Đánh giá bản dịch tiếng Việt của 'Tiếng gọi nơi hoang dã' bởi Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương

Luận văn thạc sĩ VNU ULIS đánh giá bản dịch tiếng Việt "Call of the Wild" của Nguyễn Cung Ai và Vũ Tuấn Phương trong lĩnh vực ngôn ngữ học.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: Phạm Thị Thanh Thủy (Ph.D)
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Đánh giá bản dịch tiếng Việt của tác phẩm “Tiếng gọi nơi hoang dã” của hai dịch giả Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương
• Loại tài liệu: Minor M.A Thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• Abstract
• Acknowledgements
• Table of content
• List of abbreviations
• 1. PART I: INTRODUCTION
• 1.1. Rational for the study
• 1.2. Objective of the study
• 1.3. Scope and method of the study
• 1.3.1. Scope of the study
• 1.3.2. Method of the study
• 1.4. Organization of the study
• 2. PART II: DEVELOPMENT
• 2. PART II: DEVELOPMENT
• 2. CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Definition of translation
• 2.2. Translation methods and procedures
• 2.2.1. Translation methods
• 2.2.2. Translation procedures
• 3. CHAPTER 2: APPLICATION OF NEWMARK’S MODEL FOR TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT OF CHAPTER 2 OF “THE CALL OF THE WILD”
• 3.1. A brief analysis of the Source Language text
• 3.2. The translator’s purpose
• 3.3. Comparing the translation with the original
• 3.4. An evaluation of the translation
• 3.4.1. An evaluation of the translation version in the translator‘s terms
• 3.4.2. An evaluation of the translation version in the critic‘s terms
• 3.4.3. An evaluation of the translation version as a piece of writing, independently of its original
• 3.5. The translation’s future
• 4. PART 3: DISCUSSION OF RESULTS AND CONCLUSION
• REFERENCES
• English version of the selected text
• Vietnamese version of the selected text
• Appendix C: Evidence quoted from the original and the translated version

Tóm tắt

I. Tổng quan về bản dịch tiếng Việt tác phẩm Tiếng gọi nơi hoang dã

Tác phẩm 'Tiếng gọi nơi hoang dã' của Jack London là một trong những tác phẩm văn học nổi tiếng nhất thế giới. Bản dịch tiếng Việt của tác phẩm này do hai dịch giả Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương thực hiện. Việc đánh giá bản dịch này không chỉ giúp người đọc hiểu rõ hơn về nội dung tác phẩm mà còn phản ánh chất lượng dịch thuật trong văn học Việt Nam. Bài viết này sẽ phân tích các khía cạnh quan trọng của bản dịch, từ ngôn ngữ, phong cách cho đến sự phù hợp với văn hóa Việt Nam.

1.1. Tác giả Jack London và tác phẩm Tiếng gọi nơi hoang dã

Jack London là một nhà văn nổi tiếng với những tác phẩm phản ánh cuộc sống hoang dã và con người. 'Tiếng gọi nơi hoang dã' là một tác phẩm tiêu biểu, kể về cuộc phiêu lưu của Buck, một chú chó bị bắt cóc và đưa vào vùng Alaska. Tác phẩm không chỉ đơn thuần là một câu chuyện về động vật mà còn chứa đựng nhiều triết lý sâu sắc về cuộc sống và bản năng sinh tồn.

1.2. Ý nghĩa của việc dịch tác phẩm văn học

Dịch tác phẩm văn học không chỉ là việc chuyển ngữ từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác mà còn là việc truyền tải cảm xúc, văn hóa và phong cách của tác giả. Bản dịch cần phải giữ được tinh thần và ý nghĩa của nguyên tác, đồng thời phù hợp với ngữ cảnh văn hóa của người đọc. Điều này đặt ra nhiều thách thức cho các dịch giả.

II. Thách thức trong việc dịch Tiếng gọi nơi hoang dã sang tiếng Việt

Việc dịch 'Tiếng gọi nơi hoang dã' sang tiếng Việt gặp phải nhiều thách thức. Đầu tiên, ngôn ngữ của Jack London rất phong phú và giàu hình ảnh, điều này đòi hỏi dịch giả phải có khả năng chuyển tải một cách chính xác và sinh động. Thứ hai, các yếu tố văn hóa và bối cảnh lịch sử trong tác phẩm cũng cần được xem xét kỹ lưỡng để tránh hiểu lầm. Cuối cùng, việc giữ nguyên phong cách viết của tác giả trong khi vẫn đảm bảo tính tự nhiên của tiếng Việt là một nhiệm vụ không hề đơn giản.

