ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ HẢO ĐẶC ĐIỂM THI PHÁP TIỂU THUYẾT G. MARQUEZ LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HỌC Hà Nội - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ HẢO ĐẶC ĐIỂM THI PHÁP TIỂU THUYẾT G. MARQUEZ Chuyên ngành: Lý luận văn học Mã số: 62 22 01 20 LUẬN ÁN TIẾN SĨ: NGÀNH VĂN HỌC CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. PHẠM QUANG LONG PGS.
PHẠM THÀNH HƢNG Hà Nội - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin được gửi lời cảm ơn trân trọng đến Lãnh đạo và tập thể Giảng viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn – Đại học Quốc Gia Hà Nội, Lãnh đạo Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Lãnh đạo trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Đại học và Nghề nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện luận án. Đặc biệt, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Phạm Thành Hưng – người hướng dẫn khoa học, đã luôn tận tình, tin tưởng và chỉ dạy cho tôi trong suốt quá trình làm luận án. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn động viên, ủng hộ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Tác giả Nguyễn Thị Hảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi và được sự hướng dẫn khoa học của PGS.
Phạm Thành Hưng. Kết quả nghiên cứu của đề tài là trung thực, không trùng lặp với công trình của một tác giả nào khác đã công bố trước đây. Các nhận xét, đánh giá sử dụng của các tác giả, cơ quan, tổ chức khác đều được trích dẫn theo đúng quy định hiện hành về Quy cách trình bày luận án. Nếu có phát hiện bất kỳ gian lận nào, tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm.
Hà Nội, ngày 06 tháng 05 năm 2017 Tác giả Nguyễn Thị Hảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU. 4 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. Tính cấp thiết của đề tài. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.
Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án.
TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Giới thuyết về thi pháp tiểu thuyết. Khái niệm tiểu thuyết. Thi pháp tiểu thuyết.
Các nghiên cứu về G. Hướng nghiên cứu về tiểu sử của G. Hướng nghiên cứu tổng thể các sáng tác của G. Hướng nghiên cứu về từng tác phẩm của G.
Hướng nghiên cứu G. Marquez như một đại diện tiêu biểu của văn học hiện thực huyền ảo Mỹ Latinh và văn học hậu hiện đại. 28 QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT CỦA G. Giới thuyết về quan niệm nghệ thuật.
Khái niệm quan niệm nghệ thuật. Những biểu hiện của quan niệm nghệ thuật. Chủ nghĩa hiện thực huyền ảo Mỹ Latinh và quan niệm nghệ thuật của G. Chủ nghĩa hiện thực huyền ảo.
31 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thế giới hư - thực trong quan niệm nghệ thuật của G. Marquez và nét khu biệt của chủ nghĩa hiện thực huyền ảo Mỹ Latinh. Quan niệm nghệ thuật của G.
Marquez qua các phát ngôn lý thuyết. Tình trạng cô đơn của con người cá nhân, tập thể và toàn nhân loại. Con người với tình yêu đôi lứa, tuổi tác và số phận. Tác động của báo chí, điện ảnh và chính trị đến quan niệm nghệ thuật của G.
Marquez thể hiện qua các phát ngôn lý thuyết. Quan niệm nghệ thuật của G. Marquez bộc lộ qua thế giới nghệ thuật. Quan niệm của G.
Marquez về nghề văn. Tác động của báo chí, văn hóa dân gian thể hiện qua thế giới nghệ thuật của G. Đa trị về tư tưởng trong quan niệm nghệ thuật. Quan niệm nghệ thuật thể hiện qua hệ chủ đề của tác phẩm.
THẾ GIỚI NHÂN VẬT TRONG TIỂU THUYẾT CỦA G. Kiểu nhân vật cô đơn đặc trƣng Nam Mỹ. Vòng xoáy cô đơn trong cuộc đời của các nhân vật cô đơn Nam Mỹ và thông điệp về tình đoàn kết. Thủ pháp xây dựng và biểu đạt tính cách nhân vật cô đơn đặc trưng Nam Mỹ.
Kiểu nhân vật kẻ độc tài. Nhân vật kẻ độc tài và thông điệp về sự vô nghĩa của chiến tranh. Thủ pháp xây dựng và biểu đạt tính cách nhân vật kẻ độc tài. Kiểu nhân vật phụ nữ.
Nhân vật phụ nữ và thông điệp về tình yêu và lòng nhân ái. Thủ pháp xây dựng và biểu đạt tính cách nhân vật phụ nữ. Kiểu nhân vật hồn ma. Nhân vật hồn ma và thông điệp về giá trị cuộc sống.
Thủ pháp xây dựng và biểu đạt tính cách nhân vật hồn ma. 99 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 4. KẾT CẤU VÀ THỜI GIAN, KHÔNG GIAN NGHỆ THUẬT TRONG TIỂU THUYẾT CỦA G. Kết cấu tiểu thuyết của G.
Tổ chức cốt truyện trong tiểu thuyết của G. Sự chọn lựa và tổ chức điểm nhìn trong tiểu thuyết của G. Thời gian nghệ thuật trong tiểu thuyết của G. Thời gian vòng tròn, khép kín.
Thời gian đồng hiện. Tương ứng giữa thời gian sự kiện và thời gian truyện kể. Thời gian huyền ảo. Không gian nghệ thuật trong tiểu thuyết của G.
