Đặt vấn đề Nền kinh tế Việt Nam đang có những bước chuyển biến mạnh mẽ. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đang diễn ra hết sức khẩn trương, bộ mặt xã hội có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên gia tăng dân số cùng với quá trình công nghiệp hóa đã và đang gây sức ép lớn cho môi trường, đặc biệt là vấn đề rác thải. Cùng với sự phát triển kinh tế, đời sống của người dân được cải thiện đáng kể.
Mức sống của người dân càng cao thì nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm xã hội càng cao, điều này đồng nghĩa với việc gia tăng lượng rác thải sinh hoạt. Rác thải sinh hoạt phát sinh trong quá trình ăn, ở, tiêu dùng của con người, được thải vào môi trường ngày càng nhiều, vượt quá khả năng tự làm sạch của môi trường dẫn đến môi trường bị ô nhiễm. Thuận Thành là một huyện nằm liền kề với huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Huyện có đường giao thông thuận lợi, lại tiếp giáp với thủ đô nên các cơ sở sản xuất, các khu công nghiệp ngày càng được mở rộng thu hút một lượng lớn lao động ở các tỉnh, huyện khác.
Dân số trong huyện tăng lên nhu cầu tiêu dùng của người dân cũng tăng theo. Các chợ, quán xá, các dịch vụ phục vụ người dân cũng ngày càng phong phú và đa dạng. Dẫn đến lượng rác thải tăng lên rất nhiều. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm ở đây là chưa có một giải pháp cụ thể nào về việc xử lý các nguồn rác thải phát sinh này.
Nếu có thì cũng chỉ là rác thải được thu gom tập trung ở một bãi rác lộ thiên, không tiến hành xử lý,chôn lấp, làm mất vệ sinh công cộng, mất mỹ quan môi trường, gây ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí. Đặc biệt, những bãi rác này còn là nguy cơ gây bệnh dịch, nguy hại đến sức khoẻ con người. Xuất phát từ thực trang trên, nhằm tìm ra biện pháp quản lý, xử lý phù hợp góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt, tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác n 2 thải sinh hoạt trên địa bàn xã Thanh Khương- huyện Thuận Thành- tỉnh Bắc Ninh” 1. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1.
Mục tiêu chung Mục tiêu của đề tài là đánh giá hiện trạng thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn xã Thanh Khương từ đó đưa ra một số biện pháp phù hợp với điều kiện của xã để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt gây ra, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Mục tiêu cụ thể + Đánh giá hiện trạng thu gom rác thải sinh hoạt trên địa bàn xã Thanh Khương. + Đánh giá hiện trạng quản lý và xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn xã Thanh Khương. + Tìm hiểu ý thức của người dân về việc quản lý rác thải sinh hoạt.
+ Đề xuất một số biện pháp để quản lý nguồn rác thải sinh hoạt một cách hiệu quả. Yêu cầu của đề tài + Đánh giá được hiện trạng thu gom, quản lý và xử lý rác thải sinh hoạt tại xã Thanh Khương- huyện Thuận Thành- tỉnh Bắc Ninh. + Số liệu thu thập phải khách quan, trung thực, chính xác. + Việc lựa chọn các hộ để phỏng vấn được tiến hành ngẫu nhiên và phân bố đều trên địa bàn xã.
+ Những giải pháp kiến nghị đưa ra phải có tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế trên địa bàn nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học + Nâng cao kiến thức, kỹ năng và rút ra kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác nghiên cứu sau này. + Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học vào nghiên cứu.
+ Nâng cao khả năng tự học tập, nghiên cứu và tìm tài liệu tham khảo. n 3 + Giúp sinh viên làm việc có khoa học hơn, biết tổng hợp, bố trí thời gian hợp lý trong công việc. Ý nghĩa thực tiễn + Đề tài hoàn thành sẽ giúp mọi người hiểu rõ hơn về điều kiện tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế- xã hội trong những năm gần đây của xã Thanh Khương. + Đánh giá được lượng rác thải phát sinh, tình hình thu gom, quản lý và xử lý Rác thải sinh hoạt trên địa bàn xã Thanh Khương.
+ Thấy được những khó khăn, bất cập và thiếu xót trong công tác thu gom, quản lý và xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn xã Thanh Khương. + Đề xuất một số biện pháp quản lý, xử lý rác thải sinh hoạt phù hợp với điều kiện thực tế của xã. + Kết quả của đề tài là một trong những căn cứ để tăng cường công tác quản lý, tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của người dân về môi trường. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2.1 Các khái niệm liên quan Theo điều 3 nghị định 59/2007/NĐ-CP ngày 09/04/2007 về quản lý chất thải rắn [7]: • CTR là chất thải ở thể rắn, được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác. • CTR sinh hoạt là chất thải phát sinh trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng. • Phế liệu là sản phẩm, vật liệu bị loại ra từ quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng, được thu hồi để tái chế, tái sử dụng làm nguyên liệu cho quá trình sản xuất sản phẩm khác. • Thu gom CTR là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu giữ tạm thời CTR tại nhiều điểm thu gom tới địa điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận.
