Luận văn: Đánh giá công tác đền bù, tái định cư ở Quy Nhơn, Bình Định

Luận văn đánh giá thực trạng công tác đền bù, hỗ trợ tái định cư tại các dự án ở Quy Nhơn, đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách thu hồi đất.

• Tác giả: Đinh Trọng Thảo
• Người hướng dẫn: PGS
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm Huế
• Chuyên ngành: Đền bù, hỗ trợ tái định cư
• Đề tài: Đánh giá Công tác đền bù, hỗ trợ tái định cư tại các dự án ở thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Toàn cảnh đền bù tái định cư dự án tại Quy Nhơn

Công tác đền bù & tái định cư dự án tại Quy Nhơn là một nhiệm vụ trọng yếu, đóng vai trò tiên quyết cho sự phát triển kinh tế - xã hội và chỉnh trang đô thị của thành phố. Việc thu hồi đất để triển khai các dự án khu đô thị du lịch, hạ tầng giao thông, và khu công nghiệp là quy luật tất yếu trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tuy nhiên, đây là một quá trình phức tạp, tác động trực tiếp đến đời sống, việc làm và tư liệu sản xuất của hàng ngàn hộ dân. Theo nghiên cứu, quá trình này đòi hỏi sự cân bằng giữa mục tiêu phát triển và đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân có đất bị thu hồi. Một phương án bồi thường hỗ trợ tái định cư hiệu quả không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng mà còn góp phần ổn định xã hội, hạn chế khiếu kiện kéo dài. Tại Quy Nhơn, việc triển khai các dự án lớn như nâng cấp Quốc lộ 1D hay xây dựng các khu dân cư mới đã cho thấy tầm quan trọng của một khung pháp lý rõ ràng và cơ chế thực thi minh bạch. Luận văn "Đánh giá Công tác đền bù, hỗ trợ tái định cư tại các dự án ở thành phố Quy Nhơn" chỉ ra rằng hiệu quả của công tác này phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ việc xây dựng đơn giá đền bù đất Quy Nhơn sát với giá thị trường đến việc quy hoạch các khu tái định cư đồng bộ, đảm bảo người dân có nơi ở mới tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ. Quá trình này được giám sát bởi các cơ quan chức năng như Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Định và Ban giải phóng mặt bằng thành phố Quy Nhơn, nhằm đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật.

1.1. Sự cần thiết của chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng

Giải phóng mặt bằng là yêu cầu tất yếu của quá trình đô thị hóa và phát triển hạ tầng. Đây là bước đi tiên quyết để tạo ra quỹ đất sạch cho việc xây dựng các công trình công cộng, khu công nghiệp, và các dự án khu đô thị du lịch. Luận văn nhấn mạnh: "Công tác GPMB thực hiện tốt sẽ góp phần đảm bảo nhịp độ phát triển đô thị, nâng cao năng lực quản lý đô thị trong tình hình mới". Một chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng công bằng và minh bạch không chỉ thúc đẩy tiến độ dự án mà còn góp phần thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất một cách hiệu quả. Thông qua đó, Nhà nước điều tiết việc sử dụng đất, chuyển đổi những khu đất kém hiệu quả sang mục đích sử dụng có giá trị kinh tế cao hơn, đồng thời đảm bảo an sinh xã hội cho người dân bị ảnh hưởng bởi quyết định thu hồi đất.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác đền bù và tái định cư

Hiệu quả công tác đền bù, hỗ trợ và tái định cư chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố đan xen. Thứ nhất, hệ thống hồ sơ địa chính và việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định đối tượng và mức bồi thường. Thứ hai, chất lượng của công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quyết định tính khả thi của dự án, tránh tình trạng quy hoạch "treo". Thứ ba, yếu tố giá đất và phương pháp thẩm định giá đất bồi thường là vấn đề nhạy cảm nhất, tác động trực tiếp đến sự đồng thuận của người dân. Ngoài ra, việc ban hành và tổ chức thực thi các văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là các quy định trong Luật Đất đai 2024 đền bù, cũng như sự phát triển của thị trường bất động sản, đều là những nhân tố có tác động lớn đến quá trình này.

