Đánh Giá Hiệu Lực Phòng Trừ Rệp Muội (Aphis Gossypii) Trên Cây Đậu Cove

Khóa luận đánh giá hiệu lực phòng trừ rệp muội aphis gossypii trên cây đậu cove với các sản phẩm sinh học, góp phần bảo vệ mùa màng.

• Tác giả: Trần Phước Hải
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thanh Tùng
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Lực Phòng Trừ Rệp Muội Trên Cây Đậu Cove Bằng Sản Phẩm Sinh Học
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019 - 2023
• Địa điểm: Thủ Đức

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• XÁC NHẬN VÀ CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: MỤC TIÊU ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cây đậu cove
• 2.2. Khả năng sinh trưởng và phát triển
• 2.3. Cơ chế tác động đến sự sinh trưởng và phát triển đến cây đậu cove
• 2.4. Thuốc bảo vệ thực vật
• 2.4.1. Khái niệm
• 2.4.2. Phân loại
• 3. CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 3.1. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Bố trí thí nghiệm theo kiểu khối đầy đủ hoàn toàn ngẫu nhiên
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Nội dung
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH SÁCH CHỮ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH HÌNH
• DANH SÁCH BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Lực Phòng Trừ Rệp Muội

Đánh giá hiệu lực phòng trừ rệp muội trên cây đậu cove là một vấn đề quan trọng trong nông nghiệp hiện đại. Rệp muội (Aphis gossypii) là một trong những dịch hại chính gây ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cây trồng. Việc sử dụng các sản phẩm sinh học để phòng trừ rệp muội không chỉ giúp giảm thiểu dư lượng hóa chất mà còn bảo vệ môi trường. Nghiên cứu này nhằm tìm ra các sản phẩm sinh học hiệu quả trong việc kiểm soát rệp muội trên cây đậu cove.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Cây Đậu Cove Trong Nông Nghiệp

Cây đậu cove (Phaseolus vulgaris L.) là một trong những loại cây trồng quan trọng, cung cấp nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng. Đậu cove có khả năng thích nghi tốt với nhiều loại đất và khí hậu, giúp tăng cường an ninh lương thực cho người dân. Việc bảo vệ cây đậu cove khỏi các dịch hại như rệp muội là cần thiết để duy trì sản lượng và chất lượng nông sản.

1.2. Rệp Muội Và Tác Động Của Chúng Đến Cây Trồng

Rệp muội gây hại chủ yếu bằng cách chích hút nhựa cây, làm cho cây sinh trưởng kém, lá vàng và rụng. Sự phát triển của rệp muội thường diễn ra nhanh chóng trong điều kiện thời tiết nóng và khô. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn làm giảm chất lượng nông sản, gây thiệt hại lớn cho nông dân.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Phòng Trừ Rệp Muội

Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học để phòng trừ rệp muội đã trở nên phổ biến, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức. Lạm dụng thuốc hóa học có thể dẫn đến dư lượng trong nông sản, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường. Do đó, cần tìm kiếm các giải pháp thay thế hiệu quả hơn, đặc biệt là các sản phẩm sinh học.

2.1. Tác Động Tiêu Cực Của Thuốc Hóa Học

Sử dụng thuốc hóa học không chỉ gây ra dư lượng trong nông sản mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, bao gồm cả ung thư và các bệnh mãn tính khác.

2.2. Nhu Cầu Cần Có Giải Pháp Thay Thế

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của thuốc hóa học, việc phát triển và ứng dụng các sản phẩm sinh học là cần thiết. Các sản phẩm này không chỉ an toàn hơn mà còn hiệu quả trong việc kiểm soát dịch hại, giúp bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

III. Phương Pháp Sử Dụng Sản Phẩm Sinh Học Trong Phòng Trừ Rệp Muội

Nghiên cứu đã áp dụng các sản phẩm sinh học như chế phẩm có hoạt chất azadirachtin chiết xuất từ cây neem và dầu thực vật este hóa để phòng trừ rệp muội. Các thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối đầy đủ ngẫu nhiên, nhằm đánh giá hiệu quả của các sản phẩm này trong việc kiểm soát rệp muội trên cây đậu cove.

3.1. Chế Phẩm Sinh Học Azadirachtin

Azadirachtin là một hoạt chất tự nhiên có nguồn gốc từ cây neem, được biết đến với khả năng ức chế sự phát triển của rệp muội. Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng azadirachtin có thể giảm đáng kể mật độ rệp muội trên cây đậu cove, đồng thời đảm bảo an toàn cho sức khỏe con người.

3.2. Dầu Thực Vật Este Hóa Làm Chất Hỗ Trợ

Dầu thực vật este hóa được sử dụng kết hợp với thuốc hóa học nhằm tăng hiệu quả phòng trừ rệp muội. Việc này không chỉ giúp giảm liều lượng thuốc hóa học mà còn cải thiện khả năng kiểm soát dịch hại, từ đó giảm thiểu dư lượng thuốc trên nông sản.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Lực Phòng Trừ Rệp Muội

Kết quả nghiên cứu cho thấy các sản phẩm sinh học có hiệu quả cao trong việc phòng trừ rệp muội trên cây đậu cove. Việc sử dụng azadirachtin và dầu thực vật este hóa không chỉ giúp giảm mật độ rệp muội mà còn đảm bảo an toàn thực phẩm. Các thí nghiệm cho thấy sự giảm đáng kể số lượng rệp muội sau khi phun chế phẩm sinh học.

4.1. Hiệu Quả Của Azadirachtin Trong Thực Tế

Nghiên cứu cho thấy azadirachtin có khả năng giảm mật độ rệp muội lên đến 80% sau 7 ngày phun. Điều này chứng tỏ rằng sản phẩm sinh học này có thể thay thế thuốc hóa học trong việc kiểm soát rệp muội, đảm bảo an toàn cho nông sản.

4.2. Đánh Giá Dư Lượng Thuốc Trên Nông Sản

Kết quả phân tích dư lượng thuốc cho thấy mức độ dư lượng thuốc hóa học giảm đáng kể khi sử dụng sản phẩm sinh học kết hợp với chất hỗ trợ. Điều này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn nâng cao giá trị nông sản trên thị trường.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Phòng Trừ Rệp Muội Bằng Sản Phẩm Sinh Học

Việc đánh giá hiệu lực phòng trừ rệp muội bằng sản phẩm sinh học là một bước tiến quan trọng trong nông nghiệp bền vững. Nghiên cứu đã chứng minh rằng các sản phẩm sinh học không chỉ hiệu quả mà còn an toàn cho sức khỏe con người và môi trường. Tương lai của phòng trừ rệp muội sẽ phụ thuộc vào việc phát triển và ứng dụng các sản phẩm sinh học trong thực tiễn.