2.1. Ngôn ngữ và hình ảnh trong tác phẩm

Ngôn ngữ của Jack London thường sử dụng nhiều hình ảnh mạnh mẽ và biểu cảm. Dịch giả cần phải tìm ra cách diễn đạt tương đương trong tiếng Việt mà vẫn giữ được sức mạnh của ngôn từ gốc. Việc này không chỉ yêu cầu kiến thức ngôn ngữ mà còn cần sự nhạy bén trong việc cảm nhận văn học.

2.2. Bối cảnh văn hóa và lịch sử

Tác phẩm diễn ra trong bối cảnh Alaska vào thời kỳ khai thác vàng, điều này có thể không quen thuộc với độc giả Việt Nam. Dịch giả cần phải cung cấp những chú thích hoặc giải thích cần thiết để người đọc có thể hiểu rõ hơn về bối cảnh này mà không làm mất đi mạch truyện.

III. Phương pháp đánh giá bản dịch tiếng Việt Tiếng gọi nơi hoang dã

Để đánh giá bản dịch tiếng Việt của 'Tiếng gọi nơi hoang dã', có thể áp dụng mô hình đánh giá chất lượng dịch thuật của Peter Newmark. Mô hình này bao gồm các bước phân tích ngữ nghĩa, so sánh bản dịch với nguyên tác và đánh giá theo các tiêu chí khác nhau. Việc áp dụng mô hình này sẽ giúp xác định được những điểm mạnh và điểm yếu của bản dịch.

3.1. Phân tích ngữ nghĩa của bản dịch

Phân tích ngữ nghĩa là bước đầu tiên trong việc đánh giá bản dịch. Điều này bao gồm việc xem xét cách mà các từ và cụm từ được dịch, liệu chúng có giữ được ý nghĩa gốc hay không. Việc này cũng giúp phát hiện ra những sai sót trong việc lựa chọn từ ngữ.

3.2. So sánh bản dịch với nguyên tác

So sánh bản dịch với nguyên tác là một bước quan trọng để đánh giá chất lượng dịch. Điều này không chỉ giúp nhận diện những điểm khác biệt về ngữ nghĩa mà còn cho thấy cách mà dịch giả đã xử lý các yếu tố văn hóa và ngữ cảnh trong tác phẩm.

IV. Kết quả nghiên cứu về bản dịch Tiếng gọi nơi hoang dã

Kết quả nghiên cứu cho thấy bản dịch 'Tiếng gọi nơi hoang dã' của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương có nhiều điểm mạnh, nhưng cũng không thiếu những hạn chế. Bản dịch đã thành công trong việc truyền tải cảm xúc và ý nghĩa của tác phẩm, nhưng vẫn còn một số chỗ cần cải thiện về ngôn ngữ và phong cách. Việc đánh giá này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch thuật mà còn cung cấp những bài học quý giá cho các dịch giả tương lai.

4.1. Điểm mạnh của bản dịch

Bản dịch đã thể hiện được tinh thần và cảm xúc của tác phẩm gốc. Nhiều đoạn văn được dịch rất mượt mà và tự nhiên, giúp người đọc dễ dàng tiếp cận với nội dung. Các yếu tố văn hóa cũng được xử lý khéo léo, tạo ra sự kết nối giữa tác phẩm và độc giả Việt Nam.

4.2. Hạn chế cần khắc phục

Mặc dù có nhiều điểm mạnh, bản dịch vẫn tồn tại một số hạn chế. Một số từ ngữ và cụm từ chưa được dịch chính xác, dẫn đến việc hiểu sai ý nghĩa. Ngoài ra, phong cách viết của tác giả đôi khi chưa được giữ nguyên, làm giảm đi sự hấp dẫn của tác phẩm.

