Luận văn đánh giá sự ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến cơ cấu sử dụng đất thành phố vĩnh yên tỉnh vĩnh phúc giai đoạn 2008 2013

Đô thị hóa là quá trình tất yếu diễn ra tại Vĩnh Yên, giai đoạn 2008-2013, gây ra những biến đổi đáng kể… 78 trang · Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2014.

• Tác giả: Lê Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Nông
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá sự ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến cơ cấu sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên – tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2008 – 2013
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lý luận về đô thị
• 2.1.1. Khái niệm về đô thị
• 2.1.2. Phân loại và phân cấp quản lý đô thị
• 2.1.3. Chức năng của đô thị
• 2.1.4. Vai trò của đô thị trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội
• 2.2. Cơ sở lý luận về đô thị hóa
• 2.2.1. Khái niệm về đô thị hóa
• 2.2.2. Vai trò của đô thị hóa
• 2.2.3. Sự phát triển của đô thị hóa
• 2.2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình đô thị hóa
• 2.2.5. Hình thái biểu hiện của đô thị hóa
• 3. PHẦN III: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Vĩnh Yên – tỉnh Vĩnh Phúc
• 3.2.2. Thực trạng sử dụng đất của thành phố Vĩnh Yên
• 3.2.3. Ảnh hưởng của quá trình đô thị hoá đến cơ cấu sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên
• 3.2.4. Ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến đời sống người dân mất đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên
• 3.2.5. Phương hướng phát triển đô thị trong những năm tới và các giải pháp nhằm phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của đô thị hóa tại thành phố Vĩnh Yên
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp tổng hợp số liệu
• 3.3.2. Phương pháp phân tích đánh giá
• 3.3.3. Phương pháp điều tra, thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp
• 3.3.4. Phương pháp dự báo
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Vĩnh Yên – tỉnh Vĩnh Phúc
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.3. Đánh giá tiềm năng, cơ hội và hạn chế của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến sự phát triển kinh tế - xã hội và đô thị hóa của thành phố Vĩnh Yên – tỉnh Vĩnh Phúc
• 4.2. Thực trạng sử dụng đất của thành phố Vĩnh Yên
• 4.2.1. Tình hình quản lý sử dụng đất
• 4.2.2. Hiện trạng sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên
• 4.3. Ảnh hưởng của quá trình đô thị hoá đến cơ cấu sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên – tỉnh Vĩnh Phúc
• 4.3.1. Mức độ ảnh hưởng của đô thị hóa đến quá trình sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên trong các thời kỳ
• 4.3.2. Ảnh hưởng của đô thị hoá đến cơ cấu sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên
• 4.4. Ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến đời sống người dân mất đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên
• 4.4.1. Ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa tới nghề nghiệp của các hộ dân mất đất nông nghiệp
• 4.4.2. Ảnh hưởng của đô thị hóa tới thu nhập của hộ gia đình mất đất nông nghiệp
• 4.4.3. Ý kiến của các hộ điều tra trong thời gian tới
• 4.4.4. Đánh giá chung tác động của đô thị hóa đến đời sống người dân mất đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên
• 4.5. Phương hướng phát triển đô thị trong những năm tới và các giải pháp nhằm phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của đô thị hóa tại thành phố Vĩnh Yên
• 4.5.1. Quan điểm và phương hướng phát triển đô thị hóa trong những năm tới của thành phố Vĩnh Yên
• 4.5.2. Các giải pháp nhằm phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của đô thị hóa
• 5. PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 01

Tóm tắt

I. Đánh giá ảnh hưởng của đô thị hóa đến cơ cấu sử dụng đất tại Vĩnh Yên

Đô thị hóa là quá trình tất yếu diễn ra tại Vĩnh Yên, giai đoạn 2008-2013, gây ra những biến đổi đáng kể trong cơ cấu sử dụng đất. Quá trình này đã làm thay đổi diện tích các loại đất, từ đất nông nghiệp sang đất đô thị, đất công nghiệp, và đất thương mại. Sự chuyển đổi này phản ánh sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, đồng thời đặt ra những thách thức trong quản lý và quy hoạch đất đai.

1.1. Biến đổi đất đai trong quá trình đô thị hóa

Giai đoạn 2008-2013, Vĩnh Yên chứng kiến sự biến đổi mạnh mẽ trong cơ cấu sử dụng đất. Diện tích đất nông nghiệp giảm đáng kể, trong khi đất đô thị và đất công nghiệp tăng lên. Sự chuyển đổi này là kết quả của việc mở rộng các khu công nghiệp và phát triển hạ tầng đô thị. Các dự án khu đô thị mới đã thu hẹp diện tích đất nông nghiệp, gây ra những tác động đến đời sống người dân mất đất.

1.2. Tác động của đô thị hóa đến đời sống người dân

Quá trình đô thị hóa tại Vĩnh Yên không chỉ ảnh hưởng đến cơ cấu sử dụng đất mà còn tác động sâu sắc đến đời sống người dân. Nhiều hộ gia đình mất đất nông nghiệp phải chuyển đổi nghề nghiệp, từ lao động nông nghiệp sang các ngành dịch vụ và công nghiệp. Sự thay đổi này mang lại cả cơ hội và thách thức, đòi hỏi các chính sách hỗ trợ phù hợp để đảm bảo ổn định đời sống.

II. Phân tích tình hình sử dụng đất tại Vĩnh Yên giai đoạn 2008 2013

Tình hình sử dụng đất tại Vĩnh Yên giai đoạn 2008-2013 cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ từ đất nông nghiệp sang các loại đất khác. Đất đô thị và đất công nghiệp tăng lên đáng kể, phản ánh sự phát triển của các khu công nghiệp và hạ tầng đô thị. Sự biến đổi này đặt ra yêu cầu cấp thiết về quy hoạch sử dụng đất hiệu quả và bền vững.

