MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là nguồ n tài nguyên vô cùng quý giá , là điều kiện tồn tại và phát triển của con người và các sinh vật khác trên trái đất. Đất đai là nguồn lực to lớn để phục vụ sự nghiệp Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa đất nước. Nhà nước thực hiện thu hồi đất để xây dựng các khu công nghiệp, khu đô thị, khu dân cư, kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội, các công trình công cộng phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội. Trong đó, các dự án tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đòi hỏi phải thu hồi một diện tích đất rất lớn với tính chất đặc thù của công trình thủy điện là được xây dựng chủ yếu ở các khu vực thuộc địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống theo cộng đồng, mỗi dân tộc có một phong tục tập quán riêng, hơn nữa việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở các dự án, các địa phương không thống nhất, không đồng bộ, không công bằng; vấn đề đời sống, lao động và việc làm của người dân sau khi không còn hoặc thiếu đất sản xuất, vấn đề tái định cư,… nên việc thu hồi đất sẽ làm nảy sinh nhiều vấn đề về kinh tế xã hội, sẽ gây nhiều nguy cơ mất ổn định an ninh trật tự, chính trị, an toàn xã hội làm cho đất nước phát triển không đảm bảo tính bền vững cũng như ảnh hưởng tới lối sống của người dân bản địa.
Do gặp nhiều khó khăn như vậy, nên việc đánh giá công tác tái định cư để thấy được những thuận lợi và hạn chế, nhằm đưa ra phương án khả thi để giải quyết các vấn đề khó khăn một cách có hiệu quả đang là một vấn đề cấp thiết của xã hội. Để có đất cho việc xây dựng trên cần phải di dời và tái định cư người dân vùng lòng hồ. Đến nay cơ bản đã hoàn thành công tác di dân tái định cư, bước đầu cuộc sống của người dân đã được ổn định. Tuy n 2 nhiên người dân khu tái định cư vẫn còn gặp nhiều khó khăn vì các nguyên nhân chủ yếu như: chuyển đến nơi ở mới còn thiếu tư liệu sản xuất, phong tục tập quán tại nơi đến tái định cư khác với nơi họ từng sinh sống, trong khi đó số hộ nghèo cao, điều này ảnh hưởng không nhỏ tới mục tiêu của dự án.
Xã Bằng Vân là một xã nằm ở phía Đông Bắc của huyện Ngân Sơn, để có đất cho việc xây dựng trên cần phải di dời và tái định cư người dân vùng lòng hồ. Đến nay cơ bản đã hoàn thành công tác di dân tái định cư, bước đầu cuộc sống của người dân đã được ổn định. Tuy nhiên người dân khu tái định cư vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Do vậy, để thấy được những mặt tồn tại và yếu kém trong công tác tái định cư, cũng như việc đảm bảo điều kiện sống cho người dân tái định cư được đầy đủ nhất ta cần đánh giá khách quan kết quả đạt được , trên cơ sở khai thác, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Xuất phát từ những vấn đề trên, được sự nhất trí của Ban giám hiệu nhà trường, Khoa Quản lý Tài nguyên cùng với sự hướng dẫn của: ThS.Nguyễn Đình Thi em thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác tái định cư của dự án xây dựng công trình thủy lợi Bản Chang tại xã Bằng Vân, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2013 - 2015”. Mục tiêu tổng quát Phân tích, đánh giá công tác tái định cư thủy lợi Bản Chang tại xã Bằng Vân để tìm ra những thuận lợi, khó khăn còn tồn tại trong việc thực hiện công tác tái đinh cư trên địa bàn xã, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm 1. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa - xã hội tác động đến công tác tái định cư của xã Bằng Vân, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn. - Đánh giá thực trạng đời sống, việc làm, thu nhập của người dân tái định cư xã Bằng Vân n 3 - Đánh giá kết quả thực hiện xây dựng khu tái định cư xã Bằng Vân - Đề xuất một số giải pháp có tính khoa học phù hợp với thực tế góp phần nâng cao đời sống và hiệu quả xây dựng khu tái định cư tại xã Bằng Vân.
