Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài Chương 2: Vận dụng đánh giá định tính kết quả học tập để tổ chức dạy học trong dạy học sinh học 11 theo hướng phát triển năng lực nhận thức của hoc sinh. Chương 3: Thực nghiệm sư phạm 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Vào thế kỷ 17-18 khoa học trắc nghiệm đầu tiên được áp dụng ở khoa vật lý- tâm lý, tiếp theo được trắc nghiệm ở các nghành động vật học.
Lúc đầu các nhà tâm lý chỉ chú trọng đến phép đo liên quan đến thính giác thị giác, tốc độ phản xạ. Sau đó mới nghiên cứu đến thời gian nhận thức, tốc độ học tập. Cũng thời gian đó S.Darwin đã đề cập sự khác biệt giữa các chủng loại. Khi đó ở Anh, Franciscalton đã áp dụng những nguyên tắc của S.Darwin vào sự khảo sát sự khác biệt giữa những cá thể, các tính chất sinh lý tâm lý liên quan đến yếu tố di truyền.
Một học trò của GATON là CARLPEASON đã tìm ra những kỹ thuật thống kê về sự tương quan, giúp cho sự việc được xử lý nhanh chóng. Đến năm 1904, ALFRED BINET – một nhà tâm thần người Pháp cùng với cộng sự của ông đã phát minh ra bài trắc nghiệm về trí thông minh. Năm 1920 trắc nghiệm nhóm ra đời ở Mỹ. Đến năm 1940 ở Hoa Kỳ đã xuất hiện nhiều hệ thống trắc nghiệm dùng để đánh giá thành quả học tập của hoc sinh.
Giữa thế kỷ 20, sự ra đời của các bài trắc nghiệm có tính chất kinh doanh đã phát triển nhanh chóng. Con người đã quá tin vào giá trị các bài trắc nghiệm đó mà không thấy hết được những nhược điểm của việc áp dụng máy móc nên học đã thu được những kết quả không như mong muốn.Thế là một thời gian sau đó nhiều người nghi ngờ, thâm chí phản đối sử dụng trắc nghiệm trong nhà trường. Năm 1963, tại Liên Xô phục hồi việc kiểm tra kiến thức bằng trắc nghiệm cho học sinh. Phương pháp trắc ngiệm khách quan trải qua hàng loạt các thử nghiệm trong nhiều lĩnh vực khác nhau đã khẳng định tính khoa học và vị thế của nó.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hiện nay với sự phát triển mạnh của công nghệ thông tin nhiều quốc gia trên thế giới đã cải tiến việc kiểm tra trắc nghiệm ở nhiều khâu khác nhau như: cài đặt phần mềm chấm điểm, xử lý kết quả bằng máy tính khiến cho phương pháp này trở thành công cụ hữu ích. Từ thập niên 1980 đã bùng nổ cuộc cách mạng về kiểm tra đánh giá với những thay đổi về quan điểm phương pháp và các hoạt động cụ thể. Những thay đổi trong xu hướng KT – ĐG kết quả học tập của học sinh trong những năm qua có thể tóm tăt qua bảng sau Xu hướng cũ Xu hướng mới Các bài thi trên giấy được thực hiện Nhiều bài tập đa dạng trong suốt quá vào cuối kỳ trình học Do bên ngoài không chế Do học sinh chủ động Việc lựa chọn câu hỏi, tiêu chí đánh Việc lựa chọn câu hỏi, tiêu chí đánh giá không được nêu trước giá được nêu trước Nhấn mạnh sự canh Nhấn mạnh sự hợp tác Quan tâm đến mục tiêu cuối cùng của Quan tâm đến kinh nghiệm học tập việc giảng dạy của học sinh Chú trọng sản phẩm Chú trọng quá trình Tập trung vào kiến thức sách vở Tập trung vào năng lực thực tế Những thay đổi trên phản ánh quan điểm mới về giáo dục, quan điểm mới về kiểm tra đánh giá. Sự ra đời của quan điểm này cùng với xu hướng mới trong KTĐG đã tạo ra sự thay đổi căn bản trong hệ thống lý luận về kiểm tra đánh giá.
Xu hướng KT- ĐG mới trên thế giới có thể chia thành ba đặc trưng cơ bản: Đánh giá phát triển, đánh giá thực tiễn, đánh giá sáng tạo. Vấn đề kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh được các tác giả nghiên cứu 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ở nhiều góc độ khác nhau nhưng tất cả đều nhấn mạnh ý nghĩa và tầm quan trọng của kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh. Một số năm trở lại đây việc kiểm tra đánh giá không còn chỉ sử dụng phương pháp đánh giá định lượng mà còn sử dụng đánh giá định tính. Phương pháp đánh giá định tính rất có ích cho việc rèn tư duy cho học sinh.S Trần Bá Hoành đã soạn thảo các câu hỏi trắc nghiệm và áp dụng vào kiểm tra kiến thức của học sinh đã thu được một số thành tựu nhất định.
Tuy nhiên sau một thời gian gian vì một số lý do chủ quan và khách quan mà phương pháp trắc nghiệm hầu như không được sử dụng. Từ năm 1990 trắc nghiệm lượng giá mới thực sự được quam tâm và ứng dung nhiều ở các cấp học. Năm 1994-1995 với sự giúp đỡ của liên hợp quốc, trường đại học tổng hợp Hà Nội đã mở những lớp dài hạn về bồi dưỡng phương pháp xây dựng câu hỏi trắc nghiệm. Cũng vào những năm này tiến sỹ Lê Đình Trung với những nghiên cứu về sử dụng câu hỏi TNKQ- MCQ để kiểm tra hiệu quả của phương pháp giảng dạy tích cực ở phổ thông bằng bài toán nhận thức đã khẳng đinh TNKQ trong học tập.
