Đánh giá chất lượng nước sông Dương Đông và khả năng phát triển bền vững tại Phú Quốc đến năm 2030

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá chất lượng nước sông dương đông và dự báo khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng cho phát triển, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Võ Thu Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Mạnh Khải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Môi trường và Phát triển bền vững
• Đề tài: Đánh Giá Chất Lượng Nước Sông Dương Đông Và Dự Báo Khả Năng Đáp Ứng Nhu Cầu Sử Dụng Nước Cho Phát Triển Ở Phú Quốc Đến Năm 2030
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về các nghiên cứu về sông Dƣơng Đông, huyện đảo Phú Quốc
• 1.2. Tổng quan về sông Dƣơng Đông
• 1.2.1. Đặc điểm tự nhiên sông Dương Đông
• 1.2.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 1.3. Tổng quan về các nguồn phát sinh chất thải ra sông Dƣơng Đông
• 1.3.1. Chất thải rắn
• 2. CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tƣợng nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 3. CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Hiện trạng chất lƣợng nƣớc sông Dƣơng Đông
• 3.2. Dự báo khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng nƣớc cho phát triển ở Phú Quốc đến năm 2030
• 3.2.1. Hiện trạng tài nguyên nƣớc sông Dƣơng Đông
• 3.2.2. Phƣơng pháp tính toán nhu cầu sử dụng nƣớc sông Dƣơng Đông
• 3.2.3. Dự báo nhu cầu sử dụng nƣớc trên lƣu vực sông Dƣơng Đông đến năm 2030
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá chất lượng nước sông Dương Đông

Chất lượng nước sông Dương Đông là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển bền vững tại Phú Quốc. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng nước sông Dương Đông đang bị ô nhiễm nghiêm trọng do các hoạt động sinh hoạt và sản xuất. Theo kết quả phân tích, chỉ số chất lượng nước (WQI) cho thấy nhiều thông số vượt ngưỡng cho phép, đặc biệt là nồng độ COD và BOD5. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sinh thái mà còn đến sức khỏe cộng đồng. "Nước sông Dương Đông đã trở thành nguồn nước ô nhiễm, đe dọa đến sự phát triển bền vững của huyện đảo Phú Quốc". Việc đánh giá chất lượng nước cần được thực hiện định kỳ để có biện pháp xử lý kịp thời.

1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước

Chất lượng nước sông Dương Đông bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm chất thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp và nông nghiệp. Các cơ sở sản xuất và dịch vụ du lịch không được xử lý nước thải đúng cách, dẫn đến ô nhiễm nghiêm trọng. "Nước thải sinh hoạt từ khu vực dân cư và các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch hầu hết không được xử lý, gây ô nhiễm cho nguồn tiếp nhận". Việc quản lý chất lượng nước cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để bảo vệ nguồn nước quý giá này.

II. Dự báo khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng nước

Dự báo khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho phát triển ở Phú Quốc đến năm 2030 là một nhiệm vụ quan trọng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng nhu cầu sử dụng nước sẽ tăng cao do sự gia tăng dân số và phát triển du lịch. "Dự báo nhu cầu sử dụng nước trên lưới vực sông Dương Đông đến năm 2030 cho thấy áp lực lớn lên nguồn nước". Việc dự báo này giúp các cơ quan quản lý có kế hoạch khai thác và bảo vệ nguồn nước hiệu quả hơn.

2.1. Phương pháp dự báo nhu cầu sử dụng nước

Phương pháp dự báo nhu cầu sử dụng nước dựa trên các yếu tố như dân số, phát triển kinh tế và các hoạt động sản xuất. Nghiên cứu đã sử dụng mô hình tính toán để ước lượng nhu cầu sử dụng nước cho các ngành công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt. "Việc tính toán nhu cầu sử dụng nước là cần thiết để đảm bảo nguồn nước cho các hoạt động phát triển bền vững". Kết quả dự báo sẽ là cơ sở cho việc xây dựng chính sách quản lý nước hiệu quả.