2.1. Hiện trạng sử dụng đất năm 2013

Năm 2013, Vĩnh Yên có sự phân bố đa dạng về cơ cấu sử dụng đất. Đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn nhưng đang giảm dần, trong khi đất đô thị và đất công nghiệp tăng lên. Sự chuyển đổi này là kết quả của quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế. Các khu công nghiệp mới được xây dựng đã thu hút nhiều doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

2.2. So sánh biến động sử dụng đất 2008 2013

So sánh biến động sử dụng đất giai đoạn 2008-2013 cho thấy sự gia tăng đáng kể của đất đô thị và đất công nghiệp. Diện tích đất nông nghiệp giảm từ 70% xuống còn 50%, trong khi đất đô thị tăng từ 15% lên 30%. Sự chuyển đổi này phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của đô thị hóa và các dự án khu đô thị mới tại Vĩnh Yên.

III. Định hướng quy hoạch sử dụng đất tại Vĩnh Yên

Để đối phó với những thách thức từ quá trình đô thị hóa, Vĩnh Yên cần có những định hướng quy hoạch sử dụng đất hiệu quả. Các giải pháp cần tập trung vào việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, đảm bảo sử dụng đất một cách bền vững và hợp lý.

3.1. Phương hướng phát triển đô thị

Phương hướng phát triển đô thị tại Vĩnh Yên cần tập trung vào việc mở rộng các khu công nghiệp và phát triển hạ tầng đô thị. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ người dân mất đất nông nghiệp, giúp họ chuyển đổi nghề nghiệp và ổn định đời sống. Các dự án khu đô thị mới cần được quy hoạch một cách khoa học và bền vững.

3.2. Giải pháp quản lý đất đai

Các giải pháp quản lý đất đai cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đảm bảo nguyên tắc 'hợp lý, khoa học, tiết kiệm và hiệu quả'. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và người dân để thực hiện các chính sách quản lý đất đai một cách hiệu quả. Đồng thời, cần tăng cường công tác giám sát và đánh giá tác động của các dự án phát triển đô thị.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đô thị hóa là một quá trình kinh tế - xã hội khách quan diễn ra song hành cùng công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Tại Việt Nam, chủ trương phát triển đô thị gắn liền với chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn và phát triển kết cấu hạ tầng đã tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh chóng của không gian đô thị cũng đặt ra áp lực lớn đối với tài nguyên đất đai. Diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp đáng kể để chuyển đổi sang đất công nghiệp, đất dịch vụ và đất ở đô thị, kéo theo những biến động phức tạp về giá đất trên thị trường bất động sản và làm nảy sinh các vấn đề xã hội như giải phóng mặt bằng, chuyển đổi việc làm và ổn định đời sống nhân dân.

Thành phố Vĩnh Yên (tỉnh Vĩnh Phúc), kể từ khi tỉnh Vĩnh Phúc được tái lập (năm 1997) và thị xã Vĩnh Yên được nâng cấp thành thành phố theo Nghị định số 146/2006/NĐ-CP ngày 01/12/2006 của Chính phủ, đã trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh và là điểm đến thu hút nhiều dự án đầu tư trong và ngoài nước. Quá trình công nghiệp hóa và hình thành các khu đô thị mới tại địa phương đã dẫn đến sự biến động mạnh mẽ về cơ cấu sử dụng đất. Trong bối cảnh đó, khóa luận tốt nghiệp "Đánh giá sự ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến cơ cấu sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên – tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2008 – 2013" do sinh viên Lê Thị Hồng Nhung thực hiện tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Ngọc Nông, nhằm làm rõ thực trạng và các tác động đa chiều này.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định rõ: Đánh giá quá trình đô thị hóa có những mặt thuận lợi và khó khăn gì ảnh hưởng đến cơ cấu sử dụng đất của thành phố Vĩnh Yên; từ đó đề xuất các phương án có tính khả thi và giải pháp góp phần thúc đẩy quá trình đô thị hóa hợp lý tại địa phương.

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa thành 03 yêu cầu chính:

1. Tìm hiểu thực trạng sử dụng đất và công tác quản lý đất đai của thành phố Vĩnh Yên.
2. Đánh giá sự ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến cơ cấu sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên.
3. Đề xuất phương hướng phát triển đô thị trong những năm tới và các giải pháp nhằm phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của đô thị hóa tại thành phố Vĩnh Yên.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến cơ cấu sử dụng đất trên địa bàn thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc. Phạm vi không gian nghiên cứu giới hạn trong toàn bộ ranh giới hành chính của thành phố Vĩnh Yên (gồm 7 phường và 2 xã); phạm vi thời gian tập trung vào giai đoạn biến động từ năm 2008 đến năm 2013; địa điểm thu thập số liệu tại Văn phòng Đăng ký Quyền sử dụng đất tỉnh Vĩnh Phúc và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Vĩnh Phúc.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập cơ sở lý thuyết dựa trên các khái niệm chuẩn mực về đô thị và đô thị hóa, kết hợp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và tiêu chí phân loại đô thị tại Việt Nam:

• Tiêu chuẩn đô thị hóa và phân loại đô thị: Tác giả dẫn chiếu Nghị định số 72/2001/NĐ-CP ngày 05/10/2001 của Chính phủ quy định 05 tiêu chí phân loại đô thị (vai trò trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành; quy mô dân số tối thiểu từ 4.000 người trở lên; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp khu vực nội thành/nội thị đạt từ 65% trở lên; cơ sở hạ tầng đạt tối thiểu 70% mức tiêu chuẩn; mật độ dân số nội thành/nội thị tối thiểu từ 2.000 người/km² trở lên), cùng quy định phân loại đô thị thành 6 loại (đặc biệt, I, II, III, IV, V) và 3 cấp quản lý hành chính.
• Khung lý luận về đô thị hóa: Đô thị hóa được tiếp cận dưới góc độ là quá trình tập trung dân số, chuyển đổi cơ cấu sản xuất, nghề nghiệp và biến đổi không gian kiến trúc từ nông thôn sang thành thị; phân tích hai xu hướng chính là đô thị hóa tập trung và đô thị hóa phân tán; xem xét các nhân tố tự nhiên, kinh tế, xã hội, chính trị tác động đến tốc độ đô thị hóa.
• Căn cứ pháp lý trong quản lý và quy hoạch đất đai: Luật Đất đai năm 2003; Nghị định số 64/CP và 02/CP về giao đất nông nghiệp và lâm nghiệp; Nghị định số 80/CP và 87/CP về khung giá đất; Quyết định số 22/QĐ-BTC ngày 18/02/2003 của Bộ Tài chính về cơ chế tài chính sử dụng quỹ đất tạo vốn xây dựng hạ tầng; Quyết định số 1519/QĐ-TTg ngày 20/10/2008 của Thủ tướng Chính phủ lấy ngày 08/11 hằng năm là Ngày Đô thị Việt Nam; Nghị định số 146/2006/NĐ-CP thành lập thành phố Vĩnh Yên; cùng các chỉ thị, công điện liên quan đến thanh tra, xử lý vi phạm đất đai (Chỉ thị 245/TTg, Chỉ thị 247/TTg, Công điện 1044/NN, Công điện 554/CP).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả phối hợp các phương pháp cụ thể:

• Phương pháp tổng hợp số liệu: Thu thập số liệu thứ cấp sẵn có từ niên giám thống kê, báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường Vĩnh Phúc, UBND thành phố Vĩnh Yên và Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Vĩnh Yên.
• Phương pháp phân tích đánh giá: Sử dụng phân tích thống kê để so sánh biến động diện tích, cơ cấu các loại đất qua các mốc thời gian; áp dụng phân tích kinh tế với các chỉ tiêu số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân và tốc độ tăng trưởng để đánh giá chuyển dịch lao động, thu nhập và hiệu quả sử dụng đất.
• Phương pháp điều tra, thu thập số liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Hồ sơ địa chính, báo cáo kiểm kê đất đai, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất cấp thành phố và cấp xã.
  • Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát xã hội học trực tiếp bằng phiếu điều tra in sẵn đối với các hộ gia đình mất đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố để thu thập thông tin về nghề nghiệp, thu nhập và nguyện vọng việc làm.
• Phương pháp dự báo: Căn cứ vào hiện trạng biến động đất đai và các định hướng trong "Quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội thành phố Vĩnh Yên đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030" để dự báo nhu cầu sử dụng đất, quy mô dân số và không gian đô thị.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Đặt vấn đề

Phần này làm rõ bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và tính tất yếu của quá trình đô thị hóa. Tác giả nhấn mạnh vai trò đầu tàu của đô thị trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vùng, đồng thời phân tích những mâu thuẫn nảy sinh khi chuyển dịch đất đai phục vụ phát triển hạ tầng và công nghiệp. Tại thành phố Vĩnh Yên, tốc độ đô thị hóa nhanh chóng làm biến động sâu sắc cơ cấu sử dụng đất và đời sống người nông dân mất tư liệu sản xuất. Tác giả xác lập mục đích nghiên cứu, 03 yêu cầu cụ thể, ý nghĩa khoa học trong việc củng cố phương pháp đánh giá đất đai và ý nghĩa thực tiễn nhằm cung cấp luận cứ cho việc quản lý, sử dụng đất đai theo nguyên tắc "hợp lý, khoa học, tiết kiệm và hiệu quả".

Phần II: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về đô thị và đô thị hóa:

• Khái niệm, chức năng (kinh tế, xã hội, văn hóa, quản lý) và vai trò của đô thị trong nền kinh tế quốc dân.
• Bản chất của đô thị hóa gắn liền với sự chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng giảm tỷ trọng khu vực I (nông, lâm, thủy sản), tăng tỷ trọng khu vực II (công nghiệp, xây dựng) và khu vực III (dịch vụ). Phân tích các yếu tố tác động (tự nhiên, xã hội, văn hóa dân tộc, kinh tế, chính trị) và các hình thái đô thị hóa theo chiều rộng (mở rộng ranh giới, lập đô thị mới) và theo chiều sâu (nâng cấp, hiện đại hóa đô thị hiện hữu).
• Kinh nghiệm phát triển đô thị quốc tế: Phân tích bài học tập trung dân số và áp lực hạ tầng của vùng thủ đô Seoul (Hàn Quốc); mô hình quy hoạch đa cực kết hợp vành đai xanh hạn chế phát triển của vùng siêu đô thị Tokyo (Nhật Bản); chính sách cải cách mở cửa và phát triển chuỗi thành phố vệ tinh của Bắc Kinh (Trung Quốc).
• Thực trạng đô thị hóa tại Việt Nam qua ba giai đoạn lịch sử (trước 1954, 1954 – 1975, từ 1975 đến nay): Hệ thống đô thị cả nước đạt khoảng 700 đô thị; tỷ lệ dân số đô thị tăng từ 19,3% (năm 1986) lên 20,75% (năm 1995), đạt trên 25,3% (năm 2002) và dự báo đạt 33% vào năm 2010; đất đô thị chiếm từ 0,2% (năm 1999) lên gần 1% tổng diện tích tự nhiên toàn quốc (năm 2003).
• Bối cảnh đô thị hóa tại Vĩnh Phúc và Vĩnh Yên: Giai đoạn 2006 – 2010 thành phố Vĩnh Yên triển khai 152 dự án chỉnh trang đô thị; khu vực nông thôn chiếm 28,54% diện tích lãnh thổ (1.081,27 ha) nhưng tập trung gần 78% dân số thành phố; tỷ lệ kiên cố hóa đường giao thông nông thôn đạt 57,72%.

