Đánh Giá Hiện Trạng Môi Trường Quận 11, TP.HCM

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp địa lý đánh giá hiện trạng môi trường quận 11, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ thể cho vấn đề môi trường.

• Tác giả: Nguyễn Thị Túy Thơ
• Người hướng dẫn: Thầy Phạm Văn Hiệp, Giảng viên
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa Lý
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Môi Trường Quận 11
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 1996
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp bách của vấn đề nghiên cứu và lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích và nội dung của đề tài
• 1.3. Giới hạn của đề tài
• 1.4. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.5. Giới thiệu Quận 11
• 1.5.1. Đặc điểm về lịch sử và địa lí
• 1.5.2. Đặc điểm về địa lí và hành chính
• 1.5.3. Điều kiện tự nhiên
• 1.5.4. Đặc điểm kinh tế - xã hội và cơ sở hạ tầng
• 2. PHẦN II: CƠ SỞ LÍ LUẬN - QUAN ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Môi trường xét theo quan điểm hệ thống và quan điểm sinh thái
• 2.1.1. Các hệ sinh thái và vòng tuần hoàn sinh vật
• 2.1.2. Hệ sinh thái và hệ sinh thái xã hội
• 2.1.3. Hệ sinh thái xã hội và hệ môi trường
• 2.2. Nghiên cứu môi trường trên quan điểm hệ thống và quan điểm sinh thái
• 2.2.1. Mối liên quan giữa các thành phần trong hệ môi trường
• 2.2.2. Mối liên quan giữa các hệ môi trường với nhau
• 2.2.3. Mối liên quan giữa hiện tại và tương lai
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Ô nhiễm môi trường và các nguồn gây ô nhiễm
• 3. PHẦN III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Hiện trạng kinh tế xã hội của Quận 11
• 3.1.1. Hiện trạng dân cư, quần cư và sinh hoạt dân cư
• 3.1.2. Hiện trạng dân cư - phân bố dân cư
• 3.1.3. Các khu nhà ở, các khu dân cư
• 3.1.4. Tình trạng nhà ở
• 3.1.5. Quần cư
• 3.1.6. Dân số và lưu thông giao thông
• 3.1.7. Biến động dân số
• 3.1.8. Hiện trạng lao động
• 3.2. Hệ thống hoạt động công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp
• 3.3. Cơ sở hạ tầng và giao thông
• 3.4. Hiện trạng ô nhiễm môi trường của Quận 11
• 3.4.1. Hậu quả - Nguyên nhân gây ô nhiễm
• 3.4.2. Hiện trạng ô nhiễm không khí Quận 11
• 3.4.2.1. Vai nét ô nhiễm của Quận 11
• 3.4.2.2. Các nguồn gây ra ô nhiễm không khí của Quận 11
• 3.4.3. Hiện trạng ô nhiễm nước của Quận 11
• 3.4.3.1. Nguồn nước do sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp
• 3.4.3.2. Nguồn nước thải do sinh hoạt
• 3.4.3.3. Nguồn nước của các khu vực lân cận
• 3.4.3.4. Nguồn nước mưa và nước ngập tầng
• 3.4.4. Hậu quả và nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường Quận 11
• 3.4.5. Thử đề xuất một số biện pháp nhằm ngăn chặn, đẩy lùi và cải thiện môi trường Quận 11
• 4. PHẦN IV: KẾT LUẬN CHUNG VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Kết luận
• 4.2. Những kiến nghị
• 4.3. Một vài hình ảnh về môi trường Quận 11
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiện Trạng Môi Trường Quận 11 TP

Đánh giá hiện trạng môi trường Quận 11, TP.HCM là một nhiệm vụ quan trọng nhằm hiểu rõ tình hình ô nhiễm và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân. Quận 11, với sự phát triển nhanh chóng về kinh tế và dân số, đang phải đối mặt với nhiều thách thức về môi trường. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp nhận diện các vấn đề hiện tại mà còn đề xuất các giải pháp khả thi để cải thiện tình hình.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Môi Trường

Đánh giá môi trường giúp xác định các nguồn ô nhiễm và tác động của chúng đến sức khỏe cộng đồng. Việc này cũng hỗ trợ trong việc lập kế hoạch phát triển bền vững cho khu vực.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Hiện Trạng Môi Trường

Mục tiêu chính là phân tích các yếu tố tự nhiên và nhân tạo ảnh hưởng đến chất lượng môi trường, từ đó đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho việc bảo vệ môi trường tại Quận 11.

II. Các Vấn Đề Ô Nhiễm Môi Trường Tại Quận 11 TP

Quận 11 đang phải đối mặt với nhiều vấn đề ô nhiễm nghiêm trọng, bao gồm ô nhiễm không khí, nước và tiếng ồn. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân mà còn tác động tiêu cực đến sự phát triển kinh tế của khu vực.

2.1. Ô Nhiễm Không Khí Tại Quận 11

Ô nhiễm không khí tại Quận 11 chủ yếu do hoạt động giao thông và các cơ sở sản xuất. Nồng độ bụi mịn và khí thải từ xe cộ là những yếu tố chính gây ra tình trạng này.