III. Đề xuất giải pháp bảo vệ chất lượng nước

Để bảo vệ chất lượng nước sông Dương Đông, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các biện pháp như xử lý nước thải, quản lý chất thải rắn và nâng cao nhận thức cộng đồng là rất cần thiết. "Bảo vệ môi trường nước không chỉ là trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà còn là của toàn xã hội". Việc thực hiện các giải pháp này sẽ giúp cải thiện chất lượng nước và bảo vệ hệ sinh thái.

3.1. Quản lý và xử lý nước thải

Quản lý và xử lý nước thải là một trong những giải pháp quan trọng nhất. Cần xây dựng hệ thống xử lý nước thải cho các khu dân cư và cơ sở sản xuất. "Việc đầu tư vào công nghệ xử lý nước thải hiện đại sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm". Các cơ quan chức năng cần có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sông Dương Đông, với chiều dài khoảng 21,5 km và lưu vực rộng 104 km², là nguồn cung cấp nước ngọt chính cho huyện đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang. Đây là khu vực có vai trò chiến lược về an ninh quốc phòng và phát triển kinh tế, đặc biệt là du lịch sinh thái với lượng khách du lịch hàng năm tăng nhanh, gây áp lực lớn lên tài nguyên nước và môi trường. Nhiệt độ trung bình năm tại Phú Quốc khoảng 27,2°C, lượng mưa trung bình năm đạt 2.936 mm, phân bố không đều theo mùa, với mùa mưa chiếm 82% tổng lượng mưa. Dân số năm 2016 tại lưu vực sông Dương Đông khoảng 60.282 người, mật độ 214 người/km², cùng với sự gia tăng khách du lịch ước tính 2.000 lượt khách/ngày vào năm 2020, làm tăng nhu cầu sử dụng nước và phát sinh chất thải.

Nghiên cứu tập trung đánh giá chất lượng nước sông Dương Đông phục vụ các mục đích sử dụng nước, đồng thời dự báo khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho phát triển kinh tế - xã hội ở Phú Quốc đến năm 2030. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 12 mặt cắt dọc theo sông, với dữ liệu thu thập trong giai đoạn 2010-2017, tập trung tại đoạn sông chảy qua thị trấn Dương Đông. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý, bảo vệ nguồn nước, đảm bảo phát triển bền vững huyện đảo Phú Quốc, đặc biệt trong bối cảnh gia tăng dân số và phát triển du lịch mạnh mẽ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về quản lý tài nguyên nước và môi trường, bao gồm:

• Chỉ số chất lượng nước (WQI): Là công cụ định lượng đánh giá chất lượng nước dựa trên các thông số môi trường như BOD5, COD, NH4+, PO43-, TSS, Tổng Coliform và pH. WQI giúp xác định mức độ phù hợp của nước cho các mục đích sử dụng khác nhau như sinh hoạt, tưới tiêu, giao thông thủy.

• Mô hình dự báo nhu cầu sử dụng nước: Dựa trên các tiêu chuẩn sử dụng nước cho các ngành kinh tế, kết hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và tăng trưởng dân số, mô hình dự báo khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng nước đến năm 2030.

• Khái niệm về ô nhiễm nước mặt: Bao gồm các chỉ tiêu ô nhiễm hữu cơ (BOD5, COD), chất rắn lơ lửng (TSS), các chất dinh dưỡng (NH4+, PO43-) và vi sinh vật (Tổng Coliform), ảnh hưởng đến chất lượng nước và hệ sinh thái.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu quan trắc chất lượng nước tại 12 mặt cắt dọc sông Dương Đông trong 4 đợt lấy mẫu (tháng 12/2016, tháng 9, 10, 11/2017). Dữ liệu kinh tế - xã hội, dân số, lượng khách du lịch và các nguồn thải được thu thập từ các báo cáo chính thức và khảo sát thực địa.

