Luận án tiến sĩ đặc điểm của thơ nữ thế hệ chống mỹ cứu nước

Luận án tiến sĩ nghiên cứu đặc điểm của thơ nữ thế hệ chống mỹ cứu nước, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề xuất giải pháp khoa học cho vấn đề thực tiễn.

• Tác giả: Xuân Quỳnh
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Văn học
• Đề tài: Đặc điểm thơ nữ trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước: Xuân Quỳnh, Lâm Thị Mỹ Dạ, Phan Thị Thanh Nhàn
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới thiệu Đặc điểm thơ nữ chống Mỹ cứu nước là gì

Thơ ca thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước là một mảng đề tài lớn, có vị trí quan trọng trong thơ ca Việt Nam hiện đại. Bên cạnh những nhà thơ nam, các nhà thơ nữ như Xuân Quỳnh, Lâm Thị Mỹ Dạ, Phan Thị Thanh Nhàn cũng đóng góp tiếng nói từ hậu phương. Mỗi người mang một phong cách thơ riêng, nhưng đều có chung tiếng nói sẻ chia với những người lính, tấm lòng hướng về mặt trận. Tình yêu, tình đồng đội, tình thân, nỗi niềm suy tư về lẽ sống được gửi trọn trong thơ. Thơ ca cách mạng của họ góp phần làm sống lại những năm tháng gian khổ và hào hùng. Việc tìm hiểu thơ chống Mỹ qua sáng tác của họ mang tính thời sự, giúp sinh viên, học sinh hiểu rõ hơn về giai đoạn lịch sử này. Vai trò của nữ sĩ trong thơ kháng chiến là một yếu tố quan trọng tạo nên cá tính sáng tạo và chân dung người nghệ sĩ.

1.1. Sự xuất hiện của thế hệ nhà thơ nữ chống Mỹ

Các nhà thơ nữ Xuân Quỳnh, Lâm Thị Mỹ Dạ, Phan Thị Thanh Nhàn xuất hiện trên thi đàn với những phong cách thơ riêng biệt, góp phần làm phong phú nền thơ Việt Nam hiện đại. Họ là những người trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ, hành trình thơ kéo dài sang thời kỳ hậu chiến. Nghiên cứu thơ của họ là nghiên cứu trong cả tiến trình đó để thấy được sự phát triển về phong cách, những nỗ lực làm mới mình.

1.2. Vấn đề giới tính trong thơ ca kháng chiến

Vấn đề giới tính của chủ thể sáng tạo là nhân tố quan trọng tạo nên cá tính sáng tạo và chân dung người nghệ sĩ. Khi điều đó được kiến giải qua sáng tác, người đọc sẽ thấy vẻ đẹp độc đáo của tâm hồn các nhà thơ nữ Việt Nam, từ chiến tranh sang thời hậu chiến. Đây là những dấu ấn rõ nét của lịch sử thơ ca Việt Nam hiện đại về một thời đại anh hùng của dân tộc.

II. Thách thức Nghiên cứu thơ nữ chống Mỹ còn bỏ ngỏ

Mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu về thơ ca kháng chiến chống Mỹ, nhưng các nghiên cứu chuyên sâu về thơ nữ thời kỳ chống Mỹ vẫn còn hạn chế. Cần có những nghiên cứu tập trung hơn vào đặc điểm thơ nữ về nội dung và nghệ thuật, làm nổi bật vai trò và đóng góp của các nhà nữ sĩ trong giai đoạn lịch sử này. Sự khác biệt trong thơ nữ thời kỳ chống Mỹ so với thơ nam cần được phân tích kỹ lưỡng. Giá trị nội dung thơ nữ thời kỳ chống Mỹ và giá trị nghệ thuật thơ nữ thời kỳ chống Mỹ cũng là những khía cạnh cần được khai thác sâu hơn. Hiện thực cho hay những sáng tác của thơ ca chống Mỹ của các nhà thơ Phạm Tiến Duật, Nguyễn Khoa Điềm, Trần Đăng Khoa, Xuân Quỳnh, Lâm Thị Mỹ Dạ, Phan Thị Thanh Nhàn. vẫn sống động trong lòng nhiều thế hệ bạn đọc, trong đó nhiều bài thơ đã và đang được bè bạn trong và ngoài nước quan tâm .