II. Thách thức trong việc đền bù giải phóng mặt bằng ở Quy Nhơn

Quá trình đền bù & tái định cư dự án tại Quy Nhơn đối mặt với không ít thách thức, gây ảnh hưởng đến tiến độ dự án và tạo ra những bức xúc xã hội. Một trong những khó khăn lớn nhất là sự không đồng thuận của người dân về đơn giá đền bù đất Quy Nhơn. Nhiều trường hợp cho rằng giá bồi thường do nhà nước đưa ra thấp hơn nhiều so với giá giao dịch thực tế trên thị trường, dẫn đến việc khiếu nại kéo dài. Luận văn chỉ rõ: "Trong nhiều trường hợp, người dân do không đồng tình với phương án bồi thường của Nhà nước đã không chịu bàn giao đất dẫn đến việc làm chậm tiến độ thi công công trình". Thách thức thứ hai đến từ sự phức tạp trong việc xác định nguồn gốc đất và bồi thường tài sản trên đất, đặc biệt với những khu vực chưa có hồ sơ địa chính đầy đủ hoặc có tình trạng lấn chiếm, xây dựng trái phép. Công tác quy hoạch các khu tái định cư cũng là một vấn đề. Việc đảm bảo người dân được bố trí suất tái định cư tối thiểu tại các khu vực có hạ tầng tương đương hoặc tốt hơn nơi ở cũ không phải lúc nào cũng thực hiện được. Điều này dẫn đến tâm lý e ngại di dời và ảnh hưởng đến việc hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất. Cuối cùng, việc giải quyết khiếu nại về đất đai đòi hỏi quy trình phức tạp, tốn nhiều thời gian, gây mất ổn định và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đầu tư của thành phố.

2.1. Bất cập trong việc xác định giá đất cụ thể để tính bồi thường

Việc xác định giá đất cụ thể để tính bồi thường là khâu gây nhiều tranh cãi nhất. Theo quy định, giá đất này phải sát với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường trong điều kiện bình thường. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thu thập thông tin giá giao dịch chính xác gặp nhiều khó khăn. Bảng giá đất Bình Định do UBND tỉnh ban hành hàng năm thường chỉ là khung tham chiếu và có độ trễ so với biến động của thị trường. Quá trình thẩm định giá đất bồi thường do các đơn vị tư vấn thực hiện đôi khi chưa phản ánh đầy đủ các yếu tố lợi thế của vị trí thửa đất, gây thiệt thòi cho người dân. Sự chênh lệch giữa giá đền bù và giá thị trường là nguyên nhân chính dẫn đến khiếu nại, làm chậm quá trình GPMB.

2.2. Khó khăn trong việc giải quyết khiếu nại về đất đai liên quan

Khiếu nại trong lĩnh vực đất đai, đặc biệt liên quan đến bồi thường, là một vấn đề phức tạp. Nội dung khiếu nại chủ yếu xoay quanh đơn giá bồi thường, diện tích đất bị thu hồi, và chính sách hỗ trợ. Quá trình giải quyết khiếu nại về đất đai thường kéo dài qua nhiều cấp, đòi hỏi sự vào cuộc của các cơ quan như Ban giải phóng mặt bằng thành phố Quy Nhơn và Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Định. Nhiều vụ việc phức tạp do lịch sử quản lý đất đai còn nhiều bất cập, hồ sơ không đầy đủ, hoặc có sự chồng chéo. Việc giải quyết không triệt để có thể dẫn đến khiếu kiện đông người, vượt cấp, gây mất an ninh trật tự và ảnh hưởng đến niềm tin của người dân vào chính quyền.