2.2. Ô Nhiễm Nước Tại Quận 11

Nước thải từ các khu công nghiệp và sinh hoạt không được xử lý đúng cách đã dẫn đến ô nhiễm nguồn nước tại Quận 11. Điều này ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái địa phương.

2.3. Ô Nhiễm Tiếng Ồn Tại Quận 11

Ô nhiễm tiếng ồn từ giao thông và các hoạt động công nghiệp là một vấn đề đáng lo ngại. Nó không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý của người dân.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiện Trạng Môi Trường Quận 11

Để đánh giá hiện trạng môi trường tại Quận 11, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu từ các nguồn khác nhau sẽ giúp có cái nhìn tổng quan và chính xác hơn về tình hình môi trường.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các cuộc khảo sát, phân tích mẫu không khí, nước và đất. Các chỉ số môi trường sẽ được so sánh với tiêu chuẩn quốc gia để đánh giá mức độ ô nhiễm.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Môi Trường

Sử dụng các phần mềm phân tích dữ liệu để đánh giá mức độ ô nhiễm và xác định các nguồn gây ô nhiễm chính. Phân tích này sẽ giúp đưa ra các khuyến nghị cụ thể.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Kết Quả Nghiên Cứu Môi Trường

Kết quả nghiên cứu về hiện trạng môi trường Quận 11 sẽ được ứng dụng vào việc lập kế hoạch phát triển bền vững. Các giải pháp cải thiện môi trường sẽ được đề xuất dựa trên các dữ liệu thu thập được.

4.1. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Môi Trường

Các giải pháp như cải thiện hệ thống xử lý nước thải, tăng cường quản lý chất thải rắn và phát triển không gian xanh sẽ được đề xuất nhằm giảm thiểu ô nhiễm.

4.2. Tăng Cường Giáo Dục Môi Trường

Giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường là rất cần thiết. Các chương trình tuyên truyền sẽ giúp nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân trong việc bảo vệ môi trường.

V. Kết Luận Về Tình Hình Môi Trường Quận 11 TP

Tình hình môi trường tại Quận 11 đang ở mức báo động. Cần có những biện pháp khẩn cấp để cải thiện chất lượng môi trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Việc đánh giá hiện trạng môi trường là bước đầu tiên trong quá trình này.

5.1. Tương Lai Của Môi Trường Quận 11

Nếu không có các biện pháp cải thiện kịp thời, tình trạng ô nhiễm sẽ ngày càng nghiêm trọng hơn. Cần có sự phối hợp giữa chính quyền và cộng đồng để bảo vệ môi trường.

5.2. Khuyến Nghị Chính Sách Bảo Vệ Môi Trường

Các chính sách bảo vệ môi trường cần được xây dựng và thực hiện nghiêm túc. Điều này không chỉ giúp cải thiện chất lượng môi trường mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quận 11 nằm ở cửa ngõ phía Tây Nam Thành phố Hồ Chí Minh với tổng diện tích tự nhiên đạt 505,41 ha, được phân chia thành 16 đơn vị hành chính cấp phường. Theo số liệu thống kê, quy mô dân số của quận ghi nhận 265.011 người, tạo nên mật độ dân cư trung bình lên tới 51.889 người/km2, đứng hàng thứ ba toàn thành phố chỉ sau Quận 5 và Quận 3. Với vị thế là một đô thị vùng ven đang trong quá trình chuyển đổi nhanh chóng, Quận 11 chịu áp lực nặng nề từ việc gia tăng dân số cơ học trung bình 7.000 người mỗi năm kết hợp với sự bùng nổ của các cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp tự phát.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực trạng suy thoái chất lượng môi trường nghiêm trọng do hoạt động công nghiệp và sinh hoạt gây ra. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị tại đây vốn nghèo nàn, hệ thống thoát nước thiếu đồng bộ khiến khu vực thường xuyên ngập úng và nguồn nước mặt tại kênh Tân Hóa bị ô nhiễm nặng nề. Nghiên cứu hướng đến mục tiêu mô tả toàn diện các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, đánh giá hiện trạng phân bố 17 ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp và đo lường mức độ ô nhiễm không khí, nguồn nước, tiếng ồn tại 16 phường trong giai đoạn 1991 đến 1996. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc lượng hóa các chỉ số phát thải, làm căn cứ vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách xây dựng phương án di dời cơ sở ô nhiễm, cải tạo lưu vực kênh rạch và nâng cao chất lượng sống cho hơn 265.000 cư dân đô thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của hai trụ cột lý luận cốt lõi: quan điểm hệ thống (System Theory) và quan điểm sinh thái học (Ecosystem Approach). Tự nhiên là một thể thống nhất gồm các hệ sinh thái vận hành theo chu trình vật chất khép kín qua ba khâu: khâu sản xuất (thực vật quang hợp tạo sinh khối hữu cơ), khâu tiêu thụ (động vật ăn cỏ và động vật ăn thịt) và khâu phân giải (vi sinh vật chuyển hóa phế liệu thành khoáng chất, nước và khí cacbonic). Khi con người tác động lâu dài lên tự nhiên thông qua các công trình nhân tạo, nhà xưởng và mạng lưới giao thông, một thực thể mới được thiết lập là hệ sinh thái xã hội hay hệ môi trường đô thị.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào 4 khái niệm nền tảng:

• Hệ sinh thái xã hội đô thị: Sự tích hợp hữu cơ giữa thành phần tự nhiên (địa hình, khí hậu, thủy văn) và thành phần nhân văn (dân cư, hoạt động sản xuất, hạ tầng kỹ thuật).
• Ô nhiễm môi trường: Hiện tượng biến đổi các đặc tính vật lý, hóa học, sinh học của không khí, nước và đất vượt ngưỡng tự làm sạch, gây tổn hại sức khỏe con người và tài nguyên sinh vật.
• Cân bằng động của hệ môi trường: Mối quan hệ tương hỗ nội tại giữa các hợp phần trong hệ và quan hệ ngoại cân bằng giữa Quận 11 với các vùng lân cận như Tân Bình, Quận 5, Quận 6, Quận 10.
• Phát triển bền vững: Nguyên tắc giải quyết hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế trước mắt với việc bảo tồn chức năng sinh thái lâu dài.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và khoa học, nghiên cứu đã sử dụng phối hợp các nguồn dữ liệu đa tầng cùng hệ thống phương pháp phân tích liên ngành:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập tài liệu thống kê kinh tế - xã hội từ niên giám thống kê giai đoạn 1991 - 1995, báo cáo quan trắc chất lượng nước kênh Tân Hóa, hồ Đầm Sen và các số liệu khí tượng - thủy văn lịch sử từ trạm đo khu vực lân cận.
• Phương pháp chọn mẫu và cỡ mẫu: Khảo sát thực địa toàn diện trên địa bàn 16 phường với cỡ mẫu nghiên cứu gồm hơn 200 cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp thuộc 17 nhóm ngành và quan sát hiện trạng tại 6 khu nhà ở lụp xụp điển hình. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên theo cụm công nghiệp được áp dụng nhằm bao quát các ngành có nguy cơ phát thải độc hại cao như cao su, dệt nhuộm, mạ điện và cơ khí.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu: Ứng dụng phương pháp so sánh địa lý không gian nhằm đối chiếu hiện trạng ô nhiễm giữa các phường nội quận và giữa Quận 11 với bức tranh chung của Thành phố Hồ Chí Minh. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm khắc phục tình trạng thiếu đồng bộ của dữ liệu thống kê đương thời, liên kết trực tiếp các yếu tố kinh tế vi mô với các biến số suy thoái môi trường vĩ mô.

Timeline nghiên cứu được triển khai xuyên suốt từ việc tổng hợp lý luận, khảo sát thực địa, xử lý số liệu đến hoàn thiện báo cáo phân tích tổng hợp trong giai đoạn đầu năm 1996.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế của Quận 11 mang đặc thù phụ thuộc áp đảo vào tiểu thủ công nghiệp với mức độ tập trung cao. Tổng giá trị sản lượng công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp địa phương đạt 318.160 triệu đồng, trong đó tiểu thủ công nghiệp chiếm tới 97,83% (tương đương 311.258 triệu đồng). Toàn quận có khoảng 200 cơ sở sản xuất với 20.669 lao động. Ngành chế biến hóa nhựa và cao su giữ tỷ trọng cao nhất với 35,51%, tiếp đến là chế biến lương thực thực phẩm đạt 12,4% đến 20,19%, may mặc chiếm 9,28% và dệt nhuộm chiếm 4,16%. Phần lớn các xí nghiệp có diện tích chật hẹp, bình quân diện tích sàn chỉ đạt 2 m2 cho mỗi lao động, 100% cơ sở nằm xen kẽ trực tiếp trong khu dân cư đông đúc.

Thứ hai, áp lực dân số tạo ra gánh nặng khủng khiếp lên hạ tầng và quỹ đất đô thị. Mật độ dân số bình quân đạt 51.889 người/km2, trong đó Phường 7 ghi nhận mật độ kỷ lục lên đến 1.034 người/ha, trái ngược với Phường 15 có mật độ thấp nhất là 185 người/ha. Đất dân dụng bình quân chỉ đạt 14 m2/người, tỷ lệ nhà cấp 4 và nhà lụp xụp tạm bợ chiếm tới 38%. Nhiều khu vực nhà chắp vá ven kênh rạch tồn tại như khu Phường 12 rộng 12 ha, khu Hòa Bình Phường 5 rộng 3,5 ha, khu lòng hồ Đầm Sen với 210 hộ và khu rạch Bàu Chuông với 58 hộ cư ngụ chen chúc. Tỷ lệ dân số mù chữ và chưa phổ cập cấp một chiếm 11,2% (26.354 người), gây trở ngại lớn cho việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Thứ ba, môi trường nước mặt và nước ngầm bị suy thoái ở mức báo động. Kênh Tân Hóa với lưu vực tiếp nhận nước thải của hàng loạt nhà máy thuộc da, dệt nhuộm, cao su và nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý đã biến thành dòng kênh chết. Hàm lượng oxy hòa tan (DO) suy giảm nghiêm trọng, nhu cầu oxy hóa học (COD) và nhu cầu oxy sinh hóa (BOD) tăng vọt, phát sinh mùi hôi thối nồng nặc do khí H2S và NH3. Mặt nước hồ Đầm Sen rộng khoảng 50 ha chịu nguy cơ phú dưỡng hóa cao. Mực nước ngầm ở độ sâu chỉ 0,5 đến 1,0 m bị nhiễm phèn, mặn và thẩm thấu nhiều hóa chất độc hại như Crom, Chì và Cadimi từ các xưởng mạ điện và thuộc da.