5.1. Hướng Đi Mới Trong Nông Nghiệp Bền Vững

Nông nghiệp bền vững đang trở thành xu hướng toàn cầu, với việc sử dụng các sản phẩm sinh học là một phần quan trọng. Việc áp dụng các sản phẩm này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.2. Khuyến Khích Nông Dân Sử Dụng Sản Phẩm Sinh Học

Cần có các chương trình khuyến khích nông dân sử dụng sản phẩm sinh học trong phòng trừ dịch hại. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của thuốc hóa học mà còn nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây đậu cove (Phaseolus vulgaris L.), thuộc họ Đậu (Fabaceae), là loại rau ăn quả ngắn ngày có giá trị dinh dưỡng cao, chu kỳ sinh trưởng nhanh và mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể cho các nông hộ. Tuy nhiên, trong quá trình canh tác, đậu cove thường xuyên bị nhiều loài dịch hại tấn công, trong đó rệp muội (Aphis gossypii) là đối tượng gây hại phổ biến và nghiêm trọng hàng đầu. Rệp muội thường tập trung chích hút nhựa ở các chồi ngọn, cuống lá và mặt dưới của phiến lá non, làm cho cây sinh trưởng còi cọc, lá biến dạng cong queo, gây rụng nụ và hoa, dẫn đến giảm sút nghiêm trọng tỷ lệ đậu quả cũng như năng suất thu hoạch. Ngoài ra, chất bài tiết ngọt của rệp muội còn là môi trường thuận lợi cho nấm bồ hóng phát triển bao phủ mặt lá làm giảm hiệu suất quang hợp, đồng thời dẫn dụ các loài kiến đen, kiến đỏ đến sống cộng sinh gây tổn hại cho bộ rễ.

Để đối phó với dịch hại, tập quán canh tác truyền thống của nông dân chủ yếu dựa vào việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) hóa học nhờ ưu thế tác động tiêu diệt nhanh và tiện lợi. Tuy nhiên, tình trạng lạm dụng thuốc hóa học đã và đang để lại nhiều hệ lụy tiêu cực đối với hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng. Báo cáo thực tế cho thấy lượng thuốc BVTV sử dụng tại Việt Nam tăng mạnh qua các thời kỳ, kéo theo nguy cơ tồn dư hóa chất vượt ngưỡng cho phép trên nông sản (các khảo sát giai đoạn trước ghi nhận tỷ lệ rau quả vượt ngưỡng tại TP. Hồ Chí Minh dao động từ 10% đến 30%, và sau 10 năm tỷ lệ này trên rau vẫn ở mức 10,2%). Việc sử dụng hóa chất liên tục còn làm gia tăng tính kháng thuốc của sâu hại, tiêu diệt các loài thiên địch tự nhiên và làm phát sinh lượng lớn rác thải bao bì nguy hại chưa được xử lý triệt để. Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài "Đánh giá hiệu lực phòng trừ rệp muội (Aphis gossypii) trên cây đậu cove của một số sản phẩm có nguồn gốc sinh học" được thực hiện nhằm tìm kiếm giải pháp kiểm soát sinh học và giảm thiểu dư lượng thuốc hóa học trong nông sản.

Mục tiêu và các nội dung nghiên cứu chính của đề tài được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Tìm kiếm chế phẩm có nguồn gốc sinh học để thay thế thuốc hóa học và thử nghiệm chất hỗ trợ nguồn gốc sinh học nhằm giảm liều lượng sử dụng thuốc hóa học, qua đó kiểm soát và hạ thấp dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên quả đậu cove, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và bảo vệ môi trường.
2. Nội dung 1: Đánh giá hiệu lực phòng trừ rệp muội (Aphis gossypii) của chế phẩm sinh học Tanixa Bio Safe 1EC (chứa hoạt chất Azadirachtin 1% chiết xuất từ cây neem) ở 3 mức nồng độ (1 mL/L; 1,5 mL/L; 2 mL/L) so sánh với đối chứng âm (phun nước) và đối chứng dương (Neem Nim Xoan Xanh Green 0.3EC) trên đồng ruộng, hướng tới giải pháp thay thế hóa chất ở giai đoạn cuối vụ.
3. Nội dung 2: Đánh giá hiệu lực phòng trừ rệp muội khi kết hợp thuốc hóa học có hoạt chất Clothianidin ở các mức nồng độ giảm dần (100%, 75%, 50%) với chất hỗ trợ là dầu thực vật este hóa (Vif-Strenght 2 mL/L); đồng thời phân tích động thái suy giảm dư lượng hoạt chất Clothianidin trong quả đậu cove sau khi phun bằng phương pháp sắc ký lỏng ghép khối phổ hai lần (LC-MS/MS).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Rệp muội (Aphis gossypii) gây hại trên giống đậu cove Trang Nông 282; chế phẩm sinh học Tanixa Bio Safe 1EC (Azadirachtin 1%); thuốc đối chứng Neem Nim Xoan Xanh Green 0.3EC; thuốc hóa học hoạt chất Clothianidin; chất hỗ trợ dầu thực vật este hóa Vif-Strenght.
• Phạm vi không gian: Trại thực nghiệm thuộc Trung tâm kiểm định và khảo nghiệm thuốc bảo vệ thực vật phía Nam, tọa lạc tại xã Tân An Hội, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành trong vụ Thu Đông (bắt đầu khâu làm đất, xuống giống và xử lý phân bón từ giữa tháng 8).
• Giới hạn đề tài: Khảo nghiệm thực hiện trên nền đất xám bạc màu; không phân tích các chỉ tiêu lý, hóa của đất trước và sau thí nghiệm; chỉ tập trung phân tích dư lượng hoạt chất hóa học tích lũy trong quả đậu cove.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý thuyết bảo vệ thực vật, sinh lý cây trồng và phương pháp phân tích dư lượng hóa chất nông nghiệp:

• Đặc điểm sinh học cây đậu cove (Phaseolus vulgaris L.): Cây thân thảo hàng niên, hệ rễ có vi khuẩn nốt sần Rhizobium cộng sinh có khả năng cố định nitơ khí quyển (cung cấp khoảng 3/4 nhu cầu đạm của cây). Quá trình sinh trưởng gồm 5 giai đoạn: nảy mầm, cây con, ra hoa, ra quả và già cỗi. Giai đoạn ra quả có sự kết hợp song song giữa sinh trưởng sinh dưỡng và sinh thực, nhu cầu dinh dưỡng và nước tưới cao (độ ẩm đất thích hợp 70 - 80%), là thời kỳ rất mẫn cảm với sâu bệnh hại.
• Sinh thái học rệp muội (Aphis gossypii): Thuộc họ rệp muội (Aphididae), phân bố rộng, vòng đời ngắn, phát triển bùng phát mạnh trong điều kiện khô hanh và nhiệt độ cao, phương thức gây hại là dùng vòi chích hút dịch dinh dưỡng từ mô mạch cây.
• Cơ chế tác động của thuốc BVTV: Phân loại theo cơ chế bao gồm vị độc (qua đường tiêu hóa), tiếp xúc (thấm qua biểu bì côn trùng), xông hơi (qua lỗ thở), thấm sâu (xuyên vào mô lá), nội hấp/lưu dẫn (hấp thu và dịch chuyển trong hệ mạch cây), gây ngán ăn và xua đuổi.
• Hoạt chất sinh học Azadirachtin: Hoạt chất tự nhiên thuộc nhóm limonoid/terpenoid chiết xuất từ hạt và lá cây neem (Azadirachta indica A.). Hoạt chất có cơ chế tác động tiếp xúc, vị độc, xua đuổi và gây ngán ăn mạnh, làm rối loạn quá trình biến thái và lột xác của côn trùng, thuộc nhóm độc IV (ít độc), không yêu cầu thời gian cách ly nghiêm ngặt.
• Hoạt chất hóa học Clothianidin: Hóa chất thuộc nhóm Neonicotinoid, có cơ chế gắn kết thụ thể nicotinic acetylcholine tại hệ thần kinh trung ương của côn trùng, gây kích thích liên tục dẫn đến tê liệt và tử vong. Thuốc tan tốt trong nước, có tính lưu dẫn mạnh nhưng có nhược điểm phân hủy chậm, tiềm ẩn nguy cơ tồn dư trong nông sản và đất.
• Chất hỗ trợ dầu thực vật este hóa (Esterified vegetable oil): Lipid thực vật được tinh chế qua hai phản ứng hóa học liên tiếp gồm xà phòng hóa (tách acid béo khỏi glycerol) và este hóa trong môi trường acid để tạo ra các triglyceride tổng hợp không màu, không mùi. Khi phối trộn vào dung dịch phun, dầu este hóa làm giảm sức căng bề mặt của giọt phun, tăng khả năng loang trải, bám dính, chống rửa trôi và thúc đẩy hoạt chất thuốc thấm sâu, lưu dẫn vào biểu bì lá.
• Hệ thống văn bản pháp lý và tiêu chuẩn áp dụng: TCVN 9016:2011 (phương pháp lấy mẫu rau tươi trên ruộng sản xuất); TCVN 12848:2020 (xác định đa dư lượng thuốc BVTV bằng sắc ký khí và sắc ký lỏng); TCVN 12561:2022 (khảo nghiệm hiệu lực sinh học của thuốc BVTV trên đồng ruộng); Thông tư 50/2016/TT-BYT (quy định giới hạn tối đa dư lượng thuốc BVTV trong thực phẩm); Thông tư 09/2023/TT-BNNPTNT và Quyết định 5415/QĐ-BNN-BVTV của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm đồng ruộng:

• Thiết kế thí nghiệm: Bố trí theo khối đầy đủ hoàn toàn ngẫu nhiên (RCBD - Randomized Complete Block Design), thí nghiệm đơn yếu tố với 3 lần lặp lại độc lập.
  • Nội dung 1 (5 nghiệm thức): NT1: Đối chứng âm (phun nước); NT2: Đối chứng dương (phun Neem Nim Xoan Xanh Green 0.3EC liều 2 mL/L); NT3: Tanixa Bio Safe 1EC liều 2 mL/L; NT4: Tanixa Bio Safe 1EC liều 1,5 mL/L; NT5: Tanixa Bio Safe 1EC liều 1 mL/L.
  • Nội dung 2 (6 nghiệm thức): NT1: Đối chứng âm (phun nước); NT2: Đối chứng chất hỗ trợ Vif-Strenght đơn lẻ (2 mL/L); NT3: Thuốc hóa học Clothianidin 100% (1 mL/L); NT4: Clothianidin 100% (1 mL/L) + Vif-Strenght (2 mL/L); NT5: Clothianidin 75% (0,75 mL/L) + Vif-Strenght (2 mL/L); NT6: Clothianidin 50% (0,5 mL/L) + Vif-Strenght (2 mL/L).
• Phương pháp thu thập chỉ tiêu sinh học: Mỗi ô thí nghiệm chọn ngẫu nhiên 5 điểm điều tra, mỗi điểm quan sát 2 cây, mỗi cây kiểm đếm mật độ rệp muội sống trên 10 lá xuất hiện mật độ dịch hại cao nhất. Thời điểm ghi nhận gồm: trước khi phun (TP), và sau khi phun thuốc 1 ngày (1NSP), 3 ngày (3NSP), 7 ngày (7NSP).
• Phương pháp xử lý thống kê: Hiệu lực phòng trừ (%) của các nghiệm thức được tính theo công thức Henderson - Tilton: $$H (%) = \left(1 - \frac{Ta \times Cb}{Tb \times Ca}\right) \times 100$$ (Trong đó: $Ta$ là mật độ sâu sống ở công thức xử lý sau phun; $Tb$ là mật độ sâu sống ở công thức xử lý trước phun; $Ca$ là mật độ sâu sống ở công thức đối chứng sau phun; $Cb$ là mật độ sâu sống ở công thức đối chứng trước phun). Số liệu thu thập được xử lý phân tích phương sai (ANOVA) và kiểm định phân hạng trung bình bằng phần mềm thống kê Minitab với mức ý nghĩa $P < 0,05$.
• Phương pháp lấy mẫu và phân tích dư lượng: Thu mẫu quả đậu cove tại các thời điểm: trước khi phun (1 mẫu đối chứng), và sau khi phun thuốc 2 giờ, 1 ngày, 3 ngày, 7 ngày. Tại mỗi nghiệm thức lấy 5 mẫu quả ngẫu nhiên, trộn đều, dùng kỹ thuật chia tư đường chéo lấy 2 phần đối diện làm mẫu đại diện. Mẫu được đồng nhất hóa bằng máy nghiền, chiết tách theo quy trình chuẩn và phân tích định lượng hàm lượng hoạt chất Clothianidin trên thiết bị sắc ký lỏng ghép khối phổ hai lần (LC-MS/MS).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Mở đầu

Chương này thiết lập tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu dựa trên sự mâu thuẫn giữa nhu cầu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để duy trì năng suất đậu cove và những nguy cơ về tồn dư hóa chất đe dọa sức khỏe người tiêu dùng. Tác giả xác định rõ mục tiêu tổng quát là tìm kiếm giải pháp kỹ thuật sinh học để kiểm soát dư lượng thuốc BVTV. Khung nhiệm vụ được cụ thể hóa thành 2 nội dung khảo nghiệm thực địa: đánh giá chế phẩm Azadirachtin 1% thay thế thuốc hóa học cuối vụ và phối trộn chất hỗ trợ dầu thực vật este hóa nhằm giảm liều thuốc hóa học Clothianidin. Tác giả cũng giới hạn cụ thể phạm vi thực hiện tại Củ Chi trên giống đậu cove Trang Nông 282 vụ Thu Đông.