• Phương pháp phân tích: Tính toán chỉ số WQI theo Quyết định số 879/QĐ-TCMT (2011) của Tổng cục Môi trường, so sánh với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt QCVN 08-MT:2015/BTNMT. Phân tích thống kê số liệu bằng phần mềm Excel, trình bày kết quả dưới dạng bảng và biểu đồ.

• Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu nước tại các vị trí đại diện cho thượng nguồn, trung lưu và hạ lưu sông, nhằm phản ánh toàn diện chất lượng nước trên lưu vực. Cỡ mẫu 32 mẫu nước trong năm 2016-2017 đảm bảo độ tin cậy và tính đại diện.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu từ năm 2010 đến 2017, dự báo nhu cầu sử dụng nước đến năm 2030 dựa trên các kịch bản phát triển kinh tế - xã hội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng nước sông Dương Đông có xu hướng cải thiện nhưng vẫn còn ô nhiễm

   • Giá trị COD tại thượng nguồn tháng 12/2016 dao động 33,2 – 34,4 mg/L, vượt quy chuẩn A1 (10 mg/L) và B1 (30 mg/L). Đến tháng 11/2017 giảm còn khoảng 13,76 mg/L, vẫn vượt A1 nhưng dưới B1.
   • BOD5 giảm từ 14 mg/L (tháng 12/2016) xuống còn 4,8 mg/L (tháng 9-11/2017), vượt A1 (4 mg/L) nhưng đạt B1 (15 mg/L).
   • Tổng chất rắn lơ lửng (TSS) dao động 25-44 mg/L, vượt A1 (20 mg/L) nhưng nằm trong giới hạn B1 (50 mg/L).
   • pH dao động từ 5,57 đến 6,93, nhiều mẫu nước có pH < 6, không đạt chuẩn A1, cho thấy nước có tính axit nhẹ.

2. Phân bố ô nhiễm không đồng đều theo đoạn sông

   • Đoạn từ thượng nguồn đến cầu nhỏ tại Phường 5 có chất lượng nước tốt hơn so với đoạn từ cầu nhỏ đến cầu Hùng Vương và đoạn từ cầu Hùng Vương ra cửa biển.
   • Đoạn hạ lưu tập trung nhiều nguồn thải sinh hoạt, sản xuất và y tế, dẫn đến nồng độ BOD5, COD, PO43- vượt mức cho phép, ảnh hưởng đến khả năng sử dụng nước.

3. Nhu cầu sử dụng nước tăng mạnh đến năm 2030

   • Tổng giá trị sản xuất kinh tế năm 2017 đạt 19.360 tỷ đồng, tăng hơn 50% so với năm 2012, kéo theo nhu cầu nước sinh hoạt, sản xuất và du lịch tăng.
   • Lượng khách du lịch tăng nhanh, ước tính đến năm 2020 khoảng 2.000 lượt khách/ngày, làm tăng lượng nước thải sinh hoạt khoảng 5.315 m³/ngày và rác thải khoảng 1,4 tấn/ngày.
   • Dự báo nhu cầu sử dụng nước trên lưu vực sông Dương Đông đến năm 2030 tăng khoảng 30-40% so với hiện tại, đòi hỏi quản lý và bảo vệ nguồn nước hiệu quả.

