Đánh Giá Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Tại Xã Tiên Hội, Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên

Luận văn đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, cung cấp thông tin và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Phương Thảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đỗ Thị Lan
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Tại Xã Tiên Hội, Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp Đại Học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích, yêu cầu và ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cơ sở thực tiễn
• 2.3. Cơ sở pháp lý
• 2.4. Các loại ô nhiễm nước
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.5. Nguồn nước và tình hình sử dụng nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.6. Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.7. Đề xuất một số giải pháp cung cấp nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.8. Phương pháp nghiên cứu
• 3.8.1. Phương pháp thu thập và kế thừa tài liệu thứ cấp
• 3.8.2. Phương pháp phỏng vấn
• 3.8.3. Phương pháp khảo sát thực tế
• 3.8.4. Phương pháp lấy mẫu
• 3.8.5. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Nguồn cung cấp nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội
• 4.2.2. Thực trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội
• 4.2.3. Ý kiến của người dân về chất lượng nước sinh hoạt
• 4.3. Đề xuất một số biện pháp kiểm soát môi trường nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội
• 4.3.1. Đẩy mạnh công tác thông tin - giáo dục - tuyên truyền một cách thường xuyên và rộng rãi
• 4.3.2. Biện pháp kinh tế
• 4.3.3. Biện pháp kĩ thuật – công nghệ
• 4.3.4. Giải pháp chính sách – pháp luật
• 4.3.5. Nâng cao hiệu quả công tác quản lý môi trường
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• THAM KHẢO TÀI LIỆU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Xã Tiên Hội

Nước là tài nguyên vô cùng quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự sống và phát triển kinh tế - xã hội. Tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, nguồn nước sinh hoạt chủ yếu từ nước giếng và sông Công. Tuy nhiên, hoạt động kinh tế, sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt có thể gây ô nhiễm nguồn nước Tiên Hội Đại Từ, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Việc đánh giá chất lượng nước sinh hoạt Tiên Hội là cần thiết để xác định thực trạng và đề xuất giải pháp.

1.1. Tầm quan trọng của nước sạch cho cộng đồng Tiên Hội

Nước sạch đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Việc tiếp cận nguồn nước sinh hoạt đạt chuẩn Tiên Hội giúp giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm, cải thiện điều kiện vệ sinh và tăng cường năng suất lao động. Theo nghiên cứu, nước chiếm khoảng 70% trọng lượng cơ thể và tham gia vào nhiều quá trình sinh lý quan trọng.

1.2. Các nguồn nước sinh hoạt chính tại xã Tiên Hội

Nguồn cung cấp nước sinh hoạt chủ yếu tại Tiên Hội bao gồm nước giếng khoan Tiên Hội, nước giếng khơi Tiên Hội và nước máy Tiên Hội Đại Từ. Mỗi nguồn nước có đặc điểm và nguy cơ ô nhiễm khác nhau. Sông Công, mặc dù quan trọng cho nông nghiệp, cũng tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm do hoạt động sản xuất và sinh hoạt.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Nguồn Nước Sinh Hoạt Tại Tiên Hội

Thực tế cho thấy, tình trạng nước sinh hoạt Đại Từ nói chung và Tiên Hội nói riêng đang đối mặt với nhiều thách thức. Các hoạt động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt thải ra các chất ô nhiễm, gây ảnh hưởng đến chất lượng nước. Việc sử dụng phân bón, hóa chất bảo vệ thực vật và xả thải không đúng quy trình là những nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm nguồn nước Tiên Hội Đại Từ.

2.1. Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt Tiên Hội

Các nguyên nhân chính gây ô nhiễm nguồn nước Tiên Hội bao gồm: lạm dụng phân bón và hóa chất bảo vệ thực vật trong nông nghiệp, xả thải trực tiếp từ các hộ chăn nuôi và khu dân cư, hoạt động sản xuất gạch trái phép và thiếu hệ thống xử lý nước thải hiệu quả. Theo tài liệu nghiên cứu, chỉ có khoảng 30-40% lượng phân bón được cây trồng hấp thụ, phần còn lại ngấm vào đất và nguồn nước.

2.2. Các chất ô nhiễm thường gặp trong nước sinh hoạt Tiên Hội

Các chất ô nhiễm thường gặp trong nước sinh hoạt Tiên Hội bao gồm: nitrat, phosphat, kim loại nặng (sắt, mangan), vi sinh vật gây bệnh và các chất hữu cơ. Sự hiện diện của các chất này vượt quá tiêu chuẩn nước sinh hoạt nông thôn có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, đặc biệt là trẻ em và người già.

2.3. Ảnh hưởng của ô nhiễm nước đến sức khỏe cộng đồng

Việc sử dụng nước sinh hoạt bị ô nhiễm có thể gây ra nhiều bệnh tật, như tiêu chảy, tả, lỵ, thương hàn và các bệnh về da. Ngoài ra, các chất ô nhiễm hóa học có thể tích tụ trong cơ thể và gây ra các bệnh mãn tính, như ung thư và các vấn đề về thần kinh. Do đó, việc đảm bảo chất lượng nước sinh hoạt là vô cùng quan trọng.

III. Phương Pháp Đánh Giá Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Tiên Hội

Để kiểm tra nước sinh hoạt Tiên Hội một cách chính xác, cần áp dụng các phương pháp khoa học và kỹ thuật phù hợp. Quá trình này bao gồm thu thập mẫu nước, phân tích các chỉ tiêu vật lý, hóa học và sinh học, so sánh kết quả với các tiêu chuẩn nước sinh hoạt hiện hành và đánh giá mức độ ô nhiễm.

3.1. Quy trình lấy mẫu nước sinh hoạt đúng cách

Việc lấy mẫu nước đúng cách là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả phân tích. Mẫu nước cần được lấy tại các vị trí đại diện, sử dụng dụng cụ sạch và bảo quản đúng quy trình để tránh làm sai lệch kết quả. Theo TCVN 6663-3:2008 (ISO 5667-3:2003), cần ghi chép đầy đủ thông tin về địa điểm, thời gian và phương pháp lấy mẫu.

3.2. Các chỉ tiêu phân tích chất lượng nước sinh hoạt

Các chỉ tiêu phân tích chất lượng nước sinh hoạt bao gồm: độ pH, độ đục, hàm lượng chất rắn lơ lửng (TSS), hàm lượng oxy hòa tan (DO), nhu cầu oxy sinh hóa (BOD), nhu cầu oxy hóa học (COD), hàm lượng nitrat, phosphat, amoni, coliform và E.coli. Các chỉ tiêu này giúp đánh giá mức độ ô nhiễm và khả năng sử dụng của nước.

