Luận văn đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã chế cu nha và xã mồ dề huyện mù cang chải

Bài viết đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án trường phổ thông dân tộc bán trú tại xã Chế Cu Nha và Mồ Dề, huyện Mù Cang Chải.

• Tác giả: Lê Trọng Hòa
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa chính môi trường
• Đề tài: Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Chế Cu Nha và xã Mồ Dề, huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1 MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu, yêu cầu của đề tài
• 1.2. Mục tiêu
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng
• 2.2. Khái niệm về bồi thường, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng
• 2.3. Bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi
• 2.4. Thẩm quyền thu hồi đất
• 2.5. Luật đất đai 2013 quy định
• 2.6. Đặc điểm của công tác bồi thường, GPMB
• 2.7. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường, GPMB

Tóm tắt

I. Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng

Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng là một phần quan trọng trong quá trình thực hiện dự án. Tại Mù Cang Chải, công tác này được thực hiện nhằm xây dựng trường phổ thông dân tộc bán trú tại hai xã Chế Cu Nha và Mồ Dề. Quá trình này bao gồm việc thu hồi đất, bồi thường, và hỗ trợ tái định cư cho người dân. Công tác giải phóng mặt bằng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư để đảm bảo tính công bằng và minh bạch.

1.1. Quy trình giải phóng mặt bằng

Quy trình giải phóng mặt bằng tại Mù Cang Chải được thực hiện theo các bước cụ thể: khảo sát hiện trạng, lập kế hoạch bồi thường, và triển khai thu hồi đất. Các dự án trường phổ thông dân tộc bán trú đòi hỏi sự chính xác trong việc xác định diện tích đất cần thu hồi và giá trị bồi thường. Công tác giải phóng cũng cần đảm bảo sự đồng thuận từ phía người dân, đặc biệt là các hộ gia đình có đất bị thu hồi.

1.2. Đánh giá hiệu quả công tác

Đánh giá hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng được thực hiện thông qua việc phân tích kết quả bồi thường và phản hồi từ người dân. Tại Mù Cang Chải, các dự án trường phổ thông dân tộc bán trú đã đạt được tiến độ đáng kể, tuy nhiên vẫn còn một số khó khăn trong việc đảm bảo đời sống ổn định cho người dân sau thu hồi đất. Công tác giải phóng cần được cải thiện để đảm bảo sự hài lòng của cộng đồng.

II. Phát triển giáo dục và cộng đồng dân tộc

Phát triển giáo dục là mục tiêu chính của các dự án trường phổ thông dân tộc bán trú tại Mù Cang Chải. Việc xây dựng các trường học này nhằm cải thiện điều kiện học tập cho học sinh vùng cao, đặc biệt là các em thuộc cộng đồng dân tộc thiểu số. Chính sách giáo dục của địa phương cũng được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu thực tế, đảm bảo sự phát triển bền vững của giáo dục vùng cao.

2.1. Hỗ trợ học sinh dân tộc

Các dự án trường phổ thông dân tộc bán trú tại Mù Cang Chải không chỉ tập trung vào việc xây dựng cơ sở vật chất mà còn chú trọng đến việc hỗ trợ học sinh trong quá trình học tập. Các chương trình hỗ trợ bao gồm cung cấp sách vở, đồ dùng học tập, và các hoạt động ngoại khóa nhằm nâng cao kiến thức và kỹ năng cho học sinh. Cộng đồng dân tộc cũng được khuyến khích tham gia vào các hoạt động giáo dục để tạo sự gắn kết giữa nhà trường và gia đình.

2.2. Đầu tư cơ sở hạ tầng

Đầu tư cơ sở hạ tầng là yếu tố then chốt trong việc phát triển giáo dục tại Mù Cang Chải. Các dự án trường phổ thông dân tộc bán trú đã đầu tư xây dựng các phòng học, khu nội trú, và các công trình phụ trợ khác để đảm bảo điều kiện học tập tốt nhất cho học sinh. Quy hoạch mặt bằng cũng được thực hiện một cách khoa học để tối ưu hóa không gian sử dụng và đảm bảo an toàn cho học sinh.

III. Khó khăn và giải pháp

Trong quá trình thực hiện công tác giải phóng mặt bằng và xây dựng trường phổ thông dân tộc bán trú tại Mù Cang Chải, đã xuất hiện một số khó khăn cần được giải quyết. Những khó khăn này bao gồm sự chênh lệch trong giá bồi thường, sự thiếu đồng thuận từ phía người dân, và các vấn đề liên quan đến tái định cư. Địa phương Mù Cang Chải cần có các giải pháp cụ thể để khắc phục những khó khăn này và đảm bảo tiến độ dự án.