Chương 2. Tổng quan tài liệu

Chương 2 cung cấp hệ thống cơ sở dữ liệu khoa học toàn diện về:

• Phân loại học, nguồn gốc thuần hóa từ Trung Mỹ, hình thái giải phẫu của các bộ phận rễ, thân, lá, hoa, quả, hạt và các thời kỳ sinh trưởng phát triển của cây đậu cove theo các tài liệu kinh điển (Smartt, 1976; Tạ Thu Cúc, 2005; Nguyễn Như Hà, 2012).
• Đặc điểm phân loại, tập tính gây hại của rệp muội (Aphis gossypii) và mối liên hệ giữa chất bài tiết của rệp với sự bộc phát nấm bồ hóng và kiến cộng sinh.
• Toàn cảnh hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam qua số liệu thống kê của Cục Bảo vệ Thực vật: sự gia tăng khối lượng thuốc thương phẩm nhập khẩu (từ 20 - 30 ngàn tấn giai đoạn 1991 - 2000 lên 36 - 75,8 ngàn tấn giai đoạn 2001 - 2010), mạng lưới lưu thông với hơn 28.750 đại lý kinh doanh gây quá tải cho lực lượng thanh tra chuyên ngành, tình trạng tồn dư hóa chất trên rau chè và nguy cơ kháng thuốc ở sâu hại.
• Thực trạng sử dụng thuốc BVTV sinh học: dù danh mục có 236 hoạt chất và 745 tên thương phẩm nhưng lượng chế phẩm sinh học nhập khẩu chỉ chiếm khoảng 10%, việc ứng dụng trên đồng ruộng còn hạn chế (8 - 10%) do rào cản về giá thành, hiệu lực chậm, khó bảo quản và sản xuất nhỏ lẻ.
• Cơ chế phân tử và sinh học của các hoạt chất nghiên cứu: cấu trúc và hoạt tính gây ngán ăn của Azadirachtin từ cây neem (Azadirachta indica); cơ chế phong bế dẫn truyền thần kinh của Clothianidin; quy trình điều chế 2 bước (xà phòng hóa và este hóa) của dầu thực vật este hóa và vai trò phụ trợ nông nghiệp của sản phẩm Vif-Strenght theo các căn cứ pháp lý hiện hành.

Chương 3. Vật liệu và phương pháp

Chương 3 trình bày chi tiết điều kiện thực nghiệm tại trại khảo nghiệm Tân An Hội, Củ Chi. Tác giả liệt kê đầy đủ danh mục vật liệu ngoài đồng ruộng (hạt giống Trang Nông 282, bình phun, phân bón) và trang thiết bị phòng thí nghiệm (cân điện tử phân tích, pipet tự động, máy nghiền mẫu, máy ly tâm, hệ thống sắc ký lỏng ghép khối phổ LC-MS/MS). Chương này minh họa rõ nét sơ đồ bố trí mặt bằng 2 thí nghiệm theo khối RCBD gồm các khối lặp, hàng bảo vệ và hướng dốc. Quy trình điều tra mật độ rệp muội sống trên 10 lá/cây theo 4 mốc thời gian (TP, 1NSP, 3NSP, 7NSP) được quy chuẩn hóa chặt chẽ. Phương pháp tính toán hiệu lực sinh học theo công thức Henderson - Tilton và kỹ thuật lấy mẫu quả chia tư để phân tích dư lượng bằng LC-MS/MS được mô tả từng bước chính xác.

Chương 4. Kết quả và thảo luận

Chương 4 là phần nội dung trọng tâm của luận văn, trình bày và phân tích các số liệu thực nghiệm thu được qua hai nội dung khảo sát:

• Đối với Nội dung 1: Dữ liệu kiểm đếm cho thấy mật độ rệp muội trước xử lý dao động đồng đều giữa các nghiệm thức (29,47 - 37,73 con/cây). Sau khi xử lý chế phẩm sinh học Tanixa Bio Safe 1EC, mật độ rệp muội giảm mạnh theo thời gian, trái ngược với xu hướng gia tăng ở nghiệm thức đối chứng nước lã (tăng từ 32,40 lên 39,40 con/cây ở 7NSP). Hiệu lực phòng trừ của Tanixa Bio Safe 1EC ở nồng độ 1,5 mL/L và 2 mL/L đạt mức cao (tương ứng 94,5% và 95,3% tại 7NSP), cao hơn có ý nghĩa so với đối chứng dương Neem Nim Xoan Xanh Green 0.3EC (đạt 90,0%).
• Đối với Nội dung 2: Khảo sát phối hợp thuốc hóa học Clothianidin với chất hỗ trợ Vif-Strenght (2 mL/L). Mật độ ban đầu đồng đều ở mức 51,33 - 57,30 con/cây. Nghiệm thức chỉ phun chất hỗ trợ đơn lẻ có hiệu lực phòng trừ thấp (11,81% - 24,21%). Khi phối hợp chất hỗ trợ với thuốc hóa học liều 100%, hiệu lực diệt rệp tăng lên 97,25% tại 7NSP (so với 91,13% khi không có chất hỗ trợ). Đáng chú ý, nghiệm thức giảm liều thuốc hóa học xuống 75% kết hợp chất hỗ trợ vẫn đạt hiệu lực 88,32% ở 7NSP, không có sự sai khác thống kê so với việc dùng 100% liều hóa chất thông thường.
• Động thái phân hủy dư lượng Clothianidin: Phân tích LC-MS/MS quả đậu cove chỉ ra rằng nồng độ hoạt chất giảm dần theo thời gian ở tất cả các công thức. Tại thời điểm 7NSP, nghiệm thức phun thuốc 100% liều giữ mức dư lượng 0,43 mg/kg; khi phối trộn chất hỗ trợ, dư lượng ở liều 100% giảm xuống 0,33 mg/kg; ở liều 75% có chất hỗ trợ dư lượng chỉ còn 0,27 mg/kg; và ở liều 50% có chất hỗ trợ dư lượng hạ xuống 0,11 mg/kg.

Chương 5. Kết luận và kiến nghị

Tác giả đúc kết các kết luận kỹ thuật cốt lõi: chế phẩm neem sinh học Tanixa Bio Safe 1EC có hiệu lực diệt rệp cao hơn đối chứng thương phẩm trên thị trường, thích hợp thay thế thuốc hóa học cuối vụ; việc kết hợp dầu thực vật este hóa cho phép cắt giảm 25% lượng hoạt chất Clothianidin mà vẫn duy trì hiệu lực phòng trừ rệp muội tương đương đồng thời giảm mạnh lượng tồn dư trong quả. Phần kiến nghị định hướng việc tiếp tục mở rộng khảo sát các dòng chế phẩm sinh học khác và tối ưu hóa giải pháp phối trộn phụ trợ trên các cây rau ăn quả.

---

Kết quả và đóng góp

Các kết quả định lượng cụ thể thu được từ quá trình khảo nghiệm thực địa và phân tích sắc ký được tổng hợp chi tiết qua các bảng số liệu sau:

Bảng 1: Hiệu lực phòng trừ rệp muội của chế phẩm sinh học Tanixa Bio Safe 1EC theo công thức Henderson - Tilton (%)

Nghiệm thức	Thành phần & nồng độ	Mật độ rệp sống trước phun (con/cây)	Mật độ rệp sống 7NSP (con/cây)	Hiệu lực 1NSP (%)	Hiệu lực 3NSP (%)	Hiệu lực 7NSP (%)
NT1 (Đ/c âm)	Nước lã	32,40a ± 13,70	39,40a ± 7,39	-	-	-
NT2 (Đ/c dương)	Azadirachtin 0,3% (2 mL/L)	29,47a ± 10,88	4,00b ± 1,99	70,4a ± 3,01	86,8a ± 4,34	90,0a ± 3,50
NT3	Azadirachtin 1% (2 mL/L)	32,93a ± 11,71	1,87b ± 1,19	71,0a ± 3,44	91,2a ± 3,14	95,3a ± 3,87
NT4	Azadirachtin 1% (1,5 mL/L)	37,73a ± 13,30	2,53b ± 1,41	63,7b ± 3,01	83,9b ± 5,57	94,5a ± 3,76
NT5	Azadirachtin 1% (1 mL/L)	32,47a ± 10,25	4,40b ± 1,48	43,4c ± 4,41	73,1c ± 5,67	88,2b ± 3,75

(Ghi chú: Các chữ cái theo sau giá trị trung bình trong cùng một cột biểu thị sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ở mức P < 0,05).