4. Nguồn thải chưa được kiểm soát chặt chẽ

   • Hầu hết nước thải sinh hoạt và sản xuất chưa qua xử lý hoặc xử lý sơ bộ, xả trực tiếp ra sông, gây ô nhiễm hữu cơ và vi sinh vật.
   • Chất thải rắn thu gom chỉ đạt khoảng 70% tại thị trấn Dương Đông, còn lại phần lớn tự xử lý hoặc đổ thải không đúng quy định, gây ô nhiễm môi trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm nước sông Dương Đông là do sự gia tăng dân số, phát triển kinh tế - xã hội và du lịch chưa đi kèm với hệ thống xử lý nước thải và quản lý chất thải hiệu quả. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả cho thấy chất lượng nước có cải thiện nhẹ nhưng vẫn chưa đạt chuẩn cấp nước sinh hoạt (A1), đặc biệt là các chỉ tiêu BOD5, COD và pH. Việc phân bố ô nhiễm không đồng đều theo đoạn sông phản ánh sự tập trung các nguồn thải tại khu vực hạ lưu, nơi có mật độ dân cư và hoạt động sản xuất cao.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến các thông số COD, BOD5, TSS và pH theo từng mặt cắt dọc sông, giúp minh họa rõ ràng xu hướng ô nhiễm và vị trí tập trung nguồn thải. Bảng so sánh giá trị quan trắc với quy chuẩn QCVN 08-MT:2015/BTNMT cũng hỗ trợ đánh giá mức độ ô nhiễm.

Việc dự báo nhu cầu sử dụng nước đến năm 2030 cho thấy áp lực ngày càng lớn lên nguồn nước sông Dương Đông, đòi hỏi các giải pháp quản lý tổng hợp, bảo vệ và cải thiện chất lượng nước để đảm bảo phát triển bền vững huyện đảo Phú Quốc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải tập trung

   • Mục tiêu giảm nồng độ BOD5, COD xuống dưới ngưỡng quy chuẩn A1.
   • Thời gian thực hiện: 3-5 năm.
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện Phú Quốc phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường, các nhà đầu tư.

2. Tăng cường thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt và công nghiệp

   • Mở rộng phạm vi thu gom đạt 100% dân cư tại thị trấn Dương Đông và các xã lân cận.
   • Thời gian thực hiện: 2-3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý đô thị, các đơn vị thu gom rác thải, chính quyền địa phương.

3. Triển khai chương trình giám sát và kiểm soát ô nhiễm nước mặt thường xuyên

   • Thiết lập hệ thống quan trắc tự động tại các điểm trọng yếu trên sông Dương Đông.
   • Thời gian thực hiện: 1-2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Tổng cục Môi trường, Sở Tài nguyên và Môi trường.

4. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước và môi trường

   • Tổ chức các chiến dịch truyền thông, đào tạo về phân loại rác thải, xử lý nước thải tại hộ gia đình và cơ sở sản xuất.
   • Thời gian thực hiện: liên tục.
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các tổ chức xã hội, trường học.

5. Phát triển các chính sách khuyến khích sử dụng công nghệ xanh và tiết kiệm nước

   • Hỗ trợ các doanh nghiệp và hộ dân áp dụng công nghệ xử lý nước thải tiên tiến, tiết kiệm nước trong sản xuất và sinh hoạt.
   • Thời gian thực hiện: 3-5 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Tài nguyên và Môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu khoa học và giải pháp quản lý tổng hợp lưu vực sông Dương Đông, phục vụ hoạch định chính sách bảo vệ nguồn nước và phát triển bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành môi trường và phát triển bền vững

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp đánh giá chất lượng nước, ứng dụng chỉ số WQI và mô hình dự báo nhu cầu sử dụng nước trong nghiên cứu thực tiễn.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực du lịch, sản xuất tại Phú Quốc

   • Lợi ích: Hiểu rõ tác động của hoạt động sản xuất, du lịch đến chất lượng nước, từ đó áp dụng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm và sử dụng nguồn nước hiệu quả.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội tại Phú Quốc

   • Lợi ích: Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường nước, tham gia vào các hoạt động bảo vệ nguồn nước và quản lý chất thải, góp phần phát triển bền vững địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số WQI là gì và tại sao được sử dụng trong nghiên cứu này?
   WQI (Water Quality Index) là chỉ số tổng hợp đánh giá chất lượng nước dựa trên nhiều thông số môi trường. Nó giúp định lượng mức độ ô nhiễm và khả năng sử dụng nước cho các mục đích khác nhau, từ đó hỗ trợ quản lý và ra quyết định hiệu quả.

