ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá với mỗi quốc gia. Là tư liệu sản xuất đặc biệt đối với ngành kinh tế. Ngày nay, quỹ đất ngày càng hạn hẹp do dân số không ngừng tăng lên.
Không chỉ chúng ta ngày nay mới thấy đất đai quý mà ông cha ta ngày xưa đã quan niệm “tấc đất tấc vàng”. Đất không thể tự sinh ra vậy nên nếu không sử dụng hợp lý thì đời sau của chúng ta sẽ rất khó khăn trong việc cải tạo quỹ đất. Đất đai là một tư liệu sản xuất đặc biệt, cung cấp nguồn nước cho sự sống, cung cấp nguồn nguyên vật liệu và khoáng sản, là không gian của sự sống đồng thời bảo tồn sự sống. Dù là con người hay động, thực vật đều cần đất để sinh sống.
Các công trình xây dựng, các điểm an ninh – quốc phòng đều xây dựng trên đất và có một diện tích đất nhất định. Trong nhiều năm trở lại đây, tình trạng sử dụng đất chưa hợp lý, nhiều nơi còn bỏ hoang đất mà nhiều nơi thì lại chen chúc không có đất gây nên tình trạng lãng phí và khan hiếm đất ở nhiều nơi. Nước ta quản lý đất còn khá lỏng lẻo, nhiều nơi xảy ra tình trạng tranh chấp đất hay xích mích vì vài mét vuông đất ngày càng nhiều. Mới đây nhất là vụ việc bốn chị em gái chỉ vì được mẹ chia đất trong ngõ còn em trai được ngoài mặt đường giá trị cao hơn đã tưới xăng thiêu cháy mẹ đây là hành vi đáng báo động về tình trạng tranh chấp đất mà Nhà nước ta rất trăn trở trong nhiều năm.
Để đảm bảo quỹ đất được sử dụng hợp lý và hiệu quả hơn, Nhà nước ta đã ban hành Luật đất đai 1987, 1993, 2003 và gần đây nhất Luật năm 2013 vẫn đang được thực hiện cho đến khi ban hành Luật đất đai mới nhất. Phường Xuất Hóa nằm ở phía Nam của thành phố Bắc Kạn, nằm ở vị trí cửa ngõ phía Nam thành phố Bắc Kạn, cách trung tâm thành phố 10 km, có tuyến quốc lộ 3 và 3B chạy qua. Có thể nhận thấy, phường Xuất Hóa có nhiều 2 điều kiện để giao lưu trao đổi, phát triển kinh tế - xã hội với các xã, phường trong thành phố và các vùng lân cận. Trong nhiều năm, qua nhu cầu về đất đai trên địa bàn xã liên tục tăng, qua các năm đã làm quỹ đất có nhiều biến động.
Trong khi đó vấn đề quản lý đất đai trên địa bàn xã còn nhiều hạn chế và công tác chưa được quan tâm đúng mức. Việc quản lý đất đai trên địa bàn phường vẫn còn lỏng lẻo, số hộ được cấp GCNQSD đất đang còn rất ít, nguời dân sử dụng vẫn còn tùy tiện. Ngoài ra xây dựng quy hoạch, kế hoạch các cấp các ngành còn đang chồng chéo thiếu đồng bộ cũng tạo ra khó khăn cho vấn đề quản lý trên địa bàn phường. Trước những tình hình đất đai ngày một căng thẳng và nhiều bất cập, Nhà nước ta cũng có nhiều sự quan tâm hơn đối với công tác cấp giấy tại tỉnh Bắc Kạn.
Mặc dù được nhiều sự quan tâm nhưng tình hình cấp giấy tại phường Xuất Hóa còn nhiều hạn chế và gặp nhiều khó khăn. Nắm bắt được nỗi băn khoăn, trăn trở đó, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên – Trường ĐHNL, dưới sự hướng dẫn và chỉ bảo tận tình của cô TS. Vũ Thị Thanh Thủy em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại phường Xuất Hóa, thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2020 – 2022”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Đánh giá thực trạng cấp GCNQSD đất tại địa điểm nghiên cứu.
- Làm rõ được những thuận lợi, khó khăn, hạn chế trong công tác cấp lần đầu, cấp đổi, cấp mới GCNQSD đất tại phường Xuất Hóa giai đoạn 2020 – 2022. - Đề xuất một số giải pháp thực tế hiệu quả hơn giúp cán bộ địa chính địa phương tăng tiến độ công tác cấp GCNQSD đất trên địa bàn phường. Yêu cầu - Tiếp cận thực tế với công việc để nắm được quy trình, trình tự cấp GCNQSD đất. - Phải tìm hiểu và nắm vững các quy định trong luật đất đai năm 2013 và các văn bản dưới luật về công tác cấp GCNQSDĐ, các văn bản của ngành và của Thành phố Bắc Kạn về công tác cấp GCNQSDĐ.
- Số liệu thu thập phải chính xác, khách quan trung thực, đúng với những gì đã làm được của công tác cấp GCNQSDĐ tại địa phương. - Phân tích, đánh giá trung thực khách quan đúng hiện trạng những gì đã làm được và chưa làm được của công tác cấp GCNQSDĐ. - Những đề xuất phải có tính khả thi, phù hợp với thực trạng của địa phương, đáp ứng nhu cầu trong công tác quản lý đất đai của địa phương theo luật hiện hành. Ý nghĩa của đề tài - Trong học tập và nghiên cứu khoa học: trong thời gian học tại nhà trường sinh viên được học nhiều môn học và tìm hiểu các công tác cấp giấy tuy nhiên nó chỉ là lý thuyết.