Bảng 2: Hiệu lực phòng trừ rệp muội của thuốc hóa học kết hợp chất hỗ trợ Vif-Strenght (%)

Nghiệm thức	Quy cách xử lý	Liều lượng	Mật độ trước phun (con/cây)	Hiệu lực 1NSP (%)	Hiệu lực 3NSP (%)	Hiệu lực 7NSP (%)
NT1 (Đ/c âm)	Nước lã	-	55,03a ± 14,81	-	-	-
NT2 (Đ/c CHT)	Chất hỗ trợ Vif-Strenght	2 mL/L	57,30a ± 15,44	11,81c ± 1,34	24,21c ± 2,23	19,90c ± 2,01
NT3	Thuốc hóa học 100%	1 mL/L	51,33a ± 11,94	89,34a ± 3,67	89,29a ± 3,54	91,13a ± 3,14
NT4	Thuốc hh 100% + CHT	1 mL/L + 2 mL/L	54,50a ± 14,08	91,61a ± 3,54	93,45a ± 3,57	97,25a ± 3,67
NT5	Thuốc hh 75% + CHT	0,75 mL/L + 2 mL/L	54,10a ± 13,33	84,68a ± 3,33	87,48a ± 3,55	88,32a ± 4,01

Bảng 3: Diễn biến dư lượng Clothianidin (mg/kg) trong quả đậu cove qua các thời điểm

Nghiệm thức	Quy cách nghiệm thức	Trước phun	Sau phun 2 giờ	1 ngày sau phun	3 ngày sau phun	7 ngày sau phun
NT3	Thuốc hóa học 100% (1 mL/L)	0	0,90	0,78	0,55	0,43
NT4	Thuốc hh 100% + CHT (2 mL/L)	0	0,87	0,67	0,55	0,33
NT5	Thuốc hh 75% + CHT (2 mL/L)	0	0,67	0,53	0,43	0,27
NT6	Thuốc hh 50% + CHT (2 mL/L)	0	0,37	0,24	0,20	0,11

Đóng góp khoa học và giải pháp do tác giả đề xuất:

• Khẳng định khả năng thay thế hóa chất bằng thuốc sinh học cuối vụ: Chế phẩm sinh học Tanixa Bio Safe 1EC ở nồng độ 1,5 mL/L đến 2 mL/L có hiệu lực tiêu diệt rệp muội đạt từ 94,5% đến 95,3% sau 7 ngày phun, tương đương và thậm chí vượt trội hơn sản phẩm đối chứng Neem Nim Xoan Xanh Green 0.3EC (90,0%). Do hoạt chất Azadirachtin có nguồn gốc thảo mộc không yêu cầu thời gian cách ly dài ngày, đây là giải pháp kỹ thuật khả thi để thay thế thuốc trừ sâu hóa học ở giai đoạn chuẩn bị thu hoạch, loại bỏ triệt để nguy cơ tồn dư hóa chất trên nông sản thương phẩm.
• Xác lập giải pháp giảm liều hóa chất thông qua chất phụ trợ: Nghiên cứu đã chứng minh vai trò gia tăng hiệu lực rõ rệt của dầu thực vật este hóa (Vif-Strenght). Khi phối trộn 2 mL/L chất hỗ trợ với 75% liều thuốc hóa học Clothianidin, hiệu lực phòng trừ rệp muội tại thời điểm 7NSP vẫn đạt 88,32%, không có sự suy giảm đáng kể so với việc phun nguyên liều 100% không phụ trợ (91,13%).
• Đóng góp về kiểm soát dư lượng: Dữ liệu sắc ký LC-MS/MS chứng minh việc sử dụng chất hỗ trợ kết hợp cắt giảm 25% liều lượng thuốc hóa học giúp hạ thấp dư lượng Clothianidin tồn lưu trong quả đậu cove tại thời điểm 7NSP từ 0,43 mg/kg xuống còn 0,27 mg/kg. Chất hỗ trợ giúp thuốc dàn trải đều và tăng khả năng tiếp xúc bề mặt, từ đó cho phép hạ thấp lượng hoạt chất hóa học phát thải ra môi trường đồng ruộng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài:

• Khảo nghiệm chỉ được tiến hành trên một giống đậu cove duy nhất (Trang Nông 282), trong phạm vi một vụ canh tác (vụ Thu Đông) và trên một vùng địa bàn thổ nhưỡng đặc thù là đất xám bạc màu tại xã Tân An Hội, huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh.
• Đề tài chỉ tập trung phân tích dư lượng hoạt chất Clothianidin tồn lưu trong bộ phận quả đậu cove thương phẩm, chưa tiến hành phân tích các tính chất vật lý, hóa học cũng như dư lượng tích lũy của hoạt chất trong môi trường đất trước và sau thí nghiệm.
• Dải nồng độ khảo sát của chế phẩm sinh học và thuốc hóa học chỉ mới giới hạn ở 3 mức nồng độ cố định, chưa khảo sát thêm các tỷ lệ phối trộn khác nhau của chất hỗ trợ dầu este hóa.

Hướng nghiên cứu tiếp theo do tác giả đề xuất:

• Tiếp tục mở rộng khảo sát hiệu lực sinh học của các loại thuốc trừ sâu sinh học thảo mộc và vi sinh khác nhau trên các đối tượng dịch hại nguy hiểm ở giai đoạn cuối vụ của cây rau ăn quả.
• Đi sâu nghiên cứu ảnh hưởng của việc phối trộn chất hỗ trợ dầu thực vật este hóa với nhiều nhóm hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật hóa học khác nhau, nhằm xác định công thức tối ưu giúp giảm thiểu tối đa liều lượng thuốc hóa học mà vẫn bảo đảm khống chế dịch hại, đáp ứng ngưỡng an toàn vệ sinh thực phẩm cho nông sản xuất khẩu và tiêu dùng nội địa.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành: Là tài liệu học thuật hữu ích cho sinh viên, học viên cao học thuộc các ngành Công nghệ Sinh học, Bảo vệ Thực vật, Khoa học Cây trồng và Nông học khi tìm hiểu về phương pháp đánh giá thuốc BVTV sinh học trên đồng ruộng.
• Cán bộ nghiên cứu và kiểm định: Cung cấp nguồn tham khảo thực chứng cho các nghiên cứu viên tại các viện, trung tâm kiểm định và khảo nghiệm thuốc BVTV trong việc xây dựng quy trình khảo nghiệm hiệu lực phòng trừ rệp muội theo tiêu chuẩn quốc gia.
• Kỹ sư nông nghiệp và cơ sở sản xuất: Hỗ trợ cán bộ khuyến nông và các hợp tác xã sản xuất rau an toàn trong việc xây dựng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), cung cấp giải pháp kỹ thuật cụ thể để thay thế hóa chất ở giai đoạn áp thu hoạch và biện pháp phối trộn dầu este hóa nhằm tiết kiệm chi phí thuốc trừ sâu.