• Lưu giữ CTR là việc giữ CTR trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận trước khi vận chuyển đến cơ sở xử lý. • Vận chuyển CTR là quá trình chuyên chở CTR từ nơi phát sinh, thu gom, lưu giữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc bãi chôn lấp cuối cùng. • Xử lý CTR là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật làm giảm, loại bỏ, tiêu hủy các thành phần có hại hoặc không có ích trong CTR; thu hồi, tái chế, tái sử dụng lại các thành phần có ích trong CTR. • Chôn lấp CTR hợp vệ sinh là hoạt động chôn lấp phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn kỹ thuật về bãi chôn lấp CTR hợp vệ sinh.
• Phân loại rác tại nguồn là việc phân loại rác ngay từ khi mới thải ra hay gọi là từ nguồn. Đó là một biện pháp nhằm thuận lợi cho công tác xử lý rác về sau. n 5 • Rác thải là thuật ngữ được dùng để chỉ CTR có hình dạng tương đối cố định, bị vứt bỏ từ hoạt động của con người. Rác sinh hoạt hay CTR sinh hoạt là một bộ phận của CTR, được hiểu la CTR phát sinh từ các hoạt động sinh hoạt thường ngày của con người.
( Trần Hữu Nhuệ và cs, 2001) [8] • Chất thải là sản phẩm được sinh ra trong quá trình sinh hoạt của con người, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, dịch vụ, thương mại, sinh hoạt gia đình, trường học, các khu dân cư, nhà hàng, khách sạn. Ngoài ra, còn phát sinh trong giao thông vận tải như khí thải của các phương tiện giao thông, chất thải là kim loại hóa chất và từ các vật liệu khác. • Quản lý chất thải là hoạt động phân loại, thu gom, vận chuyển, giảm thiểu, tái chế, tái sử dụng, xử lý tiêu hủy, thải loại chất thải. • Hoạt động quản lý CTR bao gồm các hoạt động quy hoạch quản lý, đầu tư xây dựng cơ sở quản lý CTR, các hoạt động phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý CTR nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khỏe con người.
• Tái chế chất thải thực chất là người ta lấy lại những phần vật chất của sản phẩm hàng hóa cũ và sử dụng các nguyên liệu này để tạo ra sản phẩm mới. • Tái sử dụng chất thải được hiểu là có những sản phẩm hoặc nguyên liệu có quãng đời sử dụng kéo dài, người ta có thể sử dụng được nhiều lần mà không bị thay đổi hình dạng vật lý, tính chất hóa học. Nguồn phát sinh và phân loại rác thải sinh hoạt 2. Nguồn gốc phát sinh Các nguồn phát sinh CTR bao gồm: khu dân cư, khu thương mại (nhà hàng, khách sạn, siêu thị, chợ,…), cơ quan, công sở (trường học, trung tâm và viện nghiên cứu, bệnh viện,…), khu xây dựng và phá hủy các công trình xây dựng, khu công cộng (nhà ga, bến tàu, sân bay, công viên, khu vui chơi giải trí, đường phố,.), nhà máy xử lý chất thải, công nghiệp và nông nghiệp.
Chất thải rắn đô thị có thể xem như chất thải công cộng ngoại trừ các CTR từ quá trình sản xuất công nghiệp và nông nghiệp. Phân loại rác thải sinh hoạt Có rất nhiều cách phân loại chất thải khác nhau. Việc phân loại chất thải hiện nay chưa có những quy định chung thống nhất, tuy nhiên bằng những nhìn nhận thực tiễn của hoạt động kinh tế và ý nghĩa của nghiên cứu quản lý đối với chất thải có thể chia ra các cách phân loại sau đây: * Phân loại theo nguồn gốc phát sinh Chất thải từ các hộ gia đình hay còn gọi là chất thải hay rác thải sinh hoạt được phát sinh từ các hộ gia đình. Chất thải từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại: là những chất thải có nguồn gốc phát sinh tù các ngành kinh tế như công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ.
* Phân loại chất thải theo thuộc tính vật lý: CTR, chất thải lỏng, chất thải khí. * Phân loại chất thải theo tính chất hóa học: theo cách này người ta chia chất thải dạng hữu cơ, vô cơ hoặc theo đặc tính của vật chất như chát thải dạng kim loại, chất dẻo, thủy tinh, giấy, bìa,… * Phân loại theo chất thải nguy hại đối với con người và sinh vật: chất thải độc hại, chất thải đặc biệt. Mỗi cách phan loại có một mục đích nhất định nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu, sử dụng hay kiểm soát và quản lý chất thải có hiệu quả. Thành phần của rác thải sinh hoạt Khác với rác thải, phế thải công nghiệp, rác thải sinh hoạt là một tập hợp không đồng nhất.Tính không đồng nhất biểu hiện ngay ở sự không kiểm soát được các nguyên liệu ban đầu dùng cho thương mại và sinh hoạt.