Đặt vấn đề Như ta đã biết đất đai có nguồn gốc tự nhiên, cùng với vòng quay của bánh xe thời gian thì con người xuất hiện và tác động vào đất đai, cải tạo đất đai và biến đất đai từ sản phẩm tự nhiên lại mang trong mình sức lao động của con người, tức cũng là sản phẩm của xã hội. Đất nước ta đang phát triển mạnh theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa và thúc đẩy quá trình đô thị hóa. Nhiều khu đô thị mới, khu công nghiệp khu kinh tế được hình thành. Các dự án liên doanh và ngoài nước, hệ thống cấc công trình hạ tầng nâng cấp quốc gia, cấp địa phương được mở mang…đã và đang được hoạt động trên diện tích hàng nghìn héc ta.
Trong điều kiện quỹ đất ngày càng hạn hẹp mà nhu cầu sử dụng đất ngày càng tăng thì vấn đề lợi ích của kinh tế của các tổ chức, cá nhân khi nhà nước giao đất cũng như thu hồi đất ngày càng được quan tâm. Vì vậy công tác GPMB, bồi thường thiệt hại khi nhà nước thu hồi đã và đang là vấn đề mang tính cấp bách. Trong nhiều năm qua chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng đã đi vào cuộc sống tạo mặt bằng cho các dự án xây dựng Việt Nam, tạo nguồn lực sản xuất, chuyển đổi cơ cấu, phát triển đô thị, đổi mới diện mạo nông thôn Phường Tân An và xã Tiền An thuộc thị xã Quảng Yên nằm ở phía tây nam của tỉnh Quảng Ninh,thuộc Vùng Đông Bắc Bộ, Việt Nam. Cùng với sự phát triển của cả nước về kinh tế - xã hội, phường Tân An và xã Tiền An trong thời gian qua đã có nhiều công trình dự án được thực hiện nhằm mục đích đẩy mạnh nền kinh tế của tỉnh cũng như của thị xã, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và góp phần nhỏ vào sự nghiệp phát triển của cả nước.
Nhiều công trình, dự án đã hoàn thành và đi vào hoạt động đem lại nhiều thành tựu về kinh tế - xã hội cho tỉnh. Tuy nhiên, nhiều công trình dự án đã đi vào sử dụng nhưng vẫn còn nhiều đơn thư khiếu nại. Xuất phát từ những lý do trên, để nhìn thấy đầy đủ về công tác bồi thường, GPMB, được sự phân công của khoa quản lý tài nguyên, dưới sự hướng dẫn tận 2 tình của cô giáo TH. Nông Thu Huyền em đã tiến hành nghiên cứu đề tài:“Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng Nút giao Hoàng Tân tại Km 9+751,19 trên tuyến đường nối thành phố Hạ Long với cầu Bạch Đằng, tại phường Tân An, xã Tiền An, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.
Mục đích đề tài 1. Mục đích chung Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, GPMB và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất dự án án xây dựng Nút giao Hoàng Tân tại Km 9+751,19 trên tuyến đường nối thành phố Hạ Long với cầu Bạch Đằng, tại phường Tân An và xã Tiền An trên địa bàn thị xã Quảng Yên.Từ đó tìm ra những thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi thườnggiải phóng mặt bằng tại thị xã Quảng Yên trong thời gian tới. Mục đích cụ thể - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của thị xã Quảng Yên; tình hình quản lý và sử dụng đất trên địa bàn thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh. - Đánh giá thực trạng việc tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn thị xã Quảng Yên, Tỉnh Quảng Ninh.
- Đánh giá việc thực hiện bồi thường GPMB, hỗ trợ tái định cư của dự án. - Xác định một số yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. - Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng. Yêu cầu của đề tài - Nắm chắc Luật Đất Đai, các Quyết định có liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng.
- Nắm chắc các Nghị định, thông tư, quyết định, văn bản hướng dẫn thi hành luật và khung giá đền bù của Chính phủ và của địa phương có liên quan đến việc bồi thường thiệt hại. - Số liệu điều tra, thu thập phải đảm bảo chính xác, khách quan. 3 - Phân tích và nhận xét công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án. - Đề xuất phải dựa trên cơ sở Nghị định, Quy định và phải đảm bảo tính khách quan.
- Kết quả phải được các cấp các ngành có trách nhiệm nghiệm thu và tổ chức, cá nhân hộ gia đình nhất trí. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và thực tiễn khoa học - Đề tài này giúp sinh viên củng cố và hoàn thiện kiến thức đã học trong nhà trường, áp dụng vào thực tế công việc. Qua đó biết cách thu thập, tổng hợp xử lý số liệu và biết cách trình bày một báo cáo khoa học hoàn chỉnh.