3.1. Khó khăn trong công tác bồi thường

Một trong những khó khăn lớn nhất trong công tác bồi thường là sự chênh lệch giữa giá đất thị trường và giá bồi thường được quy định. Điều này dẫn đến sự bất đồng từ phía người dân, đặc biệt là các hộ gia đình có đất bị thu hồi. Địa phương Mù Cang Chải cần xem xét lại quy định về giá bồi thường để đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong quá trình thực hiện.

3.2. Giải pháp hoàn thiện công tác giải phóng mặt bằng

Để hoàn thiện công tác giải phóng mặt bằng, địa phương Mù Cang Chải cần thực hiện các giải pháp như tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của dự án, và cải thiện chính sách bồi thường. Bên cạnh đó, việc hỗ trợ tái định cư và đào tạo nghề cho người dân cũng cần được chú trọng để đảm bảo đời sống ổn định sau thu hồi đất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đất đai là nguồn tài nguyên thiên nhiên hữu hạn, là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thế và có giá trị kinh tế - xã hội lớn. Trong bối cảnh phát triển kinh tế và gia tăng dân số, nhu cầu quy hoạch, thu hồi và sắp xếp lại quỹ đất phục vụ các mục tiêu công cộng, phát triển hạ tầng trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Huyện Mù Cang Chải là huyện vùng cao nằm ở phía Tây tỉnh Yên Bái, có vị trí chiến lược trên trục Quốc lộ 32, tài nguyên khoáng sản phong phú và địa hình đồi núi phức tạp. Quá trình phát triển kinh tế - xã hội và hoàn thiện cơ sở hạ tầng văn hóa, giáo dục trên địa bàn huyện đòi hỏi việc thu hồi đất và giải phóng mặt bằng phải được tiến hành kịp thời, đúng trình tự nhằm giảm thiểu những tác động tiêu cực đến sinh kế của nhân dân địa phương, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.

Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Lê Trọng Hòa (chuyên ngành Địa chính môi trường, Khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên) đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp: "Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Chế Cu Nha và xã Mồ Dề, huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái" dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

• Điều tra, đánh giá việc thực hiện và kết quả công tác giải phóng mặt bằng dự án xây dựng trường Phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) Tiểu học và Trung học cơ sở xã Chế Cu Nha.
• Điều tra, đánh giá việc thực hiện và kết quả công tác giải phóng mặt bằng dự án xây dựng trường PTDTBT Tiểu học và Trung học cơ sở xã Mồ Dề, huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái.

Văn bản đặt ra 4 yêu cầu nhiệm vụ:

1. Nắm vững luật và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng.
2. Đánh giá khách quan thực trạng công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại hai dự án.
3. Thu thập tài liệu, số liệu bảo đảm tính chính xác, trung thực và khách quan.
4. Đề xuất những giải pháp có tính khả thi đối với công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác giải phóng mặt bằng, kết quả thực hiện bồi thường, hỗ trợ và các chính sách liên quan tại dự án.
• Phạm vi không gian: 02 công trình trường học công lập gồm Dự án xây dựng trường PTDTBT Tiểu học và THCS xã Chế Cu Nha (xã Chế Cu Nha) và Dự án xây dựng trường PTDTBT Tiểu học và THCS xã Mồ Dề (xã Mồ Dề), huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái. Địa điểm thu thập tư liệu tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mù Cang Chải.
• Phạm vi thời gian: Thời gian triển khai nghiên cứu từ ngày 14/08/2017 đến ngày 12/11/2017.

Cơ sở pháp lý, lý luận và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận thiết lập hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các quy định pháp luật đất đai qua từng thời kỳ:

• Khung khái niệm và quy chuẩn pháp lý: Khái niệm thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng theo Điều 2 Luật Đất đai năm 2013; các căn cứ thu hồi đất từ Luật Đất đai năm 1993, Luật Đất đai năm 2003; điều kiện bồi thường về đất quy định tại Điều 75 và các nguyên tắc hỗ trợ theo Điều 83 Luật Đất đai năm 2013; khái niệm giá đất và cơ chế điều tiết giá trị quyền sử dụng đất.
• Đặc điểm công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng: Khóa luận chỉ rõ hai đặc tính cơ bản là tính đa dạng (mỗi dự án gắn với điều kiện tự nhiên, địa hình, dân trí, tập quán sản xuất riêng biệt) và tính phức tạp (đất đai là tư liệu sản xuất chính của nông dân vùng cao, tâm lý giữ đất canh tác gây khó khăn cho việc vận động chuyển dịch mặt bằng).
• Các yếu tố chi phối: Hiệu lực quản lý Nhà nước về đất đai; chất lượng công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; việc lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; năng lực giải quyết tranh chấp, khiếu nại và mức độ đồng thuận của nhân dân.