Các phần nội dung đáng tham khảo chuyên sâu trong tài liệu gồm:

• Quy trình thiết kế thí nghiệm theo khối đầy đủ hoàn toàn ngẫu nhiên (RCBD) đơn yếu tố với 3 lần lặp và kỹ thuật bố trí hàng bảo vệ trên đồng ruộng.
• Phương pháp điều tra mật độ côn trùng chích hút và ứng dụng công thức toán học Henderson - Tilton kết hợp phân tích phương sai ANOVA trên Minitab để tính toán hiệu lực sinh học.
• Quy trình lấy mẫu nông sản chia tư và thông số phân tích tồn dư thuốc bảo vệ thực vật bằng hệ thống sắc ký lỏng ghép khối phổ hai lần (LC-MS/MS).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ chế diệt trừ rệp muội của chế phẩm sinh học Tanixa Bio Safe 1EC là gì và vì sao phù hợp sử dụng ở cuối vụ?
Chế phẩm Tanixa Bio Safe 1EC chứa 1% hoạt chất Azadirachtin được chiết xuất từ cây neem (Azadirachta indica). Hoạt chất này tác động lên dịch hại qua các cơ chế tiếp xúc, vị độc, xua đuổi và gây ngán ăn mạnh, đồng thời ức chế quá trình sinh trưởng và lột xác của rệp muội. Do Azadirachtin thuộc nhóm độc IV (ít độc), có nguồn gốc tự nhiên và không đòi hỏi thời gian cách ly nghiêm ngặt như hóa chất tổng hợp, chế phẩm rất thích hợp để phun trừ dịch hại bộc phát ở giai đoạn cây đang cho thu hoạch quả nhằm tránh để lại dư lượng độc hại.

2. Công thức nào được tác giả sử dụng để đánh giá hiệu lực phòng trừ rệp muội và các thông số cần thu thập là gì?
Tác giả sử dụng công thức Henderson - Tilton để tính toán hiệu lực diệt rệp muội (%): $$H (%) = \left(1 - \frac{Ta \times Cb}{Tb \times Ca}\right) \times 100$$ Các thông số thu thập gồm: mật độ rệp sống ở công thức xử lý sau phun ($Ta$), mật độ rệp sống ở công thức xử lý trước phun ($Tb$), mật độ rệp sống ở công thức đối chứng nước sau phun ($Ca$), và mật độ rệp sống ở công thức đối chứng nước trước phun ($Cb$). Các mốc thời gian điều tra cố định gồm trước phun, 1 ngày, 3 ngày và 7 ngày sau phun.

3. Bản chất của chất hỗ trợ Vif-Strenght là gì và mang lại tác dụng gì khi phối trộn với thuốc trừ sâu?
Chất hỗ trợ Vif-Strenght có thành phần là dầu thực vật este hóa (Esterified vegetable oil), được điều chế thông qua phản ứng xà phòng hóa tách acid béo và phản ứng este hóa để tạo thành triglyceride tổng hợp. Khi phối hợp với thuốc bảo vệ thực vật, chất hỗ trợ này có tác dụng làm giảm sức căng bề mặt chất lỏng, tăng khả năng loang trải, bám dính của giọt thuốc trên biểu bì lá và thân cây, hạn chế hiện tượng bị rửa trôi do nước mưa hoặc sương, đồng thời thúc đẩy hoạt chất thuốc thấm sâu và lưu dẫn nhanh vào mô thực vật và cơ thể dịch hại.

4. Khi giảm 25% liều lượng hoạt chất Clothianidin kết hợp với chất hỗ trợ dầu este hóa, hiệu lực phòng trừ và dư lượng thay đổi ra sao?
Tại thời điểm 7 ngày sau phun, nghiệm thức sử dụng 75% liều lượng Clothianidin kết hợp với chất hỗ trợ (2 mL/L) đạt hiệu lực phòng trừ rệp muội 88,32%, tương đương về mặt thống kê với nghiệm thức dùng 100% liều thuốc hóa học đơn lẻ (91,13%). Về mặt dư lượng trên quả đậu cove, nghiệm thức giảm liều 75% có chất hỗ trợ chỉ còn tồn dư 0,27 mg/kg ở 7NSP, thấp hơn đáng kể so với mức 0,43 mg/kg của nghiệm thức dùng 100% liều không có chất hỗ trợ.

5. Thiết bị và quy trình phân tích dư lượng thuốc hóa học trong quả đậu cove được thực hiện như thế nào?
Quy trình phân tích sử dụng thiết bị sắc ký lỏng ghép khối phổ hai lần (LC-MS/MS). Mẫu quả đậu cove thu thập ngoài đồng ruộng được lấy ngẫu nhiên 5 điểm mỗi ô, trộn đều rồi chia tư lấy 2 phần đối diện làm mẫu phân tích tại các thời điểm trước phun, sau phun 2 giờ, 1 ngày, 3 ngày và 7 ngày. Mẫu được nghiền đồng nhất, chiết tách hoạt chất và đưa vào hệ thống LC-MS/MS để phân tách các ion phân tử theo tỷ số khối lượng trên điện tích ($m/z$), từ đó định lượng chính xác nồng độ Clothianidin (mg/kg) còn tồn lưu trong sản phẩm.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Phước Hải đã hoàn thành việc đánh giá thực nghiệm hiệu lực phòng trừ rệp muội (Aphis gossypii) trên cây đậu cove của chế phẩm sinh học Tanixa Bio Safe 1EC và giải pháp phối hợp thuốc hóa học Clothianidin với chất hỗ trợ dầu thực vật este hóa Vif-Strenght. Kết quả thực nghiệm đồng ruộng khẳng định chế phẩm Azadirachtin 1% ở liều lượng 1,5 - 2 mL/L đạt hiệu lực diệt rệp rất cao (94,5% - 95,3% sau 7 ngày), có thể ứng dụng thay thế hoàn toàn thuốc trừ sâu hóa học ở giai đoạn thu hoạch cuối vụ để bảo đảm an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, việc bổ sung 2 mL/L dầu thực vật este hóa cho phép cắt giảm 25% lượng hoạt chất hóa học Clothianidin mà vẫn duy trì hiệu lực bảo vệ cây trồng tương đương, đồng thời giúp giảm thiểu nồng độ dư lượng thuốc BVTV tồn đọng trong quả đậu cove xuống mức 0,27 mg/kg sau 7 ngày xử lý. Công trình cung cấp các dẫn liệu khoa học xác thực, đóng góp cơ sở thực tiễn giá trị cho việc hoàn thiện quy trình quản lý dịch hại theo hướng sinh học và phát triển nền nông nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH KHOA KHOA HỌC SINH HỌC ĐÁNH GIÁ HIỆU LUC PHONG TRU REP MUỘI ( APHIS GOSSYPIT) TREN CÂY DAU COVE CUA MOT SO SAN PHAM CO NGUON GOC SINH HOC Nganh hoc : CONG NGHE SINH HOC Sinh viên thực hiện : TRAN PHUOC HAI Mã số sinh viên 19126041 Niên khóa : 2019 - 2023 TP. Thú Đúc, 03/2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀOTẠO - TRGJONG ĐẠI HỌC NÔNG LAM THÀNH PHO HO CHÍ MINH KHOA KHOA HỌC SINH HỌC KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP ĐÁNH GIÁ HIỆU LUC PHÒNG TRU REP MUỘI ( APHIS GOSSYPIT) TREN CÂY DAU COVE CUA MOT SO SAN PHAM CO NGUON GOC SINH HOC Hướng dẫn khoa học Sinh viên thực hiện TS. TRAN THANH TUNG TRAN PHƯỚC HAI TP. Thủ Đức, 03/2024 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành khóa luận và kết thúc khóa học, với tình cảm chân thành, em xin bay tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới trường Đại học Nông Lâm Thành phó Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện cho em có môi trường học tập tốt trong suốt thời gian em học tập và nghiên cứu tại trường.

