Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ĐÁNH GIÁ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở CẤP HUYỆN 1. Tổng quan về cải cách hành chính ở cấp huyện 1. Khái niệm cải cách hành chính “Cải cách” có nghĩa là “sửa đổi những bộ phận cũ không hợp lý cho thành mới, đáp ứng yêu cầu của tình hình khách quan” [21, tr.31], theo cách hiểu chung nhất, cải cách là những thay đổi có tính hệ thống và có mục đích nhằm làm cho một hệ thống hoạt động tốt hơn. Cải cách hành chính là thuật ngữ được sử dụng để chỉ quá trình cải biến có kế hoạch cụ thể để đạt mục tiêu hoàn thiện một hay một số nội dung của nền hành chính nhà nước (như thể chế, cơ cấu tổ chức, cơ chế vận hành, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, công chức…) nhằm xây dựng nền hành chính công đáp ứng yêu cầu của một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả và hiện đại [8, tr.
Sự cần thiết phải cải cách hành chính 1. Khách quan Một là, quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có ảnh hưởng sâu rộng đến tất cả các quốc gia trong đó có cả Việt Nam; Hai là, quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đòi hỏi bộ máy hành chính của các quốc gia phải vận động nhanh nhạy hơn để tăng cường khả năng cạnh tranh của các quốc gia trong quá trình hội nhập và phân công lao động mang tính toàn cầu; Ba là, khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ ảnh hưởng tới mọi mặt của đời sống xã hội, trong đó có hoạt động quản lý [8, tr. Chủ quan Một là, chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước và sự phân công, phân cấp trong bộ máy hành chính chưa thật sự rõ ràng; thể chế chưa đồng bộ; thủ tục hành chính còn rườm rà; phương pháp quản lý hành chính chưa thông suốt; sử dụng và quản lý nguồn tài chính công còn lãng phí và kém hiệu quả; đội ngũ cán bộ, công chức còn yếu về năng lực chuyên môn, chưa tuân thủ nghiêm ngặt kỷ luật, kỷ cương 9 hành chính; Hai là, đòi hỏi của công dân và xã hội đối với nhà nước ngày càng cao đặt ra yêu cầu nhà nước phải phát huy dân chủ, thu hút sự tham gia của người dân vào quản lý nhà nước và phải công khai, minh bạch các hoạt động của mình [8, tr. Nội dung cải cách hành chính ở cấp huyện 1.
Nội dung cải cách hành chính của Chính phủ và của tỉnh Gia Lai Tùy theo từng quốc gia, từng thời kỳ lịch sử mà cải cách hành chính có thể hướng tới hoàn thiện một hoặc một số nội dung của nền hành chính. Theo Nghị quyết số 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 của Chính phủ về Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020, trong giai đoạn 2016-2020, trọng tâm cải cách hành chính được Thủ tướng Chính phủ tập trung là: “Cải cách thể chế; xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, chú trọng cải cách chính sách tiền lương nhằm tạo động lực thực sự để cán bộ, công chức, viên chức thực thi công vụ có chất lượng và hiệu quả cao; nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính và chất lượng dịch vụ công” [22, tr. Để làm được điều đó, Thủ tướng Chính phủ xác định cụ thể 7 lĩnh vực cần phải cải cách, gồm: Lĩnh vực cải cách thể chế; Lĩnh vực cải cách thủ tục hành chính; Lĩnh vực cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước; Lĩnh vực xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; Lĩnh vực cải cách tài chính công; Lĩnh vực hiện đại hóa hành chính và Lĩnh vực công tác chỉ đạo, điều hành cải cách hành chính. Nội dung cải cách hành chính phải được thực hiện thống nhất từ trung ương đến cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã.
Tuy nhiên, ở mỗi cấp khác nhau, ở các cơ quan trung ương và địa phương khác nhau thì trọng tâm cải cách hành chính cũng khác nhau. Xuất phát từ ý nghĩa trên, trong giai đoạn 2016-2020 tỉnh Gia Lai tập trung vào các nội dung cải cách hành chính sau: “Cải cách thể chế; xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, chú trọng cải cách chính sách tiền lương nhằm tạo động lực thực sự để cán bộ, công chức, viên chức thực thi công vụ có chất lượng và hiệu quả cao; nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính; đẩy mạnh xã hội hóa cung 10 cấp các dịch vụ công; cơ cấu, sắp xếp lại các đơn vị sự nghiệp công lập, thí điểm giao quyền tự chủ và bảo đảm hoạt động theo cơ chế doanh nghiệp” [27, tr. Nội dung cải cách hành chính ở cấp huyện Nội dung cải cách hành chính ở cấp huyện phải bám sát các mục tiêu chung trong kế hoạch cải cách hành chính của tỉnh nhưng đồng thời cũng phải được cụ thể hóa để phù hợp với thực tế cải cách của từng huyện nhằm phát hiện chính xác những bất cập, hạn chế nào hoặc khâu nào, tập thể, cá nhân nào đang làm cho công tác cải cách hành chính ở cấp huyện hoạt động kém hiệu lực, hiệu quả từ đó có những giải pháp xử lý thích hợp. Ở giai đoạn 2016-2020, trọng tâm cải cách hành chính mà cấp huyện hướng đến là: Cải cách thể chế ở cấp huyện; xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở cấp huyện, cấp xã; nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin để xử lý, giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính tại tất cả các xã trên địa bàn huyện; đẩy mạnh xã hội hóa cung cấp dịch vụ công ở mức độ 3, mức độ 4; cơ cấu, sắp xếp lại các đơn vị sự nghiệp công lập ở cấp huyện; đề xuất các cơ quan có thẩm quyền cắt giảm thủ tục hành chính, giảm thời gian xử lý, chi phí thực hiện; tổ chức khảo sát mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp để cải thiện chất lượng phục vụ của các cơ quan hành chính nhà nước ở cấp huyện; tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao chất lượng tin, bài, chuyên mục cải cách hành chính trên báo, đài, Trang thông tin điện tử của cấp huyện, cấp xã để nội dung cải cách hành chính đi đến được với từng người dân.