Hệ thống văn bản pháp lý làm căn cứ thực hiện:

• Văn bản Trung ương: Hiến pháp năm 1992; Luật Đất đai năm 2013; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Đất đai năm 2001; Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015; Bộ luật Dân sự năm 2005; Nghị định số 181/2004/NĐ-CP; Nghị định số 84/2007/NĐ-CP; Nghị định số 44/2008/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 197/2004/NĐ-CP; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP.
• Văn bản cấp tỉnh và huyện: Quyết định số 17/2014/QĐ-UBND tỉnh Yên Bái ban hành quy định chi tiết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; Quyết định số 39/2014/QĐ-UBND tỉnh Yên Bái về bảng giá đất năm 2015; Quyết định số 19/2014/QĐ-UBND về bộ đơn giá bồi thường cây trồng; Quyết định số 20/2014/QĐ-UBND về bồi thường nhà và công trình; Quyết định số 3851/QĐ-UBND phê duyệt kế hoạch sử dụng đất năm 2017 huyện Mù Cang Chải; Quyết định số 2134/QĐ-UBND phê duyệt chủ trương đầu tư cơ sở vật chất trường học năm 2017; Quyết định số 2786/QĐ-UBND và Quyết định số 2971/QĐ-UBND phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật hai công trình; Quyết định số 595/QĐ-UBND và số 596/QĐ-UBND ngày 09/5/2017 (Dự án Chế Cu Nha); Quyết định số 1469/QĐ-UBND và số 1470/QĐ-UBND ngày 08/9/2017 (Dự án Mồ Dề); Tờ trình số 80/TTr-TNMT và số 181/TTr-TNMT của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mù Cang Chải.
• Tổng quan kinh nghiệm thực tiễn: Phân tích chính sách tái định cư lấy con người làm trung tâm của WB và ADB; cơ chế chuyển nhượng thỏa thuận giá thị trường của Australia; nguyên tắc bồi thường bảo đảm mức sống và xử lý 3 khoản tiền nhà ở của Trung Quốc; bài học giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất sạch tại Hà Nội và mô hình định giá độc lập tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Tổng hợp các văn bản quy phạm pháp luật, hồ sơ kỹ thuật, quyết định phê duyệt phương án bồi thường, báo cáo quản lý đất đai và số liệu thống kê hiện trạng từ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mù Cang Chải, Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện Mù Cang Chải.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Điều tra thực địa thông qua 15 phiếu phỏng vấn chia làm 2 nhóm: Nhóm 1 gồm 06 hộ dân có đất bị thu hồi tại xã Chế Cu Nha; Nhóm 2 gồm 09 hộ dân có đất và tài sản trên đất bị thu hồi tại xã Mồ Dề. Nội dung khảo sát tập trung vào ý kiến đối với đơn giá, việc chi trả bồi thường, phương thức sử dụng nguồn tiền và tình hình biến động thu nhập sau 1 năm thu hồi đất.
• Phương pháp thống kê, so sánh, tổng hợp: Sử dụng phần mềm Word và Excel để tổng hợp diện tích, đơn giá, số tiền chi trả, tính toán số trung bình và tỷ lệ cơ cấu; so sánh đơn giá áp dụng với khung giá của Nhà nước, bảng giá đất của tỉnh Yên Bái và giá thị trường địa phương.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày cơ sở lý luận về vai trò của đất đai và áp lực gia tăng nhu cầu sử dụng đất phục vụ phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội. Nêu rõ bối cảnh cụ thể của huyện Mù Cang Chải với tiềm năng khoáng sản, vị trí giao thông huyết mạch Quốc lộ 32 và nhu cầu cấp thiết trong việc kiện toàn mạng lưới trường học dân tộc bán trú. Xác định 2 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, 4 yêu cầu nhiệm vụ, cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của khóa luận trong việc nhận diện khó khăn và đề xuất giải pháp thúc đẩy tiến độ giải phóng mặt bằng.