Macondo - không gian của những ẩn ức và huyền thoại. Căn phòng - khoảng trời riêng của mỗi cá nhân. Tấm da thuộc - không gian tưởng tượng hay vòng kim cô của nỗi cô đơn. Nhà chứa - không gian của những điều bí ẩn.
Không - thời gian bốn chiều. 150 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 153 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Thống kê tần suất dùng từ với nghĩa cô đơn trong một số tiểu thuyết của G.
Tóm tắt cốt truyện của hai tiểu thuyết chƣa đƣợc chuyển dịch sang tiếng Việt: Tình yêu và những con quỷ khác; Mùa thu của trưởng tộc. Lƣợc dịch một số công trình nghiên cứu về G. 194 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2. Thống kê yếu tố giễu nhại trong tiểu thuyết của G.
Thống kê số lần lặp lại từ chỉ cô đơn trong tiểu thuyết của G. Thống kê các nhân vật cô đơn trong tiểu thuyết của G. Thống kê nhân vật hồn ma trong tiểu thuyết của G. Cốt truyện khiếm diện và tường giải trong tiểu thuyết của G.
Thống kê số lần xuất hiện không gian căn phòng gắn với nỗi cô đơn của các nhân vật trong tiểu thuyết của G. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ đầy đủ G. Marquez Gabriel Garcia Marquez Nxb Nhà xuất bản Tr. Trang 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1.
Tính cấp thiết của đề tài Tiểu thuyết là một trong những thể loại chủ công trong văn xuôi tự sự. Những thành tựu tiểu thuyết thường có ý nghĩa khẳng định độ chín của mỗi tài năng và đánh dấu sự trưởng thành của mỗi nền văn học. Là một thể loại năng động, nhạy cảm nhất trước những biến động của thời đại, tiểu thuyết luôn dự báo những hệ hình tư duy nghệ thuật mới và theo đó, khai mở những khám phá lý thuyết mới cho nghiên cứu và phê bình văn học. Vì vậy, nghiên cứu thi pháp tiểu thuyết vẫn là một trong những hướng nghiên cứu khá ổn định, được duy trì và quan tâm ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Tiểu thuyết Mỹ Latinh đã khẳng định được vị trí của mình trên văn đàn thế giới. Tuy nhiên, ở Việt Nam, những nghiên cứu về khu vực văn học này còn rời rạc, chưa thành hệ thống. Vì thế, tìm hiểu văn học Mỹ Latinh, chúng tôi mong muốn góp phần phát triển hơn nữa những nghiên cứu về khu vực văn học này ở Việt Nam. Gabriel Garcia Marquez (G.
Marquez) (1927-2014) là một cây bút xuất sắc của văn học Mỹ Latinh, sáng tác của nhà văn là “sự tổng hợp các khả năng khác nhau của chủ nghĩa huyền thoại” [103, tr. Đến với tiểu thuyết của G. Marquez, chúng ta có thể tìm thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa chủ nghĩa hiện thực huyền ảo Mỹ Latinh, chủ nghĩa hiện đại Tây Âu và chủ nghĩa hậu hiện đại thế giới. Nhà văn đặc biệt nổi tiếng ở thể loại tiểu thuyết với 9 tác phẩm đã được xuất bản, trong đó có 7 cuốn đã được dịch sang tiếng Việt.
Marquez cũng được xem là tác giả hậu hiện đại có số lượng tác phẩm được dịch nhiều và sớm nhất tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, tác phẩm của nhà văn chưa được đặt đúng nền tảng văn hóa Mỹ Latinh, dẫn đến những cách hiểu lệch lạc. Nghiên cứu sáng tác của G. Marquez, đặc biệt là địa hạt tiểu thuyết là một dịp để khẳng định những đóng góp vĩ đại của nhà văn đối với văn học Mỹ Latinh nói riêng và văn học thế giới nói chung.
Thi pháp tiểu thuyết G. Marquez là sự tổng hợp thi pháp các thể tài - tiểu thể (tiểu thuyết trinh thám, tiểu thuyết lịch sử, tiểu thuyết huyền ảo…). Từ quan niệm nghệ thuật về con người và sáng tác văn chương, G. Marquez đã xây dựng được thế giới nhân vật sống động với những kiểu nhân vật điển hình, tổ chức kết cấu và không gian, thời gian độc đáo, chuyển tải ý nghĩa và tư tưởng nghệ thuật, chủ đề của tác 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phẩm qua ngôn ngữ đậm đà phong cách Mỹ Latinh.
Sự tổng hợp của tất cả các yếu tố đó đã mang đến cho tiểu thuyết của nhà văn những phẩm chất đặc trưng của tiểu thuyết hiện thực huyền ảo Mỹ Latinh. Với những lý do đó, chúng tôi quyết định chọn đề tài Đặc điểm thi pháp tiểu thuyết G. Marquez làm đề tài luận án với mong muốn chỉ ra những nét độc đáo trong thi pháp thể loại, gắn liền với những triết lý, tư tưởng nghệ thuật trong tiểu thuyết của nhà văn. Đồng thời, qua hiện tượng điển hình này, chúng tôi cũng mong muốn làm rõ một số đặc điểm của văn học Mỹ Latinh và văn học hậu hiện đại.
Đây là những nghiên cứu cần thiết, có tính thời sự và thực tiễn cao. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Thi pháp tiểu thuyết G. Marquez Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu 9 cuốn tiểu thuyết của G.