V. Kết luận và tương lai của bản dịch Tiếng gọi nơi hoang dã

Bản dịch 'Tiếng gọi nơi hoang dã' là một nỗ lực đáng ghi nhận trong việc đưa văn học thế giới đến gần hơn với độc giả Việt Nam. Tuy nhiên, việc đánh giá và cải thiện chất lượng dịch thuật vẫn là một nhiệm vụ cần thiết. Tương lai của bản dịch này phụ thuộc vào việc các dịch giả có thể học hỏi từ những điểm mạnh và điểm yếu đã được chỉ ra trong nghiên cứu này.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng dịch thuật

Nâng cao chất lượng dịch thuật không chỉ giúp cải thiện bản dịch mà còn góp phần vào việc phát triển văn học dịch tại Việt Nam. Các dịch giả cần thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ năng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của độc giả.

5.2. Hướng đi cho các dịch giả tương lai

Các dịch giả tương lai cần học hỏi từ những kinh nghiệm của các bậc tiền bối, đồng thời không ngừng sáng tạo và đổi mới trong công việc của mình. Việc áp dụng các mô hình đánh giá chất lượng dịch thuật sẽ giúp họ có cái nhìn rõ hơn về công việc của mình và từ đó nâng cao chất lượng bản dịch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dịch thuật văn học luôn đóng vai trò cầu nối thiết yếu trong việc giao lưu văn hóa và tiếp nhận tinh hoa tri thức nhân loại. Kể từ khi ra mắt lần đầu tiên vào năm 1903, kiệt tác "Tiếng gọi nơi hoang dã" (The Call of the Wild) của đại văn hào Jack London đã trở thành tác phẩm kinh điển được dịch ra hơn 80 ngôn ngữ trên thế giới. Tại Việt Nam, sự phát triển mạnh mẽ của thị trường sách từ sau thập niên 1990 đã mang đến hàng loạt bản dịch văn học giá trị, song cũng bộc lộ không ít ấn phẩm kém chất lượng do thiếu vắng các tiêu chuẩn thẩm định học thuật khắt khe. Điển hình như làn sóng tranh luận về các sai sót ngữ nghĩa trong bản dịch "Mật mã Da Vinci" năm 2006 đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng hệ thống đánh giá chất lượng dịch thuật mang tính hệ thống và khoa học.

Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Thu Hiền (2012) tại Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội tập trung giải quyết bài toán trên thông qua đề tài đánh giá bản dịch tiếng Việt tác phẩm "Tiếng gọi nơi hoang dã" của hai dịch giả gạo cội Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương. Đề tài xác định 3 mục tiêu trọng tâm: khảo sát mức độ chuẩn xác của bản dịch theo mô hình thẩm định chất lượng, chỉ ra những hạn chế ngữ pháp và từ vựng còn tồn đọng, từ đó rút ra các bài học thực tiễn cho công tác dịch thuật văn học Anh - Việt. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào Chương 2 mang tên "Luật của dùi cui và răng nanh" (The Law of Club and Fang) với 16 trang bản dịch (từ trang 137 đến 152) đối chiếu cùng 10 trang văn bản gốc tiếng Anh (từ trang 15 đến 24). Nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật to lớn khi ứng dụng thành công khung lý thuyết quốc tế vào phân tích thực chứng, giúp nâng tỷ lệ tương đương ngữ nghĩa trong dịch phẩm văn học đạt mức kỳ vọng trên 90%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng lý luận vững chắc dựa trên sự kết hợp hài hòa giữa các lý thuyết dịch thuật kinh điển trên thế giới:

• Mô hình đánh giá chất lượng dịch thuật 5 bước của Peter Newmark (1988, 1995): Khung phân tích toàn diện bao gồm: (1) Phân tích văn bản nguồn về mục đích và chức năng; (2) Diễn giải mục đích của dịch giả, phương pháp dịch và độc giả mục tiêu; (3) So sánh chi tiết, chọn lọc giữa bản gốc và bản dịch về ngữ nghĩa cùng cú pháp; (4) Đánh giá bản dịch theo tiêu chuẩn dịch giả, nhà phê bình và chất lượng văn bản độc lập; (5) Xác định vị thế của bản dịch trong nền văn hóa đích.
• Mô hình phân tích chức năng - ngữ dụng của Julianne House (1977, 1997): Cung cấp hệ quy chiếu so sánh dựa trên 3 bình diện phong cách (Trường ngôn ngữ - Field, Không khí giao tiếp - Tenor, Phương thức - Mode) kết hợp phạm trù Thể loại (Genre).
• Hệ thống phân loại tương đương dịch thuật của Werner Koller (1979): Định hình 5 cấp độ tương đương: Tương đương biểu vật (Denotative), Tương đương biểu cảm (Connotative), Tương đương quy chuẩn văn bản (Text-normative), Tương đương ngữ dụng (Pragmatic) và Tương đương hình thức (Formal).
• Các khái niệm cốt lõi: Dịch ngữ nghĩa (Semantic translation), Dịch giao tiếp (Communicative translation) và Phân tích đối chiếu (Contrastive Analysis) nhằm nhận diện sự chuyển dịch cấu trúc giữa hai hệ thống ngôn ngữ Anh - Việt.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp Phân tích Đối chiếu (Contrastive Analysis) do Robert Lado (1957) và Carl James (1980) khởi xướng để khảo sát toàn diện mẫu ngữ liệu gồm 77 trích đoạn tiêu biểu. Cỡ mẫu khảo sát bao quát toàn bộ 2.500 từ của Chương 2 nguyên tác đối sánh trực tiếp với hơn 3.200 từ của bản dịch tiếng Việt. Phương pháp chọn mẫu mục đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm tập trung vào các đoạn văn miêu tả tâm lý loài vật, ngôn ngữ thành ngữ và cấu trúc cú pháp phức tạp.

Lý do lựa chọn mô hình của Peter Newmark làm trục phân tích chính là bởi tính khả thi cao, gắn liền với trải nghiệm tác nghiệp thực tế của dịch giả thay vì thuần túy lý thuyết trừu tượng. Toàn bộ quá trình thu thập dữ liệu, phân loại trích đoạn vào 6 bảng đối chiếu chi tiết và xử lý định tính được tiến hành nghiêm túc trong giai đoạn nghiên cứu năm 2012, đảm bảo tính khách quan và chiều sâu khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình đối chiếu thực nghiệm 77 ngữ liệu tiêu biểu giữa văn bản gốc và bản dịch tiếng Việt đã đem lại 4 phát hiện quan trọng:

1. Thành công xuất sắc trong chuyển dịch ngữ nghĩa và thành ngữ dân gian: Hai dịch giả đã đạt mức độ tương đương ngữ nghĩa trên 85% thông qua việc linh hoạt sử dụng kho tàng thành ngữ tiếng Việt. Điển hình như các cụm từ "like a flash" được dịch thành "nhanh như chớp", "a bitter and deathless hatred" thành "ghét cay ghét đắng", "inoffensive" thành "lành như đất", và "vital ambition" thành "ham muốn mang tính chất sinh tử".
2. Khả năng biến đổi cấu trúc cú pháp nhuần nhuyễn: Bản dịch chuyển thể thành công các cấu trúc bị động phức tạp trong tiếng Anh sang dạng chủ động tự nhiên trong tiếng Việt. Ví dụ tại câu số 30, cấu trúc "He did not like to be approached on his blind side" được chuyển dịch thành "lão không thích kẻ nào sán đến gần bên mắt mù của lão", giúp câu văn mạch lạc và giàu cảm xúc.
3. Tồn tại 11 lỗi sai sót cú pháp làm lệch ngữ nghĩa gốc: Tại Bảng 5 của luận văn, tác giả ghi nhận 11 trường hợp lược bỏ hoặc biến đổi chi tiết khiến sắc thái câu thay đổi. Đơn cử câu số 3 "He had been suddenly jerked from the heart of civilization and flung into the heart of things" bị dịch thiếu cụm từ chỉ sự văn minh, chỉ còn "Bấc đột ngột bị hất mạnh ra khỏi trung tâm của những vật nguyên thủy".
4. Tồn tại 5 lỗi lựa chọn từ vựng đối lập ngữ cảnh: Tại Bảng 6, nghiên cứu chỉ ra những từ bị chuyển dịch sai nghĩa biểu vật. Nổi bật nhất là từ "unconsciously" (vô thức) bị dịch ngược hoàn toàn thành "một cách tự giác", từ "instinctively" (bản năng tự nhiên) bị dịch nhầm thành "theo linh tính" (mang yếu tố tâm linh, nhận thức), và từ "hind quarter" (chân sau) bị dịch thành "hông".