3.3. Lựa chọn đơn vị xét nghiệm nước uy tín tại Thái Nguyên

Việc lựa chọn đơn vị xét nghiệm nước uy tín Thái Nguyên là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả phân tích. Cần lựa chọn các phòng thí nghiệm được công nhận, có đội ngũ kỹ thuật viên chuyên nghiệp và sử dụng các thiết bị hiện đại. Nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia và người dân địa phương để có lựa chọn tốt nhất.

IV. Giải Pháp Cải Thiện Chất Lượng Nước Sinh Hoạt Tại Tiên Hội

Để cải thiện chất lượng nước sinh hoạt Tiên Hội, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ, bao gồm: nâng cao nhận thức cộng đồng, xây dựng hệ thống xử lý nước thải, kiểm soát chặt chẽ hoạt động sản xuất nông nghiệp và công nghiệp, và áp dụng các công nghệ xử lý nước tiên tiến.

4.1. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước

Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về tầm quan trọng của việc bảo vệ nguồn nước và sử dụng nước tiết kiệm. Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo và phát tờ rơi để nâng cao nhận thức của người dân về các biện pháp bảo vệ nguồn nước và phòng tránh ô nhiễm.

4.2. Xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt

Đầu tư xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tập trung cho các khu dân cư. Khuyến khích các hộ gia đình xây dựng bể tự hoại và hệ thống xử lý nước thải tại chỗ. Áp dụng các công nghệ xử lý nước thải tiên tiến, như công nghệ sinh học và công nghệ màng.

4.3. Kiểm soát ô nhiễm từ hoạt động nông nghiệp và công nghiệp

Hướng dẫn người dân sử dụng phân bón và hóa chất bảo vệ thực vật đúng liều lượng và quy trình. Khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ và các biện pháp canh tác bền vững. Kiểm soát chặt chẽ hoạt động xả thải của các cơ sở sản xuất công nghiệp và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

V. Ứng Dụng Thực Tế Xử Lý Nước Sinh Hoạt Hộ Gia Đình Tiên Hội

Bên cạnh các giải pháp vĩ mô, việc áp dụng các biện pháp xử lý nước tại hộ gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nước sạch nông thôn Tiên Hội. Các phương pháp đơn giản, hiệu quả như lọc cát, đun sôi và sử dụng các thiết bị lọc nước có thể giúp cải thiện đáng kể chất lượng nước.

5.1. Hướng dẫn xây dựng bể lọc nước sinh hoạt gia đình

Hướng dẫn chi tiết cách xây dựng bể lọc nước sinh hoạt gia đình bằng cát, sỏi và than hoạt tính. Cung cấp thông tin về vật liệu, kích thước và quy trình lắp đặt. Đảm bảo bể lọc hoạt động hiệu quả và dễ dàng bảo trì.

5.2. Sử dụng thiết bị lọc nước sinh hoạt hiệu quả và an toàn

Giới thiệu các loại thiết bị lọc nước sinh hoạt phổ biến trên thị trường, như máy lọc nước RO, máy lọc nước nano và bình lọc nước. Đánh giá ưu nhược điểm của từng loại thiết bị và hướng dẫn cách sử dụng, bảo trì để đảm bảo hiệu quả lọc nước và an toàn cho sức khỏe.

5.3. Đun sôi nước Phương pháp khử trùng đơn giản và hiệu quả

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đun sôi nước trước khi sử dụng để tiêu diệt vi khuẩn và virus gây bệnh. Hướng dẫn cách đun sôi nước đúng cách để đảm bảo an toàn cho sức khỏe. Lưu ý rằng đun sôi nước không loại bỏ được các chất ô nhiễm hóa học.

VI. Kết Luận và Tương Lai Của Chất Lượng Nước Tiên Hội

Việc đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội cho thấy vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Tuy nhiên, với sự chung tay của cộng đồng, chính quyền và các tổ chức liên quan, cải thiện chất lượng nước Tiên Hội là hoàn toàn khả thi. Trong tương lai, cần tiếp tục đầu tư vào hệ thống xử lý nước thải, nâng cao nhận thức cộng đồng và áp dụng các công nghệ tiên tiến để đảm bảo nguồn nước sạch cho người dân.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và đánh giá

Tóm tắt các kết quả chính của nghiên cứu về chất lượng nước sinh hoạt Tiên Hội, bao gồm các chỉ tiêu vượt quá tiêu chuẩn, nguyên nhân gây ô nhiễm và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Đánh giá mức độ thành công của các giải pháp đã được áp dụng và đề xuất các giải pháp cần tiếp tục triển khai.

6.2. Kiến nghị và đề xuất cho các bên liên quan

Đưa ra các kiến nghị cụ thể cho chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng và cộng đồng về việc bảo vệ nguồn nước và cải thiện chất lượng nước sinh hoạt. Đề xuất các chính sách hỗ trợ, chương trình hành động và dự án đầu tư để đạt được mục tiêu nước sạch cho mọi người.

6.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo về chất lượng nước Tiên Hội

Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về chất lượng nước Tiên Hội, như đánh giá hiệu quả của các công nghệ xử lý nước mới, nghiên cứu tác động của biến đổi khí hậu đến nguồn nước và phát triển các mô hình quản lý nước bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nước là nguồn tài nguyên thiết yếu đối với sự tồn tại của con người và hệ sinh thái, đồng thời phục vụ trực tiếp cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt hằng ngày. Mặc dù bao phủ khoảng 3/4 diện tích bề mặt Trái Đất, lượng nước ngọt có thể khai thác và sử dụng trực tiếp cho sinh hoạt của con người lại rất hạn chế. Tại Việt Nam, khoảng 76% dân số tập trung sinh sống tại khu vực nông thôn, nơi hạ tầng kỹ thuật xử lý môi trường còn nhiều hạn chế, phần lớn chất thải sinh hoạt và chăn nuôi chưa được xử lý triệt để mà thải trực tiếp ra môi trường tự nhiên, gây áp lực lớn lên nguồn nước mặt và nước ngầm tầng nông.