2.1. Thiếu vắng các công trình nghiên cứu chuyên sâu

Nhiều công trình đã đánh giá cao thành quả của văn học chống Mỹ, ra đời trong hoàn cảnh lịch sử đặc biệt của dân tộc. Song một số ý kiến cho rằng nền văn học của ta là nền văn học “phải đạo”. Nhà văn Nguyễn Minh Châu cũng cho đây là thời kì văn học “minh họa”. Cho nên vấn đề văn học chống Mỹ nói chung trong đó có thơ ca chống Mĩ vẫn chưa được nhìn nhận khách quan thỏa đáng.

2.2. Cái nhìn phiến diện về văn học kháng chiến

Đã có những ý kiến nhìn nhận khác nhau về thơ ca chống Mỹ . Tác giả Hoàng Ngọc Hiến trong bài “Về một nền văn nghệ của ta trong giai đoạn vừa qua” (1979) cho rằng: Nền văn học của ta là nền văn học “phải đạo”. Cho nên vấn đề văn học chống Mỹ nói chung trong đó có thơ ca chống Mĩ vẫn chưa được nhìn nhận khách quan thỏa đáng.

III. Cảm hứng chủ đạo Tình yêu nước và thân phận người phụ nữ

Cảm hứng chủ đạo trong thơ nữ thời kỳ chống Mỹ là tình yêu quê hương đất nước sâu sắc, gắn liền với thân phận người phụ nữ trong chiến tranh. Các nữ sĩ không chỉ thể hiện tình yêu quê hương đất nước trong thơ kháng chiến mà còn khắc họa hình ảnh người phụ nữ Việt Nam kiên cường, đảm đang, thủy chung. Cảm hứng thơ nữ trong kháng chiến thường xoay quanh những hy sinh thầm lặng, nỗi nhớ thương người thân nơi tiền tuyến, và khát vọng hòa bình. Các nhà thơ đã dám sống đến cùng với số phận của đất nước và nhân dân.

3.1. Tình yêu quê hương đất nước trong thơ Xuân Quỳnh

Xuân Quỳnh thể hiện tình yêu đôi lứa trong thơ kháng chiến gắn liền với tình yêu đất nước, với niềm tin vào tương lai tươi sáng. Những bài thơ như "Thuyền và Biển", "Sóng" thể hiện khát vọng về một tình yêu vĩnh cửu, một đất nước hòa bình.

3.2. Nỗi nhớ thương và sự hy sinh trong thơ Lâm Thị Mỹ Dạ

Lâm Thị Mỹ Dạ khắc họa nỗi nhớ thương, sự hy sinh thầm lặng của người phụ nữ hậu phương. Những bài thơ của chị mang đến một cái nhìn sâu sắc về sự mất mát, đau thương trong chiến tranh, đồng thời thể hiện niềm tin vào sức mạnh của tình người.

3.3. Khát vọng hòa bình trong thơ Phan Thị Thanh Nhàn

Phan Thị Thanh Nhàn thể hiện khát vọng hòa bình, mong muốn một cuộc sống yên bình cho dân tộc. Thơ của chị mang đến một thông điệp về sự đoàn kết, lòng yêu thương con người và niềm tin vào tương lai.

IV. Đặc sắc nghệ thuật Ngôn ngữ giản dị hình ảnh giàu cảm xúc

Ngôn ngữ thơ nữ thời kỳ chống Mỹ thường giản dị, gần gũi với đời sống, nhưng lại giàu cảm xúc và sức gợi. Các nữ sĩ sử dụng nhiều hình ảnh biểu tượng, so sánh, ẩn dụ để thể hiện tình cảm, suy tư. Hình tượng người phụ nữ trong thơ kháng chiến được khắc họa chân thực, sống động, mang đến cho người đọc những ấn tượng sâu sắc. Sự chân thật và tinh tế trong cách diễn đạt giúp thơ của họ chạm đến trái tim người đọc.

4.1. Ngôn ngữ đời thường trong thơ Xuân Quỳnh

Phong cách thơ Xuân Quỳnh mang đậm tính trữ tình, ngôn ngữ đời thường, gần gũi với cuộc sống hàng ngày. Chị sử dụng nhiều hình ảnh quen thuộc để thể hiện tình yêu, nỗi nhớ, sự hy sinh.