Thứ tư, tình trạng ô nhiễm không khí và tiếng ồn vượt xa tiêu chuẩn cho phép. Bụi than, khói lò hơi và các khí độc như SO2, NOx, CO phát tán liên tục từ các cơ sở đúc kim loại, sản xuất thủy tinh và chế biến cao su. Cường độ tiếng ồn từ hoạt động giao thông trên các trục đường huyết mạch dao động từ 70 đến 89 dB. Tại các xưởng dệt và xưởng rèn thủ công, mức ồn đo được lên tới 110 đến 120 dB, vượt xa ngưỡng chịu đựng an toàn của tai người là 50 đến 60 dB.

Thảo luận kết quả

Căn nguyên của tình trạng ô nhiễm môi trường tại Quận 11 bắt nguồn từ quá trình đô thị hóa tự phát mang tính lịch sử. Việc tách lập quận từ năm 1969 với mục tiêu ban đầu làm vành đai bảo vệ đô thị đã để lại hệ thống hạ tầng chắp vá. Sau ngày giải phóng, các hộ gia đình phát triển sản xuất theo mô hình nhà ở kết hợp xưởng cơ khí, thuộc da, nấu nhựa để mưu sinh. Do thiếu vốn đầu tư công nghệ hiện đại, phần lớn các thiết bị đều cũ kỹ, tiêu hao nhiều nhiên liệu than đá, dầu cặn và thải trực tiếp chất thải độc hại ra môi trường chung quanh.

Để làm nổi bật các kết luận nghiên cứu, cấu trúc dữ liệu trong luận văn được mô hình hóa qua các phương tiện trực quan:

• Biểu đồ hình tròn thể hiện tỷ trọng giá trị sản lượng của 17 ngành công nghiệp, làm rõ sự thống trị của ngành hóa nhựa cao su (35,51%) và thực phẩm (12,4%).
• Biểu đồ cột so sánh mật độ dân số giữa 16 phường, chỉ rõ sự chênh lệch lớn giữa Phường 7 (1.034 người/ha) và Phường 15 (185 người/ha).
• Bảng tổng hợp các thông số ô nhiễm nước (BOD, COD, kim loại nặng) và tiếng ồn tại các xưởng sản xuất, minh chứng cho việc các chỉ số đều vượt ngưỡng tiêu chuẩn môi trường Việt Nam nhiều lần.

Khi đặt trong tương quan với các nghiên cứu tại các quận nội thành lân cận như Quận 5, Quận 6 và Quận 10, Quận 11 thể hiện rõ nét tính chất của một vùng đệm ô nhiễm công nghiệp ven đô. Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng nếu không có giải pháp quy hoạch tổng thể mang tính liên vùng, Quận 11 sẽ trở thành điểm nghẽn sinh thái cản trở sự phát triển bền vững của toàn bộ khu vực phía Tây Nam Thành phố Hồ Chí Minh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng, nghiên cứu đưa ra hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ nhằm ngăn chặn, đẩy lùi và cải thiện chất lượng môi trường Quận 11:

Thứ nhất, thực hiện quy hoạch lại không gian sản xuất và kiên quyết di dời các cơ sở gây ô nhiễm nặng.

• Hành động: Ủy ban nhân dân Quận 11 phối hợp với Sở Công nghiệp lập đề án phân vùng, tiến hành di dời 100% các xưởng thuộc da, tái chế nhựa, mạ điện, đúc kim loại có nguy cơ ô nhiễm cao ra khỏi các khu dân cư tập trung tại Phường 4, Phường 6, Phường 12.
• Mục tiêu và lộ trình: Giảm 80% lượng khí thải độc hại và tiếng ồn nội vùng trong giai đoạn 3 đến 5 năm, hoàn thành việc đưa các cơ sở vào các khu công nghiệp tập trung ngoại thành trước năm 2000.

Thứ hai, cải tạo và nâng cấp toàn diện hệ thống thoát nước lưu vực kênh Tân Hóa và hồ Đầm Sen.

