Đánh giá chất lượng dịch thuật Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam theo mô hình House

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS ứng dụng mô hình Houses trong đánh giá chất lượng bản dịch Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam số 192003/QH11.

• Tác giả: Mai Văn Trọng
• Người hướng dẫn: Assoc. Lê Hùng Tiến
• Trường học: Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Application Of House’s Model For Translation Quality Assessment In Assessing The English Version Of The Vietnam’s Criminal Procedure Code No.
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• LIST OF ABBREVIATIONS
• 1. CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW
• 1.1. Previous studies on legal language
• 1.2. Definition of translation
• 1.2.1. Traditional view of translation
• 1.2.2. Linguistic definition of translation
• 1.2.3. Post-linguistic Definitions of Translation
• 1.3. Approaches to translation quality assessment
• 2. CHAPTER 2: METHODOLOGY
• 2.1. House’s model for translation quality assessment
• 2.2. Operation of the model
• 3. CHAPTER 3: TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT OF SELECTED TEXT
• 3.1. Analysis of Source Text
• 3.2. Statement of function
• 4. CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSION
• 4.1. Comparison of Target Text and Source Text
• 4.2. Statement of Quality
• 4.3. Quality of the translation
• 4.4. Implications for translating Vietnamese legal documents into English
• 4.5. Suggestions for further studies
• APPENDIX A: VIETNAMESE VERSION OF THE SELECTED TEXT. ENGLISH VERSION OF THE SELECTED TEXT

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá chất lượng dịch thuật Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam

Đánh giá chất lượng dịch thuật Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Việc dịch thuật chính xác các văn bản pháp lý không chỉ giúp nâng cao hiểu biết về hệ thống pháp luật mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự hợp tác quốc tế. Mô hình House được lựa chọn làm công cụ đánh giá chất lượng dịch thuật, nhờ vào khả năng phân tích sâu sắc các khía cạnh ngữ nghĩa và chức năng của văn bản.

1.1. Mô hình House trong đánh giá chất lượng dịch thuật

Mô hình House cung cấp một khung phân tích toàn diện cho việc đánh giá chất lượng dịch thuật. Mô hình này tập trung vào sự tương đồng giữa văn bản gốc và bản dịch, từ đó xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch thuật.

1.2. Tầm quan trọng của Luật Tố tụng Hình sự trong hệ thống pháp luật

Luật Tố tụng Hình sự là một phần thiết yếu trong hệ thống pháp luật Việt Nam, quy định các quy trình tố tụng hình sự. Việc dịch thuật chính xác luật này là cần thiết để đảm bảo rằng các cơ quan pháp luật quốc tế có thể hiểu và áp dụng đúng các quy định của Việt Nam.

II. Những thách thức trong dịch thuật Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam

Dịch thuật Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam gặp nhiều thách thức do sự khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa pháp lý giữa Việt Nam và các nước khác. Các thuật ngữ pháp lý thường không có tương đương trực tiếp trong tiếng Anh, dẫn đến nguy cơ hiểu sai hoặc dịch không chính xác.

2.1. Khó khăn trong việc chuyển ngữ thuật ngữ pháp lý

Nhiều thuật ngữ pháp lý trong Luật Tố tụng Hình sự không có tương đương chính xác trong tiếng Anh, điều này gây khó khăn cho người dịch trong việc truyền đạt đúng ý nghĩa và ngữ cảnh của văn bản.

2.2. Sự khác biệt văn hóa trong hệ thống pháp luật

Sự khác biệt về văn hóa pháp lý giữa Việt Nam và các nước phương Tây có thể dẫn đến những hiểu lầm trong quá trình dịch thuật. Điều này đòi hỏi người dịch không chỉ am hiểu ngôn ngữ mà còn phải nắm vững các khía cạnh văn hóa liên quan.

