Đặt vấn đề Đất đai luôn là nguồn lực tự nhiên có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Trong giai đoạn hiện nay, nƣớc ta đang trong quá trình đổi mới, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nƣớc, xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trƣờng theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa thì vai trò của đất đai và các quan hệ đất đai ngày càng đƣợc nhìn nhận đầy đủ hơn, toàn diện hơn và khoa học hơn. Nhằm phát huy nguồn lực đất đai, khai thác, bảo tồn và sử dụng có hiệu quả đất đai thì việc quản lý của Nhà nƣớc đốivới đất đai là việc làm hết sức cần thiết. Là đại diện chủ sở hữu toàn bộ đất đai trên phạm vi cả nƣớc, Nhà nƣớc có đầy đủ các quyền năng của chủ sở hữu, đó là quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt đất đai.
Tuy nhiên trên thực tế, Nhà nƣớc không trực tiếp khai thác lợi ích trên từng mảnh đất mà việc làm này thuộc về các chủ thể đƣợc Nhà nƣớc giao quyền sử dụng đất. Việc trao quyền sử dụng đất cho các đối tƣợng sử dụng đất một mặt thể hiện ý chí của Nhà nƣớc đối với chức năng nắm quyền lực trong tay, mặt khác thể hiện ý chí của Nhà nƣớc với tƣ cách là chủ sở hữu đất đai. Nhà nƣớc thực hiện việc trao quyền sử dụng đất cho các đối tƣợng sử dụng thông qua công tác giao đất, cho thuê đất. Chính vì vậy mà công tác giao đất, cho thuê đất không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong quản lý đất đai của Nhà nƣớc mà nó còn có ý nghĩa, ảnh hƣởng tới đời sống của các chủ thể sử dụng đất đƣợc giao, đƣợc thuê.
Một xã hội có một nền sản xuất thƣờng có 3 yếu tố đầu vào là lao động, đất đai (gồm cả tài nguyên thiên nhiên) và vốn. Các yếu tố đầu vào này đƣợc xác định nhƣ các nguồn lực bảo đảm sự phát triển và bền vững của nền sản xuất xã hội. Các yếu tố đầu vào này cũng hình thành từng khu vực thị trƣờng riêng, có tính chất đặc thù, cần tới sự điều tiết trực tiếp của Nhà nƣớc thông qua quy hoạch. Đối với đất đai ở nƣớc ta, Nhà nƣớc có nhiệm vụ tạo nguồn cung đất trong thị trƣờng sơ cấp, tạo đầu vào cho thị trƣờng thứ cấp thông qua quy hoạch sử dụng đất và việc giao đất, cho thuê đất của cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền.
Việc khai thác, sử dụng có hiệu n 2 quả nguồn tài nguyên đất đai có tác động trực tiếp tạo thành công trong quá trình đầu tƣ phát triển gắn với giải quyết nhà ở, xoá đói giảm nghèo, giám sát quá trình đô thị hoá, bảo vệ môi trƣờng, bảo đảm điều kiện dân sinh, bảo tồn và phát triển văn hoá nhằm bảo đảm tính bền vững. Trong những năm qua công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai, đặc biệt công tác thu hồi đất, giao đất và cho thuê đất đã từng bƣớc đi vào nề nếp góp phần ổn định tình hình kinh tế-xã hội, bảo đảm an ninh trật tự. Bên cạnh những cố gắng, kết quả đạt đƣợc, sự chỉ đạo, điều hành vẫn còn nhiều yếu kém: công tác quản lý đất đai ở một số nơi bị buông lỏng (quy hoạch treo, chậm thực hiện dự án, quy hoạch không đồng bộ, tính khả thi chƣa cao, không ổn định; công tác giải phóng mặt bằng vẫn còn có nhiều trƣờng hợp thiếu công khai, dân chủ; công tác giao đất, cho thuê đất ở một số địa phƣơng còn nhiều bất cấp dẫn đến tình trạng giao đất không đúng đối tƣợng, không đúng thẩm quyền, chồng chéo, sử dụng đất lãng phí, chuyển đổi mục đích sử dụng trái phép, đất để hoang hoá .) dẫn đến hiệu quả sử dụng đất không cao, trong khi đó nền kinh tế nƣớc ta đang từng bƣớc hội nhập kinh tế quốc tế, nhu cầu sử dụng đất để phát triển kinh tế xã hội là vấn đề cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Công tác giao đất cho thuê đất là một trong những vấn đề mà trong lãnh đạo điều hành trong quản lý Nhà nƣớc còn đang gặp khó khăn , vƣớng mắc rất nhiềuvà Nhà nƣớc cũng tốn rất nhiều thời gian vào vấn đề này.
Đánh giá công tác này quả là rất cần thiết để nắm bắt đƣợc tình hình giao đất, cho thuê đất nhằm tìm ra nhứng khó khăn tồn tại để đƣa ra các giải pháp khắc phục sao cho quản lý đất đai đƣợc tốt nhất. Vì vậy, công tác giao đất, cho thuê đất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất trong quá trình thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội là vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, xã hội hoá đất nƣớc. Từ thực tế trên cho thấy vấn đề giao đất, cho thuê đất đối đang là vấn đề đƣợc quan tâm và cần nghiên cứu, đƣợc sự đồng ý của Ban Giám Hiệu nhà trƣờng, ban Chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, Trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dƣới sự chỉ đạo và hƣớng dẫn trực tiếp của cô giáo TS. Nguyễn Thị Lợi, em chọn đề tài và tiến hành nghiên cứu: "Đánh giá công tác giao đất, cho thuê đất và n 3 công nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn Thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2012-2016".
Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu tổng quát - Đánh giá công tác giao đất, cho thuê đất công nhận quyền sử dụng đất của thành phố Cẩm Phả giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2016 nhằm đánh giá đƣợc những thành tựu, hạn chế, tồn tại từ đó tìm ra nguyên nhân và đề xuất một số giải pháp khắc phục để công tác này đƣợc thực hiện tốt hơn trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá đƣợc những thuận lợi và khó khăn của điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội có ảnh hƣởng tới quá trình sử dụng đất. - Đánh giá đƣợc tình hình giao đất, cho thuê đất trên địa bàn thành phố Cẩm Phả.
- Định hƣớng, tìm ra các giải pháp sử dụng đất có hiệu quả đƣợc nhà nƣớc giao đất, cho thuê đất trên địa bàn. - Đánh giá ý kiến của ngƣời dân và cán bộ quản lý đến công tác giao đất, cho thuê đất trên địa bàn. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài * Ý nghĩa khoa học: - Tìm hiểu, nắm vững lý thuyết trong công tác giao đất, cho thuê đất theo Luật đất đai 2003 và Luật đất đai 2013. - Biết cách thu thập tài liệu, tổng hợp số liệu và viết một báo cáo khoa học - Có thêm kinh nghiệm thực tế về quản lý Nhà nƣớc về đất đai.
- Vận dụng và làm sáng tỏ những luật định trong công tác quản lý giao đất, cho thuê đất và công nhận quyền sử dụng đất. - Góp phần bổ sung và hoàn thiện những luật định, văn bản pháp luật cho phù hợp trong công tác quản lý giao đất, cho thuê đất và công nhận quyền sử dụng đất. * Ý nghĩa thực tiễn: - Nắm đƣợc tình hình giao đất, cho thuê đất và công nhận quyền sử dụng đất của Thành phố. n 4 - Tìm ra những mặt tích cực và tiêu cực của công tác quản lý đất đai nói chung và công tác giao đất, cho thuê đất và công nhận quyền sử dụng đất của địa phƣơng nói riêng, từ đó tìm ra những giải pháp khắc phục những tồn tại, khó khăn trong thời gian tới.
- Thực hiện tốt Luật Đất đai và công tác quản lý Nhà nƣớc về đất đai, đặc biệt là trong công tác giao đất, cho thuê đất và công nhận quyền sử dụng đất nhằm sử dụng hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả, phát huy tối đa tiềm năng, nguồn lực về đất, góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh. n 5 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học và pháp lý của đề tài 2. Một số quy định chung 2.
Các văn bản pháp luật Nhà nước Các căn cứ pháp lý của giao đất cho thuê đất: - Luật đất đai 2003 - Luật đất đai 2013 (Có hiệu lực từ 01/07/2014). - Nghị định số 79/2001/NĐ - CP ngày 01/11/2001 của chính phủ V/v sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 17/1999/NĐ – CP ngày 29/3/1999 về thủ tục chuyển đổi, chuyển nhƣợng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế quyền sử dụng đất và thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất. - Nghị định số 181/2004/NĐ - CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 về hƣớng dẫn thi hành Luật đất đai 2003. - Nghị định số 198/2004/NĐ - CP ngày 3 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất.
- Nghị định số 142/2005/NĐ - CP ngày 14 tháng 01 năm 2005 của Chính phủ về thu tiền thuê đất, thuê mặt nƣớc. - Nghị định số 84/2007/NĐ - CP ngày 25 tháng 05 năm 2007 quy định bổ sung về cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất ; trình tự, thủ tục bồi thƣờng, hỗ trợ tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai. - Nghị định số 69/2009/NĐ - CP ngày 13 tháng 08 năm 2009 quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ. - Nghị định 43/2014/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của luật đất đai (Có hiệu lực từ 01/07/2014).
- Nghị định số 43/2014/NĐ- CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai; n 6 - Nghị định số 44/2014/NĐ- CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về giá đất; - Nghị định số 45/2014/NĐ- CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất; - Nghị định số 46/2014/NĐ- CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về thu tiền thuê đất, thuê mặt nƣớc; - Nghị định số 45/2014/NĐ- CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất; - Nghị định số 46/2014/NĐ- CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về thu tiền thuê đất, thuê mặt nƣớc. - Thông tƣ số 2074/2001/TT - TCĐC ngày 14/01/2001 của Tổng cục Địa chính hƣớng dẫn về trình tự lập, xét duyệt hồ sơ giao đất, thuê đất đối với hộ gia đình, cá nhân trong nƣớc. - Thông tƣ số 117/2004/ TT - BTC ngày 07 tháng 12 năm 2004 của Bộ Tài chính về hƣớng dẫn thực hiện Nghị định số 198/2004/NĐ - CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 về thu tiền sử dụng đất.