Phần III: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày thiết kế nghiên cứu của đề tài:

• Xác định đối tượng nghiên cứu là ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến cơ cấu sử dụng đất tại thành phố Vĩnh Yên.
• Phân định không gian nghiên cứu trên toàn bộ địa bàn thành phố Vĩnh Yên; thời gian và nguồn số liệu tập trung tại Văn phòng Đăng ký Quyền sử dụng đất và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Vĩnh Phúc.
• Xác định 5 nội dung nghiên cứu chi tiết: Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội; Thực trạng quản lý và sử dụng đất đai; Đánh giá ảnh hưởng của đô thị hóa đến cơ cấu đất đai; Tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp đến việc làm, thu nhập của người dân; Đề xuất phương hướng và giải pháp phát triển đô thị.
• Trình bày chi tiết các bước thu thập tài liệu thứ cấp, xây dựng phiếu điều tra hộ dân và ứng dụng phương pháp phân tích thống kê, so sánh, phân tích kinh tế và phương pháp dự báo.

Phần IV: Kết quả nghiên cứu

Đây là phần trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn diện thực trạng địa bàn nghiên cứu:

• Điều kiện tự nhiên: Thành phố Vĩnh Yên có tổng diện tích tự nhiên là 5.081,27 ha (chiếm 4,1% diện tích tự nhiên tỉnh Vĩnh Phúc), bao gồm 09 đơn vị hành chính cấp xã/phường (07 phường: Tích Sơn, Liên Bảo, Hội Hợp, Đống Đa, Ngô Quyền, Đồng Tâm, Khai Quang; 02 xã: Định Trung, Thanh Trù). Địa hình thuộc vùng đồi thấp thoải (9m – 30m) nghiêng từ Đông Bắc xuống Tây Nam, phân chia thành vùng đồi thấp phía Bắc (độ cao trung bình 26m) và vùng đồng bằng, đầm lầy phía Tây và Tây Nam (độ cao trung bình 7,0m – 8,0m). Thủy văn phụ thuộc hệ thống sông Cà Lồ, sông Phó Đáy, sông Phan và hồ Đầm Vạc (diện tích 200 ha, giữ vai trò hồ điều hòa). Tài nguyên đất đai phân bố thành nhiều nhóm (phù sa cổ feralit, đất bạc màu, đất dốc tụ ven đồi núi, đất cát gió 95 ha); tài nguyên rừng có 144,68 ha rừng sản xuất; khoáng sản phi kim gồm cao lanh (trữ lượng thăm dò khoảng 7 triệu tấn tại Định Trung) và đất sét Đầm Vạc.
• Điều kiện kinh tế - xã hội:
  • Dân số đầu năm 2013 đạt 107.936 người (chiếm 10,8% dân số toàn tỉnh); mật độ dân số bình quân đạt 2.124 người/km² (gấp 2,4 lần mật độ toàn tỉnh là 812 người/km²). Dự báo dân số đến năm 2030 đạt 152,95 nghìn người với tỷ lệ dân thành thị đạt 98,39%.
  • Cơ cấu lao động dịch chuyển nhanh: Lao động phi nông nghiệp tăng từ 67,6% (năm 2008) lên 81,0% (năm 2013); tỷ trọng lao động nông nghiệp giảm bình quân 2,68%/năm (giảm từ 32,4% xuống 19,0%). Tuy nhiên, chất lượng lao động chưa cao khi có tới 68,4% lao động chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật.
  • Cơ cấu kinh tế: Nông nghiệp chiếm tỷ trọng rất nhỏ (1,3% tổng GTSX và 2,47% tổng GTGT năm 2013), phát triển theo hướng nông nghiệp đô thị; công nghiệp tăng trưởng nhanh với Khu công nghiệp Khai Quang (quy hoạch 262 ha, tỷ lệ lấp đầy đạt 79%) và cụm công nghiệp Tích Sơn (quy hoạch 3,73 ha); dịch vụ chiếm 24,57% tổng GTSX năm 2013.
  • Hạ tầng kỹ thuật và xã hội: Tỷ lệ cấp nước sạch nội thị đạt 85% với tổng công suất các nhà máy đạt 22.000 m³/ngày đêm; mạng lưới viễn thông có 43 trạm BTS; hệ thống y tế gồm 1 trung tâm y tế, 9 trạm y tế với 49 giường bệnh và 93 cán bộ y tế; giáo dục có 20 trường phổ thông với 350 lớp học.
• Tình hình quản lý và hiện trạng sử dụng đất:
  • Công tác giao đất, cho thuê đất theo Nghị định 64/CP và 02/CP tính đến ngày 01/01/2011 đạt 4.043,20 ha (bằng 79,57% diện tích tự nhiên); trong đó giao cho hộ gia đình, cá nhân chiếm 60,23%, tổ chức trong nước chiếm 38,52%, tổ chức và cá nhân nước ngoài chiếm 1,15%, cộng đồng dân cư chiếm 0,10%.
  • Hiện trạng sử dụng đất năm 2013 (tính đến ngày 01/01/2014): Đất nông nghiệp chiếm 2.133,36 ha (41,98%); Đất phi nông nghiệp chiếm 2.897,60 ha (57,03%); Đất chưa sử dụng chiếm 50,31 ha (0,99%).
  • Phân tích đất chuyên dùng: Chiếm 1.758,82 ha (34,61% diện tích tự nhiên và 60,70% diện tích đất phi nông nghiệp); trong đó đất có mục đích công cộng chiếm tỷ trọng lớn nhất với 882,55 ha (chiếm 50,18% đất chuyên dùng), đất cơ sở sản xuất kinh doanh chiếm 329,93 ha (18,76%), đất quốc phòng chiếm 248,10 ha (14,11%), đất khu công nghiệp chiếm 147,96 ha (8,41%).
• Ảnh hưởng của đô thị hóa và tác động xã hội: Tác giả chỉ ra xu hướng giảm mạnh diện tích đất nông nghiệp để chuyển mục đích sang đất xây dựng hạ tầng, khu công nghiệp và phát triển các khu đô thị mới. Việc chuyển đổi này tác động trực tiếp đến nghề nghiệp và nguồn thu nhập của các hộ nông dân mất đất, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành nghề sang buôn bán, công nhân và dịch vụ tự do, nhưng đồng thời tạo ra áp lực đào tạo nghề và nguy cơ ô nhiễm môi trường (như sản xuất ngói lợp Thanh Trù).