Xã Tiên Hội thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên là một địa bàn thuần nông, cơ cấu kinh tế năm 2011 có ngành nông nghiệp chiếm tới 88%, trong đó cây lúa được xác định là trọng tâm và cây chè là mũi nhọn phát triển kinh tế. Nguồn nước phục vụ cho đời sống sinh hoạt của người dân trên địa bàn chủ yếu dựa vào hệ thống giếng đào và giếng khoan tự khai thác. Dù có dòng sông Công cùng hệ thống suối, hồ, vai đập chảy qua đóng vai trò thủy vực cung cấp nước, chất lượng môi trường nước tại xã đang đối mặt với nhiều nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng. Các nguyên nhân phát sinh ô nhiễm xuất phát từ việc lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật trong thâm canh nông nghiệp (nhiều trường hợp người dân sử dụng gấp 3 lần liều lượng khuyến cáo, tồn tại tình trạng dùng các loại hóa chất đã bị cấm như Aldrin, Thiodol, Monitor và vứt bao bì bừa bãi), chất thải chăn nuôi gia súc chưa qua xử lý, rác thải và nước thải sinh hoạt xả thẳng ra kênh mương, cùng hoạt động sản xuất gạch thủ công trái phép. Xuất phát từ thực trạng trên, đề tài khóa luận "Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên" được sinh viên Nguyễn Phương Thảo thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đỗ Thị Lan tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên nhằm làm rõ hiện trạng ô nhiễm và đề xuất giải pháp kỹ thuật, quản lý phù hợp.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định theo 4 nội dung cụ thể:

1. Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
2. Nắm được tình hình sử dụng nước sinh hoạt trên địa bàn xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
3. Tìm ra những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước trên địa bàn xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
4. Đề xuất một số biện pháp khắc phục, giảm thiểu tình trạng ô nhiễm nước sinh hoạt và cung cấp nước sạch nhằm nâng cao chất lượng nước sinh hoạt, đáp ứng nhu cầu nước sạch của người dân địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ địa bàn hành chính xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài thu thập số liệu, khảo sát thực địa và lấy mẫu phân tích trong thời gian từ tháng 01/2014 đến tháng 04/2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào hệ thống các khái niệm chuyên ngành về môi trường và tài nguyên nước, bao gồm: nguồn nước (Water Resources), nước sạch (Clean Water), nước sạch cơ bản, nước sạch quy ước, nước sinh hoạt, nguồn nước sinh hoạt, cùng các hiện tượng ô nhiễm nguồn nước, suy thoái nguồn nước và cạn kiệt nguồn nước theo các tài liệu nghiên cứu của Dư Ngọc Thành (2012) và Vũ Quang (2006). Tác giả phân loại ô nhiễm nước theo ba bản chất chính: ô nhiễm vật lý (gia tăng chất rắn lơ lửng, độ đục, mùi vị, màu sắc), ô nhiễm hóa học (hợp chất hữu cơ, muối khoáng nitrat, phosphat từ phân bón nông nghiệp, kim loại hòa tan) và ô nhiễm sinh học (chất thải hữu cơ dễ lên men, vi sinh vật gây bệnh từ phân người và gia súc).

Về cơ sở pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật, đề tài dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước và các bộ ngành:

• Luật Tài nguyên nước số 17/2012/QH13;
• Luật Bảo vệ môi trường 2005 (đặc biệt là các điều 45, 46, 47, 48 quy định về bảo vệ tài nguyên nước trong hoạt động sản xuất);
• Các Nghị định của Chính phủ: Nghị định số 201/2013/NĐ-CP, Nghị định số 142/2013/NĐ-CP, Nghị định số 117/2009/NĐ-CP, Nghị định số 112/2008/NĐ-CP, Nghị định số 149/2004/NĐ-CP, Nghị định số 162/2003/NĐ-CP;
• Các Thông tư và Quyết định: Thông tư số 13/2014/TT-BTNMT, Thông tư số 19/2013/TT-BTNMT, Thông tư số 30/2011/TT-BTNMT, Thông tư số 02/2005/TT-BTNMT, Quyết định số 15/2008/QĐ-BTNMT;
• Hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia đối chiếu: QCVN 02:2009/BYT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt), QCVN 09:2008/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm), bên cạnh việc viện dẫn QCVN 01:2009/BYT, QCVN 08:2008/BTNMT, TCVN 6000:1995 (lấy mẫu nước ngầm) và TCVN 6096:2004.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được thực hiện phối hợp qua các bước:

• Phương pháp thu thập và kế thừa tài liệu thứ cấp: Tiếp cận và xử lý có chọn lọc các báo cáo thống kê kinh tế - xã hội năm 2013 của UBND xã Tiên Hội, Báo cáo Quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Tiên Hội giai đoạn 2012 - 2020, cùng các tư liệu từ sách báo và internet.
• Phương pháp điều tra phỏng vấn xã hội học: Sử dụng bộ câu hỏi khảo sát soạn sẵn để tiến hành phỏng vấn trực tiếp tại 60 hộ gia đình trên toàn xã, không phân biệt nghề nghiệp, lứa tuổi, giới tính và trình độ văn hóa, nhằm thu thập thông tin về loại hình nguồn nước sử dụng và đánh giá cảm quan của người dân.
• Phương pháp khảo sát thực tế: Khảo sát hiện trường kết hợp quan sát bằng mắt thường và cảm quan để ghi nhận màu sắc, mùi vị của nguồn nước sinh hoạt tại các khu dân cư.
• Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu: Quy trình lấy mẫu tuân thủ tiêu chuẩn TCVN 6000:1995. Dụng cụ lấy mẫu là chai nhựa PE thể tích 1,5 lít được làm sạch bằng nước máy, tráng nước cất, cồn 90°, tráng lại nước cất và tráng bằng chính nguồn nước mẫu trước khi lấy. Đối với mẫu phân tích hóa học, bình chứa được ngâm axit clohydric hoặc axit nitric 1 mol/l trong một ngày rồi tráng nước cất. Mẫu được lấy bằng bơm vào buổi sáng, bảo quản trong túi bóng đen tránh ánh sáng và vận chuyển ngay về phòng thí nghiệm. Tác giả chia địa bàn xã thành 3 cụm có tính tương đồng địa lý, thủy văn để lấy 9 mẫu nước điển hình: Cụm Phố Điệp (các xóm Thắng Lợi, Đại Quyết, Phúc Lẩm, Đồng Chung), Cụm xóm Gò (các xóm Tiên Trường, Trung La, Đồng Mạc, Lập Mỹ), và Cụm Soi Chè (các xóm Phố Dầu, Bãi Cải, Soi Chè).
• Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm: Toàn bộ 9 mẫu nước được phân tích tại Phòng thí nghiệm Tài nguyên và Môi trường thuộc Khoa Môi trường, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên với 8 chỉ tiêu lý hóa: Mùi vị, Độ cứng, pH, DO, BOD, COD, Fe²⁺, Cl⁻.
• Phương pháp thống kê và xử lý số liệu: Số liệu điều tra và kết quả thí nghiệm được xử lý, lập bảng biểu thống kê trên phần mềm máy tính (Word và Excel), sau đó đối chiếu, so sánh trực tiếp với các ngưỡng giới hạn quy định tại QCVN 02:2009/BYT và QCVN 09:2008/BTNMT.