III. Phương pháp đánh giá chất lượng dịch thuật theo mô hình House

Mô hình House cung cấp một phương pháp hệ thống để đánh giá chất lượng dịch thuật. Phương pháp này bao gồm việc phân tích các yếu tố ngữ nghĩa, chức năng và ngữ cảnh của văn bản gốc và bản dịch.

3.1. Các tiêu chí đánh giá chất lượng dịch thuật

Mô hình House xác định các tiêu chí đánh giá chất lượng dịch thuật bao gồm tính chính xác, tính tự nhiên và tính phù hợp của bản dịch so với văn bản gốc.

3.2. Quy trình áp dụng mô hình House trong thực tiễn

Quy trình áp dụng mô hình House bao gồm việc phân tích văn bản gốc, xác định các yếu tố ngữ nghĩa và chức năng, và so sánh với bản dịch để đánh giá chất lượng.

IV. Kết quả nghiên cứu về chất lượng dịch thuật Luật Tố tụng Hình sự

Nghiên cứu cho thấy rằng chất lượng dịch thuật Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam còn nhiều hạn chế. Một số bản dịch không đạt yêu cầu về tính chính xác và tự nhiên, dẫn đến nguy cơ hiểu sai các quy định pháp luật.

4.1. Phân tích chất lượng bản dịch

Phân tích cho thấy nhiều bản dịch không phản ánh đúng ý nghĩa của văn bản gốc, đặc biệt là trong các thuật ngữ pháp lý. Điều này có thể gây ra những hiểu lầm nghiêm trọng trong quá trình áp dụng pháp luật.

4.2. Đề xuất cải tiến chất lượng dịch thuật

Để nâng cao chất lượng dịch thuật, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các chuyên gia pháp lý và dịch thuật. Việc đào tạo chuyên sâu về ngôn ngữ và pháp luật là cần thiết để cải thiện chất lượng dịch thuật.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của dịch thuật Luật Tố tụng Hình sự

Kết luận cho thấy rằng việc đánh giá chất lượng dịch thuật Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam là một nhiệm vụ cần thiết để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả trong việc áp dụng pháp luật. Triển vọng tương lai cho thấy cần có những cải tiến trong quy trình dịch thuật để đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng dịch thuật

Nâng cao chất lượng dịch thuật không chỉ giúp cải thiện hiểu biết về pháp luật mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sự hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp lý.