Phần 2: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Hệ thống hóa các khái niệm nền tảng về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng theo quy định pháp luật qua các thời kỳ (1993, 2003, 2013). Phân tích hai đặc điểm căn bản (tính đa dạng, tính phức tạp) cùng 8 nhóm yếu tố tác động đến quá trình giải phóng mặt bằng. Điểm cứu kinh nghiệm quốc tế (WB, ADB, Australia, Trung Quốc) và thực tiễn triển khai tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Trình bày chi tiết khung chính sách bồi thường đất nông nghiệp, đất ở, công trình xây dựng, cây trồng hoa màu và chính sách hỗ trợ đời sống (hỗ trợ 30 kg gạo/khẩu/tháng trong 6 tháng khi mất trên 30% đất sản xuất, hỗ trợ tiền thuê nhà 1.000 đồng/tháng theo văn bản) áp dụng trên địa bàn tỉnh Yên Bái; phân tích những thuận lợi và khó khăn đặc thù trong công tác quản lý của địa phương.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định đối tượng nghiên cứu là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và các chính sách hỗ trợ tại 02 dự án trường học thuộc xã Chế Cu Nha và xã Mồ Dề. Thời gian nghiên cứu từ ngày 14/08/2017 đến ngày 12/11/2017 tại Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mù Cang Chải. Quy định 4 nội dung nghiên cứu chính: điều kiện cơ bản của huyện; đánh giá công tác bồi thường tại 2 dự án; khảo sát ý kiến người dân; phân tích tồn tại và đề xuất giải pháp. Mô tả chi tiết phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp, kỹ thuật điều tra sơ cấp với 15 phiếu phỏng vấn chia theo 2 nhóm hộ dân và phương pháp xử lý số liệu thống kê, so sánh.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Trình bày toàn diện thực trạng địa bàn nghiên cứu và kết quả thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội huyện Mù Cang Chải: Tọa độ địa lý 21°38'32'' - 21°58'32'' vĩ độ Bắc, 103°51'16'' - 104°25'43'' kinh độ Đông; giáp Văn Bàn (Lào Cai), Mường La (Sơn La), Văn Yên, Văn Chấn (Yên Bái), Than Uyên (Lai Châu). Hệ thống thủy văn có suối Nậm Kim dài 78 km, suối Nậm Mơ, Mồ Dề, Nậm Có; mật độ khe suối 0,3 km/km². Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 14,8%/năm; GDP bình quân đầu người đạt 8,9 triệu đồng/người/năm; tổng sản lượng lương thực 25.532 tấn; cơ cấu ngành: nông - lâm - ngư nghiệp 47,5%, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp 24%, thương mại - dịch vụ 28,5%. Dân số trên 56.000 người thuộc 12 dân tộc (người Mông chiếm gần 92%); mật độ dân số chênh lệch từ 6 người/km² (xã Chế Tạo) đến 266 người/km² (vùng trung tâm huyện, Ngã Ba Kim, Khao Mang).
• Hiện trạng sử dụng đất năm 2017: Tổng diện tích tự nhiên là 119.788,5 ha, phân bổ qua các nhóm đất chính:

Nhóm đất	Mã	Diện tích (ha)	Cơ cấu (%)
Đất nông nghiệp	NNP	92.421,7	77,2
- Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	14.009,0	11,7
- Đất lâm nghiệp	LNP	78.403,1	65,5
- Đất nuôi trồng thủy sản	NTS	9,6	0,0
Đất phi nông nghiệp	PNN	1.815,5	1,5
- Đất ở tại nông thôn	ONT	338,3	0,1
- Đất ở tại đô thị	ODT	8,5	0,0
- Đất chuyên dùng	CDG	1.004,6	0,8
- Đất sông ngòi, kênh rạch, suối	SON	407,8	0,3
- Đất làm nghĩa trang, nghĩa địa	NTD	56,3	0,1
Đất chưa sử dụng	CSD	25.551,3	21,3
- Đất đồi núi chưa sử dụng	DCS	25.042,7	20,9
- Núi đá không có rừng cây	NCS	508,6	0,4
Tổng diện tích tự nhiên		119.788,5	100,0

• Công tác quản lý đất đai: Lập quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2010 - 2020 cho 14 xã và thị trấn; lũy kế cấp 7.568 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Mồ Dề 4.563 giấy, Chế Cu Nha 708 giấy, La Pán Tẩn 1.097 giấy, Nậm Khắt 1.100 giấy); phát hiện xử lý 8 vụ lấn chiếm đất do UBND xã quản lý.
• Tổng kết giải phóng mặt bằng cấp huyện giai đoạn 2012 - 2017: Hoàn thành 100% kế hoạch bồi thường giải phóng mặt bằng cho 83 dự án với tổng diện tích thu hồi 939,6 ha:

Năm	Số dự án	Diện tích thu hồi (ha)	Số dự án hoàn thành	Tỷ lệ hoàn thành (%)
2012	13	8,13	13	100
2013	13	40,48	13	100
2014	13	675,85	13	100
2015	12	26,93	12	100
2016	17	86,16	17	100
2017	15	102,05	15	100
Tổng	83	939,60	83	100

• Trình tự thực hiện giải phóng mặt bằng tại huyện: Áp dụng thống nhất quy trình 7 bước:
  1. Thông báo thu hồi đất, thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; thành lập Tổ thẩm định phương án.
  2. Kiểm tra hiện trạng sử dụng đất, đối chiếu hồ sơ địa chính, tổ chức kê khai trong vòng 7 ngày kể từ khi thành lập Hội đồng và xác nhận hồ sơ từ UBND cấp xã, công an, cơ quan thuế, phòng Lao động - Thương binh và Xã hội.
  3. Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và niêm yết công khai tại trụ sở UBND xã và điểm sinh hoạt dân cư để lấy ý kiến trong thời hạn 20 ngày.
  4. Hoàn chỉnh và thẩm định chi tiết phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
  5. Ban hành quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, giao đất hoặc cho thuê đất.
  6. Thực hiện chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và bàn giao đất thực địa cho chủ đầu tư.
  7. Cập nhật, chỉnh lý hồ sơ địa chính và biến động đất đai.
• Hiện trạng thu hồi đất tại Dự án 1 (Trường PTDTBT Tiểu học và THCS xã Chế Cu Nha): Theo Quyết định số 595/QĐ-UBND ngày 09/5/2017, thu hồi tổng diện tích 3.122,5 m² đất trồng lúa nước còn lại (LUK) liên quan đến 6 hộ gia đình, cá nhân:

STT	Họ và tên chủ hộ	Địa chỉ	Loại đất	Diện tích (m²)
1	Hờ A Khang	Bản Háng Chua Xay	LUK	85,2
2	Hờ A Súa	Bản Háng Chua Xay	LUK	767,7
3	Hờ A Hứ	Bản Háng Chua Xay	LUK	986,6
4	Giàng A Già	Bản Thào Chua Chải	LUK	277,5
5	Giàng A Mùa	Bản Thào Chua Chải	LUK	887,4
6	Hờ A Hú	Bản Trống Tông	LUK	118,1
Tổng				3.122,5

• Hiện trạng thu hồi đất tại Dự án 2 (Trường PTDTBT Tiểu học và THCS xã Mồ Dề): Theo Quyết định số 1469/QĐ-UBND ngày 08/9/2017, thu hồi tổng diện tích 2.898,3 m² đất liên quan đến 6 hộ dân tại bản Nả Háng B với cơ cấu loại đất đa dạng:

STT	Họ và tên chủ hộ	Địa chỉ	Loại đất	Diện tích (m²)
1	Sùng Sáy Chu	Bản Nả Háng B	NHK	886,4
2	Sùng A Sầu	Bản Nả Háng B	LNK TSN	305,2 12,2
3	Sùng Trừ Páo	Bản Nả Háng B	NHK	36,5
4	Sùng Là Sáu	Bản Nả Háng B	ONT LNK	380,0 78,6
5	Sùng Bùa Chu	Bản Nả Háng B	NHK	403,3
6	Thào Vảng Chua	Bản Nả Háng B	NHK LUK	150,7 645,4
Tổng				2.898,3

Ghi chú ký hiệu loại đất: LUK: Đất trồng lúa nước còn lại; NHK: Đất trồng cây hàng năm khác; LNK: Đất trồng cây lâu năm khác; TSN: Đất nuôi trồng thủy sản nước ngọt; ONT: Đất ở tại nông thôn.

Kết quả và đóng góp

Văn bản ghi nhận các kết quả thực nghiệm và số liệu cụ thể:

• Làm rõ bức tranh quản lý đất đai cấp huyện: năm 2017 diện tích đất nông nghiệp chiếm ưu thế tuyệt đối (77,2% với 92.421,7 ha), đất chưa sử dụng còn lớn (21,3% với 25.551,3 ha), đất phi nông nghiệp chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ (1,5% với 1.815,5 ha).
• Toàn huyện đã triển khai thành công 83 dự án giải phóng mặt bằng trong giai đoạn 2012 - 2017, đạt tỷ lệ hoàn thành 100% với diện tích 939,6 ha bàn giao thi công.
• Thực hiện chi tiết việc thu hồi đất phục vụ hai công trình giáo dục bán trú vùng cao: Dự án Chế Cu Nha thu hồi 3.122,5 m² đất LUK của 6 hộ; Dự án Mồ Dề thu hồi 2.898,3 m² gồm 5 loại đất khác nhau (NHK, LNK, TSN, ONT, LUK) của 6 hộ gia đình bản Nả Háng B cùng tài sản, hoa màu trên đất. Cả hai dự án đều có quy mô diện tích thu hồi không quá lớn và số lượng hộ ảnh hưởng ít, tạo thuận lợi cơ bản cho quá trình thẩm định và giao đất.
• Khóa luận hệ thống hóa các giải pháp tác giả đưa ra: Tăng cường công tác tuyên truyền chủ trương, chính sách pháp luật đất đai sâu rộng đến người dân bản địa; hỗ trợ chuyển đổi việc làm từ nông nghiệp sang kinh doanh dịch vụ, hỗ trợ vốn và kỹ thuật chuyển đổi cơ cấu cây trồng có giá trị kinh tế cao; nâng cao chất lượng trích đo, đo đạc lập bản đồ địa chính; hạn chế sai sót trong khâu kê khai kiểm đếm và kịp thời khen thưởng các cá nhân, hộ gia đình có tính tự giác cao.
• Về mặt học thuật và thực tiễn, tác giả đã hệ thống hóa trình tự 7 bước thực hiện giải phóng mặt bằng chuẩn hóa tại địa bàn miền núi, phản ánh thực trạng áp dụng các quyết định bồi thường đặc thù của tỉnh Yên Bái vào điều kiện thực tiễn vùng đồng bào dân tộc Mông.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế tồn tại được chỉ ra trong văn bản:

• Hệ thống cơ chế chính sách pháp luật đất đai thường xuyên thay đổi, dẫn đến một số dự án kéo dài phải thực hiện lập và phê duyệt lại phương án bồi thường.
• Việc phân bổ và bố trí nguồn kinh phí bồi thường giải phóng mặt bằng ở các dự án chuyển tiếp chưa kịp thời.
• Trình độ chuyên môn của một bộ phận cán bộ làm công tác bồi thường giải phóng mặt bằng cấp cơ sở còn hạn chế; đội ngũ cán bộ thường xuyên luân chuyển.
• Khâu điều tra, thống kê kiểm đếm tài sản, cây cối hoa màu còn sai sót, phải bổ sung, điều chỉnh nhiều lần.
• Công tác trích đo, biên tập và chỉnh lý bản đồ địa chính phục vụ thu hồi đất còn chậm và phải chỉnh sửa nhiều lần.
• Người dân chịu ảnh hưởng thu hồi đất vẫn tồn tại tâm lý trông chờ, băn khoăn về đơn giá bồi thường của Nhà nước.
• Quy mô mẫu điều tra xã hội học còn hạn hẹp (15 phiếu điều tra) và thời gian thực hiện nghiên cứu tập trung trong giai đoạn ngắn (từ tháng 8 đến tháng 11 năm 2017).

Hướng nghiên cứu mở rộng:

• Tiếp tục theo dõi, đánh giá sự phục hồi sinh kế và mức độ ổn định thu nhập dài hạn của các hộ dân bị mất đất sản xuất sau nhiều năm hoàn thành dự án.
• Nghiên cứu cơ chế định giá đất cụ thể bảo đảm tính sát thực với giá chuyển nhượng thực tế tại các huyện vùng cao, tạo cơ sở đồng thuận cao hơn trong bồi thường giải phóng mặt bằng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu học thuật và thực tiễn hữu ích dành cho:

• Sinh viên các ngành Quản lý đất đai, Địa chính môi trường, Quản lý tài nguyên tham khảo phương pháp điều tra hiện trạng, tổng hợp số liệu thứ cấp kết hợp sơ cấp trong đánh giá chính sách đất đai.
• Cán bộ làm công tác địa chính, giải phóng mặt bằng tại các phòng Tài nguyên và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất cấp huyện, thị xã thuộc khu vực miền núi phía Bắc tham khảo quy trình triển khai 7 bước bồi thường, hỗ trợ.
• Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản là hệ thống văn bản pháp quy bồi thường cấp tỉnh/huyện cùng bảng số liệu thống kê thu hồi đất chi tiết theo từng thửa đất, chủ hộ và loại đất thực tế tại hai công trình trường học bán trú.

Câu hỏi thường gặp

1. Diện tích đất thu hồi và loại đất tại Dự án trường PTDTBT Tiểu học và THCS xã Chế Cu Nha là bao nhiêu?
Dự án thu hồi tổng diện tích 3.122,5 m² đất, toàn bộ là đất trồng lúa nước còn lại (ký hiệu LUK) của 6 hộ gia đình thuộc các bản Háng Chua Xay, Thào Chua Chải và Trống Tông, theo Quyết định số 595/QĐ-UBND ngày 09/5/2017 của UBND huyện Mù Cang Chải.

2. Dự án trường PTDTBT Tiểu học và THCS xã Mồ Dề thu hồi những loại đất nào?
Dự án thu hồi tổng cộng 2.898,3 m² đất của 6 hộ dân tại bản Nả Háng B theo Quyết định số 1469/QĐ-UBND ngày 08/9/2017, bao gồm 5 loại đất: đất trồng cây hàng năm khác (NHK: 1.476,9 m²), đất trồng cây lâu năm khác (LNK: 383,8 m²), đất trồng lúa nước còn lại (LUK: 645,4 m²), đất ở tại nông thôn (ONT: 380,0 m²) và đất nuôi trồng thủy sản nước ngọt (TSN: 12,2 m²).

3. Trình tự bồi thường, giải phóng mặt bằng tại huyện Mù Cang Chải gồm các bước nào?
Quy trình được chuẩn hóa theo 7 bước: (1) Thông báo thu hồi đất, thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và Tổ thẩm định; (2) Kiểm tra hiện trạng, đối chiếu hồ sơ địa chính, tổ chức kê khai trong thời hạn 7 ngày và xác nhận nguồn gốc đất; (3) Lập phương án, niêm yết công khai lấy ý kiến nhân dân 20 ngày; (4) Hoàn chỉnh và thẩm định phương án chi tiết; (5) Ra quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án; (6) Chi trả tiền bồi thường và bàn giao đất; (7) Chỉnh lý biến động hồ sơ địa chính.