III. Cách xây dựng phương án bồi thường hỗ trợ tái định cư

Việc xây dựng một phương án bồi thường hỗ trợ tái định cư toàn diện và hợp lý là chìa khóa thành công cho công tác GPMB. Quá trình này phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật, đặc biệt là Luật Đất đai, và các văn bản hướng dẫn của Chính phủ. Đầu tiên, cơ quan chức năng phải tiến hành khảo sát, đo đạc, kiểm đếm chi tiết về diện tích đất, loại đất (như đền bù đất nông nghiệp, đền bù đất ở đô thị), số lượng và chất lượng tài sản trên đất của từng hộ dân bị ảnh hưởng. Dựa trên kết quả này và bảng giá đất Bình Định, một dự thảo phương án bồi thường sẽ được lập. Điểm mấu chốt của phương án là việc xác định giá đất cụ thể để tính bồi thường thông qua các phương pháp định giá khoa học, đảm bảo tính khách quan. Ngoài bồi thường về đất và tài sản, phương án phải bao gồm các khoản hỗ trợ đa dạng như hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất, hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề, và chi phí di dời. Một phần quan trọng khác là quy hoạch và xây dựng các khu tái định cư. Nghiên cứu tại Quy Nhơn cho thấy, các khu tái định cư như ở khu tái định cư Nhơn Hội cần được đầu tư hạ tầng đồng bộ, đảm bảo các điều kiện sống thiết yếu cho người dân. Phương án sau khi được lập phải được niêm yết công khai để lấy ý kiến người dân trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, đảm bảo tính dân chủ và minh bạch.

3.1. Quy trình lập và thẩm định đơn giá đền bù đất Quy Nhơn

Quy trình xác định đơn giá đền bù đất Quy Nhơn bắt đầu bằng việc thu thập thông tin về giá đất phổ biến trên thị trường tại khu vực có đất thu hồi và các khu vực lân cận. Ban giải phóng mặt bằng thành phố Quy Nhơn phối hợp với các đơn vị tư vấn định giá độc lập để thực hiện khảo sát. Các phương pháp định giá được áp dụng bao gồm so sánh trực tiếp, chiết trừ, thu nhập, và thặng dư. Sau khi có kết quả định giá, Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Định sẽ chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan để thẩm định, đảm bảo mức giá đề xuất là phù hợp. Hội đồng thẩm định giá đất của tỉnh sẽ xem xét và trình UBND tỉnh quyết định phê duyệt giá đất cụ thể để tính bồi thường cho từng dự án. Quy trình này đòi hỏi sự minh bạch và chuyên môn cao để đảm bảo quyền lợi cho người dân.

3.2. Chính sách hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất cho người dân

Bên cạnh bồi thường, các chính sách hỗ trợ đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Chính sách hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất nhằm giúp người dân vượt qua khó khăn ban đầu sau khi di dời. Mức hỗ trợ được tính dựa trên số nhân khẩu hoặc diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi. Ngoài ra, còn có các khoản hỗ trợ khác như hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm, đặc biệt quan trọng đối với các hộ bị thu hồi hết đất sản xuất. Các khoản hỗ trợ này, cùng với chi phí di dời và hỗ trợ thuê nhà tạm cư, được quy định rõ trong phương án bồi thường hỗ trợ tái định cư, góp phần giúp người dân nhanh chóng ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.

