MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Xã hội càng phát triển thì nhu cầu sử dụng đất càng cao bởi vì đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt không gì thay thế được. Môi trường đất là nơi trú ngụ của con người và hầu hết các sinh vật cạn, là nền móng cho các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp, văn hóa của con người. Con người sử dụng tài nguyên đất chủ yếu vào các hoạt động sản xuất nông nghiệp để đảm bảo cung cấp đầy đủ nguồn lương thực thực phẩm cho con người. Tuy nhiên, với nhịp độ gia tăng dân số và tốc độ phát triển công nghiệp và hoạt động đô thị hóa như hiện nay thì hoạt động sản xuất nông nghiệp tăng theo mà diện tích đất trồng thì không thể tăng thêm nữa.
Vì thế, người nông dân phải sử dụng diện tích đất canh tác triệt để hơn nữa. Để đạt được điều đó, họ phải sử dụng phân bón hóa học làm cho diện tích đất canh tác ngày càng bị thu hẹp, chất lượng đất ngày càng bị suy thoái, diện tích đất bình quân giảm. Trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, phân bón là một trong những vật tư quan trọng và được sử dụng với một lượng khá lớn hàng năm. Phân bón góp phần đáng kể làm tăng năng suất cây trồng, chất lượng nông sản.
Việc sử dụng phân bón hợp lí là một cách để tăng độ phì của đất. Tuy nhiên, việc sử dụng phân bón không hợp lí, dù là phân hữu cơ hay vô cơ đều gây hại tiềm tàng đến môi trường. Một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất là việc sử dụng chất dinh dưỡng không cân đối làm cho đất bị mất độ phì, giảm năng suất cây trồng và môi trường bị suy thoái. Cùng với ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí thì ô nhiễm môi trường đất do sử dụng phân bón quá mức đang là vấn đề đáng báo động hiện nay do quá lạm dụng, không những ảnh hưởng xấu tới sản xuất nông nghiệp n 2 và chất lượng nông sản, mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Vì phần lớn nước ta là vùng sản xuất nông nghiệp, mỗi năm sử dụng lượng phân bón hóa học là không nhỏ nên phân bón chính là con dao 2 lưỡi: nó góp phần tăng năng suất gấp nhiều lần nếu được sử dụng đúng theo quy định sẽ phát huy được những ưu thế, đem lại sự màu mỡ cho đất đai, sản phẩm trồng trọt nuôi sống con người và gia súc, đưa nhiều người dân thoát khỏi cảnh nghèo đói. Hiện nay, trang trại ông Nguyễn Danh Lộc chủ yếu tập trung chăn nuôi heo nái nhưng trang trại vẫn kết hợp trồng các loại cây ăn quả mang lại kinh tế cao. Tuy nhiên trồng cây ăn quả thường phải sử dụng một lượng phân bón khá lớn vì vậy nếu sử dụng không hợp lý sẽ gây nhiều tác hại cho môi trường và sức khỏe con người. Đất, phân bón và cây trồng có mối quan hệ mật thiết với nhau vì vậy xuất phát từ thực tế trên và dưới sự hướng dẫn của cô giáo TS.
Trần Thị Phả em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá ảnh hƣởng của phân bón đến môi trƣờng đất và cây trồng tại trang trại heo nái ông Nguyễn Danh Lộc Vật Lại - Ba Vì - Hà Nội” 1. Mục đích nghiên cứu - Tìm hiểu thực trạng sử dụng phân bón tại trang trại - Đánh giá được ảnh hưởng của phân bón đến môi trường đất và cây trồng - Đề xuất một số giải pháp sử dụng phân bón cho cây trồng 1. Yêu cầu của đề tài - Tìm hiểu, thu thập thông tin, phân tích để xác định ảnh hưởng của phân bón đến môi trường đất và cây trồng - Số liệu phản ánh trung thực, khách quan. - Kết quả phân tích các mẫu đất phải chính xác.
- Những đề nghị đưa ra có tính khả thi, phù hợp với điều kiện của trang trại n 3 1. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Là cơ hội giúp sinh viên tiếp cận với công việc khi ra trường. - Vận dụng kiến thức đã học vào thực tế - Nâng cao nhận thức, hiểu biết về ảnh hưởng của phân bón đến môi trường đất, cây trồng và cách đánh giá các phương pháp để phục vụ cho nghiên cứu sau này.
Ý nghĩa trong thực tiễn Việc thực hiện đề tài có ý nghĩa thực tiễn rất quan trọng. Kết quả của đề tài có thể sử dụng để khuyến cáo các hoạt động sản xuất, sinh hoạt của người dân xung quanh khu vực nghiên cứu. Có thể làm tư liệu thực hiện các giải pháp sử dụng đất và phân bón hợp lý. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học 2. Cơ sở lý luận * Một số khái niệm và thuật ngữ liên quan Khái niệm đất Trước khi nói về phân bón, rất cần nói về đất, vì đất là nền để cây mọc, là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng nuôi cây. Có hiểu biết về đất mới bón phân hợp lý và cây trồng mới đạt năng suất cao. Đất là một phần của vỏ trái đất, là lớp phủ của lục địa mà bên dưới nó là đá và khoáng sinh ra nó, bên trên là thảm thực bì và khí quyển.
Đất là lớp mặt tơi xốp của lục địa có khả năng sinh ra sản phẩm của cây trồng. Đất là lớp phủ thổ nhưỡng là thổ quyển, là vật thể tự nhiên. Mà nguồn gốc của vật thể tự nhiên đó là do hợp điểm của 4 thể tự nhiên khác: sinh quyển, khí quyển, thủy quyển và thạch quyển [1]. Các thành phần chính của đất là chất khoáng, nước, không khí, mùn và các loại sinh vật từ vi sinh vật cho đến côn trùng, chân đốt.