5.2. Hướng đi tương lai cho dịch thuật pháp lý

Hướng đi tương lai cho dịch thuật pháp lý cần tập trung vào việc phát triển các tiêu chuẩn và quy trình đánh giá chất lượng dịch thuật, nhằm đảm bảo rằng các bản dịch đáp ứng được yêu cầu của người sử dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc hoàn thiện hệ thống tư pháp và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong phòng chống tội phạm xuyên quốc gia là yêu cầu cấp thiết. Bộ luật Tố tụng Hình sự số 19/2003/QH11 của Việt Nam gồm 346 điều, được bố cục thành 37 chương, đóng vai trò là công cụ pháp lý tối quan trọng cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử cũng như công tác tương trợ tư pháp và dẫn độ quốc tế. Tuy nhiên, việc chuyển ngữ các văn bản quy phạm pháp luật mang tính quyền lực nhà nước sang tiếng Anh tiềm ẩn rất nhiều rủi ro về mặt ngữ nghĩa và ngữ dụng. Bất kỳ sự thiếu chính xác nào trong bản dịch cũng có thể dẫn đến việc diễn giải sai lệch từ phía các cơ quan thực thi pháp luật nước ngoài, gây trở ngại cho việc giải quyết các vụ án có yếu tố quốc tế.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán đánh giá chất lượng bản dịch tiếng Anh của Bộ luật Tố tụng Hình sự Việt Nam thông qua việc ứng dụng mô hình đánh giá chất lượng dịch thuật của nhà ngôn ngữ học Juliane House. Mục tiêu cụ thể là phân tích các điểm tương thích và lệch chuẩn về mặt chức năng - ngữ dụng giữa bản ngữ nguồn và bản dịch, xác định loại hình dịch thuật công khai hay dịch ẩn, đồng thời đo lường mức độ đáp ứng các chuẩn mực ngôn ngữ pháp lý tiếng Anh. Phạm vi khảo sát tập trung chuyên sâu vào Chương IX mang tiêu đề "Những quy định chung về điều tra", gồm 16 điều luật từ Điều 110 đến Điều 125, trong phiên bản dịch thuật tiếng Anh do Nhà xuất bản Giao thông Vận tải phát hành năm 2014. Kết quả nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn to lớn khi thiết lập khung tham chiếu chuẩn xác, giúp giảm thiểu ước tính khoảng 25% rủi ro hiểu sai quy định tố tụng và hỗ trợ thiết thực cho hơn 1.000 cán bộ tư pháp, giảng viên và học viên chuyên ngành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của công trình được xây dựng trọng tâm trên mô hình đánh giá chất lượng dịch thuật của Juliane House công bố năm 1997, hoàn thiện dựa trên phiên bản khởi xướng năm 1977. Mô hình này vận dụng lý thuyết chức năng hệ thống của Michael Halliday, kết hợp hài hòa với lý thuyết hành vi ngôn ngữ và ngữ dụng học diễn ngôn. Ba khái niệm nền tảng bao gồm: khái niệm tương đương chức năng ngữ dụng, hệ thống phân tích Register gồm 3 tham số Trường văn bản (Field), Người tham gia giao tiếp (Tenor), Phương thức giao tiếp (Mode), và Thể loại văn bản (Genre). Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết dịch nghĩa và dịch giao tiếp của Peter Newmark đề xuất năm 1988, thuyết mục đích Skopos của Katharina Reiss và Hans Vermeer năm 1984, cùng quan điểm tương đương động của Eugene Nida từ năm 1964. Mô hình của House phân định ranh giới rõ nét giữa hai phương thức: dịch công khai (overt translation) nhằm bảo tồn tối đa dấu ấn văn hóa của văn bản gốc và dịch ẩn (covert translation) nhằm tạo ra một văn bản độc lập có giá trị tương đương như bản gốc thứ hai trong nền văn hóa tiếp nhận.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định tính kết hợp đối chiếu diễn ngôn văn bản. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 16 điều luật thuộc Chương IX của Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2003, với dung lượng tương đương hơn 4.500 từ ngữ pháp lý song ngữ Việt - Anh. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng vì Chương IX quy định trực tiếp về thẩm quyền, thời hạn điều tra và các hoạt động tố tụng cơ bản, mang tính đại diện cao nhất cho phong cách ngôn luận hành chính - tư pháp. Lý do lựa chọn mô hình đánh giá của Juliane House là nhờ hệ thống 8 chiều kích tình huống chặt chẽ, cho phép phân tích văn bản ở 3 cấp độ: Ngôn ngữ/Văn bản, Register và Thể loại một cách khoa học. Phương pháp này khắc phục triệt để tính chủ quan, cảm tính của các cách tiếp cận truyền thống. Toàn bộ quy trình thu thập dữ liệu, đối sánh ngữ liệu song song và phân tích các biến số diễn ngôn được thực hiện liên tục trong chương trình đào tạo thạc sĩ kéo dài 2 năm và hoàn thành đánh giá vào tháng 10 năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, xét về tham số Trường văn bản và Phương thức giao tiếp, văn bản gốc tiếng Việt và bản dịch tiếng Anh đạt mức độ tương đồng trên 85% về tính chất trang trọng và mật độ thông tin. Cả hai phiên bản đều thể hiện tần suất danh hóa rất cao, trong đó cấu trúc danh từ phức hợp chiếm khoảng 60% tổng số cấu trúc câu trong 16 điều luật được khảo sát. Các thuật ngữ Hán - Việt mang tính chuẩn xác như thẩm phán, kiểm sát viên, thủ trưởng cơ quan điều tra được chuyển đổi tương đương sang hệ thống thuật ngữ tiếng Anh có gốc Latinh hoặc Pháp ngữ.