2. Nguồn ô nhiễm chính ảnh hưởng đến chất lượng nước sông Dương Đông là gì?
   Nguồn ô nhiễm chính gồm nước thải sinh hoạt chưa xử lý, nước thải sản xuất từ các cơ sở chế biến thủy sản, nước thải y tế và chất thải rắn không được thu gom đầy đủ, đặc biệt tập trung tại khu vực thị trấn Dương Đông.

3. Chất lượng nước sông Dương Đông hiện nay có đáp ứng được nhu cầu sử dụng không?
   Chất lượng nước hiện tại chưa hoàn toàn đáp ứng tiêu chuẩn cấp nước sinh hoạt (QCVN A1), do một số thông số như BOD5, COD và pH vượt mức cho phép. Tuy nhiên, nước vẫn phù hợp cho mục đích tưới tiêu và các mục đích khác theo tiêu chuẩn B1.

4. Dự báo nhu cầu sử dụng nước đến năm 2030 như thế nào?
   Nhu cầu sử dụng nước dự kiến tăng khoảng 30-40% so với hiện tại, do phát triển kinh tế, gia tăng dân số và du lịch. Điều này đặt ra thách thức lớn trong việc bảo vệ và khai thác nguồn nước bền vững.

5. Các giải pháp chính để cải thiện chất lượng nước sông Dương Đông là gì?
   Các giải pháp bao gồm xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung, tăng cường thu gom và xử lý chất thải rắn, giám sát môi trường thường xuyên, tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng và khuyến khích áp dụng công nghệ xanh.

Kết luận

• Chất lượng nước sông Dương Đông đang chịu áp lực ô nhiễm từ các nguồn thải sinh hoạt, sản xuất và y tế, với nhiều thông số vượt quy chuẩn cấp nước sinh hoạt.
• Nhu cầu sử dụng nước trên lưu vực dự báo tăng mạnh đến năm 2030, đòi hỏi quản lý và bảo vệ nguồn nước hiệu quả hơn.
• Việc áp dụng chỉ số WQI và mô hình dự báo nhu cầu sử dụng nước giúp đánh giá toàn diện và dự báo chính xác tình hình tài nguyên nước.
• Các giải pháp quản lý tổng hợp, xử lý nước thải và chất thải rắn, cùng với nâng cao nhận thức cộng đồng là cần thiết để bảo vệ nguồn nước sông Dương Đông.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng trong việc phát triển bền vững huyện đảo Phú Quốc.

Khuyến khích các cơ quan chức năng triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, giám sát chất lượng nước và nhu cầu sử dụng nước để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Nhiệt độ trung bình tháng và năm giai đoạn 1958 – 2015 tại trạm Phú Quốc (oC). Lƣợng mƣa trung bình tháng, năm trạm Phú Quốc (mm). Phân bố cơ cấu sản xuất của các xã, thị trấn.

Quy mô diện tích, dân số của các đơn vị hành chính. Một số cửa xả nƣớc thải sinh hoạt chính trên sông Dƣơng Đông. Một số cơ sở xả nƣớc thải sản xuất. Một số cơ sở xả nƣớc thải y tế.

Bảng quy định các giá trị qi, BPi. Bảng quy định các giá trị BPi và qi đối với thông số pH. Mức đánh giá chất lƣợng nƣớc theo WQI. Kết quả tính toán WQI từng thông số tháng 12/2016.

Kết quả tính toán WQI từng thông số tháng 09/2017. Kết quả tính toán WQI từng thông số tháng 10/2017. Kết quả tính toán WQI từng thông số tháng 11/2017. Kết quả tính WQI theo từng mặt cắt dọc theo lƣu vực sông Dƣơng Đông trong 4 đợt quan trắc.

Lƣợng mƣa năm trung bình thời kỳ. Hiện trạng sử dụng nƣớc của các ngành trên lƣu vực sông Dƣơng Đông. Dự báo nhu cầu sử dụng nƣớc của các ngành trên lƣu vực sông Dƣơng Đông đến năm 2020. Dự báo nhu cầu sử dụng nƣớc của các ngành trên lƣu vực sông Dƣơng Đông đến năm 2030.