IV. Thực tiễn đền bù và tái định cư qua 2 dự án tại Quy Nhơn

Phân tích thực tiễn công tác đền bù & tái định cư dự án tại Quy Nhơn qua hai trường hợp cụ thể là Dự án Hạ tầng kỹ thuật khu dân cư khu vực 5 (phường Bùi Thị Xuân) và Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1D mang lại những góc nhìn sâu sắc. Đối với dự án tại Bùi Thị Xuân, tổng diện tích thu hồi là 41.888 m², ảnh hưởng đến 118 trường hợp. Công tác bồi thường được chia thành nhiều đợt, bao gồm bồi thường tài sản trên đất, cây cối, hoa màu và di dời mồ mả. Kinh phí bồi thường và hỗ trợ GPMB lên đến hàng tỷ đồng, được trích từ ngân sách thành phố. Dự án này cho thấy sự phức tạp khi phải xử lý nhiều loại đất khác nhau, từ đền bù đất ở đô thị đến đất nông nghiệp. Trong khi đó, dự án nâng cấp Quốc lộ 1D có quy mô lớn hơn nhiều, ảnh hưởng đến 750 hộ gia đình và 30 tổ chức trên địa bàn nhiều phường. Tổng diện tích thu hồi gần 80.000 m². Việc triển khai dự án này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Ban giải phóng mặt bằng thành phố Quy Nhơn và chính quyền các phường. Thực tiễn từ hai dự án này cho thấy, việc công khai, minh bạch phương án bồi thường hỗ trợ tái định cư và tổ chức đối thoại trực tiếp với người dân là yếu tố then chốt để đạt được sự đồng thuận, đẩy nhanh tiến độ bàn giao mặt bằng.

4.1. Đánh giá quá trình đền bù đất nông nghiệp và đất ở đô thị

Quá trình đền bù đất nông nghiệp và đền bù đất ở đô thị tại các dự án ở Quy Nhơn có những đặc thù riêng. Đối với đất nông nghiệp, việc bồi thường thường kèm theo chính sách hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất, cũng như hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp. Tuy nhiên, theo khảo sát, nhiều hộ dân sau khi nhận tiền vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm mới. Đối với đất ở đô thị, thách thức lớn nhất nằm ở đơn giá đền bù đất Quy Nhơn và việc bố trí tái định cư. Việc đảm bảo các hộ dân được nhận đất tại các khu tái định cư có vị trí và điều kiện tương đương là ưu tiên hàng đầu. Luận văn cho thấy, sự hài lòng của người dân phụ thuộc rất lớn vào việc giá bồi thường có đủ để họ tạo lập lại cuộc sống ở nơi mới hay không.

4.2. Hiệu quả của các khu tái định cư Trường hợp khu tái định cư Nhơn Hội

Các khu tái định cư đóng vai trò trung tâm trong việc đảm bảo cuộc sống cho người dân sau khi bị thu hồi đất. Các dự án lớn của tỉnh thường quy hoạch các khu tái định cư tập trung, chẳng hạn như các khu vực thuộc khu tái định cư Nhơn Hội. Mục tiêu là xây dựng các khu dân cư mới có hạ tầng kỹ thuật và xã hội đồng bộ, hiện đại. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào việc các khu này có thực sự tạo ra sinh kế bền vững cho người dân hay không. Việc bố trí các suất tái định cư tối thiểu cần đi kèm với các chương trình hỗ trợ việc làm, phát triển dịch vụ thương mại tại chỗ để khu tái định cư không chỉ là nơi ở mà còn là nơi người dân có thể an cư lạc nghiệp lâu dài.

V. Giải pháp hoàn thiện chính sách đền bù theo Luật Đất đai 2024

Để nâng cao hiệu quả công tác đền bù & tái định cư dự án tại Quy Nhơn, việc hoàn thiện chính sách pháp luật và cơ chế thực thi là yêu cầu cấp bách, đặc biệt trong bối cảnh Luật Đất đai 2024 đền bù sắp có hiệu lực với nhiều điểm mới. Một trong những giải pháp trọng tâm là cải cách cơ chế xác định giá đất. Cần đảm bảo việc thẩm định giá đất bồi thường phải thực sự độc lập, khách quan và dựa trên dữ liệu thị trường tin cậy, tiến tới xóa bỏ khung giá đất và áp dụng bảng giá đất được cập nhật hàng năm theo diễn biến thị trường. Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa các hình thức bồi thường, không chỉ bằng tiền mà còn có thể bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc nhà ở, tạo thêm lựa chọn cho người dân. Chính sách hỗ trợ cần được thiết kế lại theo hướng thực chất hơn, tập trung vào đào tạo nghề gắn với nhu cầu của doanh nghiệp tại địa phương và hỗ trợ tín dụng để người dân có vốn sản xuất kinh doanh. Việc giải quyết khiếu nại về đất đai cũng cần được cải tiến theo hướng rút ngắn thời gian, tăng cường hòa giải ở cơ sở và nâng cao vai trò giám sát của cộng đồng. Cuối cùng, Ban giải phóng mặt bằng thành phố Quy Nhơn và các cơ quan liên quan cần nâng cao năng lực, công khai, minh bạch toàn bộ quá trình từ khi có quyết định thu hồi đất đến khi hoàn tất việc chi trả bồi thường và bố trí tái định cư.