Khái niệm phân bón Phân bón là những chất hoặc hợp chất hữu cơ hoặc vô cơ có chứa một hoặc nhiều chất dinh dưỡng thiết yếu được đưa vào sử dụng trong sản xuất nông nghiệp với mục đích chính là cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng nhằm giúp chúng sinh trưởng, phát triển tốt và cho năng suất cao [3]. Mặc dù thành phần dinh dưỡng tương tự nhau, nhưng tùy vào nguồn gốc, phân bón được chia thành ba nhóm chính: phân vô cơ (phân hóa học), phân hữu cơ và phân vi sinh. Phân vô cơ: là những hóa chất chứa chất dinh dưỡng dùng để bón cho cây trồng nhằm nâng cao năng suất của cây trồng cung cấp những nguyên tố n 5 cần thiết cho cây trồng gồm những nguyên tố đa lượng như N, P, K và những nguyên tố vi lượng như Ca, Cu, Zn.để đáp ứng nhu cầu phát triển, ra hoa kết trái và tăng năng suất của cây trồng. Một số phân bón vô cơ thông dụng hiện nay: Phân đạm vô cơ gồm có: - Phân Urea [CO(NH4)2] có 46%N - Phân đạm Sunphat còn gọi là đạm SA [(NH4)2SO4] chứa 21%N - Phân Clorua Amon [NH4Cl] có chưá 24-25%N Phân Lân: - Phân Super Lân [Ca(H2PO4)2] có chứa 16-20% P2O5 - Phân Lân nung chảy chứa 16% P2O5 Phân Kali: - Phân Clorua Kali (KCl) có chứa 60% K2O - Phân Sunphat Kali (K2SO4) có chứa 48-50% K2O Phân NPK hỗn hợp Phân hữu cơ: là hợp chất hữu cơ dùng làm trong nông nghiệp, hình thành từ phân người hay động vật, lá và cành cây, than bùn, hay các chất hữu cơ khác thải loại từ nhà bếp.
Phân bón giúp tăng thêm độ màu mỡ cho đất bằng cách cung cấp thêm các chất hữu cơ và bổ dưỡng. Phân vi sinh: là các sản phẩm có chứa một hay nhiều chủng vi sinh vật sống có ích đã được tuyển chọn, có hoạt lực cao, có mật độ đạt theo tiêu chuẩn quy định và không có khả năng gây hại, nhằm cải tạo đất và cung cấp các chất dinh dưỡng dễ tiêu từ quá trình cố định đạm hay phân hủy các chất khó tiêu thành dễ tiêu cho cây trồng sử dụng, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng nông sản. n 6 Khái niệm ô nhiễm môi trƣờng Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật [7]. Ô nhiễm môi trƣờng đất Ô nhiễm môi trường đất là sự đưa vào môi trường đất các chất thải nguy hại hoặc năng lượng đến mức ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống sinh vật, sức khỏe con người hoặc làm suy thoái chất lượng môi trường đất.
Đất được xem là ô nhiễm khi nồng độ các chất độc tăng lên quá mức an toàn, vượt lên khả năng tự làm sạch của môi trường đất [4]. Ô nhiễm môi trƣờng không khí Ô nhiễm không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến đổi quan trọng trong thành phần không khí, làm cho không khí không sạch hoặc gây ra sự tỏa mùi, có mùi khó chịu, giảm tầm nhìn xa (do bụi) [4]. Ô nhiễm môi trƣờng nƣớc Ô nhiễm môi trường nước là sự thay đổi thành phần và chất lượng nước không đáp ứng cho các mục đích sử dụng khác nhau, vượt quá tiêu chuẩn cho phép và có ảnh hưởng xấu đến đời sống con người và sinh vật [4]. Cơ sở pháp lý - Luật bảo vệ môi trường của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam số 55/2014/QH13 ngày 23/6/2014 - Nghị định số 19/2015/NĐ-CP của Thủ tướng Chính Phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường - Nghị định số 202/2013/NĐ-CP ngày 27/11/2013 của Thủ tướng Chính Phủ ban hành nghị định về Quản lý phân bón - Nghị định Số: 113/2003/NĐ-CP Nghị định của Chính phủ về sản xuất, kinh doanh phân bón n 7 - Thông tư số 29/2014/TT-BCT Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành Thông tư quy định cụ thể và hướng dẫn thực hiện một số điều về phân bón vô cơ, hướng dẫn về cấp phép sản xuất phân bón vô cơ đồng thời sản xuất phân bón hữu cơ và phân bón khác tại Nghị định số 202/2013/NĐ-CP ngày 27/11/2013 của Chính phủ về quản lý phân bón - TCVN 8940:2011 Chất lượng đất - xác định Photpho tổng số - Phương pháp so màu - TCVN 6498:1999 Chất lượng đất - xác định Nitơ bằng phương pháp kjeldahl cải biên - TCVN 9236-1-2012 Chất lượng đất - Giá trị chỉ thị hàm lượng Canxi trao đổi - TCVN 9236-2-2012 Chất lượng đất - Giá trị chỉ thị hàm lượng Magie trao đổi 2.
Cơ sở thực tiễn 2. Giới thiệu chung về phân bón Phân bón là thức ăn của cây trồng, thiếu phân cây không thể sinh trưởng và cho năng suất, phẩm chất cao.