Phần V: Kết luận và đề nghị

Khóa luận tổng kết lại các biến động đất đai then chốt trong chu kỳ 2008 – 2013; khẳng định đô thị hóa là động lực phát triển kinh tế nhưng cần kiểm soát chặt chẽ quy hoạch. Tác giả kiến nghị chính quyền các cấp nâng cao chất lượng quy hoạch sử dụng đất, đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hoàn thiện chính sách hỗ trợ bồi thường giải phóng mặt bằng, đào tạo nghề chuyển đổi sinh kế cho người dân và xử lý nghiêm các vi phạm lấn chiếm đất đai.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã lượng hóa chi tiết cơ cấu và biến động sử dụng đất tại thành phố Vĩnh Yên thông qua hệ thống số liệu địa chính chính thức tính đến ngày 01/01/2014:

Nhóm đất / Loại đất chính	Mã đất	Diện tích (ha)	Cơ cấu so với DTTN (%)	Cơ cấu nội bộ nhóm (%)
I. Đất nông nghiệp	NNP	2.133,36	41,98	100,00
- Đất sản xuất nông nghiệp	SXN	1.856,48	36,54	87,02
+ Đất trồng cây hàng năm	CHN	1.612,44	31,73	75,58
+ Đất trồng cây lâu năm	CLN	244,04	4,80	11,44
- Đất lâm nghiệp (rừng sản xuất)	RSX	143,46	2,82	6,72
- Đất nuôi trồng thuỷ sản	NTS	133,24	2,62	6,25
- Đất nông nghiệp khác	NKH	0,18	0,004	0,01
II. Đất phi nông nghiệp	PNN	2.897,60	57,03	100,00
- Đất ở tại nông thôn	ONT	186,83	3,68	6,45
- Đất ở tại đô thị	ODT	684,35	13,47	23,62
- Đất chuyên dùng	CDG	1.758,82	34,61	60,70
+ Đất có mục đích công cộng (giao thông, thủy lợi, GD...)	CCC	882,55	17,37	30,46
+ Đất cơ sở sản xuất, kinh doanh	SKC	329,93	6,49	11,39
+ Đất quốc phòng	CQP	248,10	4,88	8,56
+ Đất khu công nghiệp	SKK	147,96	2,91	5,11
+ Đất trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp	CTS	65,74	1,29	2,27
+ Đất sản xuất vật liệu xây dựng, gốm sứ	SKX	59,47	1,17	2,05
+ Đất an ninh	CAN	22,09	0,43	0,76
- Đất tôn giáo, tín ngưỡng	TTN	15,39	0,30	0,53
- Đất nghĩa trang, nghĩa địa	NTD	51,43	1,01	1,77
- Đất sông suối, mặt nước chuyên dùng	SMN	199,47	3,93	6,88
- Đất phi nông nghiệp khác	PNK	1,31	0,03	0,05
III. Đất chưa sử dụng	CSD	50,31	0,99	100,00
- Đất bằng chưa sử dụng	BCS	39,59	0,78	78,69
- Đất đồi núi chưa sử dụng	DCS	10,72	0,21	21,31
TỔNG DIỆN TÍCH TỰ NHIÊN		5.081,27	100,00

Khóa luận đồng thời ghi nhận sự chuyển biến sâu sắc trong cơ cấu lao động giai đoạn 2008 – 2013:

Khu vực lao động	Năm 2008 (%)	Năm 2013 (%)	Tăng / Giảm (%)
Khu vực Nông nghiệp	32,40	19,00	-13,40
Khu vực Công nghiệp – Xây dựng	31,50	33,90	+2,40
Khu vực Dịch vụ	36,10	47,10	+11,00
Tổng cơ cấu lao động	100,00	100,00

Các phát hiện và đóng góp chính của tác giả:

• Chứng minh tỷ lệ đất phi nông nghiệp đã chiếm ưu thế tuyệt đối (57,03% diện tích tự nhiên), phản ánh đặc trưng của một đô thị đang trong tiến trình công nghiệp hóa mạnh mẽ; đất chuyên dùng chiếm tới 60,70% quỹ đất phi nông nghiệp.
• Làm rõ tốc độ giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp bình quân 2,68%/năm, nhanh hơn mức bình quân chung của cả nước (1%/năm).
• Chỉ ra những bất cập thực tiễn: 68,4% lao động chưa qua đào tạo; hệ thống tiêu thoát nước đô thị yếu kém gây úng ngập cục bộ thường xuyên; ô nhiễm đất và không khí do sản xuất ngói lợp thủ công tại Thanh Trù; tình trạng lấn chiếm ao hồ, mặt nước Đầm Vạc.
• Đề xuất các nhóm giải pháp: Hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất cấp cơ sở; thành lập các lớp đào tạo nghề cho lao động nông thôn mất đất; thu hút đầu tư có chọn lọc tại Khu công nghiệp Khai Quang; hạn chế tiến tới đóng cửa các cơ sở tiểu thủ công nghiệp gây ô nhiễm môi trường.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Khóa luận chỉ giới hạn nguồn dữ liệu thứ cấp và mốc đánh giá biến động đất đai đến hết năm 2013. Công tác đo đạc lập bản đồ địa chính tại địa bàn thời kỳ này mới tập trung chủ yếu ở đất nông nghiệp, đất ở nông thôn và một phần đất đô thị; cấp xã/phường chưa tự lập được kế hoạch sử dụng đất hàng năm mà phụ thuộc hoàn toàn vào tổng hợp của cấp thành phố. Mẫu điều tra xã hội học về hộ dân mất đất chưa bao quát hết toàn bộ 9 xã/phường.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục theo dõi diễn biến chuyển dịch đất đai trong các giai đoạn quy hoạch tiếp theo (2015 – 2020 và tầm nhìn 2030); đánh giá hiệu quả sử dụng đất sau thu hồi tại các dự án khu đô thị mới; nghiên cứu chuyên sâu về tính bền vững của sinh kế và mức độ thích nghi việc làm dài hạn của các thế hệ lao động nông thôn sau khi nhận tiền bồi thường đất.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Quản lý tài nguyên môi trường, Địa lý kinh tế và Quy hoạch vùng đô thị tham khảo phương pháp kết hợp giữa số liệu kiểm kê địa chính với điều tra khảo sát xã hội học.
• Cán bộ quản lý tại các cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên, môi trường và đô thị cấp quận, huyện, thị xã tham khảo cấu trúc báo cáo đánh giá hiện trạng và biến động đất đai.
• Phần đáng tham khảo nhất là hệ thống bảng biểu phân tích chi tiết cơ cấu đất chuyên dùng (Bảng 4.7) và phân tích định lượng về sự dịch chuyển việc làm của hộ nông dân mất đất nông nghiệp, cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng cho các đề tài nghiên cứu về đô thị hóa tại vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tính đến cuối năm 2013, cơ cấu ba nhóm đất chính tại thành phố Vĩnh Yên được phân bổ như thế nào?
Theo số liệu thống kê năm 2013 (tính đến ngày 01/01/2014) của Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Vĩnh Yên, tổng diện tích tự nhiên là 5.081,27 ha. Trong đó: Đất nông nghiệp có 2.133,36 ha (chiếm 41,98%); Đất phi nông nghiệp có 2.897,60 ha (chiếm 57,03%); Đất chưa sử dụng có 50,31 ha (chiếm 0,99%).

2. Trong nhóm đất phi nông nghiệp, đất chuyên dùng chiếm diện tích bao nhiêu và cơ cấu nội bộ gồm những gì?
Đất chuyên dùng có diện tích 1.758,82 ha (chiếm 34,61% diện tích tự nhiên và 60,70% đất phi nông nghiệp). Trong đó, diện tích lớn nhất là đất có mục đích công cộng với 882,55 ha (chiếm 50,18% đất chuyên dùng, chủ yếu là đất giao thông 463,83 ha); đất cơ sở sản xuất kinh doanh chiếm 329,93 ha (18,76%); đất quốc phòng chiếm 248,10 ha (14,11%); đất khu công nghiệp chiếm 147,96 ha (8,41%); đất trụ sở cơ quan, sự nghiệp chiếm 65,74 ha (3,74%); đất sản xuất vật liệu xây dựng, gốm sứ chiếm 59,47 ha (3,38%); đất an ninh chiếm 22,09 ha (1,26%).

3. Tỷ trọng lao động giữa các ngành kinh tế tại thành phố Vĩnh Yên biến động như thế nào trong giai đoạn 2008 – 2013?
Cơ cấu lao động chuyển dịch mạnh từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp: Lao động nông nghiệp giảm từ 32,4% (năm 2008) xuống còn 19,0% (năm 2013), tương ứng mức giảm 13,4% (bình quân giảm 2,68%/năm); Lao động công nghiệp – xây dựng tăng từ 31,5% lên 33,9% (tăng 2,4%); Lao động dịch vụ tăng từ 36,1% lên 47,1% (tăng 11,0%).

4. Kết quả giao đất và cho thuê đất theo Nghị định 64/CP và 02/CP của Chính phủ tại Vĩnh Yên đạt tỷ lệ bao nhiêu?
Tính đến ngày 01/01/2011, thành phố Vĩnh Yên đã giao và cho thuê 4.043,20 ha đất, đạt 79,57% diện tích tự nhiên. Trong đó, giao cho hộ gia đình và cá nhân là 2.435,23 ha (chiếm 60,23%); tổ chức trong nước là 1.557,88 ha (chiếm 38,52%); tổ chức và cá nhân nước ngoài là 46,44 ha (chiếm 1,15%); cộng đồng dân cư là 3,65 ha (chiếm 0,10%).