58 z DANH MỤC HÌNH Hình 1. Sông Dƣơng Đông. Vị trí thị trấn (khu đô thị) Dƣơng Đông. Diễn biến nhiệt độ trung bình năm tại trạm Phú Quốc.

Biểu đồ dân số trung bình giai đoạn 2009-2016. Số lƣợng khách du lịch giai đoạn 2010-2015. Sơ đồ nguồn phát sinh chất thải sinh hoạt trên sông Dƣơng Đông 19 Hình 1. Sơ đồ hệ thống thu gom, vận chuyển chất thải rắn.

Sơ đồ mạng sông và vị trí gây ô nhiễm. Một số cửa xả và điểm xả thải nƣớc thải sinh hoạt chính trên lƣu vực sông Dƣơng Đông (Kết quả điều tra thực địa, TCMT, 2017). Ảnh một số nguồn thải sinh hoạt trên LVS Dƣơng Đông. Ảnh một số nguồn thải cơ sở sản xuất kinh doanh trên LVS Dƣơng Đông.

Diễn biến độ pH (từ thƣợng nguồn đến vị trí cầu nhỏ tại Phƣờng 5 thị trấn Dƣơng Đông). Diễn biến nồng độ COD (từ thƣợng nguồn đến vị trí cầu nhỏ tại Phƣờng 5 thị trấn Dƣơng Đông). Diễn biến nồng độ BOD5 (từ thƣợng nguồn đến vị trí cầu nhỏ tại Phƣờng 5 thị trấn Dƣơng Đông). Diễn biến tổng chất rắn lơ lửng (từ thƣợng nguồn đến vị trí cầu nhỏ tại Phƣờng 5 thị trấn Dƣơng Đông).

Diễn biến nồng độ amoni NH4+ (từ thƣợng nguồn đến vị trí cầu nhỏ tại Phƣờng 5 thị trấn Dƣơng Đông). Diễn biến nồng độ amoni PO43- (từ thƣợng nguồn đến vị trí cầu nhỏ tại Phƣờng 5 thị trấn Dƣơng Đông). Diễn biến độ pH tại các mặt cắt (từ vị trí cầu nhỏ tại khu phố 5 đến cầu Hùng Vƣơng thị trấn Dƣơng Đông). Diễn biến tổng chất rắn lơ lửng (từ vị trí cầu nhỏ tại khu phố 5 đến cầu Hùng Vƣơng thị trấn Dƣơng Đông).

Diễn biến nồng độ COD (từ vị trí cầu nhỏ tại khu phố 5 đến cầu Hùng Vƣơng thị trấn Dƣơng Đông). Diễn biến nồng độ BOD5 (từ vị trí cầu nhỏ tại khu phố 5 đến cầu Hùng Vƣơng thị trấn Dƣơng Đông). Diễn biến nồng độ amoni NH4+ (từ vị trí cầu nhỏ tại khu phố 5 đến cầu Hùng Vƣơng thị trấn Dƣơng Đông). Diễn biến nồng độ PO43- (từ vị trí cầu nhỏ tại khu phố 5 đến cầu Hùng Vƣơng thị trấn Dƣơng Đông).

Diễn biến độ pH tại các mặt cắt (từ cầu Hùng Vƣơng ra cửa biển). Diễn biến tổng chất rắn lơ lửng (từ cầu Hùng Vƣơng ra cửa biển). Diễn biến nồng độ COD (từ cầu Hùng Vƣơng ra cửa biển). Diễn biến nồng độ BOD5 (từ cầu Hùng Vƣơng ra cửa biển).

