Đánh Giá Công Tác Bồi Thường và Giải Phóng Mặt Bằng Dự Án Phát Triển Đô Thị Thành Phố Lào Cai

Tài liệu nghiên cứu Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án phát triển đô thị loại vừa tiểu dự án thành, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Phạm Việt Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thế Huấn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Công Tác Bồi Thường và Giải Phóng Mặt Bằng Dự Án Phát Triển Đô Thị Thành Phố Lào Cai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bồi Thường GPMB Dự Án Đô Thị Lào Cai

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) Lào Cai đóng vai trò then chốt trong quá trình phát triển đô thị. Việc thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội là tất yếu, song cần đảm bảo quyền lợi của người dân bị ảnh hưởng. Bồi thường GPMB không chỉ là việc đền bù thiệt hại về đất đai và tài sản, mà còn là quá trình hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống, tái định cư và chuyển đổi nghề nghiệp. Thành phố Lào Cai, với vị trí địa lý chiến lược và tiềm năng phát triển mạnh mẽ, đang chứng kiến nhiều dự án đô thị được triển khai, đòi hỏi công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án đô thị phải được thực hiện một cách minh bạch, công bằng và hiệu quả. Việc đánh giá khách quan và toàn diện công tác này là vô cùng quan trọng để đưa ra những giải pháp phù hợp, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của thành phố. Theo luận văn, công tác này liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của bồi thường GPMB đô thị

Bồi thường GPMB là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất và tài sản trên đất cho người bị thu hồi. Quá trình này mang tính đa dạng và phức tạp, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của từng khu vực dự án. Đặc biệt, giải phóng mặt bằng đất đai ở khu vực đô thị thường phức tạp hơn do mật độ dân cư cao, ngành nghề đa dạng và giá trị đất đai lớn. Việc xác định giá trị bồi thường hợp lý và hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp là những thách thức lớn trong công tác này. Luật đất đai quy định rõ về việc bồi thường khi nhà nước thu hồi đất.

1.2. Vai trò của bồi thường GPMB trong phát triển đô thị

Bồi thường GPMB đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo lợi ích công cộng, giải quyết hài hòa lợi ích của Nhà nước và người dân, duy trì ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội. Việc thực hiện tốt công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các dự án phát triển đô thị, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ngược lại, nếu công tác này không được thực hiện tốt, có thể gây ra khiếu kiện, tranh chấp và ảnh hưởng tiêu cực đến tiến độ dự án và sự phát triển của địa phương. Bồi thường GPMB là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của các dự án phát triển đô thị.

II. Thách Thức Trong Bồi Thường GPMB Dự Án Đô Thị Lào Cai

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng ở Lào Cai đối mặt với nhiều thách thức, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả của các dự án phát triển đô thị. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu đồng bộ và minh bạch trong chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng. Việc xác định giá đất bồi thường chưa sát với giá thị trường, thủ tục hành chính rườm rà và sự phối hợp thiếu chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Ngoài ra, tình trạng khiếu kiện, tranh chấp liên quan đến đất đai và bồi thường vẫn còn diễn ra, làm chậm trễ quá trình giải tỏa mặt bằng. Việc giải quyết triệt để những thách thức này là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thành phố.

2.1. Bất cập trong chính sách bồi thường và định giá đất

Chính sách bồi thường hiện hành còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc định giá đất. Giá đất bồi thường thường thấp hơn giá thị trường, gây thiệt thòi cho người dân bị thu hồi đất. Việc xác định giá đất còn thiếu minh bạch, thiếu sự tham gia của người dân và chưa phản ánh đúng giá trị thực tế của đất đai. Điều này dẫn đến tình trạng khiếu kiện, tranh chấp và làm chậm trễ quá trình giải phóng mặt bằng. Cần có những điều chỉnh và bổ sung để chính sách bồi thường phù hợp hơn với thực tế và đảm bảo quyền lợi của người dân.

2.2. Khó khăn trong công tác tuyên truyền vận động người dân

Công tác tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận với chủ trương thu hồi đất gặp nhiều khó khăn. Một số người dân chưa hiểu rõ về mục đích, ý nghĩa của dự án và lo ngại về việc mất đất, mất kế sinh nhai. Việc thiếu thông tin, thiếu sự tham gia của người dân vào quá trình ra quyết định và sự thiếu tin tưởng vào chính quyền địa phương cũng là những nguyên nhân dẫn đến sự phản đối. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, giải thích rõ ràng về quyền lợi và nghĩa vụ của người dân, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình ra quyết định.