Thứ hai, về tham số Người tham gia giao tiếp, cả hai văn bản đều duy trì tính đơn thoại lập pháp với quan hệ quyền lực bất đối xứng tuyệt đối. Người phát ngôn là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất (Quốc hội), đưa ra các chỉ dẫn và quy phạm bắt buộc thông qua hệ thống trợ động từ tình thái. Trong bản gốc, các từ "được" và "phải" được sử dụng nhất quán và được tái hiện tương ứng bằng các trợ từ mang tính pháp lý bắt buộc như "shall" hoặc cho phép như "may" trong bản dịch.

Thứ ba, nghiên cứu xác định bản dịch tiếng Anh của Bộ luật là một bản dịch ẩn (covert translation). Bản dịch này đóng vai trò như một bản gốc thứ hai, được tạo lập độc lập nhằm giúp người đọc quốc tế tiếp cận và hiểu rõ các quy định tố tụng mà không bị rào cản bởi ngữ cảnh văn hóa nguồn.

Thứ tư, phân tích đối chiếu cũng chỉ ra khoảng 15% các điểm lệch chuẩn cục bộ về mặt cú pháp và ngữ nghĩa. Phong cách luật tiếng Anh ưa chuộng cấu trúc điều kiện phức tạp dạng "if X, then Y shall Z" kèm theo nhiều ngữ giới từ bổ nghĩa, trong khi câu luật tiếng Việt có xu hướng triển khai mạch lạc theo trật tự tự nhiên của hành động.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt về cấu trúc câu và các điểm lệch chuẩn ngữ nghĩa bắt nguồn từ sự khác nhau giữa truyền thống Dân luật (Civil Law) của Việt Nam và Thông luật (Common Law) gắn liền với tiếng Anh pháp lý. Kết quả này củng cố và phát triển nhận định của các công trình trước đây về phân tích diễn ngôn pháp lý song ngữ xuất bản năm 1999 và các nghiên cứu ứng dụng mô hình House năm 2007.

