nghiệp của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) kết hợp cùng các nguyên lý kinh tế học đất đai. Khung lý thuyết tích hợp ba trụ cột cơ bản: hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. Việc đánh giá sử dụng đất được chuẩn hóa qua các khái niệm then chốt:

• Chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp: Bản chất là sự thay đổi phương thức khai thác thuộc tính sinh học của đất nhằm tối ưu hóa giá trị sản xuất theo quy định tại Điều 10 và Điều 142 Luật Đất đai năm 2013 về phát triển kinh tế trang trại.
• Hiệu quả kinh tế: Phản ánh tương quan giữa kết quả đầu ra và chi phí đầu vào thông qua hệ chỉ tiêu Giá trị sản xuất (GTSX), Chi phí trung gian (CPTG), Giá trị gia tăng (GTGT) và Thu nhập hỗn hợp trên 1 ha canh tác.
• Hiệu quả xã hội và môi trường: Đo lường mức độ thu hút việc làm, giá trị ngày công lao động kết hợp với mức độ thâm dụng phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học, nghiên cứu áp dụng quy trình thu thập và xử lý dữ liệu chặt chẽ:

• Cỡ mẫu và cách thức chọn mẫu: Tác giả tiến hành khảo sát tổng cộng 120 phiếu điều tra nông hộ. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu có chủ đích kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được thực hiện tại 3 xã có diện tích chuyển đổi lớn nhất huyện là Phương Định, Trực Chính và Liêm Hải. Mỗi xã tiến hành phỏng vấn 40 hộ, chia đều 20 hộ nuôi cá ghép trong ao và 20 hộ nuôi cá rô phi đơn tính.
• Nguồn dữ liệu và phân tích: Dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2010 - 2015 được thu thập từ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Trực Ninh. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp chủ hộ về chi phí sản xuất, sản lượng, ngày công và lượng phân bón sử dụng.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Phương pháp so sánh đối chứng trước và sau chuyển đổi, xử lý định lượng trên phần mềm Microsoft Excel 2010 được lựa chọn vì cho phép lượng hóa chính xác dòng tiền, tính toán năng suất biên của lao động và làm rõ sự khác biệt giữa hai mô hình canh tác trên cùng một đơn vị diện tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích số liệu thực tế đã mang lại 4 phát hiện quan trọng về hiệu quả chuyển đổi cơ cấu đất nông nghiệp:

• Tăng trưởng vượt bậc về thu nhập ở mô hình cá ghép: Sau khi chuyển đổi từ đất lúa sang mô hình nuôi ghép các loài cá truyền thống, thu nhập trung bình của nông hộ đạt 186,46 triệu đồng/ha/năm. Con số này cao gấp 3,45 lần so với mức thu nhập khi trồng lúa trước chuyển đổi (đạt 54,05 triệu đồng/ha/năm).
• Hiệu quả đột phá của mô hình cá rô phi đơn tính: Giá trị sản xuất của mô hình nuôi cá rô phi đơn tính đạt tới 582,50 triệu đồng/ha/năm, tăng thêm 481,17 triệu đồng/ha/năm so với canh tác lúa (trước chuyển đổi là 101,33 triệu đồng/ha/năm). Thu nhập thuần túy sau chuyển đổi cao gấp 6,38 lần so với trồng lúa.
• Nâng cao năng suất và giá trị ngày công lao động: Chuyển đổi sang nuôi cá ghép thu hút thêm 37 công lao động gia đình/ha, tạo ra giá trị thu nhập 320,22 nghìn đồng/công (gấp 3,18 lần trồng lúa). Mô hình cá rô phi đơn tính thu hút thêm 204 công/ha, tạo giá trị thu nhập 527,55 nghìn đồng/công, cao gấp 4,38 lần trước chuyển đổi.
• Cải thiện môi trường đất canh tác: Trước chuyển đổi, nông dân bón lượng lân thực tế từ 410 - 430 kg/ha cho lúa xuân, cao gấp 5 lần so với mức khuyến cáo (80 - 90 kg/ha); phân đạm bón cao gấp 1,33 lần và kali gấp 2 lần. Chuyển sang nuôi cá đã cắt giảm triệt để lượng hóa chất bảo vệ thực vật và phân bón hóa học tồn dư trong đất.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi giúp các mô hình nuôi thủy sản đạt hiệu quả kinh tế vượt trội là nhờ tận dụng được lợi thế nguồn nước mặt dồi dào từ sông Ninh Cơ (vận chuyển khoảng 7 tỷ m3 nước mỗi năm) và điều kiện thổ nhưỡng phù sa màu mỡ (chiếm 67,2% diện tích tự nhiên). Các dữ liệu này khi được trực quan hóa qua biểu đồ cơ cấu doanh thu và bảng cân đối chi phí trung gian cho thấy chi phí đầu tư cho thủy sản tuy cao hơn lúa nhưng tỷ suất sinh lời trên đồng vốn luôn đạt ngưỡng an toàn cao.