5.1. Định hướng mới từ Luật Đất đai 2024 về đền bù và hỗ trợ

Luật Đất đai 2024 mang đến nhiều định hướng mới quan trọng. Nguyên tắc "có nơi ở, đảm bảo thu nhập và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ" được nhấn mạnh. Luật Đất đai 2024 đền bù quy định cụ thể hơn về việc lập, thực hiện dự án tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất. Một điểm mới đáng chú ý là việc tách công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành một dự án độc lập đối với các dự án đầu tư công lớn. Điều này giúp đẩy nhanh tiến độ GPMB và đảm bảo quyền lợi người dân được giải quyết một cách bài bản, đồng bộ, thay vì phụ thuộc vào tiến độ của dự án chính.

5.2. Nâng cao vai trò của Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Định

Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Định có vai trò then chốt trong việc tham mưu cho UBND tỉnh ban hành các chính sách và giám sát việc thực thi pháp luật đất đai. Để hoàn thiện công tác đền bù, Sở cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc quản lý, sử dụng đất và quá trình GPMB tại các địa phương. Đồng thời, Sở cần chủ trì xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai và thông tin giá đất hiện đại, minh bạch để làm cơ sở cho việc xác định giá đất cụ thể để tính bồi thường. Việc tổ chức các lớp tập huấn, phổ biến các quy định mới của Luật Đất đai 2024 đền bù cho cán bộ địa chính và người dân cũng là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Một số khái niệm về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư + Theo luật đất đai 2013 thì: thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai [21]. + Định nghĩa bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng:" Bồi thường: đền bù những tổn hại đã gây ra". Theo quan điểm của Luật Đất đai năm 2013: "Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất" [21]. + Khái niệm hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng: "Hỗ trợ: Giúp thêm, góp thêm vào".

Luật Đất đai năm 2013 quan niệm: "Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất, và phát triển" [21]. + Quan niệm về tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất Theo Từ điển Tiếng Việt: Tái định cư được hiểu là: Đến một nơi nhất định để sinh sống lần thứ hai (lại một lần nữa). Mặc dù thuật ngữ tái định cư được pháp luật đất đai đề cập nhưng lại chưa có quy định nào giải thích cụ thể nội hàm của khái niệm này. Luật Đất đai năm 2013 chỉ quy định: "Ủy ban nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện các dự án tái định cư trước khi thu hồi đất.