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của tài nguyên nước sạch đối với sức khỏe con người, chỉ ra thực trạng khan hiếm và ô nhiễm cục bộ nguồn nước tại các vùng nông thôn trong tiến trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Trên cơ sở đó, văn bản nêu rõ lý do chọn đề tài nghiên cứu tại xã Tiên Hội, xác định hệ thống 4 mục tiêu nghiên cứu, 5 yêu cầu khoa học (đảm bảo tính trung thực, tính đại diện, độ chính xác phân tích và tính khả thi của giải pháp) cùng ý nghĩa học tập và thực tiễn của khóa luận tốt nghiệp.

Phần II: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp cơ sở lý luận về nước và ô nhiễm môi trường nước. Tác giả phân tích cụ thể vai trò của nước đối với cơ thể sinh vật (nước chiếm khoảng 70% trọng lượng cơ thể người, mất 5% gây hôn mê và mất 15-20% dẫn đến tử vong) và đối với các ngành kinh tế. Phần tổng quan hệ thống hóa các nguyên nhân ô nhiễm tự nhiên (lũ lụt, phân hủy xác sinh vật, đặc tính địa chất đất phèn, đất đá vôi) và nguyên nhân nhân tạo (nước thải sinh hoạt, lạm dụng phân hóa học, thuốc trừ sâu, nước thải công nghiệp). Văn bản cũng phân tích hiện trạng tài nguyên nước trên thế giới và tại Việt Nam, nêu rõ mục tiêu của Chiến lược quốc gia đến năm 2020 đạt 100% dân số nông thôn được cấp nước sạch tối thiểu 60 lít/người/ngày, đồng thời phân tích ưu nhược điểm của các loại hình cấp nước nông thôn (nước máy, nước giếng đào khai thác tầng 5-10m, nước giếng khoan khai thác tầng 40-60m hoặc sâu 250m, cùng các mô hình bể lọc gia đình, giàn phun mưa, bể lọc chậm).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Văn bản xác định cụ thể đối tượng, phạm vi không gian xã Tiên Hội và thời gian nghiên cứu (01/2014 - 04/2014). Tác giả chi tiết hóa 4 nội dung nghiên cứu chính và mô tả chi tiết 5 phương pháp triển khai: phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp; điều tra xã hội học với cỡ mẫu 60 hộ gia đình; khảo sát thực địa; phương pháp lấy mẫu, bảo quản 9 mẫu nước theo TCVN 6000:1995; và phương pháp thống kê, xử lý dữ liệu phòng thí nghiệm so sánh với QCVN 02:2009/BYT và QCVN 09:2008/BTNMT.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung chương 4 tập trung vào 4 nhóm kết quả chính:

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của xã Tiên Hội: Tổng diện tích tự nhiên là 1.095,40 ha (đất lâm nghiệp 119,15 ha chiếm 10,9%; đất chè 310,50 ha chiếm 28,3%; đất lúa 230,53 ha chiếm 21%). Cơ cấu kinh tế năm 2011: nông nghiệp 88%, tiểu thủ công nghiệp - xây dựng 5%, thương mại - dịch vụ 7%. Thu nhập bình quân đạt 16 triệu đồng/người/năm. Đàn trâu bò có 272 con, đàn lợn 1.826 con. Dân số năm 2013 có 6.362 người thuộc 1.678 hộ (tỷ lệ nghèo 10,01%). Xã có 1 trạm y tế đạt chuẩn quốc gia năm 2006; hệ thống giáo dục gồm 3 trường (mầm non 284 trẻ, tiểu học 409 học sinh, THCS 313 học sinh); hệ thống thủy lợi gồm 49,70 km kênh mương và 8 hồ chứa nước; toàn xã có 11 trạm biến áp cấp điện cho 100% thôn.
• Hiện trạng nguồn cấp nước và kết quả phân tích chất lượng nước: Thống kê toàn xã năm 2013 cho thấy giếng đào là nguồn cấp chủ đạo với 1.269 cái (75,63%), giếng khoan có 195 cái (11,62%), nước cấp tập trung từ nhà máy nước trung tâm huyện có 200 hộ (11,92%), và bể chứa nước mưa chỉ có 14 cái (0,83%). Kết quả thử nghiệm 9 mẫu nước tại 3 cụm xóm cho thấy: pH dao động từ 6,48 đến 8,12 (nằm trong ngưỡng cho phép); không có mẫu nào xuất hiện mùi vị lạ; độ cứng dao động 69 - 420 mg/l (mẫu 4 tại xóm Trung La cao nhất đạt 420 mg/l nhưng vẫn nằm trong giới hạn QCVN 09:2008 là 500 mg/l); DO dao động 4,69 - 6,38 mg/l; BOD dao động 0,67 - 3,68 mg/l. Tuy nhiên, chỉ tiêu COD tại mẫu 1 (4,41 mg/l) và mẫu 3 (4,60 mg/l) vượt giới hạn quy định của QCVN 09:2008/BTNMT (4 mg/l), phản ánh tình trạng nhiễm chất hữu cơ do phân bón và nước thải ngấm vào tầng nông. Chỉ tiêu Clorua (Cl⁻) tại mẫu 7 (344 mg/l) và mẫu 8 (364 mg/l) thuộc nguồn nước cấp tập trung vượt ngưỡng QCVN 02:2009/BYT (300 mg/l) và QCVN 09:2008/BTNMT (250 mg/l) do dư lượng clo khử trùng. Chỉ tiêu Fe²⁺ phát hiện tại mẫu 3 (0,002 mg/l), mẫu 4 (0,005 mg/l), mẫu 5 (0,001 mg/l) nhưng đều nằm sâu dưới ngưỡng quy chuẩn.
• Kết quả điều tra ý kiến cộng đồng: Khảo sát 60 hộ gia đình ghi nhận 40 hộ dùng giếng đào (66,67%), 13 hộ dùng giếng khoan (21,67%), 5 hộ dùng nước máy (8,33%) và 2 hộ phải đi mua nước do nước giếng bị đục, nhiều váng bọt (3,33%). Về mức độ ô nhiễm, 31 hộ (51,66%) đánh giá không ô nhiễm, 18 hộ (30%) cho rằng ô nhiễm trung bình, 7 hộ (11,67%) nhận xét ít ô nhiễm, và 4 hộ (6,67% tại xóm Phố Dầu và Bãi Cải) phản ánh nguồn nước bị ô nhiễm nghiêm trọng, xuất hiện mùi tanh và cặn đục không thể sử dụng cho ăn uống.
• Các nhóm giải pháp đề xuất: Tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp bao gồm: thông tin - giáo dục - truyền thông qua đài truyền thanh xã và trường học; giải pháp kinh tế huy động ngân sách lồng ghép và đóng góp ngày công lao động của người dân; giải pháp kỹ thuật - công nghệ cụ thể hóa quy cách xây dựng giếng đào (thành giếng cao tối thiểu 0,8m so với mặt đất, nền lát gạch bê tông có rãnh thoát nước, đáy rải sỏi cát vàng dày 0,2 - 0,4m) và giếng khoan; giải pháp chính sách - pháp luật; và tăng cường quản lý môi trường tại địa phương.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Văn bản tổng kết lại các phát hiện thực nghiệm về chất lượng nước sinh hoạt xã Tiên Hội, nhấn mạnh tính cấp bách của việc kiểm soát ô nhiễm hữu cơ tại nguồn nước giếng đào và tối ưu hóa quy trình clo hóa tại trạm cấp nước máy tập trung. Đồng thời, tác giả đưa ra các kiến nghị đối với chính quyền địa phương nhằm mở rộng mạng lưới nước sạch và tổ chức quản lý rác thải sinh hoạt, bảo vệ các thủy vực trên địa bàn.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp số liệu thực tế về hạ tầng cấp nước và chất lượng các nguồn nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội năm 2013 - 2014. Dữ liệu khảo sát hiện trạng cấp nước toàn xã được tổng hợp như sau:

Loại hình cấp nước	Số lượng (công trình/hộ)	Tỷ lệ (%)
Giếng đào	1.269	75,63
Nước cấp tập trung	200	11,92
Giếng khoan	195	11,62
Bể chứa	14	0,83
Tổng cộng	1.678	100,00

Bộ số liệu phân tích lý hóa tại 9 điểm lấy mẫu đại diện trên địa bàn xã Tiên Hội được đối chiếu trực tiếp với hai quy chuẩn hiện hành:

Chỉ tiêu	Mẫu 1	Mẫu 2	Mẫu 3	Mẫu 4	Mẫu 5	Mẫu 6	Mẫu 7	Mẫu 8	Mẫu 9	QCVN 02:2009/BYT	QCVN 09:2008/BTNMT
Mùi vị	Không	Không	Không	Không	Không	Không	Không	Không	Không	-	-
Độ cứng (mg/l)	110	69	160	420	86	208	90	90	104	350	500
pH	6,48	7,09	7,86	6,64	8,09	7,63	7,38	8,12	7,52	6,0 – 8,5	5,5 – 8,5
DO (mg/l)	5,34	5,10	5,25	4,69	6,04	5,84	6,38	5,29	4,84	-	-
BOD (mg/l)	3,53	2,14	3,68	0,98	0,80	2,06	0,97	0,67	1,30	-	-
COD (mg/l)	4,41	2,68	4,60	1,22	1,06	2,58	1,21	0,84	1,62	-	4,0
Cl⁻ (mg/l)	26,23	78,00	70,19	12,70	60,00	8,60	344,00	364,00	2,41	300	250
Fe²⁺ (mg/l)	KPH	KPH	0,002	0,005	0,001	KPH	KPH	KPH	KPH	0,5	5,0

(Ghi chú: KPH: Không phát hiện; Mẫu 1: Đàm Văn Văn - Đại Quyết; Mẫu 2: Nghiêm Văn Vịnh - Đại Quyết; Mẫu 3: Phan Văn Báo - Phúc Lẩm; Mẫu 4: Trần Thị Lý - Trung La; Mẫu 5: Trần Văn Quân - Trung La; Mẫu 6: Nguyễn Văn Báu - Bãi Cải; Mẫu 7: Lý Thị Phương Thảo - Phố Dầu; Mẫu 8: Nguyễn Thị Loan - Phố Dầu; Mẫu 9: Nguyễn Thị Khuyến - Phố Dầu).

Về kết quả điều tra xã hội học đối với 60 hộ gia đình:

• Tỷ lệ nguồn nước đang sử dụng thực tế: giếng đào chiếm 66,67% (40 hộ), giếng khoan chiếm 21,67% (13 hộ), nước máy chiếm 8,33% (5 hộ), và hình thức khác (mua nước sinh hoạt) chiếm 3,33% (2 hộ).
• Đánh giá của người dân về mức độ ô nhiễm: 31 phiếu đánh giá không ô nhiễm (51,66%), 18 phiếu ô nhiễm trung bình (30,00%), 7 phiếu ít ô nhiễm (11,67%) và 4 phiếu khẳng định ô nhiễm trầm trọng (6,67%). Các hộ ô nhiễm nghiêm trọng tập trung tại xóm Phố Dầu và xóm Bãi Cải.

