CHƯƠNG 1 TÓNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tình hình ghép gan trên thế giới Ca phẫu thuật ghép gan người dầu tiên dược thục hiện bời Thomas Star/1 vào năm 1963. Hai thập ký tiếp theo được đánh dâu băng nhùng khó khản về chát lượng nội tạng người hiển lựa chọn người nhận kì thuật phẫu thuật vả hậu phẫu thuốc ức chế nùẽn dịch vã các biến chúng nhiêm trùng Nhùng ticn bộ trong từng lỉnh vực này dã biến ghép gan tứ một quỵ trinh thư nghiệm thánh một phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho cãc bệnh nhân mẳc bệnh gan giai đoan cuổi Từ một số chương trinh tiên phong, ghép gan đã mơ rộng đến hãng trảm chương trinh ơ hơn 80 quốc gia Tý lệ sống sót sau 1 năm cua bệnh nhân dã vượt quá 80% vã kct qua tiếp tục dược Cai thiện5 Hoa Kỳ thục hiện nhiều ca ghép gan nhất so VỚI bất kỳ quốc gia não gần 7 000 ca mỗi nàm. Quổc gia thứ hai lã Trung Quốc, tiếp theo lá Brazil VỚI sổ lượng vượt dáng kế so VỚI bắt kỳ quốc gia chầu Âu nào Sự phát triền trong hoạt dộng ghép gan ơ Brazil dă tâng gấp đói dâng kề trong vòng 7 năm số ca ghép gan được thực hiện dã tảng tữ 949 ca nẫm 2005 lẽn 1756 ca năm 2014 Hệ thống Y tề Cõng cộng Brazil chịu trách nhiệm cho hơn 95% các ca ghép gan dược thục hiện trong nước vã nõ cung cấp kha nâng ticp cận diêu trị phố bleu vã thậm chi Ca các chất úc chc mien dịch cho bệnh nhân Điều dó dã giúp Brazil trớ thành hệ thổng cấy ghép công cộng lớn nliẩt thế giới vã thử ba trên the giói về ghép gan Mặc dù lã một trong những quốc gia có nen cóng nghệ tiên tiến nhắt trẽn thế giới, nhưng Nhật Ban lại có số ca cấy ghép thấp một cách dáng kinh ngạc chi 500 ca cấy ghép mòi năm ơ một quốc gia hơn 120 triệu người.
Trên cơ sờ dân sổ, sổ liệu thống kê này ít hơn so với các nước kẽm phát triền hơn như Algeria và Cộng hòa Dominica Sự it ƠI Cua các ca cấy ghép ơ Nhụt Ban phần lớn là do vản hóa cẩm người hiến tặng dà qua dời mặc dù diều này đang dần thay dôi* Sổ lượng các ca cẳy ghép gan trên toàn the giới cũng cho thấy Sự khác biệt lổn TMT ufk bjr K?c V M w 4 giữa các khu Vực. Tinh dến nàm 2020. Châu Ảu vả Tày Thái Binh Dương cõ số lượng ca ghép gan lớn nhất Châu Mỳ. VỚI sổ lưụiig lớn nhất, dà có hơn 12 nghìn ca ghép gan vào nâm 2020.
có 9236 bệnh nhũn dược ghép gan và 12 soo bệnh nhân dưựC thêm vào danh sách chừ ghép gan Một thách thức lớn trong lình Vực ghép gan lá sổ lượng người hiền không đù 50 với nhu cầu ngày câng láng cùa các úng viên ghép tạng. Nhùng thách thức liên tục khác cua việc ghép gan bao gồm người nhận mắc bệnh tiến then nặng lum khi cấy ghép, nhu cầu cầy ghép ngây câng tàng, dộc tinh và tác dụng phụ liên quan den sư dụng thuốc úc ché miền dịch lâu dài suốt dời. béo phi tá> phát HCV ' 1. Tình /tinh ghẽp gan tại Viỷt Xam Kỳ thuật ghép gan dà dược thực hiên tụi Việt Nam từ nảm 2004.
cá nước cô 9 trung tâm ghép gan và thực hiện ghép dược trên 350 bệnh nhàn. Các trung tủm ghép gan lớn cùa ca nước như: Bệnh viện Trung ương quân dội 108. Bệnh viện Hừu nghị Việt ■ Đức. Bệnh viện Nhi trung ương.