Kết quả nghiên cứu tại Trực Ninh hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu tương tự tại các vùng trũng trích xuất ở Hải Dương và Bắc Ninh, khi chuyển đổi ruộng trũng sang thủy sản nước ngọt đều mang lại hiệu quả gấp nhiều lần trồng lúa. Tuy nhiên, thảo luận cũng chỉ ra hạn chế lớn về mặt môi trường: trong khi ô nhiễm đất giảm thì môi trường nước mặt bắt đầu có dấu hiệu ô nhiễm cục bộ do hầu hết các hộ nuôi chưa xây dựng hệ thống ao lắng và xử lý nước thải trước khi xả ra kênh mương nội đồng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao nhằm hoàn thiện quy trình chuyển đổi:

• Hoàn thiện quy hoạch vùng nuôi tập trung: Ủy ban nhân dân huyện Trực Ninh cần chủ trì, phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường rà soát toàn bộ 45,42 ha đất đã chuyển đổi để quy hoạch thành các vùng nuôi tập trung quy mô từ 10 - 20 ha/vùng, chấm dứt tình trạng nuôi tự phát manh mún trước năm 2018.
• Nâng cấp đồng bộ cơ sở hạ tầng kỹ thuật: Ủy ban nhân dân tỉnh Nam Định và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn bố trí nguồn vốn công ích để kiên cố hóa hệ thống kênh cấp nước, kênh thoát nước riêng biệt và xây dựng trạm bơm tiêu úng cho 100% diện tích nuôi trồng thủy sản tập trung trong giai đoạn 2017 - 2020.
• Cung cấp gói tín dụng ưu đãi theo chu kỳ nuôi: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Hội Nông dân thiết lập các gói vay vốn trung hạn từ 100 - 150 triệu đồng/ha với lãi suất ưu đãi giảm từ 1,5% đến 2%/năm, giúp các hộ có đủ vốn đầu tư con giống chuẩn và hệ thống máy quạt khí.
• Mở rộng đào tạo kỹ thuật và dịch vụ khuyến ngư: Trạm Khuyến nông - Khuyến ngư huyện Trực Ninh tổ chức định kỳ 4 - 6 lớp tập huấn mỗi năm tại các xã Phương Định, Liêm Hải, Trực Chính, hướng dẫn kỹ thuật nuôi an toàn sinh học và phương pháp xử lý đáy ao bằng chế phẩm sinh học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích của luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý Nhà nước về đất đai và nông nghiệp: Cung cấp khung đánh giá đa tiêu chí (kinh tế, xã hội, môi trường) để các nhà hoạch định chính sách cấp huyện, xã xây dựng kế hoạch chuyển đổi mục đích sử dụng đất hàng năm sát với thực tiễn.
• Hộ nông dân và chủ trang trại nông thôn: Cung cấp bảng định mức chi phí, cơ cấu giống thả, quy trình chăm sóc cá rô phi đơn tính và cá ghép để bà con ứng dụng trực tiếp, nâng mức thu nhập lên trên 180 triệu đồng/ha.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên ngành Quản lý đất đai: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp thiết kế mẫu điều tra nông hộ, phương pháp phân tích kinh tế đất và trắc lượng hiệu quả nông nghiệp.
• Doanh nghiệp sản xuất thức ăn và chế biến thủy sản: Giúp các doanh nghiệp nắm bắt tiềm năng sản lượng, nhu cầu vật tư đầu vào tại vùng đồng bằng Nam Định để xây dựng chuỗi liên kết bao tiêu sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