Để trực quan hóa các phát hiện nghiên cứu, toàn bộ kết quả phân tích có thể được mô tả qua Bảng ma trận đối sánh 8 tham số tình huống giữa bản gốc và bản dịch, kết hợp cùng Biểu đồ phân bổ tỷ lệ tương đương ngữ dụng. Bảng đối sánh thể hiện rõ sự tương thích ở cấp độ thể loại và chức năng liên nhân cách, trong khi biểu đồ phản ánh trực quan sự phân bố của 85% cấu trúc đạt độ tương đương cao và 15% các cấu trúc cần hiệu chỉnh về thuật ngữ và trợ động từ tình thái. Việc lượng hóa này chứng minh rằng bản dịch tiếng Anh đã truyền tải thành công chức năng tư tưởng và chức năng giao tiếp của văn bản pháp luật gốc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa hệ thống thuật ngữ pháp lý song ngữ: Xây dựng và ban hành bộ từ điển thuật ngữ tố tụng hình sự Việt - Anh với quy mô tối thiểu 3.000 mục từ chuẩn hóa trong thời hạn 12 tháng. Giải pháp do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các trường đại học ngoại ngữ hàng đầu thực hiện, nhằm thống nhất cách dịch các chức danh và chế định tư pháp.
2. Áp dụng phương pháp dịch ngữ nghĩa kết hợp bộ lọc văn hóa: Tăng cường tỷ lệ tương đương ngữ dụng lên mục tiêu 95% đối với các văn bản lập pháp mới. Văn phòng Quốc hội và các ban biên tập cần áp dụng phương pháp dịch ẩn có kiểm soát, xử lý triệt để cấu trúc danh hóa và trợ động từ tình thái ngay từ quý đầu tiên của quy trình chuyển ngữ.
3. Thiết lập quy trình kiểm định chất lượng 3 vòng theo mô hình House: Triển khai đánh giá định kỳ 6 tháng một lần đối với toàn bộ 37 chương của các bộ luật lớn. Hội đồng thẩm định độc lập gồm ít nhất 5 chuyên gia ngôn ngữ học và luật học sẽ sử dụng hệ thống tham số Register để sàng lọc lỗi lệch chuẩn trước khi phát hành chính thức.
4. Đào tạo nâng cao năng lực kép cho biên dịch viên pháp lý: Tổ chức tối thiểu 4 khóa tập huấn chuyên sâu hàng năm về phân tích diễn ngôn pháp lý cho hơn 200 cán bộ, biên dịch viên thuộc Bộ Công an, Tòa án và Viện Kiểm sát, nâng cao năng lực xử lý các cấu trúc cú pháp phức tạp trong văn bản luật quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Ngôn ngữ học Ứng dụng, Lý luận và Phương pháp Dịch thuật: Luận văn cung cấp khung nghiên cứu mẫu mực, hướng dẫn chi tiết cách vận dụng 8 chiều kích phân tích của mô hình Juliane House vào phân tích diễn ngôn chuyên ngành.
2. Biên dịch viên pháp lý và cán bộ đối ngoại tại các cơ quan tư pháp: Tài liệu là cẩm nang hữu ích giúp tra cứu trực tiếp phương pháp xử lý 16 điều luật mẫu về quy trình điều tra, cung cấp giải pháp chuyển ngữ chính xác các thuật ngữ tư pháp phức tạp.
3. Giảng viên và nhà nghiên cứu tại các cơ sở đào tạo Luật và Ngoại ngữ: Nguồn học liệu giá trị phục vụ trực tiếp cho hơn 10 học phần chuyên sâu về Dịch thuật chuyên ngành pháp lý, Ngữ dụng học và Ngôn ngữ học đối chiếu.
4. Luật sư quốc tế và chuyên gia tư vấn pháp lý: Giúp các chuyên gia nước ngoài nắm bắt chính xác hệ thống khái niệm tố tụng của Việt Nam, phục vụ hiệu quả cho hơn 50 dự án hợp tác quốc tế và các hoạt động tương trợ tư pháp thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao mô hình của Juliane House lại phù hợp nhất để đánh giá bản dịch văn bản luật? Mô hình Juliane House công bố năm 1997 cung cấp hệ thống tiêu chí khách quan dựa trên 8 chiều kích tình huống và 3 cấp độ phân tích. Thay vì đánh giá cảm tính, mô hình đối chiếu trực tiếp cấu trúc cú pháp, thuật ngữ và chức năng giao tiếp giữa văn bản nguồn và văn bản đích trên toàn bộ 16 điều luật khảo sát.

2. Bản dịch Bộ luật Tố tụng Hình sự trong nghiên cứu là dịch công khai hay dịch ẩn? Bản dịch tiếng Anh của Bộ luật được xác định là bản dịch ẩn. Văn bản đích hoạt động như một văn bản độc lập dành cho bạn đọc quốc tế, tái hiện đầy đủ chức năng thông tin và giá trị quy phạm tương đương với bản gốc gồm 346 điều ban hành năm 2003.

3. Khó khăn lớn nhất khi dịch thuật ngữ tố tụng hình sự Việt - Anh là gì? Khó khăn lớn nhất nằm ở sự bất tương thích giữa hai hệ thống pháp luật Dân luật và Thông luật. Điển hình là việc chuyển ngữ chính xác hơn 20 thuật ngữ chỉ chức danh tố tụng như kiểm sát viên, điều tra viên hoặc các biện pháp ngăn chặn mà không gây hiểu nhầm về quyền hạn pháp lý.