4.2. Hình ảnh biểu tượng trong thơ Lâm Thị Mỹ Dạ

Phong cách thơ Lâm Thị Mỹ Dạ sử dụng nhiều hình ảnh biểu tượng, ẩn dụ để thể hiện sự mất mát, đau thương trong chiến tranh, đồng thời thể hiện niềm tin vào sức mạnh của con người.

4.3. Sự chân thực trong thơ Phan Thị Thanh Nhàn

Phong cách thơ Phan Thị Thanh Nhàn mang đến sự chân thực, giản dị trong cách diễn đạt. Chị thể hiện những cảm xúc chân thật, những suy tư sâu sắc về cuộc sống và con người.

V. Phân tích thơ Xuân Quỳnh Lâm Thị Mỹ Dạ Thanh Nhàn

Để hiểu rõ hơn về đặc điểm thơ nữ thời kỳ chống Mỹ, cần phân tích cụ thể các tác phẩm tiêu biểu của Xuân Quỳnh, Lâm Thị Mỹ Dạ, và Phan Thị Thanh Nhàn. Phân tích thơ Xuân Quỳnh giúp ta thấy được vẻ đẹp của tình yêu, sự hy sinh. Phân tích thơ Lâm Thị Mỹ Dạ làm nổi bật những mất mát, đau thương trong chiến tranh. Phân tích thơ Phan Thị Thanh Nhàn cho thấy khát vọng hòa bình, niềm tin vào tương lai. Những bài thơ tiêu biểu của Xuân Quỳnh, những bài thơ tiêu biểu của Lâm Thị Mỹ Dạ, và những bài thơ tiêu biểu của Phan Thị Thanh Nhàn đều mang giá trị nghệ thuật và nhân văn sâu sắc.

5.1. Sóng của Xuân Quỳnh Khát vọng tình yêu vĩnh cửu

Bài thơ "Sóng" của Xuân Quỳnh là một trong những tác phẩm tiêu biểu thể hiện khát vọng về một tình yêu vĩnh cửu, vượt qua mọi thử thách của thời gian và không gian. Sóng biển trở thành biểu tượng cho những cung bậc cảm xúc trong tình yêu.

5.2. Khoảng trời hố bom của Lâm Thị Mỹ Dạ Nỗi đau chiến tranh

Bài thơ "Khoảng trời hố bom" của Lâm Thị Mỹ Dạ khắc họa nỗi đau chiến tranh, sự mất mát của những người lính trẻ. Hố bom trở thành biểu tượng cho sự tàn khốc của chiến tranh, sự hy sinh cao cả của những người con đất Việt.

5.3. Hương thầm của Phan Thị Thanh Nhàn Vẻ đẹp thầm lặng

Bài thơ "Hương thầm" của Phan Thị Thanh Nhàn thể hiện vẻ đẹp thầm lặng của tình yêu, sự hy sinh thầm lặng của những người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh. Hương thầm trở thành biểu tượng cho những tình cảm cao đẹp, không phô trương nhưng lại vô cùng sâu sắc.

VI. Đóng góp Thơ nữ chống Mỹ Giá trị và tầm ảnh hưởng

Đóng góp của thơ nữ trong kháng chiến là vô cùng to lớn. Thơ ca của họ không chỉ là tiếng nói của một thế hệ mà còn là di sản văn hóa quý báu của dân tộc. Thơ Việt Nam thời kỳ chống Mỹ nhờ có sự góp mặt của các nữ sĩ mà trở nên phong phú, đa dạng và sâu sắc hơn. Ảnh hưởng của chiến tranh đến thơ ca được thể hiện rõ nét qua những tác phẩm của họ. Những kết quả nghiên cứu của luận án có thể góp thêm tiếng nói trong việc nhìn nhận, đánh giá khách quan hơn về giai đoạn văn học kháng chiến chống Mĩ cứu nước nói riêng và lịch sử văn học Việt Nam giai đoạn 1945 - 1975 nói chung.

6.1. Góp phần làm phong phú nền thơ ca Việt Nam

Sự xuất hiện của các nhà thơ nữ như Xuân Quỳnh, Lâm Thị Mỹ Dạ, Phan Thị Thanh Nhàn đã góp phần làm phong phú nền thơ ca Việt Nam hiện đại, mang đến những góc nhìn mới, những cảm xúc mới về chiến tranh và cuộc sống.