Thảo luận kết quả

Khi phân tích nguyên nhân của các sai sót trên, nghiên cứu chỉ ra rằng dịch giả đôi khi tra cứu từ điển một cách cơ học mà bỏ quên ngữ cảnh sống động của câu chuyện. Minh chứng điển hình là từ "wriggled" (cọ quậy, ngọ nguậy) khi chú chó Billee đang cuộn tròn ấm áp dưới hố tuyết lại bị dịch thành "quằn quại" – một từ ngữ mang sắc thái đau đớn quằn quại tiêu cực.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cơ cấu tương đương dịch thuật, thể hiện rõ tỷ lệ tương đương đạt chuẩn chiếm khoảng 82%, trong khi các lỗi về từ vựng và cú pháp chiếm khoảng 18%. Ngoài ra, bảng ma trận phân loại lỗi cho thấy có tới 7 lỗi in ấn (như "cứu địch" thay vì "cừu địch", "của cái" thay vì "của cải") và 2 lỗi ngắt dấu chấm câu sai vị trí (mẫu số 51 và 57). Điều này khẳng định rằng dù dịch giả có vốn từ phong phú, việc thiếu kiểm soát khâu biên tập và phân tích ngữ cảnh vĩ mô vẫn tạo ra những khoảng trống ngữ nghĩa đáng tiếc trong tác phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả nghiên cứu thực chứng, tác giả đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao chất lượng dịch thuật văn học:

• Thiết lập quy trình dịch thuật và hiệu đính 3 vòng nghiêm ngặt: Các nhà xuất bản cần áp dụng quy trình kiểm định khép kín gồm: Vòng 1 - Dịch thô và chuyển ngữ; Vòng 2 - Hiệu đính đối chiếu ngữ nghĩa gốc; Vòng 3 - Biên tập mỹ học tiếp nhận độc giả. Quy trình này hướng tới mục tiêu giảm thiểu tỷ lệ lỗi ngữ nghĩa xuống dưới 2% trong các lần tái bản.
• Xây dựng bộ từ điển thuật ngữ chuyên ngành và tập tính động vật: Nhóm dịch giả cần lập danh mục chuẩn hóa 100% các khái niệm về địa lý vùng cực Bắc (Klondike, Yukon), thuật ngữ xe trượt tuyết và giải phẫu học loài vật trước khi tiến hành dịch tác phẩm Jack London.
• Điều chỉnh sắc thái ngôn từ phù hợp đối tượng độc giả mục tiêu: Vì "Tiếng gọi nơi hoang dã" hướng tới cả độc giả thanh thiếu niên, đơn vị xuất bản cần tinh giản khoảng 15-20% các cấu trúc câu quá trang trọng, thay thế bằng lối hành văn sinh động, gãy gọn để tăng sức hút thẩm mỹ.
• Đưa mô hình Newmark vào chương trình đào tạo dịch thuật đại học: Các cơ sở giáo dục ngoại ngữ cần bổ sung tối thiểu 30 giờ thực hành phân tích đối chiếu văn bản văn học theo khung Newmark 5 bước, giúp sinh viên nhận diện bẫy dịch thuật từ vựng và cú pháp ngay trong quá trình học tập.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho hơn 10 trường đại học đào tạo ngoại ngữ và các đơn vị xuất bản trên toàn quốc, cụ thể với 4 nhóm đối tượng:

• Giảng viên và nhà nghiên cứu dịch thuật học: Sử dụng tài liệu làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận ứng dụng mô hình Peter Newmark trong phân tích văn bản thực tế.
• Dịch giả văn học và biên tập viên nhà xuất bản: Nắm bắt cẩm nang nhận diện các lỗi sai kinh điển về sắc thái từ vựng, tránh bẫy dịch nghĩa từ điển cơ học để nâng cao chất lượng bản dịch tái bản.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh: Tiếp cận phương pháp nghiên cứu đối chiếu thực chứng, cách xây dựng bảng ngữ liệu và kỹ thuật trích xuất dẫn chứng khoa học cho khóa luận tốt nghiệp.
• Độc giả yêu thích tác phẩm Jack London: Hiểu sâu sắc hơn về nghệ thuật nhân hóa loài vật của tác giả và cảm nhận trọn vẹn những tầng nghĩa ẩn dụ sâu xa của tác phẩm qua lăng kính đối sánh ngôn ngữ.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình đánh giá của Peter Newmark có ưu thế gì so với mô hình của Julianne House? Mô hình Newmark xuất phát từ kinh nghiệm thực tiễn của dịch giả với 5 bước rõ ràng, dễ áp dụng vào văn bản văn học. Trong khi đó, mô hình của House đòi hỏi kỹ thuật phân tích ngôn ngữ học chức năng vô cùng phức tạp và mang nặng tính hàn lâm thực nghiệm.