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến TS. Trần Thanh Tùng đã giúp đỡ em trong suốt quá trình nghiên cứu và trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành đề tài tốt nghiệp này. Đồng thời em xin bày tỏ lòng cảm ơn đến các anh chị, các bạn và các em trong trung tâm kiểm định và khảo nghiệm thuốc bảo vệ thực vật phía nam đã tạo mọi điều kiện, chia sẻ khó khăn, giúp đỡ em rất nhiều trong thời gian thực hiện đề tài. Em xin gửi lời cảm ơn đến TS.

Pham Đức Toàn và tập thé lớp DH19SHA — Công nghệ Sinh học khóa 45 và gia đình thân yêu luôn bên cạnh động viên, giúp đỡ em trong quá trình thực hiện đề tài. Em chân thành cảm ơn! XÁC NHẬN VÀ CAM ĐOAN Tôi tên là Trần Phước Hải, MSSV: 19126041, Lớp DH19SHA (Số di động: [phone], Email: 19126041(2st.vn) thuộc nghành Công nghệ Sinh học Trường Dai học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh xin cam đoan: Đây là khóa luận tốt nghiệp đo bản thân tôi trực tiếp thực hiện, các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn trung thực và khách quan. Tôi xin hoàn toan chịu trách nhiệm trước hội dong về những cam đoan này. Tp Hồ Chi Minh, ngày 23 tháng 2 năm 2024 Người viết cam đoan (Ký và ghi rõ họ tên) H TÓM TẮT Khảo sát được tiễn hành dé đánh giá hiệu lực phòng trừ rệp muội (aphis gossypii) trên cây đậu cove của một số sản phâm có nguồn gốc sinh học.

Cụ thé, đối với nội dung 1 thì tôi sử dụng chế phẩm sinh học có hoạt chất azadirachtin chiết xuất từ cây neem, đối với nội dung 2 thì tôi sử dụng chất hỗ trợ là dầu thực vật este hóa (Esterifield) có nguồn gốc sinh học kết hợp với thuốc hóa học dé tăng hiệu quả phòng cũng như là giảm nông độ thuốc hóa học trong phòng trừ rệp muội trên cây đậu cove. Các thí nghiệm được bố trí hoàn toàn độc lập nhau, theo khối đầy đủ ngẫu nhiên (RCBD). Mục tiêu chung của khảo sát là tìm giải pháp nhằm giảm dư lượng, kiểm soát dư lượng thuốc trên cây đậu cove. Kết qua của khảo sát cho thay khả năng có thé dùng thuốc sinh học dé thay thé hóa học ở cuối vụ và sử dụng chất hỗ trợ dé giảm liều lượng thuốc hóa học và từ kết quả đó, sẽ xây dựng được quy trình sử đụng thuốc, đặc biệt phòng trừ sinh vật gây hại ở cuối vụ để nhằm giảm nguy cơ dư lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm.

Từ khóa: Rép muội, Azadirachtin, dầu thực vật este hóa (Esterifield), RCBD. il ABSTRACT The survey was conducted to evaluate the effectiveness of some products of biological origin in preventing aphids (aphis gossypii) on cove bean plants. Specifically, for content 1, I use a biological product with the active ingredient azadirachtin extracted from the neem tree, for content 2, I use a support agent that is esterified vegetable oil (Esterifield) originating from biological drugs combined with chemical drugs to increase prevention effectiveness as well as reduce the concentration of chemical drugs in controlling aphids on cove bean plants. The experiments were arranged completely independently of each other, in a randomized complete block (RCBD).

The general goal of the survey is to find solutions to reduce residues and control drug residues on cove beans. The results of the survey show the possibility of using biological drugs to replace chemicals at the end of the season and using supporting substances to reduce the dosage of chemical drugs, and from those results, a usage process will be developed. drugs, especially preventing harmful organisms at the end of the season to reduce the risk of residue and ensure food safety. Keyword: Aphids, Azadirachtin, esterified vegetable oil, RCBD IV MỤC LỤC TRANG 0909.

i XÁC NHẬN VA CAM DOAN .sssssssssessessessessessessessesseeseseeesesecssetesssesscesesesssseeeeseees ii TOM TAT once escecsecseecsessessessessvessessssvessessesssesssssusssessvessessessresiessesasessesasessesaneaseeaeensee iii OC , iv ef ee v DANH SÁCH CHU VIET TAT .scssessesssessesseessessessvessessvessessesssessessesssessesaseeseeaee vii DANH SÁCH HINH .csscsssessesssessessvessesssseessesssessessusssessessseesessessesseseneeseeseeess viii DANH SÁCH BANG. Mục tiêu đề tài. TONG QUAN TÀI LIỆU. 2 2 22222S£2S£2E2EE+EE2EE2EEzEzzzzzezrez 4 2.1: Cây đậu COVÔissssisisninsbiBibitiitdSSG46055136555145385A8415315128321S84333894345595995543356535E 4 11.

Khả năng sinh trưởng và phát triỀn. họng HH 5a ghEchgEeh bg ung 0mrgS6E005610 102606 7 2. Cơ chế tác động đến sự sinh trưởng và phát triển đến cây đậu cove. 7 ee KP AỚỚợỚNG G.

Gu chế lo đứng tiên elle Bi can gngiohatogghehdilggiAGG636100. Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Sữ đụng thuốo hộa G0 encesccesceenesnrsecsexvresnvevesssmirctassevverusenestsvamseenmeranaoeend 9 2. Sử dụng thuốc sinh học ( chế phẩm sinh học).

VAT LIEU VÀ PHƯƠNG PHÁP. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Vật liệu và phương pháp nghiên cỨu. Phone phap NSHICH CWU wssexccanssscs cesses remorse 15 3.