Hiện nay định hướng đổi mới kiểm tra đánh giá của sách giáo khoa là cải tiên hình thức kiểm tra truyền thống, phát triển các loại hình trắc nghiệm khách quan, kể cả trắc nghiệm bằng sơ đồ, hình vẽ truyền thống phát triển các loại hình trắc nghiệm khách quan bằng sơ đồ, hình vẽ, nhằm giúp học sinh tự kiểm tra trình độ nắm kiến thức toàn chương trình, tăng nhịp độ thu nhận thông tin phản hồi để kịp thời hành động dạy và học. Mặc dù vấn đề KT- ĐG trong quá trình dạy học đã được quan tâm của nhiều nhà khoa học với các khía cạnh khác nhau. Nghiên cứu KT- ĐG kết quả học tập của học sinh từ trước đến nay đã có nhiều tác giả tham gia ở nhiều cấp độ thạc sỹ tiến sỹ. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các tác giả Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Bùi Tường, Hà Thị Đức, Phó Đức Hòa.
đã đi sâu một cách có hệ thống vể nhưng cơ sở lí luận chung về vấn đề kiểm tra đánh giá kết quả học tập. Đây là những công trình nghiên cứu dùng để giảng dạy cho sinh viên ở các trường sư phạm và giảng dạy cho giáo viên trong các đợt tập huấn. Kiểm tra đánh giá được rất nhiều tác giả quan tâm ở nhiều khía cạnh khác nhau tuy nhiên xu hướng về mặt định lượng vẫn được nghiên cứu nhiều hơn. Chính vì vậy, giáo viên chỉ truyền thụ một chiều, cố gắng nhồi nhét nội dung thi để làm sao học đạt kết quả cao dẫn đến học sinh học một cách thụ động, học sinh không có muốn tự tìm hiểu thêm kiến thức ngoài sách giáo khoa, chỉ chăm chăm học theo phần giới hạn kiến thức của thầy.
Theo nghị quyết số 40/ 2000 / QH 10, ngày 09 tháng 12 năm 2000 của Quốc hội khóa 10 về đổi mới chương trình phố thông đã khẳng định: “ Đổi mới nội dung chương trình, SGK, phương pháp dạy và học phải thực hiện đồng bộ nên cấp và đổi mới trang thiết bi dạy học, tổ chức đánh giá thi cử, chuẩn hóa trường Sở, bồi dưỡng giáo viên và công tác quản lí giáo dục” Trong những năm gần đây việc đổi mới phương pháp dạy học gắn liền với đổi mới kiểm tra đánh giá, đổi mới đã đề ra hướng phải đồi hỏi người học hiểu bài, biết vận dụng kiến thức giải quyết các tình huống trong thực tế…Nhưng việc kiểm tra đánh giá của ta chưa hoàn toàn bắt kịp với đổi mới phương pháp dạy học vì việc nghiên cứu các đề tài về định tính còn rất ít, chưa đi sâu. Khái niệm kiểm tra Trong Đại từ điển Tiếng Việt, Nguyễn Như Ý định nghĩa kiểm tra là xem xét thực chất. Theo Bửu Kế, kiểm tra là tra xét, xem xét, kiểm tra là soát xét lại công việc, kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét. Còn theo Trần Bá Hoành, kiểm tra là cung cấp những dữ kiện, những thông 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tin làm cơ sở cho việc đánh giá.
Như vậy, các nhà khoa học và các nhà giáo dục đều cho rằng kiểm tra với nghĩa là nhằm thu thập số liệu, chứng cứ, xem xét, soát xét lại công việc thực tế để đánh giá và nhận xét. Khái niệm đánh giá Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu qủa công việc. Theo Đại từ điển Tiếng Việt của Nguyễn Như Ý, đánh giá là nhận xét bình phẩm về giá trị. Theo từ điển Tiếng Việt của Văn Tân thì đánh giá là nhận thức cho rõ giá trị của một người hoặc một vật.
Đánh giá trong giáo dục, theo Dương Thiệu Tống là quá trình thu thập và xử lý kịp thời, có hệ thống thông tin về hiện trạng và hiệu quả giáo dục. Căn cứ vào mục tiêu dạy học, làm cơ sở cho những chủ trương, biện pháp và hành động trong giáo dục tiếp theo. Cũng có thể nói rằng đánh giá là quá trình thu thập phân tích và giải thích thông tin một cách hệ thống nhằm xác định mức độ đạt đến của các mục tiêu giáo dục về phía học sinh. Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập và xử lý thông tin về trình độ, khả năng thực hiện mục tiêu học tập của người học, tìm nguyên nhân, hệ quả.
Đánh giá kết quả học tập được hiểu là đánh giá người học về học lực và hạnh kiểm thông qua quá trình học tập các môn học cũng như các hoạt động khác trong phạm vi của nhà trường. Đánh giá có thể thực hiện bằng phương pháp định lượng hay định tính. Như vậy đánh giá là việc đưa ra những kết luận nhận định, phán xét về trình độ học sinh. Muốn đánh giá kết quả học tập của học sinh thì việc đầu tiên là phải kiểm tra, soát xét lại toàn bộ công việc học tập của học sinh, sau đó tiến hành đo lường để thu thập những thông tin cần thiết, cuối cùng là đưa ra một quyết định.