Vậy nên quá trình thực tập là đưa từ sách vở ra thực tiễn. - Trong thực tiễn: giúp sinh viên nắm bắt rõ hơn về công tác quản lý Nhà nước về đất đai, tìm hiểu những khó khăn và thuận lợi trong việc cấp GCNQSD đất tại địa phương. Đồng thời tìm ra giải pháp để đẩy nhanh tiến độ cấp GCN tại địa phương. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở lý luận trong công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 2. Các nội dung quản lý nhà nước về đất đai Trung bình cứ 10 năm, Nhà nước ta sẽ sửa đổi Luật 1 lần để phù hợp với từng giai đoạn và sửa đổi những bất cập trong những năm qua. Năm 2013, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật Đất đai ngày 29/11/2013 và có hiệu lực thi hành ngày 1/7/2014. Luật Đất đai năm 2013 có 14 chương với 212 điều, tăng 7 chương và 66 điều, đã khắc phục, giải quyết được những tồn tại, hạn chế phát sinh trong quá trình thi hành Luật đất đai năm 2003.
Luật đất đai 2013 sửa đổi từ 13 nội dung thành 15 nội dung Quản lý nhà nước về đất đai cho phù hợp với tình hình mới. Trong đó nội dung đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là cơ sở để xác lập mối quan hệ đầy đủ giữa người dân và Nhà nước. Đây là hoạt động vô cùng quan trọng vì đây là hoạt động nắm rõ nhất tình hình về đất đai. Muốn nắm rõ tình hình kinh tế - tự nhiên của từng thửa đất, từng chủ sử dụng thì bắt buộc phải thông qua việc đăng ký cấp GCNQSDD.
Một thửa đất phải rõ ràng về chủ sử dụng và các thông tin khác thì mới đảm bảo về quyền và nghĩa vụ. Từ việc cấp giấy Nhà nước mới có thể đưa ra các hoạt động: lập hồ sơ địa chính. Khảo sát, định giá đất, điều tra đo đạc,… Muốn nắm chắc tình hình sử dụng đất, chất lượng của quỹ đất thì bắt buộc chúng ta phải hoàn thành tốt công tác đăng ký cấp GCNQSD đất từ cấp cao xuống cấp thấp nhất. Khái quát về đăng ký đất đai Đăng ký đất đai có hai loại, đó là đăng ký quyền sử dụng đất lần đầu và đăng ký biến động quyền sử dụng đất.
Đăng ký quyền sử dụng đất lần đầu là việc đăng ký quyền sử dụng đất thực hiện đối với thửa đất đang có người sử dụng, chưa đăng ký, chưa được 5 cấp một loại giấy chứng nhận nào (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất) hoặc Nhà nước giao đất, cho thuê đất để sử dụng nhưng chưa thực hiện đăng ký quyền sử dụng đất. Đăng ký biến động về sử dụng đất, sở hữu tài sản gắn liền với đất thực hiện đối với thửa đất, tài sản gắn liền với đất đã được cấp Giấy chứng nhận mà có thay đổi về nội dung đã ghi trên Giấy chứng nhận. Đăng ký biến động có những đặc điểm khác với đăng ký lần đầu Các trường hợp đăng ký biến động đất đai, tài sản gắn liền với đất đã được quy định tại Khoản 4 Điều 95 Luật Đất đai, theo đó: Đăng ký biến động được thực hiện đối với trường hợp đã được cấp Giấy chứng nhận hoặc đã đăng ký mà có thay đổi. Khái niệm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và hồ sơ địa chính Khoản 16 điều 3 (Luật đất đai 2013) quy định : “GCNQSD đất là chứng thư pháp lý để Nhà nước xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất hợp pháp của người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, và quyền sở hữu tài sản khác gắn liền với đất”.
Như vậy, thông qua giấy chứng nhận quyền sử dụng đất người sử dụng đất có thể yên tâm đầu tư và cải tạo đất có hiệu quả cao nhất trên diện tích đất nhà nước giao cho. Mẫu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hiện nay. Hồ sơ địa chính được lập chi tiết đến từng thửa đất theo đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn. Mỗi thửa đất phải có số hiệu riêng và không trùng với số hiệu của các thửa đất khác trong phạm vi cả nước.
Hồ sơ địa chính phải được lập thành một bản gốc và 2 bản sao từ bản gốc, bản gốc lưu tại văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường, một bản sao lưu tại chi nhánh văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thuộc phòng Tài nguyên và Môi trường, một bản sao lưu tại UBND xã, phường, thị trấn. Bản gốc hồ sơ địa chính phải được chỉnh lý kịp thời khi có biến động về sử dụng đất, bản sao hồ sơ địa chính phải được chỉnh lý phù hợp với bản gốc hồ sơ địa chính. Cơ sở pháp lý của công tác cấp GCNQSD đất 2. Những căn cứ pháp lý của việc cấp GCNQSD đất Đất đai là sản phẩm của tự nhiên và là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá có vai trò quan trọng đối với các ngành kinh tế quốc dân.
Vấn đề đặt ra là 7 cần phải sử dụng đầy đủ, hợp lý mang lại hiệu quả trên mọi lĩnh vực. Việc sử dụng đất đai hợp lý có liên quan chặt chẽ tới mọi hoạt động của từng ngành, từng lĩnh vực, quyết định tới hiệu quả sản xuất và sự sống còn của vận mệnh quốc gia.