• Hành động: Sở Giao thông Công chánh kết hợp chính quyền địa phương nạo vét bùn lắng, khơi thông dòng chảy rạch Cầu Mé, rạch Bàu Chuông và lắp đặt hệ thống cống hộp ngăn nước thải đen xả trực tiếp vào kênh Tân Hóa.
• Mục tiêu và lộ trình: Nâng tỷ lệ tiêu thoát nước mùa mưa lên 100%, xóa bỏ 6 điểm ngập úng kinh niên và khôi phục nồng độ oxy hòa tan (DO) trong nước mặt đạt tiêu chuẩn nuôi trồng thủy sản loại B trong vòng 4 năm.

Thứ ba, kiểm soát ô nhiễm tại nguồn và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ sạch.

• Hành động: Chi cục Quản lý Môi trường triển khai thanh tra định kỳ, buộc các cơ sở dệt nhuộm và chế biến cao su phải lắp đặt tháp hấp thụ khí SO2, hệ thống lọc bụi túi vải và trạm xử lý nước thải cục bộ đạt chuẩn. Áp dụng chính sách ưu đãi vốn vay để khuyến khích thay thế lò hơi đốt than bằng điện hoặc khí gas.
• Mục tiêu: Giảm thiểu 60% nồng độ bụi lơ lửng và đưa mức ồn sản xuất về dưới 70 dB trong 2 năm tới.

Thứ tư, giải tỏa các khu nhà ổ chuột ven kênh và nâng cao dân trí cộng đồng.

• Hành động: Ban Quản lý Đô thị quận tái định cư cho hơn 210 hộ dân tại hồ Đầm Sen và 58 hộ tại rạch Bàu Chuông vào các khu chung cư mới; đồng thời Phòng Giáo dục đẩy mạnh chương trình xóa mù chữ cho 26.354 người dân, tích hợp giáo dục vệ sinh môi trường vào sinh hoạt cộng đồng.
• Mục tiêu: Xóa bỏ 100% nhà sàn lụp xụp ven kênh rạch và nâng tỷ lệ người dân tham gia phân loại rác thải tại nguồn lên trên 90% trong giai đoạn 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu chi tiết của luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách đô thị: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về hiện trạng hạ tầng và phát thải tại Quận 11, hỗ trợ đắc lực cho Sở Khoa học Công nghệ và Môi trường, Sở Quy hoạch Kiến trúc và Ủy ban nhân dân các quận vùng ven trong việc xây dựng đề án tái thiết đô thị và di dời cơ sở sản xuất ô nhiễm.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Địa lý, Khoa học Môi trường, Đô thị học: Tài liệu mẫu mực về việc ứng dụng quan điểm sinh thái học và lý thuyết hệ thống vào nghiên cứu địa lý môi trường đô thị; cung cấp phương pháp luận khảo sát thực địa và phân tích chuỗi số liệu vi mô tại địa bàn cấp quận.
• Chủ doanh nghiệp và cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp: Giúp các chủ xưởng thuộc 17 ngành nghề nhận diện rõ các nguồn gây ô nhiễm bụi, nước thải, tiếng ồn tại cơ sở của mình; từ đó chủ động đầu tư hệ thống xử lý chất thải đạt chuẩn và đón đầu lộ trình di dời tập trung.
• Các tổ chức phi chính phủ và các nhà hoạt động xã hội vì môi trường: Cung cấp nguồn chứng cứ thực tế về điều kiện sống của 265.011 cư dân tại các khu nhà lụp xụp ven kênh rạch, làm cơ sở xây dựng các dự án viện trợ cải thiện vệ sinh nguồn nước và hỗ trợ giáo dục môi trường cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn tiếp cận vấn đề môi trường Quận 11 dưới góc độ lý thuyết nào?

Nghiên cứu áp dụng quan điểm hệ thống và quan điểm sinh thái học đô thị. Môi trường Quận 11 được nhìn nhận như một hệ sinh thái xã hội hoàn chỉnh, nơi mọi biến đổi của các thành phần tự nhiên (địa hình, thủy văn) đều chịu sự chi phối chặt chẽ bởi hoạt động sản xuất của 17 ngành công nghiệp và thói quen sinh hoạt của hơn 265.000 cư dân.

Tại sao tiểu thủ công nghiệp tại Quận 11 lại gây ô nhiễm nghiêm trọng dù quy mô từng xưởng không lớn?

Mặc dù quy mô từng cơ sở nhỏ lẻ nhưng toàn quận có tới khoảng 200 cơ sở với 20.669 lao động, đóng góp tới 97,83% tổng giá trị sản lượng. Toàn bộ các cơ sở này đều phân bố rải rác, xen cài trong các ngõ hẻm dân cư với diện tích mặt bằng chỉ khoảng 2 m2/người, sử dụng công nghệ cũ kỹ và xả thẳng chất thải chưa qua xử lý ra khu vực chung quanh.

Thực trạng ô nhiễm nguồn nước mặt tại kênh Tân Hóa và hồ Đầm Sen nguy hiểm như thế nào?