Đóng góp của khóa luận:

• Cung cấp dẫn liệu thực tế chỉ ra hai vấn đề tồn tại của nguồn nước sinh hoạt tại địa phương: hiện tượng ô nhiễm chất hữu cơ tầng nông tại các giếng đào (thể hiện qua hàm lượng COD vượt ngưỡng ở mẫu 1 và mẫu 3) và vấn đề tồn dư chất khử trùng Clorua vượt tiêu chuẩn tại hệ thống nước máy cấp tập trung (mẫu 7 và mẫu 8).
• Đề xuất các thông số kỹ thuật chuẩn hóa để nâng cấp giếng đào nông thôn: yêu cầu xây thành giếng cao tối thiểu 0,8m bằng gạch hoặc ống bê tông đúc sẵn, đổ bê tông nền giếng kết hợp rãnh thoát nước bẩn ra xa, rải lớp vật liệu lọc sỏi hoặc cát vàng dày 0,2 - 0,4m ở đáy giếng; đồng thời đề xuất ứng dụng mô hình giàn phun mưa, bể lọc chậm và bể lọc hộ gia đình để tách bỏ sắt và chất lơ lửng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Phạm vi thời gian nghiên cứu tương đối ngắn, chỉ thực hiện tập trung từ tháng 01/2014 đến tháng 04/2014 (chuyển giao giữa cuối mùa khô và đầu mùa mưa), do đó chưa phản ánh được sự biến động đầy đủ về chất lượng và trữ lượng nước sinh hoạt qua các chu kỳ thời tiết khác nhau trong năm.
• Quy mô mẫu phân tích trong phòng thí nghiệm còn hạn chế (9 mẫu nước phân tích tại 3 cụm xóm), chưa bao phủ chi tiết chất lượng nước tại toàn bộ 16 xóm thuộc địa bàn xã.
• Các chỉ tiêu phân tích mới dừng lại ở 8 thông số lý hóa cơ bản (mùi vị, độ cứng, pH, DO, BOD, COD, Fe²⁺, Cl⁻). Văn bản chưa tiến hành phân tích các chỉ tiêu vi sinh vật quan trọng (Coliform, E.coli) và các kim loại nặng độc hại khác (As, Pb, Cd, Hg), cũng như chưa phân tích định lượng dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật dù đây là các nguy cơ ô nhiễm lớn được đề cập trong phần khảo sát thực trạng canh tác chè và lúa.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng quan trắc chất lượng nước định kỳ theo cả mùa khô và mùa mưa để đánh giá sự biến đổi nồng độ các chất ô nhiễm theo mùa.
• Tăng cường mật độ lấy mẫu trên toàn bộ 16 xóm của xã Tiên Hội; bổ sung đầy đủ các chỉ tiêu xét nghiệm vi sinh (Coliform, vi khuẩn đường ruột) và phân tích dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất nông nghiệp trong nước ngầm và nước mặt.
• Nghiên cứu, đánh giá sâu về hiệu quả kỹ thuật và chi phí vận hành của các mô hình bể lọc gia đình xử lý nước ngầm nhiễm hữu cơ và quy trình kiểm soát hàm lượng clo dư tại trạm cấp nước sinh hoạt tập trung.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Kỹ thuật Môi trường và Y tế Công cộng: Tài liệu cung cấp ví dụ thực nghiệm về phương pháp kết hợp điều tra phỏng vấn xã hội học cộng đồng với quy trình lấy mẫu, bảo quản mẫu nước ngầm theo TCVN 6000:1995 và phân tích các chỉ tiêu lý hóa cơ bản.
• Cán bộ quản lý môi trường, chính quyền cấp xã và huyện: Báo cáo cung cấp các số liệu hiện trạng cấp nước sạch, tỷ lệ hộ nghèo, hạ tầng y tế - giáo dục và hiện trạng canh tác nông nghiệp của xã Tiên Hội năm 2013 - 2014, làm cơ sở xây dựng kế hoạch cấp nước và vệ sinh môi trường nông thôn mới.
• Người dân và các hộ gia đình khu vực nông thôn: Phần hướng dẫn kỹ thuật cải tạo giếng đào (chiều cao thành giếng $\ge 0,8$m, lớp đệm sỏi cát đáy $0,2 - 0,4$m, kết cấu nền ngăn nước bẩn) cùng nguyên lý vận hành bể lọc chậm, giàn phun mưa là tài liệu thực hành hữu ích để tự cải thiện chất lượng nước sinh hoạt tại chỗ.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu các loại hình cấp nước sinh hoạt của toàn xã Tiên Hội theo số liệu thống kê năm 2013 gồm những loại nào? Theo thống kê năm 2013 của UBND xã Tiên Hội được tác giả trích dẫn, toàn xã có 1.678 công trình/loại hình cấp nước, trong đó giếng đào chiếm đa số với 1.269 cái (tỷ lệ 75,63%), nước cấp tập trung có 200 hộ sử dụng (tỷ lệ 11,92%), giếng khoan có 195 cái (tỷ lệ 11,62%) và bể chứa nước mưa có 14 cái (tỷ lệ 0,83%).

2. Kết quả phân tích chất lượng nước tại 9 điểm lấy mẫu ghi nhận những chỉ tiêu nào vượt ngưỡng quy chuẩn cho phép? Trong 9 mẫu nước phân tích tại phòng thí nghiệm, có hai chỉ tiêu vượt giới hạn cho phép:

• Chỉ tiêu COD vượt ngưỡng quy định 4 mg/l của QCVN 09:2008/BTNMT tại mẫu 1 (4,41 mg/l tại xóm Đại Quyết) và mẫu 3 (4,60 mg/l tại xóm Phúc Lẩm).
• Chỉ tiêu Clorua (Cl⁻) vượt quy chuẩn QCVN 02:2009/BYT (300 mg/l) và QCVN 09:2008/BTNMT (250 mg/l) tại hai mẫu nước cấp tập trung gồm mẫu 7 (344 mg/l) và mẫu 8 (364 mg/l) tại xóm Phố Dầu. Các chỉ tiêu pH, độ cứng và Fe²⁺ ở toàn bộ các mẫu đều nằm trong ngưỡng cho phép.

3. Khảo sát 60 hộ gia đình cho thấy nhận định của người dân về mức độ ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt như thế nào? Kết quả thu thập phiếu điều tra tại 60 hộ gia đình ghi nhận: 31 hộ cho rằng nguồn nước không ô nhiễm (51,66%); 18 hộ nhận định nước bị ô nhiễm trung bình (30,00%); 7 hộ cho rằng ít ô nhiễm (11,67%); và 4 hộ đánh giá nguồn nước bị ô nhiễm trầm trọng (6,67%). Các hộ phản ánh ô nhiễm trầm trọng nằm ở xóm Phố Dầu và xóm Bãi Cải, do nước có hiện tượng đục, mùi tanh, nhiều váng bọt và phải chuyển sang mua nước để ăn uống.