- Nắm chắc các quyết định về giải phóng mặt bằng bằng việc áp dụng kinh nghiệm thực tế trong công việc. Ý nghĩa trong thực tiễn - Từ quá trình nghiên cứu và thực tiễn đề tài chúng ta có thể nắm được những thuận lợi, khó khăn, để từ đó đưa ra những giải pháp có tính khả thi, rút ra những bài học kinh nghiệm cho công tác giải phóng mặt bằng được tốt hơn. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.Cơ sở lý luận của đề tài Nhu cầu thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia và đầu tư xây dựng các công trình công cộng, phát triển đô thị, các dự án sản xuất, kinh doanh là một tất yếu khách quan trong quá trình phát triển kinh tế - xă hội, đặc biệt đối với sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá của cả nước nói chung và tỉnh Quảng Ninh nói riêng.
Trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư thì công tác giải phóng mặt bằng là một khâu quan trọng và có tính đặc thù, không những ảnh hưởng lớn đến tiến độ đầu tư mà còn liên quan đến sự ổn định tình hình kinh tế, chính trị - xã hội.[2] Hiện nay, vấn đề bồi thường, GPMB khi Nhà nước thu hồi đất đang là một vấn đề mang tính thời sự cấp bách. Không chỉ vậy, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng còn là vấn đề phức tạp mang tính chất chính trị, kinh tế - xã hội tổng hợp, đòi hỏi được sự quan tâm của nhiều ngành, nhiều cấp, các tổ chức và cá nhân. Để làm giảm những mâu thuẫn trên, đã có rất nhiều cố gắng trong việc cải thiện các chính sách về đền bù thiệt hại cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, các chính sách này cũng có những bất cập, hạn chế nhất định, nhất là mức giá bồi thường thiệt hại và việc khôi phục mức sống cho các hộ dân bị di chỗ ở chuyển đến nơi ở mới, hoặc mất nguồn thu nhập chính do phải di chuyển, giải phóng mặt bằng.
Cơ sở pháp lý của đề tài 2. Các văn bản pháp quy của nhà nước về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư - Luật Đất đai năm 2013 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 01/07/2014, để hướng dẫn việc bồi thường GPMB theo quy định của Luật Đất đai 2013, một số văn bản được ban hành có liên quan đến công tác bồi thường GPMB.[11] 5 - Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điêu của luật đất đai. - Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về giá đất. - Nghị định số 45/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất.
- Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; - Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT ngày 30/06/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết phương pháp xác định giá đất; xây dựng điều chỉnh bảng giá đất; định giá đất cụ thể và tư vấn xác định giá đất; - Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/06/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; - Nghị định số 104/2014/NĐ-CP ngày 14/11/2014 cuả Chính phủ quy định về khung giá đất. - Thông tư 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/06/2014 của Bộ Tài Nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất 2.Những văn bản pháp quy của tỉnh Quảng Ninh liên quan đến công tác bồithường và giải phóng mặt bằng - Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, kế hoạch sử dụng đất 5 năm kì đầu (2011-2015) của thị xã Quảng Yên đã được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 472/2014/QĐ-UBND ngày 06/03/2014. - Quyết định 1766/2014/QĐ-UBND ngày 13/08/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo Luật đất đai 2013 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. 6 - Quyết định 398/2012/QĐ-UBND ngày 27/02/2012 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu tư vào đất khi Nhà nước thu hồi đất theo Luật đất đai 2013 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
- Quyết định 4234/2015/QĐ-UBND ngày 28/12/2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu tư vào đất khi Nhà nước thu hồi đất theo Luật đất đai 2013 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. - Quyết định 3238/2014/QĐ-UBND ngày 26/12/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh về quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thực hiện từ này 01/01/2015 đến 31/12/2019. Những văn bản pháp lí có liên quan đến dự ánxây dựng Nút giao Hoàng Tân tại Km 9+751,19 trên tuyến đường nối thành phố Hạ Long với cầu Bạch Đằng, tại phường Tân An, xã Tiền An, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh - Quyết định 2745/QĐ-UBND ngày 09/09/2009 về việc phê duyệt nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư dự án Đường nối thành phố Hạ Long với cao tốc Hà Nội – Hải Phòng - Quyết định số 166/QĐ-UBND ngày 19/1/2012 về việc phê duyệt đầu tư dự án Đường nối thành phố Hạ Long với cao tốc Hà Nội – Hải Phòng.