2.3. Thiếu nguồn lực và năng lực thực hiện bồi thường GPMB

Việc thiếu nguồn lực tài chính và nhân lực có trình độ chuyên môn cao là một thách thức lớn trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng. Nguồn vốn bồi thường thường bị hạn chế, dẫn đến việc chậm trễ trong chi trả và ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường GPMB còn thiếu kinh nghiệm, thiếu kỹ năng giải quyết các vấn đề phức tạp và chưa đáp ứng được yêu cầu của công việc. Cần tăng cường đầu tư nguồn lực tài chính và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bồi Thường GPMB Tại Lào Cai

Để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại thành phố Lào Cai, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Trước hết, cần hoàn thiện chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng, đảm bảo tính minh bạch, công bằng và phù hợp với thực tế. Việc định giá đất cần sát với giá thị trường, có sự tham gia của người dân và được thực hiện bởi các tổ chức độc lập. Thủ tục hành chính cần được đơn giản hóa, giảm thiểu thời gian và chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Ngoài ra, cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, giải thích rõ ràng về quyền lợi và nghĩa vụ của người dân, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình ra quyết định. Việc tăng cường nguồn lực tài chính và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB.

3.1. Hoàn thiện chính sách bồi thường hỗ trợ và tái định cư

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần được hoàn thiện theo hướng đảm bảo quyền lợi tối đa cho người dân bị thu hồi đất. Cần quy định rõ ràng về các khoản bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đồng thời có cơ chế giám sát chặt chẽ để đảm bảo việc thực hiện đúng quy định. Việc tái định cư cần được thực hiện tại các khu vực có điều kiện sống tốt hơn hoặc tương đương nơi ở cũ, đồng thời có các chính sách hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống và chuyển đổi nghề nghiệp. Chính sách cần linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng và từng địa bàn cụ thể.

3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền vận động và đối thoại

Công tác tuyên truyền, vận động cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và bằng nhiều hình thức khác nhau. Cần giải thích rõ ràng về mục đích, ý nghĩa của dự án, quyền lợi và nghĩa vụ của người dân, đồng thời lắng nghe ý kiến và giải đáp thắc mắc của người dân. Việc đối thoại trực tiếp với người dân là rất quan trọng để tạo sự đồng thuận và giải quyết các vấn đề phát sinh. Cần có sự tham gia của các tổ chức xã hội, đoàn thể và người có uy tín trong cộng đồng để tăng cường hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động.

3.3. Nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường giám sát

Đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường GPMB cần được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng giao tiếp và giải quyết các vấn đề phức tạp. Cần có cơ chế giám sát chặt chẽ từ các cơ quan chức năng, tổ chức xã hội và người dân để đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của công tác bồi thường GPMB. Việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình bồi thường GPMB là rất quan trọng để tạo niềm tin cho người dân.

IV. Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Bồi Thường GPMB Đến Đời Sống Dân

Việc đánh giá công tác bồi thường và ảnh hưởng của nó đến đời sống người dân là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu cho thấy, bồi thường giải phóng mặt bằng có thể tác động đến kinh tế, xã hội và môi trường của người dân bị thu hồi đất. Về kinh tế, thu nhập của người dân có thể giảm sút do mất đất sản xuất, mất việc làm. Về xã hội, người dân có thể gặp khó khăn trong việc thích nghi với môi trường sống mới, mất đi các mối quan hệ xã hội. Về môi trường, quá trình giải tỏa mặt bằng có thể gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân. Do đó, cần có những giải pháp hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống, chuyển đổi nghề nghiệp và bảo vệ môi trường.