4. Kết quả thực hiện giải phóng mặt bằng của huyện Mù Cang Chải trong giai đoạn 2012 - 2017 đạt quy mô ra sao?
Theo số liệu thống kê của Phòng Tài nguyên và Môi trường và Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện, trong giai đoạn 2012 - 2017 toàn huyện đã hoàn thành 100% kế hoạch bồi thường giải phóng mặt bằng cho 83 dự án, với tổng diện tích đất thu hồi đạt 939,6 ha.

5. Mức hỗ trợ ổn định đời sống cho hộ gia đình sản xuất nông nghiệp khi bị thu hồi đất theo chính sách áp dụng tại địa phương là gì?
Theo quy định áp dụng trên địa bàn tỉnh Yên Bái được trích dẫn trong văn bản, hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp bị thu hồi trên 30% diện tích đất nông nghiệp (trừ đất không đủ điều kiện bồi thường và đất lâm nghiệp) được hỗ trợ ổn định đời sống trong 6 tháng, mỗi tháng 30 kg gạo/nhân khẩu theo giá gạo bình quân tại địa phương ở thời điểm thu hồi.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Trọng Hòa đã phản ánh toàn diện thực trạng công tác quản lý đất đai và bồi thường, giải phóng mặt bằng tại huyện Mù Cang Chải, gắn liền với 02 dự án xây dựng trường học bán trú tại xã Chế Cu Nha và xã Mồ Dề. Nghiên cứu cung cấp số liệu thực tế về quy mô thu hồi đất, trình tự 7 bước thực hiện và hệ thống cơ chế hỗ trợ bồi thường theo quy định của tỉnh Yên Bái. Mặc dù công tác triển khai còn gặp khó khăn do đặc thù vùng cao và biến động chính sách, đề tài đã chỉ ra các tồn tại kỹ thuật và đề xuất định hướng giải pháp phù hợp nhằm bảo đảm quyền lợi người dân và tiến độ đầu tư hạ tầng công cộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia. Là sản phẩm của tự nhiên, là tư liệu sản xuất không thể thay thế, đồng thời do dân số ngày càng tăng nhanh mà quỹ đất thì có hạn nên đất đai ngày càng có giá trị cao. Việc quy hoạch, thu hồi, bố trí, sắp xếp lại đất đai đáp ứng cho những nhu cầu trên một cách hợp lí và khoa học, tạo điều kiện cho sự phát triển lâu dài và bền vững của đất nước là một vấn đề lớn. Trong những điều kiện quỹ đất ngày càng hạn hẹp, giá đất ngày càng tăng cao, nhịp độ phát triển ngày càng lớn thì nhu cầu giải phóng mặt bằng càng trở nên cấp thiết và trở thành một thách thức lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội trên phạm vi vùng, quốc gia.

Vấn đề bồi thường, giá đất, giải phóng mặt bằng trở thành điều kiện tiên quyết để thực hiện dự án phát triển, nếu không được xử lí tốt thì sẽ trở thành vật cản của sự phát triển kinh tế - xã hội , bởi vậy đòi hỏi phải có sự quan tâm đúng mức và giải quyết triệt để. Yên Bái là một tỉnh nằm trong vùng động lực phát triển kinh tế các tỉnh phía Bắc. Trong những năm qua, đặc biệt trong những năm gần đây quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa đã phát triển nhanh. Huyện Mù Cang Chải nằm ở phía tây của tỉnh Yên Bái.

Với vị trí địa lý, kinh tế xã hội thuận lợi, có nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng phong phú đặc biệt là nguồn tài nguyên khoáng sản (Quặng sắt, đất sét, đá vôi, cát sỏi.), nằm trên trục Quốc lộ 32 đi tỉnh Lai Châu và Lào Cai đã tạo cho huyện Mù Cang Chải những điều kiện lý tưởng để thu hút các dự án đầu tư khai thác tài nguyên khoáng sản, thực hiện CNH - HĐH với sự phát triển của các cụm công nghiệp, các nhà máy xí nghiệp hiện đại, các khu dân cư mới, các công trình văn hóa xã hội.Do vậy công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án trên địa bàn rất được các cấp, các ngành của tỉnh cũng như huyện quan tâm. Tuy vậy công tác giải phóng mặt bằng có những tác động không nhỏ đến sự phát triển kinh tế, đời sống xã hội trong đó có cả những vấn đề tích cực và cả những vấn đề tiêu cực. 2 Để công tác giải phóng mặt bằng trở thành yếu tố thực sự thúc đẩy sự phát triển kinh tế và phù hợp với cơ chế thị trường vừa phải giải quyết các vấn đề xã hội. Đó là lý do em chọn đề tài: “ Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng dự án trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở xã Chế Cu Nha và xã Mồ Dề , huyện Mù Cang Chải , tỉnh Yên Bái”.