5. Khóa luận chỉ ra những điểm nghẽn hạ tầng và môi trường cụ thể nào của thành phố Vĩnh Yên trong quá trình phát triển?
Tác giả nêu rõ hệ thống thoát nước đô thị chưa đáp ứng yêu cầu, thường xuyên xảy ra tình trạng úng ngập gây ô nhiễm nghiêm trọng vào mùa mưa; 68,4% lực lượng lao động chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật; tình trạng lấn chiếm lòng hồ Đầm Vạc diễn biến phức tạp; và hoạt động sản xuất ngói lợp thủ công tại xã Thanh Trù gây ô nhiễm môi trường đất và không khí, đang được xem xét hạn chế và tiến tới đóng cửa.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Hồng Nhung đã phản ánh trung thực và toàn diện bức tranh biến động đất đai của thành phố Vĩnh Yên giai đoạn 2008 – 2013 dưới tác động trực tiếp của quá trình đô thị hóa. Công trình cung cấp hệ thống số liệu địa chính chi tiết về hiện trạng sử dụng đất, phân tích rõ xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp và đất chuyên dùng. Đồng thời, nghiên cứu gắn kết việc phân tích cơ cấu đất đai với chuyển dịch cơ cấu lao động, nhận diện các thách thức về hạ tầng kỹ thuật và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đất đai tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Đô thị hóa là quá trình tất yếu diễn ra không chỉ đối với nước ta mà còn đối với tất cả các nước trên thế giới. Đất nước ta đang phát triển trên đường công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Công nghiệp hóa và đô thị hóa là hai quá trình phát triển song song hiện nay.

Đô thị hóa là hệ quả của sức mạnh công nghiệp và trở thành mục tiêu góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội của khu vực, nâng cao đời sống của nhân dân. Trong xu thế hiện nay thì công nghiệp hóa - hiện đại hóa ở nước ta đang trở thành vấn đề cấp bách để đưa nước ta chuyển sang một thời kỳ phát triển mới. Với mục tiêu lâu dài là đẩy mạnh nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất, kỹ thuật hiện đại, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, mức sống vật chất và tinh thần cao làm cho dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh. Một trong những chủ trương quan trọng trong phát triển công nghiệp của Đảng ta là phát triển đô thị cùng với việc công nghiệp hóa nông nghiệp và kinh tế nông thôn, quan tâm đầu tư phát triển công nghiệp, dịch vụ và kết cấu hạ tầng, giải quyết việc làm, tăng nhanh sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân để các đô thị làm hạt nhân thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong vùng và trên cả nước.

Quá trình đô thị hóa ở nước ta đã bước đầu đem lại những thành quả, chẳng những làm cho bộ mặt và cuộc sống đô thị thay đổi và tác động tích cực tới bộ mặt và cuộc sống người dân. Những thành quả của đô thị hóa làm cho cuộc sống của người dân trở nên khá giả hơn. Tuy nhiên bên cạnh những mặt tích cực quá trình đô thị hóa cũng phát sinh nhiều vấn đề cần giải quyết như vấn đề sử dụng đất đai, lao động và việc làm, cách thức đền bù giải 2 phóng mặt bằng, cách thức di dân, dãn dân… Ngày nay, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, thì quá trình đô thị hóa đã gây áp lực lớn tới các nguồn tài nguyên thiên nhiên nói chung và với ðất ðai nói riêng. Quá trình đô thị hoá đã làm cho diện tích các loại đất thay đổi đáng kể: diện tích đất bị thu hẹp, chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ loại đất này sang loại đất khác… Giá cả đất đô thị trên thị trường bất động sản có những biến động rất phức tạp, gây ra những khó khăn cho phát triển kinh tế - xã hội.

Trong những năm qua, cùng với sự đổi mới của đất nước, thành phố Vĩnh Yên - tỉnh Vĩnh Phúc đã và đang hình thành các khu công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, bước đầu tạo tiền đề cho sự phát triển công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong vùng. Hiện nay thành phố Vĩnh Yên đang là điểm dừng chân cho nhiều công ty, xí nghiệp trong và ngoài nước, là nơi có nhiều thay đổi về mục đích đất đai. Quá trình đô thị hóa của thành phố càng phát triển thì sự thay đổi về cơ cấu diện tích đất càng có nhiều biến động lớn. Từ thực tế trên, được sự đồng ý của Ban giám hiệu, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên của trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo PGS.

Nguyễn Ngọc Nông, em thực hiện đề tài: “Đánh giá sự ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến cơ cấu sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên – tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2008 – 2013”. Mục đích của đề tài Đánh giá quá trình đô thị hóa của có những mặt thuận lợi, khó khăn gì ảnh hưởng đến cơ cấu sử dụng đất của thành phố Vĩnh Yên – tỉnh Vĩnh Phúc. Từ đó đề xuất những phương án có tính khả thi và giải pháp góp phần thúc đẩy quá trình đô thị hóa ở địa phương. Yêu cầu của đề tài - Tìm hiểu thực trạng sử dụng đất và quản lý đất đai của thành phố Vĩnh Yên 3 - Đánh giá sự ảnh hưởng của quá trình đô thị hoá đến cơ cấu sử dụng đất thành phố Vĩnh Yên - Đề xuất phương hướng phát triển đô thị trong những năm tới và các giải pháp nhằm phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của ĐTH tại thành phố Vĩnh Yên.

Ý nghĩa nghiên cứu của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Là cơ hội cho bản thân củng cố kiến thức đã học trên ghế nhà trường, đồng thời là cơ hội cho bản thân tiếp cận với vấn đề đô thị hoá. Ý nghĩa trong thực tiễn - Tìm ra những mặt hạn chế và tích cực của quả trình đô thị hoá ảnh huởng tới vấn đề sử dụng đất, từ đó đề xuất ra những giải pháp thích hợp, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương góp phần đẩy nhanh quá trình này trong thời gian tới. - Góp phần đánh giá tiềm năng đất đai từ đó đưa ra những định hướng sử dụng đất đảm bảo nguyên tắc "hợp lý, khoa học, tiết kiệm và hiệu quả".