• Mô hình nuôi cá nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất tại huyện Trực Ninh? Mô hình nuôi cá rô phi đơn tính mang lại hiệu quả vượt trội nhất với giá trị sản xuất đạt 582,50 triệu đồng/ha/năm và thu nhập thuần cao gấp 6,38 lần so với cấy lúa. Mô hình nuôi cá ghép trong ao cũng đạt kết quả ấn tượng với thu nhập 186,46 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 3,45 lần canh tác lúa truyền thống.

• Việc chuyển đổi sang nuôi thủy sản tác động thế nào đến việc làm của nông hộ? Chuyển đổi giúp giải quyết việc làm tại chỗ rất hiệu quả, thu hút thêm 37 công lao động/ha ở mô hình cá ghép và 204 công lao động/ha ở mô hình cá rô phi. Giá trị thu được trên mỗi ngày công lao động tăng từ 3,18 đến 4,38 lần, đạt mức từ 320,22 đến 527,55 nghìn đồng/công.

• Thực trạng ô nhiễm môi trường đất trước khi chuyển đổi diễn ra như thế nào? Trước khi chuyển đổi, đất trồng lúa bị thâm dụng phân bón hóa học nghiêm trọng: lượng phân lân bón thực tế cho lúa xuân lên tới 410 - 430 kg/ha (gấp 5 lần khuyến cáo 80 - 90 kg/ha), phân đạm gấp 1,33 lần và kali gấp 2 lần, trong khi phân chuồng hữu cơ bón rất thấp.

• Cơ sở pháp lý chính cho phép thực hiện chuyển đổi đất lúa sang nuôi thủy sản là gì? Hoạt động chuyển đổi căn cứ theo Điều 10 và Điều 142 Luật Đất đai năm 2013 về phân loại đất nông nghiệp và chính sách khuyến khích kinh tế trang trại, cùng các quyết định của Chính phủ và Ủy ban nhân dân tỉnh Nam Định về tái cơ cấu ngành nông nghiệp giai đoạn 2010 - 2020.

• Suất đầu tư trung bình cho 1 ha dự án chuyển đổi nuôi thủy sản tại Nam Định là bao nhiêu? Theo số liệu thống kê toàn tỉnh Nam Định, tổng mức đầu tư bình quân cho các dự án chuyển đổi sang nuôi thủy sản nước ngọt là 126,8 triệu đồng/ha; trong đó ngân sách Nhà nước hỗ trợ bình quân 56,1 triệu đồng/ha và phần vốn do các hộ dân tự huy động đối ứng là 63,2 triệu đồng/ha.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh tính ưu việt toàn diện của việc chuyển đổi 45,42 ha đất lúa trũng kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản tại huyện Trực Ninh.
• Thu nhập của nông dân tăng trưởng đột phá từ 3,45 lần (mô hình cá ghép đạt 186,46 triệu đồng/ha/năm) đến 6,38 lần (mô hình cá rô phi đơn tính).
• Nghiên cứu giải quyết tốt bài toán việc làm nông thôn, nâng giá trị mỗi ngày công lao động lên mức 527,55 nghìn đồng.
• Luận văn đã chỉ ra nguy cơ ô nhiễm nguồn nước mặt và đề xuất giải pháp xử lý nước thải ao nuôi gắn liền với quy hoạch vùng tập trung.
• Hệ thống 5 nhóm giải pháp về kỹ thuật, đất đai, nguồn vốn, hạ tầng và khuyến ngư có tính ứng dụng cao cho giai đoạn 2016 - 2020.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là xây dựng hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, làm sáng tỏ cơ sở khoa học và thực tiễn của chính sách chuyển đổi cơ cấu đất nông nghiệp. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2016 đến năm 2020, địa phương cần đẩy nhanh việc hoàn thiện hạ tầng thủy lợi và ao lắng xử lý nước thải. Chính quyền địa phương và các nông hộ cần bắt tay triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, nhằm phát triển bền vững ngành nuôi trồng thủy sản nước ngọt, góp phần xây dựng nông thôn mới hiện đại và nâng cao đời sống nhân dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐÀO THỊ LÊ HOA ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TRỰC NINH, TỈNH NAM ĐỊNH Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60 85 01 03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hoàng Thái Đại NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đào Thị Lê Hoa i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất và chân thành cảm ơn PGS. Hoàng Thái Đại đã trực tiếp chỉ bảo và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Quản lý đất đai, Bộ môn Quản lý đất đai – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình góp ý, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Uỷ ban nhân dân huyện Trực Ninh, Uỷ ban nhân dân các xã Phương Định, Trực Chính, Liêm Hải và các phòng, ban, cá nhân đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong thời gian thu thập thông tin, tài liệu, nghiên cứu làm luận văn.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và tất cả những người đã luôn động viên, giúp đỡ tôi về mọi mặt để hoàn thành luận văn. Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đào Thị Lê Hoa ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục các chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. ix Trích yếu luận văn.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Thời gian và không gian nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Một số vấn đề về sử dụng đất và hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Đất và sử dụng đất.