Diễn biến nồng độ amoni NH4+ (từ cầu Hùng Vƣơng ra cửa biển). Diễn biến nồng độ PO43- (từ cầu Hùng Vƣơng ra cửa biển). Tỷ lệ sử dụng nƣớc của các ngành trên lƣu vực sông Dƣơng Đông năm 2015. Ƣớc tính tỷ lệ nhu cầu sử dụng nƣớc của các ngành trên lƣu vực sông Dƣơng Đông đến năm 2030.

Ƣớc tính tỷ lệ nhu cầu sử dụng nƣớc của các ngành trên lƣu vực sông Dƣơng Đông đến năm 2030. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Nằm trong quẩn thể đảo ven bờ biển Tây Nam, huyện đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang chiếm vị trí chiến lƣợc về an ninh quốc phòng và phát triển kinh tế, là nơi giao lƣu thƣơng mại, dịch vụ mang ý nghĩa khu vực và quốc tế. Huyện đảo Phú Quốc nổi tiếng nhƣ một ngƣ trƣờng lớn với nguồn tài nguyên sinh vật biển phong phú và đa dạng. Nơi đây còn là khu du lịch, nhất là khu du lịch sinh thái, thu hút đƣợc sự chú ý của nhiều du khách trong và ngoài nƣớc với nhiều bãi biển đẹp, phong cảnh thiên nhiên hùng vĩ, chất lƣợng môi trƣờng trong sạch.

Sông Dƣơng Đông có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện đảo Phú Quốc. Đây là một trong hai con sông lớn trên huyện đảo, bắt nguồn từ dãy núi Ông Thầy với chiều dài sông chính khoảng 21,5 km, tổng chiều dài các sông suối khoảng 63 km, cả lƣu vực có diện tích khoảng 104 km2, với mật độ khoảng 0,6 km/km2, là nguồn dự trữ, cung cấp nƣớc chính cho sinh hoạt và hoạt động sản xuất (công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy hải sản…) trên huyện đảo. Khu vực này có tính đa dạng sinh học cao, số lƣợng loài động, thực vật phong phú, trong đó có nhiều loài có ý nghĩa kinh tế và bảo tồn cao, góp phần vào việc phát triển kinh tế, nâng cao đời sống cộng đồng, đặc biệt là trong hoạt động du lịch sinh thái. Nƣớc ta với hơn 4.000 hòn đảo lớn nhỏ, phần lớn trong tình trạng thiếu ngọt, chỉ có một số lƣợng nhỏ các đảo có nguồn nƣớc ngọt phong phú, điển hình là đảo Phú Quốc.

Vì vậy, bảo vệ nguồn nƣớc ngọt nơi đây là nhiệm vụ quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của huyện đảo Phú Quốc. Tuy nhiên, cùng với những thành tựu về tăng trƣởng và phát triển kinh tế, gia tăng dân số, đặc biệt là khách du lịch đã làm ô nhiễm môi trƣờng trên sông Dƣơng Đông diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Nƣớc thải sinh hoạt ở khu vực 1 z dân cƣ, các cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch hầu hết không đƣợc xử lý, một phần thẩm thấu vào đất, một phần theo kênh, rạch hoặc cống thải đổ ra sông, biển gây ô nhiễm cho nguồn tiếp nhận. Nƣớc mặt khu vực thị trấn Dƣơng Đông bị ô nhiễm nghiêm trọng nhất vì là nơi tập trung rất nhiều cơ sở sản xuất cũng nhƣ có mật độ dân cƣ cao hơn rất nhiều so với các khu vực khác.