6.2. Lưu giữ ký ức về một giai đoạn lịch sử hào hùng

Thơ ca kháng chiến chống Mỹ nói chung và thơ nữ nói riêng đã góp phần lưu giữ ký ức về một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc, về những hy sinh, mất mát, và khát vọng hòa bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu tập thơ Thơ với tuổi thơ, Vũ Quần Phương đã dành sự yêu mến cho thơ Thanh Nhàn: “Không gian quen thuộc của thơ Thanh Nhàn chính là đất ngoại thành quê gốc, nơi sinh trƣởng - vùng Yên Phụ - Hồ Tây – Hà Nội. Những con ngƣời làm nghề nghèo khổ đất ngoại ô này: Ông mù quét rác, bà ve chai đồng nát. chiếm một tình cảm sâu nặng trong thơ Thanh Nhàn. Thơ Thanh Nhàn viết bằng những kỷ niệm ấu thơ, và bằng chính chất liệu cuộc sống thƣờng nhật.

Thanh Nhàn không tìm thơ xa xôi, cũng không kiễng lên với những chủ đề lớn, thơ giản dị, cảm xúc với những chủ đề lớn”. Đó chính là nét cốt cách nhất của thơ Phan Thị Thanh Nhàn. Tựu chung lại, những bài viết phê bình ấy mang lại cho người viết cái nhìn tổng quát về thơ nữ Việt Nam thời chống Mỹ cứu nước, khơi gợi nhiều vấn đề cho người viết tiếp cận đề tài nghiên cứu của mình. Sự đóng góp của thơ nữ chống Mỹ vào tiến trình phát triển lịch sử, phát triển văn hóa dân tộc là một điều không thể không kể đến.

Các nhà thơ nữ đã có nhiều đóng góp cho thơ ca Việt Nam, mặc dù chưa tạo nên những cách tân mạnh mẽ trong sáng tác nhưng ở mỗi một giai đoạn thơ họ đã tạo nên những vẻ đẹp riêng, đáng nhớ của cái tôi mang nhiều tính nữ. Đặc biệt, các chị không ngừng tìm kiếm bản thân và khẳng định vị trí của mình trong cuộc đời để rồi bộc lộ trong thơ một vẻ đẹp trong sáng tự nhiên và tràn đầy niềm mơ ước về một cuộc sống tốt đẹp mà không xa rời với những vấn đề thực tại. Thơ họ là tiếng nói đồng vọng của cuộc sống này, chính những cảm xúc chân thành về cuộc sống được lắng lọc qua trái tim của người phụ nữ mở ra một thế giới mới mẻ trong thơ. Tìm hiểu thơ của các nhà thơ nữ giai đoạn chống Mỹ cứu nước chính là được tiếp cận với một góc diện mạo thơ ca giai đoạn chống Mỹ cứu nước.

Những trang thơ của các chị đã góp một ý nghĩa không nhỏ, làm đẹp hơn giá trị, vóc dáng nền thơ ca dân tộc. Nghiên cứu về ba nhà thơ nữ, Xuân Quỳnh, Lâm Thị Mỹ Dạ, Phan Thị Thanh Nhàn đã được thực hiện trong một số khóa luận, luận văn của sinh viên , học viên cao ho ̣c. Tuy nhiên, những bài viết và nghiên cứu về ba nhà thơ nữ chỉ dừng lại ở một số phương diện về thế giới nghệ thuật; phương thức biểu hiện, những chặng đường thơ; đặc điểm thơ giai đoạn 1964 - 1975. chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, khái quát và tổng thể về đặc điểm thơ nữ thế hệ chống Mỹ cứu nƣớc (qua sáng tác của ba nhà thơ của Xuân Quỳnh, Lâm Thị Mỹ Dạ, Phan Thị Thanh Nhàn) thành chuyên luận tương xứng với đóng góp của các cây bút nữ trên .nuoc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Nhìn lại chặng đường ba nhà thơ nữ đã đi qua và những đóng góp của họ cho nền thơ ca hiện đại Việt Nam, nên cần phải có một luận án có khả năng bao quát, khắc sâu và nổi bật đặc điểm thơ nữ thế hệ chống Mỹ nói chung và đặc điểm thơ nữ của ba nhà thơ nữ thế hệ chống Mỹ cứu nước nói riêng là điều rất cần thiết.