4.1. Tác động kinh tế đến hộ gia đình sau GPMB

Sau khi bị thu hồi đất, nhiều hộ gia đình gặp khó khăn về kinh tế do mất đi nguồn thu nhập chính từ sản xuất nông nghiệp hoặc kinh doanh. Việc chuyển đổi nghề nghiệp gặp nhiều khó khăn do thiếu kỹ năng, thiếu vốn và thiếu thông tin. Cần có những chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm mới và tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi. Việc đào tạo nghề, tư vấn việc làm và hỗ trợ khởi nghiệp là những giải pháp quan trọng để giúp người dân ổn định cuộc sống.

4.2. Ảnh hưởng xã hội và tái hòa nhập cộng đồng

Việc di chuyển đến nơi ở mới có thể gây ra những xáo trộn trong cuộc sống của người dân, ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội và sự gắn kết cộng đồng. Người dân có thể cảm thấy cô đơn, lạc lõng và khó hòa nhập với môi trường sống mới. Cần có những hoạt động hỗ trợ người dân tái hòa nhập cộng đồng, xây dựng các mối quan hệ xã hội mới và duy trì các giá trị văn hóa truyền thống. Việc xây dựng các khu tái định cư có đầy đủ cơ sở hạ tầng, dịch vụ công cộng và không gian sinh hoạt cộng đồng là rất quan trọng.

4.3. Tác động môi trường và giải pháp giảm thiểu

Quá trình giải tỏa mặt bằng có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước và suy giảm đa dạng sinh học. Cần có những biện pháp giảm thiểu tác động môi trường, như thu gom và xử lý chất thải, bảo vệ cây xanh và phục hồi các khu vực bị ô nhiễm. Việc sử dụng các công nghệ thân thiện với môi trường trong quá trình xây dựng và phát triển đô thị là rất quan trọng để bảo vệ môi trường sống của người dân.

V. Kinh Nghiệm Bồi Thường GPMB Thành Công và Bài Học Rút Ra

Nghiên cứu kinh nghiệm bồi thường giải phóng mặt bằng thành công ở các địa phương khác có thể cung cấp những bài học quý giá cho thành phố Lào Cai. Một số kinh nghiệm quan trọng bao gồm: xây dựng chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng minh bạch, công bằng và phù hợp với thực tế; tăng cường công tác tuyên truyền, vận động và đối thoại với người dân; đảm bảo sự tham gia của người dân vào quá trình ra quyết định; nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ và tăng cường giám sát. Ngoài ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự ủng hộ của cộng đồng để đảm bảo sự thành công của công tác bồi thường GPMB.

5.1. Bài học từ các mô hình bồi thường hiệu quả

Nghiên cứu các mô hình bồi thường giải phóng mặt bằng hiệu quả ở các địa phương khác, như mô hình bồi thường theo giá thị trường, mô hình bồi thường bằng đất đổi đất và mô hình bồi thường kết hợp hỗ trợ sinh kế. Phân tích ưu điểm và nhược điểm của từng mô hình để lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện cụ thể của thành phố Lào Cai. Việc áp dụng các mô hình tiên tiến có thể giúp nâng cao hiệu quả công tác bồi thường GPMB và đảm bảo quyền lợi của người dân.

5.2. Yếu tố then chốt để đảm bảo sự đồng thuận của người dân

Sự đồng thuận của người dân là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng. Để đạt được sự đồng thuận, cần đảm bảo tính minh bạch, công bằng và dân chủ trong quá trình bồi thường GPMB. Cần lắng nghe ý kiến của người dân, giải quyết các khiếu nại, tố cáo kịp thời và có những chính sách hỗ trợ phù hợp. Việc xây dựng mối quan hệ tin cậy giữa chính quyền và người dân là rất quan trọng.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Về Bồi Thường GPMB Lào Cai

Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển đô thị của thành phố Lào Cai. Để nâng cao hiệu quả công tác này, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, từ hoàn thiện chính sách đến tăng cường công tác tuyên truyền, vận động và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ. Việc đảm bảo quyền lợi của người dân bị thu hồi đất, bảo vệ môi trường và xây dựng mối quan hệ tin cậy giữa chính quyền và người dân là những yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của công tác bồi thường GPMB và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thành phố.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và đánh giá chung

Tóm tắt những kết quả nghiên cứu chính về công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại thành phố Lào Cai, đánh giá những ưu điểm và hạn chế, đồng thời đưa ra những nhận xét chung về hiệu quả của công tác này. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực thực hiện để đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố.