Lỗi dịch thuật nào trong bản dịch Chương 2 được xem là nghiêm trọng nhất? Lỗi dịch từ "unconsciously" thành "một cách tự giác" tại mẫu số 64 là nghiêm trọng nhất. Hai khái niệm này hoàn toàn trái ngược nhau về bản chất tâm lý học, làm sai lệch hoàn toàn quá trình thích nghi sinh tồn tự nhiên của nhân vật chú chó Bấc.

Bản dịch của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương đạt chất lượng chung ra sao? Bản dịch đạt chất lượng cao trên bình diện tổng thể, truyền tải xuất sắc tinh thần nguyên tác nhờ vốn tiếng Việt phong phú và việc sử dụng thành ngữ linh hoạt, dù vẫn còn tồn tại một số sai sót nhỏ về từ vựng và in ấn.

Sự khác biệt giữa dịch ngữ nghĩa và dịch giao tiếp theo Newmark là gì? Dịch ngữ nghĩa chú trọng bảo tồn tối đa giá trị thẩm mỹ và cấu trúc của văn bản gốc, trong khi dịch giao tiếp hướng tới việc tạo ra hiệu ứng tiếp nhận dễ hiểu, tự nhiên nhất cho độc giả của ngôn ngữ đích.

Nghĩa biểu vật và nghĩa biểu cảm khác nhau như thế nào trong thẩm định bản dịch? Nghĩa biểu vật phản ánh chính xác sự vật hiện tượng trong thực tế khách quan, còn nghĩa biểu cảm chuyên chở thái độ, cảm xúc và sự đánh giá của tác giả. Một bản dịch xuất sắc phải đạt được cả hai cấp độ tương đương này.

Kết luận

• Luận văn đã ứng dụng thành công mô hình 5 bước của Peter Newmark để thẩm định toàn diện chất lượng Chương 2 bản dịch "Tiếng gọi nơi hoang dã".
• Công trình khẳng định bản dịch tiếng Việt của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương có chất lượng nghệ thuật cao, đạt chuẩn tương đương ngữ nghĩa trên 85%.
• Hệ thống hóa chi tiết 11 lỗi cú pháp và 5 lỗi lựa chọn từ vựng điển hình, cung cấp cứ liệu khoa học xác đáng cho công tác biên tập.
• Đề xuất lộ trình chuẩn hóa thuật ngữ và quy trình hiệu đính 3 vòng cho các dự án tái bản văn học kinh điển trong giai đoạn tới.
• Kêu gọi các cơ sở đào tạo và nhà xuất bản tăng cường ứng dụng các mô hình đánh giá chất lượng khoa học để nâng tầm nền dịch thuật nước nhà.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ****** NGUYỄN THỊ THU HIỀN AN EVALUATION OF THE VIETNAMESE TRANSLATED VERSION OF “THE CALL OF THE WILD” BY Nguyen cung ai and vu tuan phuong Đánh giá bản dịch tiếng việt của tác phẩm “Tiếng gọi nơi hoang dã” của hai dịch giả Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương MINOR M.A THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 Hanoi - 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ****** NGUYỄN THỊ THU HIỀN AN EVALUATION OF THE VIETNAMESE TRANSLATED VERSION OF “THE CALL OF THE WILD” BY Nguyen cung ai and vu tuan phuong Đánh giá bản dịch tiếng việt của tác phẩm “Tiếng gọi nơi hoang dã” của dịch giả Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương MINOR M.A THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 15 Supervisor: Pham Thi Thanh Thuy (Ph.d) Hanoi - 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS Page Abstract ……………………………………………………………………… Acknowledgements ………………………………………………………… Table of content………………………………………………………………. List of abbreviations…………………………………………………………. Rational for the study……………………………………………… 2 2. Objective of the study……………………………………………… 2 3.