Từ quy định trên của pháp luật đất đai hiện hành, chúng ta có thể tạm đưa ra quan niệm về tái định cư như sau: Tái định cư là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải chuẩn bị nơi ở mới đáp ứng đầy đủ các điều kiện do pháp luật quy định cho người bị Nhà nước thu hồi đất ở để giúp họ nhanh chóng ổn định cuộc sống [21].2 Sự cần thiết của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Trong quá trình phát triển của mỗi quốc gia, Nhà nước thu hồi những vùng đất để xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế như: hệ thống giao thông, thuỷ lợi, cấp thoát nước; cơ sở hạ tầng xã hội: bệnh viện, trường học, khu vui chơi giải trí, thể dục thể thao; các cơ sở sản xuất lớn và nhỏ: khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế; mở rộng đô thị, sắp xếp lại hệ thống dân cư…là quy luật tất yếu của sự phát triển. Nhìn vào sự phát triển kinh tế xã hội của các nước trên thế giới ta thấy nông nghiệp chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng thu nhập quốc dân, trong khi đó công nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn hơn nhiều (các nước phát triển có tỷ trọng nông nghiệp chỉ chiếm 2%-3% tổng thu nhập quốc dân còn công nghiệp chiếm 25%-30%, dịch vụ gần 70% trong tổng thu PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 nhập quốc dân). Tỷ lệ dân số đô thị cũng cao, đặc biệt ở các nước phát triển (những nước này dân số đô thị chiếm khoảng 70% dân số cả nước, Singapo phát triển đô thị 100%. Như vậy xu hướng đô thị hoá diễn ra mạnh mẽ, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, quy hoạch các khu dân cư, khu kinh tế… sẽ đáp ứng cho nhu cầu phát triển quốc gia[25].

+ Giải phóng mặt bằng là yêu cầu tất yếu của quá trình đổi mới. Cùng với quá trình đô thị hoá, dân số ngày một gia tăng do hai nguyên nhân chính là sự tăng tự nhiên và tăng cơ học. Trong việc gia tăng dân số cơ học thì việc gia tăng dân số đô thị là rất lớn do có sự di dân từ nông thôn ra thành thị (luồng di dân đặc trưng ở Việt Nam). Ngoài ra có sự chia tách hộ từ đại gia đình thành nhiều hộ nhỏ và cuộc sống của con người ngày càng nâng cao từ đó phát sinh nhu cầu cần có nhà ở rộng rãi, tiện nghi hơn là điều tất yếu.

Điều đó đòi hỏi một lượng nhu cầu tương đối lớn về nhà ở cũng như nhu cầu khác để đảm bảo cho cuộc sống như khu vui chơi giải trí, bệnh viện, công viên, trường học. Đáp ứng nhu cầu này cần GPMB nhằm tạo ra quỹ đất để xây dựng các công trình đó. Hệ thống giao thông cũng cần được đầu tư mở rộng và xây dựng mới đáp ứng nhu cầu đi lại, lưu thông hàng hoá… Quỹ đất ngày càng hạn hẹp và các yêu cầu về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, môi trường… tăng, không phải khi nào cũng có mặt bằng để xây dựng, không phải khi nào cũng sử dụng đến quỹ đất chưa sử dụng hay xây dựng các công trình ở nơi hoàn toàn vắng vẻ không có con người. Nhất là đối với nhu cầu mở rộng, cải tạo đô thị thì việc xây dựng các công trình trong khu dân cư là điều không thể tránh khỏi.

Mặt bằng là một yếu tố hết sức quan trọng đối với một dự án đầu tư xây dựng. Có mặt bằng thì mới có thể tiến hành đo đạc, thi công, xây lắp công trình được. Công tác GPMB đã trở thành một yêu cầu tiên quyết đi trước một bước trong các dự án xây dựng. Trong những năm gần đây, một vấn đề nổi cộm lên là việc thu hồi đất, bồi thường GPMB để phục vụ cho quá trình đô thị hoá, xây dựng cơ sở hạ tầng, khu công nghiệp, khu đô thị mới đang phát triển mạnh mẽ… Trong thời gian tới, cả nước đặc biệt các đô thị lớn (thủ đô Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng…) có tốc độ đô thị hoá cao, quy mô đô thị lớn thực hiện các dự án mở rộng không gian, cải tạo nút giao thông, xây dựng các tuyến đường, xây dựng khu đô thị mới, phát triển nhà… Công tác GPMB thực hiện tốt sẽ góp phần đảm bảo nhịp độ phát triển đô thị, nâng cao năng lực quản lý đô thị trong tình hình mới.