Bồ trí thí nghiệm theo kiêu khối đầy đủ hoàn toàn ngẫu nhién. KET QUA VÀ THẢO LUẬN.----- 2 2222222+222EE2EE2EE22xzzxerxee 19 SO ———ƑẼẰEằằ—ằằẮằễằŸễEễằễE_ẴEBTETT————— 19 4. Nội dungDooce ceccccececcsssessssscsssseossessseessusessesssssessesssssssssssisesssesssussasesseseesseessecs 19 5 LH EỂ,.««-eeveceecedesoreoeitorgoiningzttetdkiggidptorgg:gnHtmgtizrdiZmopdgnnE101307-0 000330101 20 CHƯƠNG 5. KET LUẬN VÀ KIEN NGHỊ.«<s s csikesiSEcdt HH 2n Ha HH HÖH HH ga gọthdgging.hgôngghghoghi kg gghÖkghiệ erate tarot 26 VI DANH SÁCH CHU VIET TAT Chế pham sh : Chế phẩm sinh học Hh : Hóa học Dic : Đối chứng TP : Trước phun INSP : 1 ngày sau phun 3NSP : 3 ngày sau phun 7NSP : 7 ngảy sau phun BVTV : Bảo vệ thực vật TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam BYT : Bộ y tế vil DANH SÁCH HÌNH TRANG Hình 1.

Nơi thực hiện đề tài tai xã Tân An Hội, huyện Củ chi, Thành phố Hồ Chí a 1A1 14 Hình 2. Sơ đồ bố trí thí nghiệm .----- 2 222222SE+2E22EE2EE22E22EE22E22E2223222222222e2 15 Hình 3. Cân mau dé đo dư lượng thuốc hóa học .--- 2-22 2 22222++2z2+2zzzx2zzz a7 Hình 4 Các mẫu tại các thí nghiệm để đo dư lượng thuỐC. Phun thuốc hóa học kết hợp với chất hỗ trợ.

Máy nghiền mẫu đậu cove. Các thuốc có trong thực nghiệm.- 2-2 22 ©2222E22EE22EE2EE22EE22EEzrxrrr 29 Hình 8. Liều lượng chế phẩm có hoạt chất Azadirachtin 1%. Phun thuốc tại thực nghiệm.-- 2: 22©2222E22Ez£Ezzszzxersrzsszrsr-s-ese-.

30 vill DANH SÁCH BANG TRANG Bảng 4.1 Mật độ rép muội trên cây đậu cove trước va sau khi phun chế phẩm sinh HG ( COCA),Ì »sremeriardnsrivotdôgtvkrgggnsrdouEbgggtrrglnsrgokdhndigftodirsg0n0Zg.00ggt/ZuE-urlugiigtSr2gnkivgBlupdirvSZre 19 Bảng 4.2 Thống kê hiệu lực của Tanixa Bio Safe 1EC đối với phòng trừ rệp mudi trên cây đậu cove tính theo công thức Henderson Tilton (%). Mật độ rệp muội trên cây đậu cove trước và sau khi phun thuốc (con/cây) Bảng 4. Thống kê hiệu lực của thuốc hóa học đối với phòng trừ rệp muội trên cây đậu cove tính theo công thức Henderson Tilton (9⁄).--- ---- -------<++<e=++ee++<ss+ 21 Bảng 4. Diễn biến của dư lượng thuốc hóa hoc (mg/kg) ở các nghiệm thức thi nghiệm tại các thời điểm lấy mẫu.- 2-2 2222+22+2E+2EE+EE22EE22E22E222E2E22Ex.

Đặt van đề Đậu cove tên khoa học là Phaseolus vulgaris L., thuộc họ đậu (Fabaceae), có thể gieo trong nhiéu vu trong nam, có thé str dung qua, hạt làm rau, là nguồn thực phẩm quan trọng cho con người và gia súc vì có hàm lượng các chất dinh dưỡng cao và nhu cầu tiêu thụ lớn (Trần Thị Ba, 2012). Cây đậu cove là loài cây ngắn ngày, sinh trưởng và phát triển nhanh tuy nhiên dễ bị dịch hại tấn công đặc biệt là các loại sâu bệnh như là, bọ trĩ, sâu đục thân, nhện đỏ.và đặc biệt nhất là rệp muội. Rệp muội thường sông tập trung, gây hại ở ngọn non, cuống lá, mặt dưới lá. Rệp chích hút nhựa cây làm cho cây sinh trưởng phát triển kém, can cỗi, khô héo dan rồi rụng từng bộ phận: lá, hoa.

Tai hại hơn là chất bài tiết của rệp lại là thức ăn và môi trường sống của nắm bồ hóng (bào tử nam có màu đen) làm giảm năng suất và chất lượng hoa. Chat thải của rép sáp còn là thức ăn cho kiến đỏ và kiến đen sống cộng sinh trên cây; làm cho cây đào can cỗi, lá vàng, ra hoa rất kém rồi héo dần và chết khi bộ rễ bị hỏng nặng. Hiện nay, phương pháp phô biến của người nông dân khi cây trồng xuất hiện sâu bệnh là sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Thuốc bảo vệ thực vật với khả năng diệt trừ bệnh hại nhanh, dé sử dụng có thể ngăn chặn các dot dịch trong thời gian ngắn, có hiệu quả mọi lúc mọi nơi, dễ dàng mua bán trao đổi, đôi khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật còn là giải pháp duy nhất.

Nếu sử dụng đúng mục đích, đúng kỉ thuật và có sự chỉ đạo đồng bộ, thuốc bảo vệ thực vật sẽ đem lại hiệu quả tốt trong quản lí dịch hại cây trồng và bảo vệ nông sản. Nhưng ngoài những mặt lợi trên thì việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe , tinh mang của người dân đồng thời gây ra những ảnh hưởng trầm trọng đến môi trường đặc biệt là môi trường đất. Xuất phát từ vấn đề trên, tôi tiến hành thực hiện đề tài : “Đánh giá hiệu lực phòng trừ rệp muội ( Aphis gossypii) trên cây đâu cove của một số sản phẩm có nguồn gốc sinh học” nhằm giảm dư lượng, kiểm soát dư lượng thuốc trên cây đậu cove để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phâm cũng như là bảo vệ môi trường. Mục tiêu đề tài Mục tiêu chung của khảo sát là tìm chế phẩm có nguồn gốc sinh học dé thay thé thuốc hóa học và sử dụng chất hỗ trợ có nguồn gốc sinh học dé giảm dư lượng thuốc hóa học nhằm thay thế, giảm dư lượng, kiểm soát dư lượng thuốc trên cây đậu cove cũng như là đảm bảo chất lượng của nông sản.

Nội dung thực hiện Nội dung 1. Bố trí thí nghiệm theo kiểu khối đầy đủ hoàn toàn ngẫu nhiên đơn yêu tô với 5 nghiệm thức và 3 lần lặp lại. 5 nghiệm thức gồm ba nghiệm thức là chế phẩm sinh học có hoạt chất azadirachtin 1% với nồng độ lần lượt 1; 1,5; 2 ml/, hai nghiệm thức đối chứng (phun nước, phun chế phâm Neem Nim Xoan Xanh green 0.