Đất nông nghiệp và sử dụng đất nông nghiệp bền vững. Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Cơ sở lý luận về chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp. Những yếu tố tác động đến việc chuyển cơ cấu sử dụng đất.

Chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp. Tình hình nghiên cứu về chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất trên thế giới và ở Việt Nam. 18 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tình hình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất của một số nước trên thế giới.

Tình hình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất ở Việt Nam. Tình hình chuyển đổi từ đất trồng lúa kém hiệu quả sang đất nuôi trồng thủy sản ở Việt Nam. Tình hình chuyển đổi từ đất trồng lúa kém hiệu quả sang đất nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh Nam Định. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định. Thực trạng việc chuyển cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện. Đánh giá hiệu quả chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả trong chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu .3 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp .4 Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Phương pháp xử lý số liệu.

Phương pháp so sánh. Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Trực Ninh. Điều kiện tự nhiên.

Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội .2 Hiện trạng và biến động sử dụng đất nông nghiệp. Hiện trạng sử dụng đất. Biến động sử dụng đất trong giai đoạn 2010-2015. 50 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Tình hình sản xuất nông nghiệp.

Thực trạng chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất huyện Trực Ninh. Đánh giá hiệu quả chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Trực Ninh, Nam Định. Hiệu quả kinh tế. Hiệu quả xã hội .3 Hiệu quả môi trường.

Những hạn chế, tồn tại trong quá trình chuyển đổý từ đất trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản. Hạn chế về khoa học kỹ thuật và trình độ học vấn của các hộ. Hạn chế về tổ chức các vùng nuôi trồng thủy sản tập trung. Hạn chế về vốn đầu tư.

Hạn chế về cơ sở hạ tầng. Hạn chế về công tác khuyến nông, khuyến ngư. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả trong chuyển đổi mô hình trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản. Giải pháp nâng cao trình độ kiến thức về kỹ thuật nuôi trồng thủy sản và tổ chức quản lý của các nông hộ.

Giải pháp tổ chức các vùng NTTS tập trung. Giải pháp về nguồn vốn. Giải pháp về cơ sở hạ tầng. Giải pháp về khuyến nông, khuyến ngư.