Tuy nhiên công tác này vẫn còn nhiều vướng mắc do các khu đất đã được giải toả gần hết nhưng có một số hộ gia đình bị thu hồi đất trong diện giải toả chưa chịu di dời, tháo dỡ nên cản trở việc thi công thực hiện dự án đầu tư xây dựng. + Công tác giải phóng mặt bằng góp phần đẩy nhanh công tác thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một công cụ quản lý của Nhà nước nhằm quản lý thống nhất toàn bộ đất đai trên phạm vi cả nước, đảm bảo đất đai được sử dụng hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả… Thông qua công cụ này, Nhà nước thực hiện quyền định đoạt đối với đất đai, nắm được thực trạng và hiện trạng sử dụng đất đến từng loại đất và đảm bảo cho việc giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đến từng cá nhân, tổ chức, hộ gia đình được thực hiện đúng pháp lý và đảm bảo công bằng xã hội. Đồng thời đưa ra các chính sách về đất đai, hướng dẫn các cá nhân, tổ chức, hộ gia đình sử dụng đất một cách tiết kiệm và hiệu quả.

Nhà nước thực hiện quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất với mục đích gì? Quy hoạch sử dụng đất là việc bố trí, sắp xếp, phân bổ lại quỹ đất đai cho các mục đích sử dụng cụ thể phù hợp với giai đoạn phát triển cả nước và từng địa phương. Kế hoạch sử dụng đất là việc lập ra các chương trình, dự án, mục tiêu nhằm thực hiện quy hoạch sử dụng đất đã đề ra. Thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hợp lý là việc chuyển đổi những mảnh đất, những khu đất sử dụng kém hiệu quả sang mục đích sử dụng có hiệu quả kinh tế cao hơn; đồng thời có sự tập trung đất đai để không những mang lại hiệu quả kinh tế mà cả hiệu quả về môi trường, xã hội. Ví dụ cho việc quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ đất sản xuất nông nghiệp sang đất có mục đích sử dụng trong lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ, thương mại.

Hay đất đang sử dụng vào mục đích nông nghiệp, nhà ở, buôn bán sản xuất nhỏ lẻ sang xây dựng khu kinh tế, khu chế xuất, khu công nghệ cao. Hay quy hoạch sử dụng đất cho mục đích sản xuất công nghiệp hoá chất tại những vùng xa dân cư, cần di dời dân cư để tránh cho việc ô nhiễm môi trường sống, nguồn nước sinh hoạt cũng như nguồn đất sản xuất. ở nước ta, một số diện tích đất nông nghiệp tại trung tâm thành phố, trong khu đô thị hoá hay gần các trục đường giao thông lớn đang dần bị thu hẹp. Thay vào đó là các khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất hoặc để mở rộng các nút đường giao thông… Đây là việc quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hợp lý, có hiệu quả, chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang phi nông nghiệp với hiệu quả kinh tế cao hơn gấp nhiều lần và góp phần cho đô thị hoá, phát triển đô thị [25].

Việc sử dụng đất đai tiết kiệm, hợp lý, hiệu quả là rất cần thiết bởi đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt của con người và là thành phần quan trọng của môi trường sống đối với tất cả các sinh vật trên trái đất. Việc phát triển đất đai như ngày nay đã phải trải qua một thời kì tương đối dài trong lịch sử phát triển của nó. Thực tế các khu dân cư, khu công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp hình thành và phát triển tự nhiên nên manh mún, nhỏ lẻ và thiếu đồng bộ dẫn tới một lượng đất đai bị sử dụng lãng phí, kém hiệu quả. Thông qua quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Nhà nước đã tiến hành bố trí, sắp xếp lại quy mô cũng như cơ cấu sử dụng đất trong cả nước nhằm sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực đất đai.

Có sử dụng hiệu quả, hợp lý nguồn lực này sẽ tạo điều kiện cho việc sử dụng các nguồn lực khác trong vùng. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 Công tác GPMB cho phép sử dụng nguồn lực đất đai một cách có hiệu quả, là yếu tố không thể thiếu trong việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tổng thể cũng như chi tiết.