Quan điểm, mục tiêu, yêu cầu cải cách hành chính ở cấp huyện 1. Quan điểm cải cách hành chính ở cấp huyện Thứ nhất, cải cách hành chính cấp huyện tiến hành trên cơ sở thống nhất nghị quyết, nguyên tắc của Đảng về xây dựng hệ thống chính trị, đổi mới phương thức lãnh đạo và nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng từ trung ương đến cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã. Thứ hai, cải cách hành chính cấp huyện nhằm hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quy chế phối hợp để nâng cao vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan ở địa phương và cả bộ máy nhà nước để thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước. 11 Thứ ba, các chủ trương, giải pháp cải cách hành chính cấp huyện phải được tiến hành đồng bộ, vững chắc, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với chương trình cải cách hành chính của tỉnh, của trung ương và bảo đảm sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Thứ tư, so với chính quyền cấp tỉnh, cấp huyện trực tiếp, sát dân hơn khi thực thi các hoạt động quản lý nhà nước trên phạm vi huyện, thị xã, thành phố; những giao dịch giữa tổ chức, công dân với cơ quan hành chính nhà nước diễn ra chủ yếu ở các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã, thành phố, do đó quan điểm cải cách hành chính ở cấp huyện là nhằm nâng cao chất lượng hoạt động, hiệu quả hoạt động của bộ máy, chính quyền hành chính ngay từ cấp cơ sở. Mục tiêu cải cách hành chính ở cấp huyện Mục tiêu chung là hoàn thành các chỉ tiêu trong nghị quyết của các cấp, các ngành về cải cách hành chính và phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu cụ thể mà cấp huyện phải đạt được là đến năm 2020 có 80% người dân, doanh nghiệp hài lòng về thủ tục hành chính, sự phục vụ của cơ quan hành chính và hài lòng đối với dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công cung cấp trong các lĩnh vực giáo dục, y tế; 100% cơ quan hành chính nhà nước cấp huyện có cơ cấu cán bộ, công chức theo vị trí việc làm; 30% số hồ sơ thủ tục hành chính được xử lý qua mạng; 90% số doanh nghiệp thực hiện nộp thuế qua mạng; 90% cơ quan, tổ chức thực hiện giao dịch điện tử trong việc thực hiện thủ tục tham gia Bảo hiểm xã hội; tỷ lệ cấp đăng ký doanh nghiệp qua mạng đạt 20%; tỷ lệ cấp giấy chứng nhận đầu tư qua mạng đạt 10%; 100% văn bản không Mật trình Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố dưới dạng điện tử; 80% văn bản trao đổi giữa các cơ quan, đơn vị nhà nước dưới dạng điện tử đồng thời thực hiện đúng các quy định của trung ương về tổ chức bộ máy, biên chế; quản lý, sử dụng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức [26, tr. Yêu cầu cải cách hành chính ở cấp huyện Thứ nhất, nâng cao chất lượng toàn diện triển khai cải cách hành chính tại cơ quan hành chính nhà nước các cấp nhằm đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới. 12 Thứ hai, gắn kết chặt chẽ việc triển khai các nhiệm vụ, đề án, dự án cải cách hành chính; tăng cường chỉ đạo, phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương trong thực hiện các nhiệm vụ cải cách hành chính giai đoạn 2016-2020, bảo đảm chất lượng, hiệu quả trên cơ sở thực hiện đầy đủ các nhóm giải pháp quy định tại kế hoạch cải cách hành chính giai đoạn 2016-2020 của Ủy ban nhân dân tỉnh và kế hoạch cải cách hành chính giai đoạn 2016-2020 của các huyện, thị xã, thành phố.
Thứ ba, đôn đốc triển khai có kết quả các nhiệm vụ trọng tâm cải cách hành chính giai đoạn 2016-2020, bảo đảm nâng cao năng lực, kỹ năng thực thi công vụ, ý thức trách nhiệm, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp; gắn cải cách hành chính với cải cách tư pháp; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Thứ tư, xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước tại các cơ quan, đơn vị thuộc Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố và Ủy ban nhân dân các xã, phường, thị trấn trong quá trình triển khai thực hiện các nhiệm vụ cải cách hành chính.