Mục tiêu, yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu: Điều tra, đánh giá việc thực hiện và kết quả công tác giải phóng mặt bằng dự án xây dựng trường PTDTBT Tiểu học và Trung học cơ sở xã Chế Cu Nha và dự án xây dựng trường PTDTBT Tiểu học và Trung học cơ sở xã Mồ Dề huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái. Yêu cầu của đề tài: - Nắm vững luật và các văn bản luật liên quan đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng. - Đánh giá thực trạng công tác bồi thường giải phóng mặt bằng.

- Tài liệu, số liệu đảm bảo chính xác trung thực khách quan. - Đề xuất những giải pháp có tính khả thi đối với công tác tái định cư khi bồi thường giải phóng mặt bằng. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nguyên cứu: Bổ sung những kiến thức đã học trên lớp, học hỏi, tiếp nhận những kiến thức, kinh nghiệm thực tế và hiểu rõ hơn về công tác quản lý Nhà nước về đất đai, cụ thể là công tác BT&GPMB, hỗ trợ tái định cư. - Ý nghĩa trong thực tiễn: Từ quá trình nguyên cứu đề tài giúp tìm ra được những thuận lợi, khó khăn của công tác BT&GPMB để từ đó rút ra những giải pháp khắc phục, góp phần đẩy nhanh tiến độ BT&GPMB.

3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng 2. Khái niệm về bồi thường, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng. Thực chất của việc GPMB là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của Nhà nước để phục vụ vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng.

Luật Đất đai 1993 quy định như sau: Điều 26: Nhà nước thu hồi toàn bộ hoặc một phần đất đã giao sử dụng trong những trường hợp sau đây:[4] 1. Tổ chức sử dụng đất bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm nhu cầu sử dụng đất mà không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 30 của Luật này; cá nhân sử dụng đất đã chết mà không có người được quyền tiếp tục sử dụng đất đó. Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất được giao. Đất không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liền mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất đó cho phép.

Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước. Đất sử dụng không đúng mục đích được giao. Đất được giao không theo đúng thẩm quyền quy định tại Điều 23 và Điều 24 của Luật này (Luật Đất đai 1993) [4]. Điều 28: Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất nào thì có quyền thu hồi đất đó (Luật Đất đai 1993) [4].

Luật Đất đai 2003 quy định như sau: Điều 38. Các trường hợp thu hồi đất Nhà nước thu hồi đất trong các truờng hợp sau đây: 1. Nhà nước sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc 4 gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế. Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất.

Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng đất không có hiệu quả. Người sử dụng đất cố ý hủy hoại đất. Đất được giao không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền. Đất bị lấn, chiếm trong các trường hợp sau đây: a) Đất chưa sử dụng bị lấn, chiếm.

b) Đất không được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật này mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn, chiếm. Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế. Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất. Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước.

Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn mà không được gia hạn khi hết thời hạn. Đất trồng cây hàng năm không được sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền; đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời hạn mười tám tháng liền; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời hạn hai mươi bốn tháng liền. Đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền hoặc tiến độ sử dụng đất chậm hơn hai mươi bốn tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư, kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất đó cho phép (Luật Đất đai 2003) [3]. Bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi [3].

Nhà nước thu hồi đất của người sử dụng đất mà người bị thu hồi đất có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận 11 quyền sử dụng đất theo quy định tại Điều 50 của Luật này thì người bị thu 5 hồi đất được bồi thường, trừ các trường hợp quy định tại các khoản 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 và 12 Điều 38 và các điểm b, c, d, đ và g khoản 1 Điều 43 của Luật này. Người bị thu hồi loại đất nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi. Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương lập và thực hiện các dự án tái định cư trước khi thu hồi đất để bồi thường bằng nhà ở, đất ở cho người bị thu hồi đất ở mà phải di chuyển chỗ ở. Khu tái định cư được quy hoạch chung cho nhiều dự án trên cùng một địa bàn và phải có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Trường hợp không có khu tái định cư thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền và được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở thuộc sở hữu của Nhà nước đối với khu vực đô thị; bồi thường bằng đất ở đối với khu vực nông thôn, trường hợp giá trị quyền sử dụng đất ở bị thu hồi lớn hơn đất ở được bồi thường thì người bị thu hồi đất được bồi thường bằng tiền đối với phần chênh lệch đó. Trường hợp thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất mà không có đất để bồi thường cho việc tiếp tục sản xuất thì ngoài việc được bồi thường bằng tiền, người bị thu hồi đất còn được Nhà nước hỗ trợ để ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi ngành nghề, bố trí việc làm mới. Trường hợp người sử dụng đất được Nhà nước bồi thường khi thu hồi đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai theo quy định của pháp luật thì phải trừ đi giá trị nghĩa vụ tài chính chưa thực hiện trong giá trị được bồi thường, hỗ trợ. Chính phủ quy định việc bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi và việc hỗ trợ để thực hiện thu hồi đất (Luật Đất đai 2003) [3].

Thẩm quyền thu hồi đất [3]. Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, 6 tổ chức, cá nhân nước ngoài, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.