Kênh Tân Hóa tiếp nhận toàn bộ nước thải từ các cơ sở cao su, dệt nhuộm, thuộc da và sinh hoạt khiến dòng nước bị biến màu đen đặc, cạn kiệt oxy hòa tan và bốc mùi khí độc H2S, NH3. Hồ Đầm Sen với 50 ha mặt nước đối mặt với nguy cơ phú dưỡng hóa cao, đe dọa phá hủy hệ sinh thái thủy sinh và gây ô nhiễm ngược vào tầng nước ngầm nông ở độ sâu 0,5 đến 1,0 m.

Mức độ ô nhiễm tiếng ồn tại các xưởng sản xuất vượt ngưỡng an toàn ra sao?

Khảo sát thực tế ghi nhận mức ồn tại các xưởng dệt tự động và cơ khí rèn dập lên tới 110 đến 120 dB, trong khi tiếng ồn giao thông đường phố dao động từ 70 đến 89 dB. Mức ồn này vượt xa tiêu chuẩn môi trường cho phép đối với khu dân cư (50 đến 60 dB), gây nguy cơ suy giảm thính lực, căng thẳng thần kinh và các bệnh tim mạch cho công nhân cùng người dân sống liền kề.

Luận văn đề xuất lộ trình giải pháp ưu tiên nào cho Quận 11 trong những năm tới?

Nghiên cứu đề xuất ưu tiên hàng đầu là di dời các ngành công nghiệp độc hại (cao su, mạ, thuộc da) ra khỏi khu dân cư trong vòng 3 đến 5 năm, kết hợp dự án nạo vét khơi thông dòng chảy kênh Tân Hóa, giải tỏa 210 hộ nhà sàn tại Đầm Sen và thực hiện phổ cập văn hóa cho 26.354 người dân để nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh chung.

Kết luận

• Công trình đã hệ thống hóa và lượng hóa chi tiết hiện trạng tự nhiên, kinh tế - xã hội và mức độ suy thoái môi trường tại 16 phường của Quận 11 với quy mô 265.011 dân cư trên diện tích 505,41 ha.
• Luận văn chỉ rõ mối tương quan mật thiết giữa mật độ dân số cực cao (51.889 người/km2), sự phân bố xen cài của 17 ngành tiểu thủ công nghiệp và tình trạng suy thoái nghiêm trọng của chất lượng nước kênh Tân Hóa cùng bầu không khí đô thị.
• Đóng góp khoa học cốt lõi của nghiên cứu là vận dụng thành công lý thuyết hệ sinh thái xã hội vào việc giải bài toán quản lý môi trường tại một quận vùng ven đặc thù có tỷ lệ sản xuất tiểu thủ công nghiệp chiếm tới 97,83%.
• Hệ thống giải pháp đưa ra mang tính khả thi cao với lộ trình 3 đến 5 năm, bao gồm di dời xưởng ô nhiễm, cải tạo hạ tầng tiêu thoát nước, kiểm soát khí thải tại nguồn và tái định cư các khu nhà lụp xụp ven kênh rạch.
• Công tác bảo vệ môi trường Quận 11 đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các cấp chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh cùng sự đồng lòng của toàn thể cộng đồng dân cư nhằm chuyển đổi địa bàn thành một đô thị văn minh, trong sạch và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Í Cuộc sống con ngưỡi ngày càng văn minh và hiện đại hon về mọi mặt, tốc độ lang trưởng cũng cao din và như thế cuộc sống cửa con người được nâng cao theo thời đại. Đất nước phát triển. kinh tế tăn g ahanh đo những phát minh của con người, do trình độ sản xuất ngày càng tiên xa how. Nhưng bên cạnh những mắt tích cực của cuộc sống hiện đại.

thì mật teu cực của nó cũng dang đe doa cuộc sống của tất cả chúng ta: VAN ĐỀ Ô NHIEM MOI TRƯỜNG. Hiệu nay moi trường đang kéu cứu bởi chúng ta- Con người cứ vô tinh hủy hoại chính cuộc sống của mình. Môi trường dang là vấn dé cấp bách. đang là thảm hoa của nhieu aude và nhiều khu vực trên Trấi đất và trong mot tương lai không xa nó sẻ là thém hoạ của nhiều nước và nhiều khu vực khác.

Xuất phát từ một nhiệm vụ trọng lam củ a vin dé môi trường là ; Chống 6 nhiểm. Do vậy vấn dé môi trường phải là quóc sách của bat ki mot quốc gia nào trên hành tinh này. Những ván đế hiên nay đang sôi động ở nơi này nơi khác trên thế giới như các văn dé biên giới. tôn giáo tự quyết rồi sẻ qua đi heo thoi gian.

Những vấn dé đang là bài toán hóc búa đặt ra trược toàn nhân loại như bệnh AIDS. nan ma tuý, van dé giải trư quan bị. thủ tiêu vử khí hat nhắn .rỏi củng sẽ được giải quyết một vách tốt đẹp. Chỉ còn lại một vấn để mà toàn thể nhân loại phải đối đấu ngày càng gay gal trong suốt thơi gian tồn tại của mình là vấn để môi trường.