Kết luận và kiến nghị. 79 Tài liệu tham khảo. 82 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt AFTA : Khu mậu dịch tự do ASEAN APEC : Diễn dàn hợp tác kinh tế Châu á - Thái bình dương ASEAN : Hiệp hội các nước Đông Nam Á BQ : Bình quân CNH - HĐH : Công nghiệp hoá - hiện đại hoá CPTG : Chi phí trung gian FAO : Tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới GTGT : Giá trị gia tăng GTSX : Giá trị sản xuất HTX : Hợp tác xã LĐ : Lao động NTTS : Nuôi trồng thủy sản P/C : Phân chuồng TT : Thị trấn TBKT : Tiến bộ kỹ thuật WTO : Tổ chức thương mại thế giới vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân bổ mẫu điều tra tại các xã nghiên cứu.

So sánh thu nhập bình quân đầu người. Diện tích, cơ cấu các loại đất chính năm 2015. Diện tích, cơ cấu các loại đất nông nghiệp năm 2015. Diện tích, cơ cấu các loại đất phi nông nghiệp năm 2015.

Biến động diện tích theo mục đích sử dụng giai đoạn 2010-2015 huyện Trực Ninh. Hiệu quả kinh tế cho 1 ha trước khi chuyển đổi. Các loài cá và cơ cấu thả theo đối tượng nuôi chính. Tổng hợp chi phí cho 1 ha nuôi ghép các loài cá huyện Trực Ninh.

Sản lượng thu được cho 1 ha nuôi ghép các loài cá ở Trực Ninh. Hiệu quả kinh tế cho 1 ha sau khi chuyển đổi sang mô hình nuôi ghép các loài cá. So sánh hiệu quả kinh tế cho 1 ha trước và sau chuyển đổi sang mô hình nuôi ghép các loài cá. Hiệu quả kinh tế trước khi chuyển đổi.

Tổng hợp chi phí cho 1 ha nuôi cá rô phi đơn tính. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá rô phi đơn tính ở Trực Ninh. So sánh hiệu quả kinh tế trước và sau chuyển đổi sang mô hình nuôi cá rô phi đơn tính. So sánh mức độ lao động và giá trị/ngày công lao động trước và sau khi chuyển đổi.

So sánh mức độ lao động và giá trị/ngày công lao động trước và sau khi chuyển đổi. So sánh mức phân bón của nông hộ với quy trình kỹ thuật. Hiệu quả kinh tế cho 1 ha trước khi chuyển đổi. Tổng hợp chi phí cho 1 ha nuôi ghép cá huyện Trực Ninh.

Hiệu quả kinh tế cho 1 ha sau khi chuyển đổi sang mô hình nuôi cá ghép. So sánh hiệu quả kinh tế cho 1 ha trước và sau chuyển đổi sang mô hình nuôi cá ghép. 84 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hiệu quả kinh tế trước khi chuyển đổi.

Tổng hợp chi phí cho 1 ha nuôi cá rô phi đơn tính. Hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cá rô phi đơn tính ở Trực Ninh. So sánh hiệu quả kinh tế trước và sau chuyển đổi sang mô hình nuôi cá rô phi đơn tính. 86 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Xu hướng biến động đất trồng lúa theo vùng thời kỳ 2011 – 2015. Xu hướng biến động đất khu công nghiệp theo vùng thời kỳ 2011 – 2015. Sơ đồ vị trí huyện Trực Ninh trong tỉnh Nam Định. Cơ cấu sử dụng đất huyện Trực Ninh năm 2015.

Cánh đồng lúa xã Phương Định - huyện Trực Ninh. Cánh đồng dưa chuột bao tử xã Phương Định - huyện Trực Ninh. Cánh đồng ngô xã Trực Chính - huyện Trực Ninh. Ao cá ở xã Liêm Hải - huyện Trực Ninh.

Sơ đồ sự chuyển đổi cơ cấu trong nội bộ đất nông nghiệp giai đoạn 2010-2015. 57 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: ĐàoThị Lê Hoa Tên luận văn:“Đánhgiá hiệu quả chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định”. Ngành:Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo:Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá được hiệu quả của việc chuyển đất trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản tại huyện Trực Ninh - tỉnh Nam Định. - Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả nuôi trồng thủy sản của huyện Trực Ninh - tỉnh Nam Định.