đả lảm chu được nhiều kỳ thuật khô trong lình vực ghép gan như: Ghép gan tứ người cho sống, ghép gan cho bệnh nhi 9 thảng tuổi, ghép gan từ người hiến chét nào. tồ chức diều phối lẳy ghép gan xuyên Việt. Bệnh viện Trung ương quân đội 108 lã dơn vị lien hãnh ghép gan muộn so với các trang tâm ghép tụng khác trẽn cá nước. Ca ghép gan đầu tiên tại bệnh viện được thục hiện vào thăng 10/2017.
dó là ca ghép gan cùng huyct thống từ người cho sống. Nhưng dến nay. sau hơn 4 năm triền khai kỳ thuật nãy. Bệnh viện Trung ương quân đội 108 dà thực hiện thảnh công 108 ca ghép (trong tông sỗ 300 ca cùa 9 trung lãm) vã trơ thành trung tâm ghép gan lớn nhất toàn quốc.
Dồng thời cùng lã dơn vị ghép gan từ người cho sổng nhiều nhất cá nước, với 105 ca. DẶC biệt, cuối nám 2021 là thời diêm ghi dầu sự phát triển vượt bậc trong lình vực ghép gan cùa Bệnh viện Trung trưng quân dội 108 trẽn bán đồ ghép lạng bang ca mõ lẩy mánh gan (bẽn phai) bang phẫu thuật nội soi từ người hiền sống vã liến hành ghép gan thành công. Dày là trường hợp dầu tiên dược thực hiện kỳ thuật này tại Việt Nam. TMT utk bjr K?c V M w 5 Hiện tại mỗi năm Bệnh viện Trung ương quân dội IOS thực hiện tữ *0 50 ca phép gan Trong nhùng năm tới phấn dấu dụt 100-150 ca mồi năm.
Chi phi ghép gan tại Việt Nam thắp lum rẳt nhiều so với các nước khác Tuy nhiên việc thục hiện được cãc ca ghép gan nhiều hay it. ngoài đòi hoi phẫu thuật viên giỏi và trang thiết bị y te hiện đụi thi côn phụ thuộc rắt lớn vào người hiển tạng. Đảy chinh lã bài toán khó giai đốt Với tinh hình ghép tạng nót chung vã ghép gan nôi riêng hiện nay tại Việt Nam’. Các phương pháp ghép gan Ghép gan hiện tại có 5 loại chinh - Ghép gan toàn bộ đúng vj tri (Orthotopic liver transplantation) bao gồm việc thay the gan cua người bênh bang gan binh thưởng (hoặc một phần) dược lầy từ một người hiển tụng dà chết hoặc còn sống, trong dô gan người bệnh dược loại bo sau đỏ dược thay thế bằng gan cùa người hiển tụng ớ cùng mộ* vị tri giãi phẫu.
Được COI là một quy trinh thư nghiệm trong suốt nhừng năm 19X0. Ghép gan toàn bộ dứng vị tri hiện là phương pháp diều trị được lụa chọn cho một sổ dụng bệnh gan cắp tinh vã mãn tinh không thê dao ngược10. Ghép gan giam the tích (Reduce size liver transplantation): kì thuật chu yểu ãp dụng trẽn bệnh nhãn tré em Giám kích thước cúa gan dè sứ dụng cho người nhận nhỏ hơn ngươi cho lã một cách đỏ giam tỳ lệ tư vong trước khi ghép gan trục tiếp ờ tre em vi khan hiếm người hiến tạng cho trê em 1 yêu cầu cùa phương pháp nãy lã trọng lượng người cho không vượt quá 5 lằn người nhận11 Ghép gan liên quan với chia gan dê ghép (Split liver transplantation) Một lựa chọn cấy ghép khãc giủp mỡ rộng nguồn tạng hiến sìn cỏ là ghép gan tách rin Trong quy trinh này một lá gan Cua người hiền tặng dà qua dời được chia thành các phần bẽn phải và hên trái dề cấy ghép dồng thời cho hai người nhận. Thông thường, một bệnh nhân người lớn nhận dược khoáng 60% gan (thũy phái), trong kin bệnh nhân tre em nhận được khoáng 40% gan côn lại (thủy trái).