Yêu cầu của đề tài - Nắm vững chính sách pháp luật về đất đai, chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và các văn bản có liên quan. - Công tác điều tra thu thập tài liệu, số liệu phải đầy đủ, chính xác, trung thực, khách quan, có nguồn gốc rõ ràng. Xác định đúng đối tượng, đúng mục đích, phạm vi cần nghiên cứu từ đó đánh giá những tồn tại khó khăn tìm ra nguyên nhân để đưa ra những giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa trong học tập - Nâng cao năng lực, rèn luyện kỹ năng, vận dụng được những kiến thức đã học vào thực tiễn. Giúp sinh viên nắm chắc các chính sách pháp luật về đất đai, chính sách hỗ trợ tái định cư để vận dụng vào thực tế - Thực hiện đề tài sẽ là cơ hội cho sinh viên củng cố những kiến thức đã học, đồng thời là cơ hội cho sinh viên bước đầu tiếp cận với công tác tái định cư. Ý nghĩa thực tiễn Qua việc nghiên cứu về công tác xây dựng khu tái định cư nhằm tìm ra thuận lợi, khó khăn của công tác tái định cư để từ đó rút ra những giải pháp khắc phục phù hợp cho công tác xây dựng, ổn định đời sống người dân. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lí luận của đề tài Thực chất công tác tái định cư là việc đưa người dân từ nơi này sang nơi khác, nơi có điều kiện sống đầy đủ hơn, cuộc sống tốt đẹp hơn. Theo điều 86 Bố trí tái định cư cho người có đất ở thu hồi mà phải di chuyển chỗ ở của Luật đất đai 2013 quy định như sau: 1. Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp huyện giao trách nhiệm bố trí tái định cư phải thông báo cho người có đất ở thu hồi thuộc đối tượng phải di chuyển chỗ ở về dự kiến phương án bố trí tái định cư và niêm yết công khai ít nhất là 15 ngày tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi và tại nơi tái định cư trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt phương án bố trí tái định cư.
Nội dung thông báo gồm địa điểm, quy mô quỹ đất, quỹ nhà tái định cư, thiết kế, diện tích từng lô đất, căn hộ, giá đất, giá nhà tái định cư; dự kiến bố trí tái định cư cho người có đất thu hồi. Người có đất thu hồi được bố trí tái định cư tại chỗ nếu tại khu vực thu hồi đất có dự án tái định cư hoặc có điều kiện bố trí tái định cư. Ưu tiên vị trí thuận lợi cho người có đất thu hồi sớm bàn giao mặt bằng, người có đất thu hồi là người có công với cách mạng. Phương án bố trí tái định cư đã được phê duyệt phải được công bố công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi và tại nơi tái định cư.
Giá đất cụ thể tính thu tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư, giá bán nhà ở tái định cư do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định. Trường hợp người có đất thu hồi được bố trí tái định cư mà tiền bồi thường, hỗ trợ không đủ để mua một suất tái định cư tối thiểu thì được Nhà nước hỗ trợ tiền đủ để mua một suất tái định cư tối thiểu. Chính phủ quy định cụ thể suất tái định cư tối thiểu cho phù hợp với điều kiện từng vùng, miền và địa phương. Cơ sở pháp lí của đề tài 1.
Luật Đất đai 2013. Các nghị định, thông tư có liên quan đến công tác tái định cư như: - Nghị Định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ về quy định chi tiết thi hành một số điều của luật đất đai - Nghị Định 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất. - Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành luật Đất đai 2003; - Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ về quy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; - Nghị định số 64/CP ngày 27 tháng 9 năm 1993 quy định việc giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp - Thông tư 30/2014 ngày 02/06/2014 của Bộ tài nguyên và môi trường Quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất n 6 - Thông tư 37/2014 ngày 30/06/2014 của Bộ tài nguyên và môi trường về quy định chi tiết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất 3. Những văn bản pháp quy của tỉnh Bắc Kạn có liên quan đến công tác tái định cư: - Quyết định 21/2014 ngày 22/10/2014 của UBND tỉnh Bắc Kạn về việc ban hành quy định một số nội dung cụ thể trong công tác quản lý nhà nước về đất đai áp dụng trên điạ bàn tỉnh Bắc Kạn - Quyết định 22/2014 ngày 22/10/2014 của UBND tỉnh Bắc Kạn về việc ban hành quy định một số nội dung về bồ i thường , hỗ trơ,̣ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh bắc kạn.
- Quyết định số 1585/QĐ-UB ngày 03/9/2004 của UBND tỉnh Bắc Kạn v/v lập dự án giải phóng mặt bằng, tái định cư, xây dựng đoạn kênh chính, kênh cấp II của dự án sửa chữa, nâng cấp cụm công trình thủy lợi Bản Chang, huyện Ngân Sơn.