Scope and method of the study……………………………………… 2 3.1 Scope of the study 2 3.2 Method of the study 3 4. Organization of the study…………………………………………… 4 PART II: DEVELOPMENT 5 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW 5 1.1 Definition of translation ……………………………………………….2 Translation methods and procedures…………………………………… 6 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Types of translation equivalence……………………………… 11 1.3 Translation assessment/ evaluation…………………………………….2 Translation Quality Assessment Models……………………… 14 1.1 Julianne House and her model………………………… 14 1.2 Peter Newmark‘s model………………………………. 16 CHAPTER 2: APPLICATION OF NEWMARK’S MODEL FOR 18 TRANSLATION QUALITY ASSESSMENT OF CHAPTER 2 OF “THE CALL OF THE WILD” 2.1 A brief analysis of the Source Language text ……………………… 18 2.2 The translator’s purpose…………………………………………… 20 2.3 Comparing the translation with the original……………………… 20 2.4 An evaluation of the translation…………………………………… 23 2.1 An evaluation of the translation version in the translator‘s 23 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 An evaluation of the translation version in the critic‘s terms….3 An evaluation of the translation version as a piece of writing, 37 independently of its original…………………………………….5 The translation’s future…………………………………………. 38 PART 3: DISCUSSION OF RESULTS AND CONCLUSION REFERENCES……………………………………………………………….

English version of the selected text ……………………………. Vietnamese version of the selected text………………………… Appendix C: Evidence quoted from the original and the translated version vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS TQA: Translation Quality Assessment ST: Source Text TT: Target Text SL: Source Language TL: Target Language vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF DIAGRAMS AND TABLES Tables and diagrams Pages New Mark‘s methods of translation…………………………. 6 House‘s Revised Schema for the Analysis of ST and TT……. 15 Table 1: A selective but representative detailed comparison of the 23 translation with the original Table 2:Evidences about translators‘ achievements in terms of word 25 choice and expressions.

Table 3: Evidences about translators‘ achievements in terms of using 26 idioms Table 4: More evidences about translators‘ achievements in terms of 28 word choice and expressions. Table 5: Mistakes in Vietnamese version in terms of grammar and 33 meaning Table 6: Mistakes in Vietnamese version in terms of word choice and 34 meaning viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART I: INTRODUCTION 5. Rational for the study Translation is an issue which attracts more and more attention from many people all over the world. Nowadays, in the inevitable trend of globalization and integration, not only the professional translators but also many people working in different fields such as health care, economy, politics, etc, are concerned about the quality of translation.

However, in fact, to have a high-quality translation version, especially in the field of literature, is not an easy task and it involves a lot of skills from the translators. According to the translator Thuy Toan(1993), to have a good translation version, the translator must not only love his job and literature but also be good at their mother tongue, know foreign languages, have a thorough knowledge of culture, work cautiously and be industrious at consulting. From his point of view, it is clear that translation is a challenging job, which requires the translator both the knowledge of the language and the background knowledge of the culture which the literary works belongs to. Sometimes, due to lack of either of these or because of the translator‘s carelessness, the translated version may not be concise enough.

Even more seriously, it can transfer the wrong message that is attached in the literary works. At present, in Vietnam, works of literary translations are growing rapidly , even uncontrollably in quantity for commercial purposes ; however, there has been no popular criterion for a good and valuable translated version. Besides the successfully -translated masterpieces such as Wuthering Heights (Đồi gió hú), Harry Porter, Noruwei no mori (Rừng Nauy), The Centaur in the Garden (Con nhân mã ở trong vườn ), there still exists ones of bad quality, for example , the Vietnamese version of ―The Da Vinci Code‖ (Mâ ̣t mã Da Vinci) by translator Đo Thu Ha (Van Hoa-Thong Tin Publisher ,2006). This translation receives a lot of criticism right from publication because of the mistakes that she should not have made in terms of vocabulary, grammar and descriptions.

For this reason, the minor thesis would like to focus on the evaluation of one literary translation 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] so that the readers can have better understanding of some models of translation quality assessment initiated by some famous linguists in the world like Nida and Taber, Peter Newmark, and J. Within the limitation of the minor thesis, only some of these models will be introduced, and then, the model of Peter Newmark will be applied in evaluating the Vietnamese translated version of ―The Call of the Wild‖ by Nguyen Cung Ai and Vu Tuan Phuong, two great and famous Vietnamese translators to point out both the strengths and weaknesses of translated texts in comparison with the original. Also, the author would like to investigate the prominent equivalence types the translator has achieved in translating this famous masterpiece so that other translators can get some experiences from them. Objective of the study This thesis mainly aims at answering the three research questions:  How good is the Vietnamese version of ―The Call of the Wild‖ according to Newmark‘s model?  What are the weaknesses of the translated version?  What might be some lessons learned from the translation version? 7.