Nghiên cứu thành tựu thơ ca của các tác giả nữ không thể tách rời các vấn đề lí luận về văn học nữ và lịch sử sáng tạo thơ ca của các nhà thơ nữ Việt Nam trong quá khứ. Đồng thời những tác động của ý thức văn hóa xã hội thời đại mới đều ảnh hưởng đến quá trình sáng tác của các văn nghệ sĩ nói chung và các nhà thơ nữ nói riêng. Khi tìm hiểu về các nhà thơ nữ của nền văn học Việt Nam hiện đại phải đồng thời khám phá những tiền đề tư tưởng và hoàn cảnh lịch sử thời đại mới thấy rõ vị trí và chân dung của mỗi nhà thơ trong lịch sử. Vấn đề lí luận phê bình nữ tính trong sáng tạo thơ ca Khi đề cập tới vấn đề sáng tác văn học của phụ nữ nói chung và thơ ca nữ nói riêng, ít nhà phê bình dành thời gian đi sâu khảo sát về đặc điểm giới tính trong sáng tạo, do đó nhiều công trình chưa làm nổi bật được sở trường, cá tính, phẩm chất tài hoa của những nhà thơ nữ trong lịch sử văn học nói chung và thơ nữ thời chống Mĩ nói riêng.

Trong văn học thế giới cho hay, nhiều tài năng cũng thuộc về những cây bút nữ. Ở Việt Nam, nhiều nhà thơ nữ đã trở nên nổi tiếng và đi vào lịch sử thi ca dân tộc như Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm, Lê Ngọc Hân, Bà Huyện Thanh Quan. Các nữ thi sĩ đã làm nên những áng thơ ca bất tử bằng cái tâm cái tài của mình trước cuộc sống và thời đại. Điều đó có những nguyên nhân đặc biệt về chủ thể sáng tạo.

Nói đến thơ nữ Việt nam thời chống Mĩ, phải kể đến ý thức về vấn đề nữ quyền trong xã hội và văn học được hình thành và phát triển trong các giai đoạn trước góp phần đặt nền móng cho các quan niệm nghệ thuật ở các giai đoạn sau này. Trong công trình Thời thế với văn chương, Nhà in Cộng Lực năm 1941 của Hoàng Ngọc Phách có bài viết “Thân thế và văn chƣơng cô Xuân Hƣơng” viết từ năm 1928, tác giả đã quan tâm đến vấn đề nữ tính và cá tính sáng tạo của nhà thơ trong lịch sử, đặc biệt đối với nữ thi sĩ Hồ Xuân Hương, trang 43 cuốn sách có đưa ra nhận xét: “Một người thiếu nữ lúc bé ở với cha mẹ, lớn lên lấy chồng, làm vợ, làm dâu, làm mẹ rồi làm mẹ chồng, làm bà bế cháu đến chết là hết chuyện đời. Việc đời có thế, khuôn đời đúc ra trăm nghìn người cũng cứ thế mà xoay, khớp nào vào khớp ấy. Nhưng ai có 19 (LUAN.nuoc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] một cái tư cách đặc biệt, lỗi lạc phi thường thì lăn lộn với vòng đời mà không vào khớp.

Nàng Xuân Hương cũng đủ thất tình như trăm nghìn cô con gái khác, nhưng bởi cái tư cách đặc biệt mà phải lăn lộn với đời, không thể xếp vào khuôn được: Tựa vách chƣa hề chi một tiếng/Ôm đàn mà vắng cả năm cung. Câu thơ vịnh bức tranh tố nữ gẩy đàn, mà chính nàng thổ lộ ra thân thế. Thật vậy, nàng ôm đàn “nhân sự” mà vắng cả năm cung, cung chồng, cung con, cung nàng dâu, cung mẹ chồng, nàng đều không gẩy cả. Ta xem thân thế Xuân Hương, ta biết cô là một bực thông minh lỗi lạc, nhanh nhẹn khác thường, nhưng nhuộm vẻ buồn mà pha vị chua chát, nên tính tình đã thổ lộ ra một nền văn đặc biệt, không ai bắt chƣớc đƣợc mà cũng không bắt chƣớc ai.