4. Vì sao chỉ tiêu Clorua (Cl⁻) lại tăng cao vượt chuẩn tại các mẫu nước cấp tập trung (mẫu 7 và mẫu 8)? Theo lý giải của tác giả, mẫu 7 và mẫu 8 lấy từ nguồn nước máy cấp tập trung của trạm cấp nước huyện. Clorua trong nước cấp tăng cao do clo được sử dụng làm hóa chất khử trùng trong quy trình xử lý nước. Tùy thuộc vào thời điểm sử dụng nước trong ngày (như sáng sớm hoặc chiều tối khi nhu cầu sử dụng cao, nước chảy mạnh), dư lượng clo khử trùng đưa vào đường ống chưa được kiểm soát và điều tiết tối ưu, dẫn đến hàm lượng clo dư trong nước cấp vượt tiêu chuẩn cho phép.

5. Đề tài đưa ra các yêu cầu kỹ thuật cụ thể nào để người dân cải tạo giếng đào gia đình đạt chuẩn vệ sinh? Tác giả đề xuất quy cách kỹ thuật đối với giếng đào: thành giếng phải được xây bằng gạch hoặc ống bê tông đúc sẵn với chiều cao tối thiểu 0,8m so với mặt đất để chống sụt nở và ngăn nước bẩn mặt đất chảy vào; nền giếng đổ bê tông hoặc lát gạch có bố trí rãnh thoát nước thải dẫn ra xa; đáy giếng rải một lớp sỏi hoặc cát vàng dày từ 0,2 đến 0,4m đóng vai trò lớp lọc cơ học tự nhiên; và trang bị gầu sạch hoặc lắp bơm tay, bơm điện để lấy nước.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Phương Thảo đã phản ánh hiện trạng sử dụng và chất lượng nguồn nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn đầu năm 2014. Kết quả quan trắc thực nghiệm và khảo sát cộng đồng đã chỉ ra các vấn đề môi trường cụ thể, bao gồm tình trạng ô nhiễm chất hữu cơ cục bộ tại các giếng đào tầng nông (COD vượt ngưỡng 4 mg/l) và dư lượng Clorua vượt tiêu chuẩn tại hệ thống nước máy tập trung. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất các giải pháp kỹ thuật cải tạo giếng đào, ứng dụng mô hình lọc nước hộ gia đình kết hợp tuyên truyền giáo dục và nâng cao năng lực quản lý môi trường cấp cơ sở, đáp ứng yêu cầu cung cấp nước sạch phục vụ đời sống dân sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cũng giống như đất và không khí nước là nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng đối với con người và sinh vật trên trái đất. Có thể nói sự sống của con người và mọi sinh vật trên trái đất đều phụ thuộc vào nước. Tài nguyên nước rất phong phú và đa dạng, nước có trữ lượng lớn trên toàn thế giới với ¾ diện tích bề mặt trái đất là các đại dương nhưng tồn tại chủ yếu ở dạng rắn và lượng nước có thể sử dụng cho sinh hoạt lại khá hạn chế. Con người đã từng coi tài nguyên nước là vô hạn, chính vì thế đã sử dụng nước một cách lãng phí, thiếu hiệu quả.

Không những vậy cùng với sự phát triển của xã hội con người sử dụng nước ngày càng nhiều. Tuy nước là nguồn tài nguyên có khả năng tái tạo nhưng với mức độ sử dụng như hiện nay đã đưa nhiều quốc gia vào tình trạng thiếu nước. Vì vậy, để có thể đảm bảo nguồn tài nguyên nước phục vụ cho các hoạt động của con người và để bảo vệ nguồn nước khỏi bị suy thoái, cạn kiệt giúp cho việc quản lý, khai thác, sử dụng có hiệu quả các địa phương, khu vực, các ngành không ngừng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, thông qua đó, mỗi tổ chức cũng như người dân nâng cao nhận thức tầm quan trọng của nước sạch đối với cuộc sống, đồng thời có ý thức đối với hành động, việc làm của mình để không gây thêm sự suy thoái, cạn kiệt đối với nguồn tài nguyên quan trọng này. Tiên Hội là một xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên nền kinh tế còn chậm phát triển, chủ yếu là trồng trọt và chăn nuôi, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn.

Tuy vậy trong thời gian qua cùng với sự phát triển của kinh tế, xã hội thì vấn đề môi trường trên địa bàn xã đang bộc lộ nhiều bất cập. Môi trường đất, môi trường không khí, môi trường nước đang dần bị ô nhiễm kéo theo đó là ô nhiễm nước sinh hoạt. Điều này đã gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sức khỏe của người dân. Nguồn nước dùng cho sinh hoạt tại xã Tiên Hội chủ yếu là nước giếng.

Trên địa bàn có sông Công chảy qua, là 2 một thủy vực rất quan trọng trong việc cấp nước cho sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt cũng như các hoạt động khác. Tuy nhiên do các hoạt đông phát triển kinh tế, hoạt động sản xuất gạch trái phép… bên cạnh đó là một xã thuần nông chủ yếu là trồng trọt và chăn nuôi, do lạm dụng phân bón, hóa chất BVTV, cùng với chất thải chăn nuôi, rác thải, nước thải sinh hoạt chưa được thu gom, xử lý. đã gây ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân trên địa bàn xã. Xuất phát từ thực trạng chung của việc sử dụng nước sinh hoạt của người dân tại các vùng nông thôn, để đánh giá chất lượng nước đang sử dụng tại địa phương, tìm ra những nguyên nhân gây ô nhiễm, qua đó đưa ra một số giải pháp để khắc phục những nguy cơ ô nhiễm, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sạch tại địa phương.

Được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Môi Trường, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Đỗ Thị Lan - Giảng viên khoa Môi trường, trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên. Tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên”.2 Mục đích, yêu cầu và ý nghĩa của đề tài 1.1 Mục đích của đề tài - Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. - Nắm được tình hình sử dụng nước sinh hoạt trên địa bàn xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. - Tìm ra những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước trên địa bàn xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

- Đề xuất một số biện pháp khắc phục, giảm thiểu tình trạng ô nhiễm nước sinh hoạt và cung cấp nước sạch nhằm nâng cao chất lượng nước sinh hoạt, đáp ứng nhu cầu nước sạch của người dân địa phương.Yêu cầu của đề tài - Phản ánh đúng hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Tiên Hội, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. - Đảm bảo tài liệu, số liệu đầy đủ, trung thực, khách quan. - Các mẫu nghiên cứu và phân tích đảm bảo tính khoa học và đại diện cho khu vực nghiên cứu. - Kết quả phân tích các thông số về chất lượng nước chính xác.