Điển hình là trƣờng hợp ô nhiễm môi trƣờng nƣớc sông Dƣơng Đông làm cho cá chết hàng loạt vào năm 2010, gây ảnh hƣởng nghiêm trọng tới phát triển kinh tế - xã hội, phát triển bền vững đảo Phú Quốc. Trong thời gian tới, cùng với việc xây dựng Phú Quốc trở thành trung tâm kinh tế thƣơng mại, dịch vụ và du lịch nghỉ dƣỡng chất lƣợng cao, lƣợng chất thải sẽ phát sinh ngày càng nhiều, đe dọa trực tiếp tới nguồn nƣớc sông Dƣơng Đông (cả trữ lƣợng và chất lƣợng). Việc dự báo khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng nƣớc của sông Dƣơng Đông sẽ giúp cho các cơ quan quản lý nhà nƣớc có biện pháp khai thác và bảo vệ dòng sông quý giá này trên huyên đảo. Với các lý do nêu trên, việc thực hiện đề tài “Đánh giá chất lượng nước sông Dương Đông và dự báo khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho phát triển ở Phú Quốc đến năm 2030” là thực sự quan trọng và cấp thiết.

Mục tiêu - Đánh giá chất lƣợng nƣớc sông Dƣơng Đông phục vụ cho các mục đích sử dụng nƣớc. - Dự báo khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng nƣớc của sông Dƣơng Đông cho việc phát triển ở Phú Quốc đến năm 2030. Nội dung nghiên cứu - Tính toán WQI cho 12 mặt cắt dọc theo sông Dƣơng Đông vào 04 đợt: tháng 12/2016, tháng 9/2017, tháng 10/2017, tháng 11/2017. Trên cơ sở đó so sánh, đối chiếu để đánh giá mục đích sử dụng nƣớc phù hợp.

- Đánh giá hiện trạng sử dụng nƣớc sông Dƣơng Đông của các ngành 2 z trong giai đoạn 2010-2015. - Tính toán nhu cầu sử dụng nƣớc của các ngành trên sông Dƣơng Đông, từ đó dự báo khả năng đáp ứng của sông Dƣơng Đông đến năm 2030. 3 z CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về các nghiên cứu về sông Dƣơng Đông, huyện đảo Phú Quốc Qua nghiên cứu, tổng hợp tài liệu cho thấy đã có một số công trình nghiên cứu tại vùng biển Phú Quốc nói chung và sông Dƣơng Đông nói riêng nhƣ sau: - Đề án tổng thể bảo vệ môi trƣờng đảo Phú Quốc đến năm 2010 và định hƣớng đến năm 2020.

- Báo cáo hiện trạng môi trƣờng của huyện đảo Phú Quốc trong vài năm trở lại đây. - Năm 2006, Liên đoàn Địa chất biển thực hiện đề tài “Đánh giá hiện trạng vật liệu xây dựng và môi trƣờng biển phục vụ cho việc khai thác cát san lấp Bãi Vòng - Hàm Ninh, Phú Quốc tỉ lệ 1/25. Đào Mạnh Tiến làm chủ nhiệm. Đào Mạnh Tiến và TS.

Phạm Văn Thanh đồng chủ nhiệm trong thực hiện đề tài “Điều tra đánh giá hiện trạng môi trƣờng biển đảo Phú Quốc từ 0 - 20m”. Kết quả đã đánh giá đƣợc các nguồn tài nguyên vùng biển đảo Phú Quốc, hiện trạng môi trƣờng trầm tích và nƣớc biển, các dạng tai biến tự nhiên trên vùng biển đảo nghiên cứu. Theo kết quả nghiên cứu mức độ dễ bị tổn thƣơng các hệ thống tự nhiên - xã hội, các tác giả đã phân chia khu vực biển đảo Phú Quốc ra 3 vùng với mức độ dễ bị tổn thƣơng khác nhau. - Năm 1996 - 2002, Phân viện Điều tra Quy hoạch Rừng II thực hiện (1996, 2002) đã điều tra tổng hợp tài nguyên hệ động, thực vật của khu vực Vƣờn Quốc gia Phú Quốc.

Đây là kết quả mang tính cơ sở cho các đánh giá, nhận xét về đa dạng và tài nguyên sinh vật của Vƣờn Quốc gia Phú Quốc. 4 z - Năm 2013, Định Thị Thanh Mai và Nguyễn Thị Bé Ba đã nghiên cứu khai thác tiềm năng phát triển các loại hình du lịch ở huyện đảo Phú Quốc.