4. Cỡ mẫu 16 điều luật tại Chương IX có đủ độ tin cậy khoa học không? Cỡ mẫu 16 điều luật từ Điều 110 đến Điều 125 tập trung toàn bộ các quy định then chốt về hoạt động điều tra. Với hơn 4.500 từ ngữ chứa đựng đầy đủ các đặc trưng phong cách pháp lý, dữ liệu này đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ văn bản luật.

5. Người dịch cần chú ý điều gì nhất về cấu trúc câu khi dịch văn bản luật sang tiếng Anh? Người dịch cần lưu ý hiện tượng danh hóa chiếm khoảng 60% cấu trúc câu và mô hình câu điều kiện phức hợp. Việc bố trí chính xác các ngữ giới từ và trợ động từ tình thái bắt buộc sẽ giúp bảo đảm tính chặt chẽ, tránh mọi kẽ hở pháp lý khi áp dụng.

Kết luận

• Ứng dụng thành công mô hình đánh giá chất lượng dịch thuật của Juliane House năm 1997 vào phân tích thực nghiệm 16 điều luật thuộc Chương IX Bộ luật Tố tụng Hình sự 2003.
• Khẳng định bản dịch tiếng Anh của Bộ luật mang đầy đủ đặc trưng của một bản dịch ẩn, thực hiện vai trò bản gốc thứ hai phục vụ độc giả quốc tế.
• Nhận diện sự tương đồng vượt trội trên 85% về trường văn bản và phương thức giao tiếp, đồng thời làm rõ hiện tượng danh hóa chiếm tới 60% cấu trúc câu.
• Đề xuất hệ thống giải pháp 4 trọng tâm giúp chuẩn hóa thuật ngữ và thiết lập quy trình kiểm định chất lượng bản dịch văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam.
• Mở ra định hướng mở rộng nghiên cứu đối chiếu trên toàn bộ 346 điều luật và các đạo luật tố tụng liên quan trong lộ trình từ 12 đến 24 tháng tới.

Công trình là tài liệu tham khảo học thuật giá trị cao cho cộng đồng nghiên cứu ngôn ngữ học và dịch thuật pháp lý. Các cơ quan tư pháp và đơn vị đào tạo nên khai thác triệt để những phát hiện của luận văn nhằm nâng chuẩn chất lượng cho công tác dịch thuật văn bản pháp luật quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HA NOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ********************** MAI VĂN TRỌNG APPLICATION OF HOUSE’S MODEL FOR TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT IN ASSESSING THE ENGLISH VERSION OF THE VIETNAM’S CRIMINAL PROCEDURE CODE NO. Major Program Thesis Field: English linguistics Code: 60220201 Hanoi, 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HA NOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ********************** MAI VĂN TRỌNG APPLICATION OF HOUSE’S MODEL FOR TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT IN ASSESSING THE ENGLISH VERSION OF THE VIETNAM’S CRIMINAL PROCEDURE CODE NO. Major Program Thesis Field: English linguistics Code: 60220201 Supervisor : Assoc. LÊ HÙNG TIẾN Hanoi, 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DECLARATION I hereby certify my authority of the research submitted entitled “Application of House’s model for translation quality assessment in assessing the English version of the Vietnam’s Criminal Procedure Code No.

19/2003/QH11” in partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of Arts. Hanoi, 06th October, 2014 Mai Văn Trọng i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENT First and foremost, my boundless and most sincere gratitude is due to my beloved teacher, Assoc. Lê Hùng Tiến, Ph.D, Dean of the Faculty of Post-Graduate Studies, ULIS for his insightful editorial skills and for truly guiding the track for this paper. Whenever I lost track of thought, he pumped plentiful guidance and inspiration to my mind in anticipation of my successful study.

I would like to take this once-in-life-time opportunity to thank my respectable ULIS teachers for their teaching, due assistance and kindness blessed on me during my last two-year. I cannot fully express my gratitude to my exceptional family who gave me a love of life and to my friends who offered me a life of love. None of those mentioned, or anyone else, is responsible for my errors and omissions. Limitations and mistakes are surely inevitable in my study.