6.2. Kiến nghị và đề xuất giải pháp cụ thể

Đưa ra những kiến nghị và đề xuất giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại thành phố Lào Cai, tập trung vào các vấn đề như hoàn thiện chính sách, tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường giám sát. Đề xuất các giải pháp sáng tạo và phù hợp với điều kiện cụ thể của thành phố để đảm bảo sự thành công của công tác bồi thường GPMB.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 1. Khái niệm về bồi thường GPMB, hỗ trợ và tái định cư 1. Nhà nước thu hồi đất Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai [2].

Bồi thường về đất Bồi thường là đền bù những tổn hại gây ra. Đền bù là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao. Như vậy, bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao động cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ thể khác mang lại. Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất: Là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi.

Trong đó giá trị quyền sử dụng đất là giá trị bằng tiền của quyền sử dụng đất đối với một diện tích đất xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định [1]. Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất. Hỗ trợ Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất bị thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển [16]. Tái định cư Tái định cư trong bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất được hiểu là việc di chuyển người có đất bị thu hồi đến sinh sống ổn định tại một nơi mới thông qua hoạt động hỗ trợ của Nhà nước nhằm giúp người bị thu hồi đất ổn định đời sống, sản xuất tại khu tái định cư [3].

TĐC trong trường hợp bị thu hồi đất là TĐC bắt buộc. Đây là một trong những kết quả của hoạt động thu hồi đất mà trong đó những người bị ảnh hưởng buộc phải di chuyển đến một nơi ở mới để xây dựng lại cuộc sống, khôi phục thu nhập và các hoạt động sinh kế khác [1], [2]. Đặc điểm của quá trình bồi thường giải phóng mặt bằng Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các công trình mang tính đa dạng và phức tạp. Nó thể hiện khác nhau đối với mỗi một dự án, nó liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội [7].

- Tính đa dạng thể hiện: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau. Khu vực nội thành, mật độ dân cư cao, ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn; khu vực ven đô, mức độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ [6]; Khu vực ngoại thành, hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp. Do đó mỗi khu vực bồi thường GPMB có những đặc trưng riêng và được tiến hành với những giải pháp riêng phù hợp với những đặc điểm riêng của mỗi khu vực và từng dự án cụ thể. - Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội đối với mọi người dân.

Đối với khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư vùng này là giữ được đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất còn được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê. Mặt khác, cây trồng, vật nuôi trên vùng đó cũng đa dạng dẫn đến công tác tuyên truyền, vận động dân cư tham gia di chuyển, định giá bồi thường rất khó khăn và việc hỗ trợ chuyển nghề nghiệp là điều cần thiết để đảm bảo đời sống dân cư sau này [24]. Vai trò của việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất - Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất trước hết là nhằm bảo đảm lợi ích công cộng. - Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất nhằm bảo đảm giải quyết hài hòa lợi ích của Nhà nước và lợi ích của người bị thu hồi đất.

- Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư góp phần vào việc duy trì ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội [24]. Một số yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB Dự án được triển khai nhanh hay chậm đó là do công tác bồi thường GPMB và có rất nhiều yếu tố tác động đến công tác bồi thường GPMB: 1. Công tác đăng ký quyền sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Các nước trên thế giới đều coi đất đai là một loại tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng. Ở nước ta, theo quy định của Luật Đất đai, người sử dụng đất phải đăng ký quyền sử dụng đất tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để được xét duyệt lập hồ sơ địa chính (HSĐC), cấp GCNQSDĐ.

Hệ thống HSĐC và GCNQSDĐ có liên quan mật thiết với công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và là một trong những yếu tố quyết định khi xác định nguồn gốc sử dụng đất, đối tượng và mức bồi thường hỗ trợ [29]. Lập và quản lý chặt chẽ hệ thống HSĐC có vai trò quan trọng hàng đầu để “quản lý chặt chẽ đất đai trong thị trường bất động sản”, là cơ sở xác định tính pháp lý của đất đai [31]. Trong công tác bồi thường, GPMB thì GCNQSDĐ là căn cứ để xác định đối tượng được bồi thường, loại đất, diện tích đất tính bồi thường. Hiện nay, công tác đăng ký đất đai ở nước ta vẫn còn yếu kém, đặc biệt công tác đăng ký biến động về sử dụng đất; việc cấp GCNQSDĐ vẫn chưa hoàn tất.