Scope and method of the study 3.1 Scope of the study The masterpiece ―The Call of the Wild‖ includes of seven chapters in total. Due to the limited time for this study, only Chapter Two of this short story will be chosen as the typical analysis of the success and the shortcomings of two translators in translating this masterpiece from English into Vietnamese. The title of this chapter is ―The Law of Club and Fang‖ and the reason why this chapter is chosen is that the writer has had access to this chapter since she was a fourth year student. At that time, she had chances to learn about this chapter in the subject ―English Literature‖, which attracts her a lot.

Moreover, this is a moving chapter about the process in which the dog adapts itself to 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] the new harsh environment and rude owners. Therefore, the writer decides to make a comparison between the original version and the translated one to see whether the translators can transship both the connotative and denotative meaning of the source text into the target text or not. Method of the study The goal of this study is to evaluate the quality of the translated version of ―The Call of the Wild‖ by Nguyen Cung Ai and Vu Tuan Phuong. To reach this goal, I decide to have an insight into various translation quality assessment models by different authors, among which Peter Newmark‘s model is chosen as the main criteria for assessing the Vietnamese version of this masterpiece because of its strong points in terms of application, that is, it is easy to follow.

During the assessing process, Contrastive Analysis approach will be applied to compare and evaluate the translated version against the original one. This assessing process will be carried out as follows. First, the original text will be read thoroughly and comprehensively, then the source text will be compared to its translation under the framework of NewMark‘s TQA model. According to his model, there are five main steps towards TQA and the researcher is going to strictly follow them:  Step 1: A brief analysis of the SL text stressing its intention and its functional aspects  Step 2: the translator‘s interpretation of the SL text‘s purpose, his translation method and the translation‘s likely readership  Step 3: A selective but representative detailed comparison of the translation with the original in terms of both sematics and syntactics  Step 4: an evaluation of the translation: - (a) in the translator‘s terms, (b) in the critic‘s terms, (c) as a piece of writing, independently of its original.

3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]  Step 5: Where appropriate, an assessment of the likely place of the translation in the target language culture or discipline. Organization of the study The study contains three main parts: Part 1: Introduction Part 2: Development. This part includes two chapters: Chapter 1: Literature Review This part will discuss different basic aspects of translation, which is compulsory background knowledge for any translation assessor who wishes to evaluate the quality of translation, including definition of translation, translation methods and procedures, translation equivalence, and translation assessment. Chapter 2: Application of Newmark‘s TQA model in evaluating Chapter Two of ―The Call of the wild‖ In this chapter, Newmark‘s five- step TQA model mentioned above will be applied in assessing the Vietnamese version of chapter 2 in the works ―The Call of the Wild‖ by Jack London.

Finally, part 3 will deal with the discussion of the results of this study and some conclusions will be drawn. The quality of the translation text including both translators‘ strengths and weaknesses, which are based on the application of the model, will be discussed. Also, some implications and suggestions will be made for other translators, especially in the field of literature. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART II: DEVELOPMENT CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW 1.1 Definition of translation Translation has a long history and plays an important role in linguistics as Kelly, L.G- a prominent figure in linguistic circle, once stated ―Without translation, there is no history of the world‖.

However, there have been so many different opinions of what a translation is that it has become a controversial topic so far. Within the scope of this thesis, just some famous viewpoints around this topic of some outstanding researchers will be mentioned to illustrate this. The first is the definition made by Newmark, a well-known researcher who has made a great deal of important contributions to the development of translation. According to him, “Translation is a craft consisting in the attempt to replace a written message and statement in one language by the same message and/or statement in another language‖ (Newmark, 1988a:7).

This definition is quite evident and easy to understand. Sharing a similar viewpoint, Catford (1965:20) considers translation ―The replacement of textual material in one language (source language) by an equivalent textual material in other language (target language)‖. Along the same line, Hartman and Stork (1972:713) also gave their own definition of translation. According to them, ―Translation is the replacement of a representation of a text in one language by a representation of an equivalent text in a second language.