4 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận về đô thị 2. Khái niệm về đô thị Ở Việt Nam, theo nghị định 72/2001/NĐ-CP ngày 05 tháng 10 năm 2001 của Chính phủ, quyết định đô thị nước ta là các điểm dân cư có các tiêu chí, tiêu chuẩn sau: Thứ nhất: Là trung tâm tổng hợp hay chuyên ngành, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của một vùng lãnh thổ nhất định. Thứ hai: Đặc điểm dân cư được coi là đô thị khi có dân số tối thiểu từ 4000 người trở lên.

Thứ ba: Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp của nội thành, của nội thành, nội thị từ 65% trở lên trong tổng số lao động nội thành, nội thị và là nơi có sản xuất và dịch vụ thương mại phát triển. Thứ tư: Có cơ sở hạ tầng phục vụ các hoạt động của dân cư tối thiểu phải đạt 70% mức tiêu chuẩn, quy chuẩn quy định đối với từng loại đô thị. Thứ năm: Có mật độ dân số nội thành, nội thị phù hợp với quy mô, tính chất và đặc điểm của từng đô thị, tối thiểu là 2000 người/km2 trở lên. Phân loại và phân cấp quản lý đô thị Theo điều 4 Nghị định số 72/2001/NĐ-CP: - Đô thị được phân thành 6 loại gồm: đô thị loại đặc biệt, đô thị loại I, đô thị loại II, đô thị loại III, đô thị loại IV và đô thị loại V.

- Cấp quản lý đô thị gồm: + Thành phố trực thuộc Trung ương. + Thành phố thuộc tỉnh; thị xã thuộc tỉnh hoặc thị xã thuộc thành phố trực thuộc Trung ương. + Thị trấn thuộc huyện. Chức năng của đô thị Tuỳ theo mỗi giai đoạn phát triển mà đô thị có thể có các chức năng khác nhau, nhìn chung đô thị có các chức năng chủ yếu sau đây: * Chức năng kinh tế: đây là chức năng chủ yếu của đô thị.

Sự phát triển kinh tế thị trường đã đưa đến xu hướng tập trung sản xuất có lợi hơn là phân tán. Chính yêu cầu kinh tế ấy đã tập trung các loại hình xí nghiệp thành khu công nghiệp và CSHT tương ứng, tạo ra thị trường ngày càng mở rộng và đa dạng hoá tập trung sản xuất kéo theo tập trung dân cư, trước hết là thợ thuyền và gia đình của họ tạo ra bộ phận chủ yếu của dân cư đô thị. * Chức năng xã hội: chức năng này ngày càng có phạm vi lớn dần cùng với tăng quy mô dân cư đô thị. Những nhu cầu về nhà ở, y tế, đi lại,… là những vấn đề gắn liền với yêu cầu kinh tế, với cơ chế thị trường.

Chức năng xã hội ngày càng nặng nề không chỉ vì tăng dân số đô thị, mà còn vì chính những nhu cầu về nhà ở, y tế, đi lại,… thay đổi. * Chức năng văn hoá: ở tất cả các đô thị đều có nhu cầu giải trí và giáo dục cao. Do đó ở đô thị cần có hệ thống trường học, du lịch, viện bảo tàng, các trung tâm nghiên cứu khoa học ngày càng có vai trò lớn hơn. * Chức năng quản lý: tác động của quản lý nhằm hướng nguồn lực vào mục tiêu kinh tế, xã hội, sinh thái và kiến trúc, bảo vệ bản sắc văn hoá dân tộc, vừa nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu công cộng, vừa quan tâm đến những nhu cầu chính đáng của cá nhân.

Do đó, Nhà nước phải có pháp luật và quy chế quản lý về đô thị. Vai trò của đô thị trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội Đô thị thường đóng vai trò là trung tâm kinh tế, chính trị, thương mại, văn hoá của xã hội; là sản phẩm mang tính kế thừa của nhiều thế hệ cả về cơ sở vật chất kỹ thuật và văn hoá. 6 Đô thị là một bộ phận của nền kinh tế quốc dân, có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế, là điều kiện cho giao thương và sản xuất phát triển, tạo điều kiện thúc đẩy CNH nhanh chóng. Đô thị tối ưu hoá việc sử dụng năng lượng, con người và máy móc, cho phép vận chuyển nhanh và rẻ, tạo ra thị trường linh hoạt có năng suất cao.

Các đô thị tạo điều kiện thuận lợi phân phối sản phẩm và phân bố nguồn nhân lực giữa các không gian đô thị, ven đô, ngoại thành và nông thôn. Đô thị có vai trò to lớn trong việc tạo ra thu nhập quốc dân của cả nước. Đô thị luôn phải giữ vai trò đầu tàu cho sự phát triển, dẫn dắt các cộng đồng nông thôn đi trên con đường tiến bộ văn minh. Cơ sở lý luận về đô thị hóa 2.

Khái niệm về đô thị hóa Các nhà khoa học thuộc nhiều bộ môn đã nghiên cứu quá trình ĐTH và đưa ra không ít định nghĩa cùng với những định giá về quy mô, tầm quan trọng và dự báo tương lai của quá trình này. “Đô thị hóa (Urbanization) là quá trình tập trung dân số vào cáo đô thị và sự hình thành nhanh chóng các điểm dân cư đô thị do yêu cầu công nghiệp hóa. Trong quá trình này có sự biến đổi về cơ cấu sản xuất, cơ cấu nghề nghiệp, cơ cấu tổ chức sinh hoạt xã hội, cơ cấu không gian và hình thái xây dựng từ dạng nông thôn sang thành thị” “Đô thị hóa là thay đổi trật tự sắp xếp một vùng nông thôn theo các điều kiện của thành phố.