Nó là định hướng phát triển. là lé tổn vong của từng quốc gia.cũng như của toàn thể loài người trên Trái dat Ở mội quốc gia dang phát triển như VIỆT NAM thi vấn để môi trường đang là một vấn để cấp bách biết bao. Nhất là ở những thành phố lớn. Trong đó thành phố Hỏ Chí Minh là một thành phố lớn của VIỆT NAM - nó là trung tắm văn hóa kinh tế lớn nhất của cả nước.

Ngoài ra thành phố Hé Chi Minh là thành pho có sở din đông nhất nước vơi trên 5 triệu dân. Những năm gẩn đây hòa nhịp với sự phát triển chung của cd nước. thích ứng với sự phát ưiển đa dang của cơ cẩu kinh tè thị trường, nen kinh tê của thành phô đã có những bước phát triển mạnh mẽ đáng kể. góp phản vào việc làm thay đổi rõ nét bộ mặt kinh tế xã hội của thành phd với cả nước.

Với giá trị tổng sản lượng công nghiệp chiếm gắn 38% của cả nước. Thành phố Hó Chí Minh là aơi tập trung các cơ sở xí nghiệp công nghiệp của trung ương và thành phố quản lí, các cơ sở cỏng nghiệp và tiểu thủ công nghiệp trong hệ thống kinh tế ngoài quốc doanh voi nước ngoài hoặc vớn đẩu tư 100% vốn của nước ngòai. Các xí nghiệp và cơ sở công nghiép này ra đời và phát triển từng ngầy thích bop theo qui luật phát triển của nẻn kinli tế thị trường, mat hàng cũng thay đổi và phát wién da dạng thích ứng vơi nhu cẩu ngày càng ting vẻ số lượng và chất lương của thị trường. Tạo ra mot bức tranh kha da dang do quá trình phát triển của thành phó.

Tốc độ phát triển -#® - Dank giá kiện trang mdi tridag (luận 11 kinh tế của Thành phố này phải nói là nhanh nhất nước và chính vì vậy ma hiện nay Thành phố củng dang bị ô ohiém nhất. Với một nén công nghiệp đa dang như vậy, bay nói cách khác quá trình công nghiệp hóa nói chung sẽ kéo theo các ngành dịch vụ. giao thông vận tải va sinh hoạt của người dân cing tăng theo và vì thế nạn 6 nhiễm cũng tăng lên đến mức báo động. Văn đẻ đát ra là công tác quản lí môi trường.

Những năm gần đây do có sự gia tăng dân số liên tục cả vẻ tự nhiên lin cơ giới làm khó khăn nhiều cho các kế hoạch qui hoạch đô thị. Ở các quận trung tâm thành phổ đất đai càng hạn chế. đo vậy sự phát triển din cư tại các quận huyện vùng ven là van đẻ tất vếu phù hợp với các qui luật phát triển. Bên cạnh đó tốc độ phát triển các cơ sở sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp củng nở rộ lên 3 các khu vực này trong thành phố Hỏ Chí Minh.

Vi vậy công tác đánh giá hiện trang môi trường và 4p dụng các biện pháp hợp để chỏng 6 nhiễm là một nhiệm vụ bức xúc hiện nay của một thành phố đông như thành phổ Hé Chí Minh. F Trong tôc độ phát triển sản xuất CN-TTCN thì Quận 11 là địa phương din đầu thành pho, Day củng là một quận nổi bật nhất vẻ số din đông và tất nhiên cũng là trọng điểm báo động vẻ ô nhiễm môi trưởng. Day là vùag đất của phíá Tây Nam của Thành Phố. Đặc điểm của Quận 11ià mang đấy đủ tính chất đặc trưng cho một khu vực đô thị vùng ven.

Là sơi tập trung dày đạc các cơ sở sản xuất TTCN và các xí nghiệp CN, nơi tập trung bình thành liên tục các khu din cư mới và là nơi gdm agoại thành và các tỉnh miễn Đông , mién Tây của toàn Nam Bộ. Đó cũng là lí do để Tôi chon Quận 11 làm để tài sghiên cứu đánh giá hiện trạng môi trường Quán. Dank gửi kiện trạng mai trường (uậmn 11 (1. MUC DICH - NOI DUNG CUA ĐỀ TÀI : Xuảt phat từ những nhu cầu cấp tết của phân dân trong Quận và yêu cầu đặt ra của Thành Pho dé tài có những mục đích và nội dung sau : * Muc đích là góp phân làm sáng tỏ các nội dung sau : 1.

Miêu tả các điểu kiện tự nhiên và kinh tếxã hôi rong Quận 11 để thấy mối liên quan của nó với hiện trang mỏi trường Quán. Đánh gia hiện trạng phân bố CN-TTCN, tinh hình giao thông, cơ sở ha tang, quản cư và hoat dộng sinh hoạt của nhân din trong Quận. Dánh giá hiện trạng 6 nhiém của Quận 11 ( Các thành phán, khu vực trong Quau và các khu vực lap cạn. Từ do mt ra nguyên nhân và các nguồn gây 6 ohiém môi trường.