- Đảm bảo những kiến nghị, đề nghị đưa ra tính khả thi, phù hợp với điều kiện địa phương. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập: Rèn luyện cho bản thân đức tính tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu. Vận dụng kiến thức đã học vào trong nghiên cứu thực tiễn. - Ý nghĩa trong thực tiễn: Từ kết luận của đề tài giúp ta thấy được hiện trạng môi trường nước sinh hoạt để đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sạch của người dân tại địa phương.

4 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài Khái niệm môi trường Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật. Khái niệm ô nhiễm môi trường Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu tới con người và sinh vật. Nước và một số khái niệm có liên quan * Nguồn nước (Water Resources): là các dạng tích tụ nước tự nhiên hoặc nhân tạo có thể khai thác, sử dụng bao gồm sông, suối, hồ, ao, đầm, biển, các tầng chứa nước dưới đất, mưa, băng, tuyết và các dạng tích tụ nước khác.

* Nước sạch (Clean Water): Nước sử dụng đạt yêu cầu vệ sinh và an toàn sức khỏe theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế. - Nước sạch là nước đảm bảo các yêu cầu sau: + Nước trong, không màu + Không có mùi lạ, không có tạp chất + Không có chứa các chất tan có hại + Không có mầm bệnh. - Các nguồn nước tự nhiên hoặc qua xử lý đạt Tiêu chuẩn nước sạch cho sinh hoạt và ăn uống đều là các nguồn nước sạch, bao gồm: + Nước sạch cơ bản: Là nguồn nước có điều kiện đảm bảo chất lượng nước sạch và được kiểm tra theo dõi chất lượng nước thường xuyên. + Nước sạch quy ước: 5 • Nước máy hoặc nước cấp từ các trạm nước.

• Nước giếng khoan có chất lượng tốt và ổn định. • Nước mưa hứng và trữ sạch. • Nước mặt (nước sông, suối, rạch, ao) có xử lý lắng trong và tiệt trùng. * Nước sinh hoạt: là nước sạch hoặc nước có thể dùng cho ăn, uống, vệ sinh của con người.

* Nguồn nước sinh hoạt: là nguồn nước có thể cung cấp nước sinh hoạt hoặc có thể xử lý thành nước sinh hoạt. * Ô nhiễm nguồn nước là sự biến đổi tính chất vật lý, tính chất hóa học và thành phần sinh học của nước không phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho phép, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. * Suy thoái nguồn nước là sự suy giảm về số lượng, chất lượng nguồn nước so với trạng thái tự nhiên hoặc so với trạng thái của nguồn nước đã được quan trắc trong các thời kỳ trước đó. * Cạn kiệt nguồn nước là sự suy giảm nghiêm trọng về số lượng của nguồn nước, làm cho nguồn nước không còn khả năng đáp ứng nhu cầu khai thác, sử dụng và duy trì hệ sinh thái thủy sinh.

* Phát triển tài nguyên nước: là biện pháp nhằm nâng cao khả năng khai thác sử dụng bền vững TNN và nâng cao giá trị TNN. * Bảo vệ tài nguyên nước: Là biện pháp nhằm phòng chống suy thoái, cạn kiệt nguồn nước, bảo đảm an toàn nguồn nước và bảo vệ khả năng phát triển TNN (Dư Ngọc Thành 2012) [4]. Cơ sở thực tiễn Vai trò của nước Nước tham gia vào thành phần cấu trúc sinh quyển, điều hòa các yếu tố khí hậu, đất đai và sinh vật. Nước còn đáp ứng những nhu cầu của con người 6 trong sinh hoạt hàng ngày, tưới tiêu cho nông nghiệp, sản xuất công nghiệp, sản xuất điện năng và tạo ra nhiều cảnh quan đẹp.

Nước là nguồn tài nguyên tái tạo, bao phủ ¾ bề mặt Trái đất. Trong đó nước biển chiếm 97 %, nước ao, hồ, sông, suối và nước ngầm chỉ chiếm 1% nhưng lại là nguồn nước quan trọng đối với con người là nguồn cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất công- nông –ngư nghiệp. Nói đến sự sống là nói đến nước nó là nhu cầu cơ bản của mọi sự sống trên Trái đất và cần thiết cho các hoạt động kinh tế - xã hội của loài người. Nước rất quan trọng và cần thiết đối với chúng ta.

Ở những nước phát triển mỗi người cần 100 – 200 lít nước sạch mỗi ngày, còn ở các nước chậm phát triển tối thiểu cũng cần 40 – 50 lít nước sạch dùng cho sinh hoạt. Mức trung bình để đảm bảo cho sinh hoạt của mỗi người khoảng 60 – 80 lít mỗi ngày. Trong đó chỉ khoảng 3 – 3,5 lít nước sạch dùng cho ăn uống. Ở đâu có nước ở đó có sự sống [7].

* Đối với cơ thể con người Nước có vai trò đặc biệt quan trọng với cơ thể, con người có thể nhịn ăn được vài ngày, nhưng không thể nhịn uống nước. Đối với cơ thể nước còn quan trọng hơn cả chất đạm, chất béo, chất đường và muối khoáng. Nước chiếm khoảng 70% trọng lượng cơ thể, 65-75% trọng lượng cơ, 50% trọng lượng mỡ, 50% trọng lượng xương. Nước tồn tại ở hai dạng: nước trong tế bào và nước ngoài tế bào.

Nước ngoài tế bào có trong huyết tương máu, dịch limpho, nước bọt. Huyết tương chiếm khoảng 20% lượng dịch ngoài tế bào của cơ thể (3-4 lít). Nước tham gia vào việc hình thành các dịch tiêu hóa, giúp cơ thể hấp thụ các chất dinh dưỡng cũng như tạo thành các chất lỏng trong cơ thể, thúc đẩy quá trình trao đổi chất. Nước đóng vai trò quan trọng để các phản ứng hóa học và sự trao đổi chất diễn ra không ngừng trong cơ thể.

Nước là một dung môi, nhờ đó tất cả các chất dinh dưỡng được đưa vào cơ thể, sau đó được chuyển vào máu dưới dạng dung dịch nước. Nước còn giúp các phế nang luôn ẩm ướt, có lợi cho việc hô hấp.