Ca ghép gan tách dôi dầu liên dược thục hiện tụi Stanford xáo nám 1996. ca hai bệnh nhân đều hồi phục suôn sc Kỳ thuật phẫu thuật tiên tiền nãy tối da hóa lợi ich cua mồi cơ quan hiền TMT ufk bjr K?c V M w 6 tặng S;ÌI1 có. giúp việc cấy ghép có thê thục hiện được cho hai người - Ghép gan hên quan tới người sống khoe infill (Living related liver transplantation) Ghép gan từ nguôi cho sống lã một cuộc phẫu thuật trong đõ một phần gan cua một nguôi sống khóe mạnh dược lấy ra và dụt vào một nguôi cõ gan không côn hoạt dộng binh thường Ca phẫu thuật bao gồm cất bó phần gan lún trong đó thùy gan phai bao gốm các phân đoạn giai phẫu V-Vni hoặc thúy gan trái vót các phàn đoạn II-IV được cầt bó và sau đõ được cấy ghep- Ghép gan glam thê tích được sú dụng rộng râi và có kct qua tương đương VỚI ghép gan toàn bộ Tuy nhiên, kỳ thuật này. trong khi mang lại lợi ích cho bệnh nhi lãm giam lượng gan cua nguôi lớn hiến tặng, nô cùng lâm cho việc su dụng gan Cua người km hiến tặng sẵn có không hiệu qua Trong ghẻp gan hên quan VỚI chia gan de ghép toàn bộ gan dược su dụng sau khi phân chia hai bên cho hai nguôi nhận Vắn de VỚI ghép gan hên quan với chia gan de ghép lã nó lã một kỳ thuật dòi I1OJ rất cao chi được ãp dựng ơ nhũng trung tâm có nhiều kinh nghiệm về Cat vã thu nho gan ghép gan hên quan tới nguôi sổng khoe mạnh mang lại két qua tuyệt VỜI1’ ■ Ghép gan phụ trự bán phần dũng vị tri (Auxiliary partial orthotopic liver transplantation) la một phương pháp theo dó một phần cua gan ghép dược dạt vào vị tri giai phàn cùa nó vã chi một phần Cua gan bệnh được loụi bo.
phan còn ku Cua gan tự nhiên được dê lại tại chỏ. Phương pháp nãy cung cấp hồ trự tạm thời cho den khi gan tự nhiên phục hồi vá có the nil được ức chế miền djchu Ngoải ra còn có 2 loại ghép nữa lá ghép gan Dommo vã ghép gan VỚI nguồn cho tù động Vụt (xeno transplantation) 1. Chi định vá một số thang diêm đánh giá trên bệnh nhãn ghép gan 1. Chi ứịnh ghép gan theo các nhóm bệnh Việc xây dụng tiêu chuẩn lụa chọn để ghép gan phai thỏa màn 2 diều kiện thin gian sồng thêm sau ghép hơn I năm vã chất lượng cuộc sống chấp nhận dược Theo qm định Cua Bộ y tế.
các chi định cùa ghép gan hiện nay cô thê quy về cãc nhóm bệnh lỷ bao gồm • Xơ gan TMT ufk bjr >4C V M hặr 7 Ung thư bicu mỏ tế bão gan Suy gan cắp trên nền bệnh gan mạn tinh Các bệnh khác bệnh chuyên hóa và di truyền (bệnh Wilson), bệnh mạch mâu (hội chúng Budd Chian) bệnh dường mật (xơ gan mật tiên phát viêm đường một xơ hóa tiên phút, teo dưỡng mật bệnh Caroli). Như vậy bệnh nhãn ứ mòi chi định nhỏm bệnh lỷ khác nhau cùng sè khác nhau vã thoa mãn những tiêu chi lãm sàng, cận lãm sàng nhất định, tù đó mới du điều kiện dưa vào danh sách ghép gan. • Xơ gan Xơ gan được xác định như một quá trinh xơ hóa lan toa phối hụp với Sự hình thánh các khới tâng sinh tân lạo lãm dáo lộn toàn bộ cấu trúc gan. hậu quá lã gan không dâm bao được chức nảng cơ ban.
Xơ gan là kết quá cuối cũng cua quá trinh táng sinh xơ xuất hiện sau các tôn thương gan mạn tinh Có 2 giai đoạn lâm sáng cứa xơ gan: còn bù và mắt bù.