Chính vì vậy mà công tác bồi thường, GPMB đã gặp rất nhiều khó khăn. Làm tốt công tác đăng ký đất đai, cấp GCNQSDĐ thì công tác bồi thường, GPMB sẽ thuận lợi, tiến độ GPMB nhanh hơn [24]. Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Đất đai là có hạn, không gian sử dụng đất cũng có hạn. Để tồn tại và duy trì cuộc sống của mình con người phải dựa vào đất đai, khai thác và sử dụng đất đai để sinh sống.

Quy hoạch sử dụng đất là biện pháp quản lý không thể thiếu được trong việc tổ chức sử dụng đất của các ngành kinh tế - xã hội và các địa phương, là công cụ thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, có tác dụng quyết định để cân đối giữa nhiệm vụ an toàn lương thực với nhiệm vụ CNH-HĐH đất nước nói chung và các địa phương nói riêng. Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có tác động tới chính sách bồi thường đất đai trên hai khía cạnh: - Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những căn cứ quan trọng nhất để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, mà theo quy định của Luật Đất đai, việc giao đất, cho thuê đất chỉ được thực hiện khi có quyết định thu hồi đất đó của người đang sử dụng; - Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một trong những nhân tố ảnh hưởng tới giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất, từ đó tác động tới giá đất tính bồi thường. Công tác bồi thường, GPMB liên quan mật thiết với công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thông qua quyết định thu hồi đất vì: - Căn cứ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất để thực hiện việc thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất. - Căn cứ quyết định thu hồi đất để lập, trình duyệt và thực hiện phương án bồi thường giải phóng mặt bằng [7].

Tuy nhiên, chất lượng quy hoạch nói chung và quy hoạch sử dụng đất nói riêng còn thấp, thiếu đồng bộ, chưa hợp lý, tính khả thi thấp, đặc biệt là thiếu tính bền vững. Phương án quy hoạch chưa dự báo sát tình hình, quy hoạch còn mang nặng tính chủ quan duy ý chí, áp đặt, nhiều trường hợp quy hoạch theo phong trào. Đây chính là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng quy hoạch “treo”, dự án “treo" [7]. Công tác giao đất, cho thuê đất Nhiệm vụ giao đất, cho thuê đất có tác động rất lớn đến công tác bồi thường, GPMB và TĐC.

Nguyên tắc giao đất, cho thuê đất, phải căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch là điều kiện bắt buộc, nhưng nhiều địa phương chưa thực hiện tốt nguyên tắc này; hạn mức đất được giao và nghĩa vụ đóng thuế đất quy định không rõ ràng, tình trạng quản lý đất đai thiếu chặt chẽ dẫn đến khó khăn cho công tác bồi thường [7]. Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật đất đai Đất đai là đối tượng quản lý phức tạp, luôn biến động theo sự phát triển của nền kinh tế - xã hội. Để thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước về đất đai đòi hỏi các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực này phải mang tính ổn định cao và phù hợp với tình hình thực tế [6]. Ở nước ta, do các đặc điểm lịch sử, kinh tế xã hội của đất nước trong mấy thập kỷ qua có nhiều biến động lớn, nên các chính sách về đất đai cũng theo đó không ngừng được sửa đổi, bổ sung.

Từ năm 1993 đến năm 2013, Nhà nước đã ban hành hơn 200 văn bản quy phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất. Sau khi quốc hội thông qua Luật Đất đai 2003 và nay là Luật Đất đai 2013 cùng với các văn bản hướng dẫn thi hành đã nhanh chóng đi vào cuộc sống. Với những đổi mới về pháp luật đất đai, thời gian qua công tác GPMB đã đạt những kết quả đáng khích lệ, đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu về mặt bằng cho việc phát triển các dự án đầu tư. Tuy nhiên, do chưa ổn định, chưa thống nhất của pháp luật đất đai qua các thời kỳ mà công tác bồi thường, GPMB đã gặp khá nhiều khó khăn và cản trở.

Thực tiễn triển khai cho thấy việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất có ảnh hưởng rất lớn đến công tác bồi thường, GPMB.