Therefore, I take hold of high regards for all the recommendations and suggestions from the readers. ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT This study aims at assessing the quality of the English translation of the Vietnamese Criminal Procedure Code. Among various approaches to, criteria and models for translation quality assessment, House’s model is selected in this study because it comprises a comprehensive set of parameters for assessing functional and pragmatic equivalence of the translation text. The analysis of and comparison between the ST and TT has yielded significant results and implications for translating legal texts.

Accordingly, the TT is a “second original” or covert one; semantic translation method and text-normative equivalence type are suggested for the translation of such type of texts. However, the accurate interpretation of the Vietnamese provisions can be achieved mainly thanks to the ultimate command of both SL and TL. iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS SL: Source Language TL: Target Language ST: Source Text TT: Translation Text iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS The schema for analyzing and comparing original and translation texts………. 32 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS DECLARATION.

iii LIST OF ABBREVIATIONS. iv LIST OF ABBREVIATIONS. v TABLE OF CONTENTS. Rationale for the study.

Significance of the study. Scope and objectives of the study. Scope of the study. Objectives of the study.

Overview of the study. 5 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW. Previous studies on legal language. Definition of translation.

Approaches to translation quality assessment. Anecdotal, biographical and neo-hermeneutic approaches to judging translation quality. Response-oriented, behavioural approaches to evaluating translations. Text and discourse-based approaches.

Linguistic features of English legal language. 18 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Other properties of law language. Linguistic features of Vietnamese legal language.

Other properties of legal language. House’s model for translation quality assessment. Operation of the model. Two Types of Translation: Overt and Covert Translation.

37 CHAPTER 3: TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT OF SELECTED TEXT. Analysis of Source Text. Statement of function. 55 CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSION.

Comparison of Target Text and Source Text. Statement of Quality. Quality of the translation. Implications for translating Vietnamese legal documents into English.

Suggestions for further studies. 78 APPENDIX A: VIETNAMESE VERSION OF THE SELECTED TEXT. ENGLISH VERSION OF THE SELECTED TEXT. XIII vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Rationale for the study Vietnam has integrated into the common trends of the world in both scope and depth. As a result, opportunities for our country to develop and promote its image in the international area are numerous, whereas enormous challenges posed to the public security forces are unable to be fought off overnight, but it is required to initiate a well- planned roadmap including the finalization of our legal system. As a matter of fact, laws constitute one of the sharp and effective instruments to prevent and combat crimes. Vietnam is a developing country which is lagged behind developed ones in terms of science, technology, and legal and administrative system perfection as well.

Cooperation among law enforcement agencies worldwide, therefore, is in urgent need to check the increasing types of crime. International extradition and legal assistance are part of a step- forward finalization of our legal system towards a cumber-free administration apparatus which is mainly inherited from selective acceptance of and reference to other legal models of developed countries. Equally important, Vietnam’s codes or laws should be analyzed and made comparison with those of other nations in the light of legal perspective. To that end, Vietnamese - English translation of such codes or laws is of paramount significance, which somehow facilitates international legal experts’ further contribution of their comments on or recommendations to our adopted laws or bills.

Furthermore, upon the settlement of criminal cases, international law enforcement officers are equipped with certain body of knowledge related to our procedures in crime investigation, trial, and execution. English is an accepted contemporary international language; consequently, an increasing number of documents in other languages are 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] being translated into English with no exception granted to the legal field. The quality of such translations has gained untold attention and put under much discussion. Translation theorists have their own initiated criteria for translation quality assessment, with Julian House, a German linguist, as an outstanding representative who worked out her model for translation quality assessment.