Trong nguyên nhản nao là trực tiếp và nguyên nhân nào là gián tiếp. Đâu là nguyên nhân trước mat và đán là ngnyén nhân lân đài. $ Co những đẻ nghị của bản thân vẻ một số phương hướng và giải pháp trước mất cũng như lau dài nhằm bảo vệ môi trường wong Quận 11 ( Ngăn chặn - Đẩy lùi - Cải thiện. Mục đích : Vận duag kiến thức đã học và các sưu tim, xử lí, phân tích, tổng hợp các tài lieu sở liệu theo quan điểm sinh thái và hệ thống trong việc đánh giá hiện trạng 6 ohiém môi trườag trong khu vực Quận 11, rong việc làm luận văn Tốt Nghiệp cho Tôi và đẻ tài có thể ấp dung được wong việc giáo đục cộng đồng.

(‘Dank giá kiện rang môi lnttag (uận tt II. GIỚI HAN ĐỀ TAL:. Chỉ định lượng một phán nhỏ chứ không thể định lượng toàn bộ vấn dé nghiên cứu. - Những số liệu di fu &€” đánh giá không déng bộ vì phụ thuộc vào nguồn cung cấp.

Giới hạn ở phản nôi dung và mức độ chính xác còn tuỳ thuộc vào những tài liện sưu tầm được. Nêu nhữag aguyên nhâu và phương hướng giải quyết chủ yếu và một vài phap xử li cn thé chứ không di sầu vào việc xử lí kĩ thuật. Dank giá kiện bang mái trttag Quận 11 LY. LICH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ : Các nhà hoạt động môi trường đã có từ 100 năm gắn đầy nhưng chỉ sau hội nghị của Liên Hiệp Quốc vẻ môi trường con agudi ở Stockholm năm 1972 vấn dé môi trường mới có vị trí dic biệt Nhiểu nước pháttriển và đang phát triển đã xem vấn dé môi trường cẩn phải quan tâm thì nhiều nước nghèo khổ van coi thường, tiếptục khai tiác qué mức các nguỏø taì nguyên : Động vật thực vật, khoáng sản và các nhiên liêu hoá thạch, din đến sa mạc hóa va ô nhiểm.

Những adm gắn đây vấn đến aghiên cứu đánh giá hiện trạng môi trường tất được quan tâm ở VIỆT NAM , Nhất là các thành phố lớn như ở Thành Phố Hỏ Chí Minh. Những năm trước đây đã có nhiều người nghiên cứu vẻ mức độ ô nhiễm tiếng én do giao thông, ô nhiểm khí do giao thông, 6 nhiém nguồn nước thải do hoạt động sản xuất CN-TTCN trên lưu vực kênh Tân Hoá, Và nhiều bài báo cáo nghiên cứu vẻ 6 aid môi trừơng từ các công ty công øghiệp sản xuất lớa ở Thành Phố. Riêng vé dé tài đánh giá vẻ hiện trang 6 nhiễm môi trường của một quận ha một huyện trong thành phố thì hầu như chưa có ai nghiên cứu. Đẻ tài này đánh giá vẻ hiện wang 6 ahiém môi trường của Quận 11 nhằm góp phản nghiên cứu môi trường trong Thành Phố.

từ đó có thể đưa ra một vài kiến nghị cy thể về bảo vệ môi trường cho toàn Thành Phố nói cheng và cho Quận 11 adi riêng. (Dink giá kiện lạng mái (đường Quin 11 V GIỚI THIEU QUAN 11: Qeén 11 là Quận ven nên sự phát triển đô thị còn kém cơ sở tiện ich va kĩ thuát hạ ting hẳu như không có. - Điện tích đấttưnhiên : 505,41 ba. - Chia làm 16 phường.

* VỊtrí; Nim chếch về phía Tây nam Thành Phố Hẻ Chi Minh cách trung tâm Thành Phố khoảng 8 Km đường chim bay. - Phiá Bắc va Tay giáp Quán Tân Binh. được giới hạn bởi kinh Tin Hoá, đường Av cơ, đường Nguyễn Thị Nhỏ. Phía Đông giáp Quận 10 và Quận 5 bị pháp cách bằng đường Lý Thường Kiệt.

- Phía Nam giáp Quận 6 và giới hạn bơi đường Hùng Vương và đường Nguyễn Chí Thanh. |_ DAC DIEM VF LICH SU VÀ DIA LÍ : 1. Đặc điểm lich sử hình thành và phát triển : (Quán 11 xưa kia là vùng đất bùn sinh đã được khai phá từ thế kỉ 18 ( Chợ Lò Da - Phú thọ thành lập 1927 ). Tài liệu cho thấy Quận 1 1 nầm trong cac chiến ify Hoa Phong Bán Bích và sau này là đại 662 Kì Hoà do Nguyễn Tri Phương và Tôn Thất Hiệp thiết lập trong những ngày đánh Pháp dau tiên ( 1858 - 1861 ).

Từ trước khí pháp đến đã có một số hộ người Kinh, Hoa đến sống bằng nghé làm rẩy. buôn bán, thôi thủy tỉnh, thuộc da, đan 141 .