Nếu câu “Văn tức là người” mà đúng, thì đem so cái cốt cách với văn thơ của Xuân Hương lại càng thấy rõ ràng lắm. Ta cứ xét kĩ hai nữ sĩ Việt Nam là bà Thanh Quan với nàng Cổ Nguyệt, cùng tả một cảnh mà không ai giống ai: hai khuôn khổ, hai tinh thần, gương phản chiếu mỗi người mỗi vẻ. Bà Thanh Quan tả: Bƣớc tới đèo Ngang bóng xế tà/Cỏ cây chen đá, lá chen hoa. Thật là một bà ung dung đạo mạo, thủng thỉnh từng bước đến bên đèo, lúc bóng chiều đã xế, ngắm cảnh giời một cách rõ ràng, tĩnh mạc, cây chen đá, lá chen hoa.

Dừng chân đứng lại một mình ở chỗ giời, non, nước. Hồn thơ vướng vít biết bao từng. Xuân Hương thì không thế. Nàng vốn tính nhanh nhẹn mà tinh nghịch hơn nên tả: Một đèo, một đèo, lại một đèo/Khen ai khéo tạc cảnh cheo leo.

Thật là một bức tranh tả chân, đơn sơ mà hoạt động lạ thường. Một nét bút vạch ra thành ba cái chỏm núi: hai chỏm nhặt mà một chỏm lơi. Thật là chân thi sĩ, thấy cảnh là nên thơ, làm thơ trông ngay thấy chỗ oái oăm mà giễu cợt, giễu cợt cả ông thợ trời đã tạo ra lắm cảnh cheo leo, chẳng những ở quãng đường đời mà cheo leo cả trong đoạn lòng người nữa. Theo đó tài năng sáng tạo luôn đi liền vơi cuộc đời và cá tính người nghệ sĩ.

Kế đó, báo Phụ nữ Tân văn ra đời tại Sài Gòn từ 1929, đã nêu vấn đề “Văn chƣơng với nữ giới” trong khi nước ta vẫn còn là thuộc địa, ý thức hệ phong kiến còn nặng nề, nhưng trong đó đã có nhều ý kiến bàn về tiềm năng sáng tạo của phụ nữ với văn học và thi ca. Điều đó góp phần tạo tiền đề nhận thức cho công cuộc cách tân văn học trong giai đoạn 1930 -1945, đã đem đến những quan niệm mới cho độc giả đương thời về vai trò nữ giới là chủ thể sáng tác, và vấn đề phụ nữ là đối tượng phản ánh.nuoc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] dù sáng tác có theo khuynh hướng nào chăng nữa vấn đề chủ thể sáng tác là một trong những nhân tố đặc biệt mang tính quyết định những thành quả văn chương. Trong lời khai trương tờ báo số 1 ra ngày 2-5-1929, bà Nguyễn Đức Nhuận viết: “Hỡi ai là nhà nhả ngọc phun châu! Trƣờng văn trận bút ở trong Phụ nữ tân văn là để dành cho chị em ta đó! Ai là nhà văn nữ lƣu trí thức. Diễn đàn này là của chung các chị em ta đây! Thịnh hay suy, hay hay dở.

Phụ nữ tân văn tất có quan hệ chung cho danh dự nữ giới nƣớc nhà”. Có thể xem đây là lời tuyên ngôn cho văn nghệ nữ giới Việt Nam đầu thế kỉ XX. Đồng thời, những ý kiến của tác giả Nguyễn Thị Kiêm trong số báo trên cho thấy văn chương nữ có những đặc điểm riêng: “Theo lẽ sinh lí thì đàn bà thƣờng nặng về phần hồn mà nhẹ về phần trí, cảm hứng thì sâu mà tƣ tƣởng thì hẹp nên trong văn chƣơng thƣờng sở trƣờng về lối tả cảnh tạo tình mà ít hay về lối khách quan triết lí”. Theo bà người phụ nữ nhạy cảm hơn nam giới: “Đem cặp mắt tinh thần mà thƣởng thức đến những kì quan thắng cảnh của thiên nhiên vũ trụ; đem khối tình thân thiết mà hoà theo với những mối đắng cay, bi thƣơng của nhân loại thế gian, để ai nói đƣợc rằng đàn bà đã phải thua sút đàn ông về chỗ đó”.