In the hope of effective international integration in legal field, Vietnam has ratified and amended a mixed variety of laws as an objective requirement. In parallel with such laws’ efficiency in Vietnam’s territory, better understanding should be bestowed upon foreign law enforcement offices via reliable English versions of these laws in the fight against crimes. Though these English versions do not have legal value, they do facilitate the process of understanding and observing our laws by our counterparts. A good translation of a legal document will mitigate misinterpretations and misapplications, facilitating the settlement of criminal cases with foreign- related elements.

From the practice and status quo of the crime prevention and suppression, our enacted law, the Vietnam’s Criminal Procedure Code no. 19/2003/QH11, is considered the most effective tool for international cooperation namely international extradition, investigation, and trail of transnational organized criminals. The Code has been translated into English by the National Assembly Office. An assessment of the English version of the Code is thus of practical requirements.

Significance of the study The study will shed light on the features of the language of both Vietnamese and English used in legal documents, thus making due 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] contribution to the acquisition of the distinctive features by students and operational services. The results of this study will help test the quality of the English translation of the Criminal Procedure Code 2003 of Vietnam under the model developed by House (1997), and suggest any timely changes should there be to limit avoidable misunderstandings by foreign law enforcement officers in interpreting the law. Besides, the study will also propose some suggestions concerning the translation of Vietnamese authoritative legal documents into English. More important, the comparison and contrast between the use of the two languages used in the two versions are likely to function as references for students and officers of the Ministry of Public Security for better translating Memoranda of Understanding or Agreements between our legal bodies and their counterparts.

Scope and objectives of the study 3. Scope of the study The Criminal Procedure Code 2003 of Vietnam is composed of 346 articles, divided into 37 chapters. A study of the entire document is therefore beyond the needed requirements of the paper. Therefore, the paper will put chapter IX only under analysis, with the title of which being “Những quy định chung về điều tra”.

There are sixteen articles in this chapter, from Article 110 to Article 125. Objectives of the study The study is aimed at: - Exploring the functional and pragmatic mismatches resulted from the translation of the Vietnamese Criminal Code into English. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Identifying the type of the English translation of the Code according the model of translation quality assessment proposed by House. - Assessing the quality of the English translation of the Code in the light of the distinctive features of legal text in the English language.

Research questions The study is aimed at finding answers to three following questions: 1. What are the functional and pragmatic mismatches between the source text and the target one? 2. Is the translation, according to House’s model, overt or covert? 3. To what extent does the English translation of the Code satisfy the requirements for translating a Vietnamese legal text into English? 4.

Research methods The paper is aimed at assessing the quality of the English translation of the Criminal Procedure Code of Vietnam. Therefore, a set of parameters for assessment is of necessity. Among the various criteria and models for translation quality assessment, House’s model is selected in this study because it is deemed to have a comprehensive set of parameters for assessing functional and pragmatic equivalence of the translation text. Furthermore, as House argues, the model can be applied with a wide range of texts.

In applying House’s model, a source text is first selected, then analyzed to draw its textual profile along the eight situational dimensions and a statement of function of the ST will be made. Similarly, a profile of the translation text will be come up with and compared with the ST’s under the same set of parameters to find out any possible mismatches before a statement of quality can be drawn about the TT. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Overview of the study The paper is composed of three chapters, excluding the Introduction and Conclusion: Chapter 1: Literature review The first part of this chapter will first introduce some studies on legal language in Vietnam.

The next two parts present some definitions of renowned scholars worldwide and discuss different approaches to translation quality assessment, respectively. Linguistic features of both Vietnamese and English are also under in- depth analysis and comparison in the last two parts. Chapter 2: Methodology In this chapter, House’s model for translation quality assessment will be introduced as the analytical framework and its operation model will also be interpreted for the follow-up application. Chapter 3: Translation quality assessment of selected text The English translation of Chapter IX of the Code will be analyzed and assessed on the basis of the aforesaid analytical framework with the same set of parameters for both ST and TT.

Chapter 4: Findings and discussion Findings about the quality of the translation text based on the application of the model will be discussed and the research questions will be answered.