ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN --- --- LÖÔNG DIEÄU VINH ÑAËC ÑIEÅM NGÖÕ NGHÓA VAØ NGÖÕ PHAÙP CUÛA LÖÔÏNG TÖØ TRONG TIEÁNG HAÙN HIEÄN ÑAÏI (SO SAÙNH VÔÙI LÔÙP TÖØ TÖÔNG ÖÙNG TRONG TIEÁNG VIEÄT) LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ NGÖÕ VAÊN TP. HOÀ CHÍ MINH – Naêm 2007 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN --- --- LÖÔNG DIEÄU VINH ÑAËC ÑIEÅM NGÖÕ NGHÓA VAØ NGÖÕ PHAÙP CUÛA LÖÔÏNG TÖØ TRONG TIEÁNG HAÙN HIEÄN ÑAÏI (SO SAÙNH VÔÙI LÔÙP TÖØ TÖÔNG ÖÙNG TRONG TIEÁNG VIEÄT) LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ NGÖÕ VAÊN CHUYEÂN NGAØNH: NGOÂN NGÖÕ HOÏC SO SAÙNH MAÕ SOÁ: 5.27 NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: TS. LEÂ KHAÉC CÖÔØNG TP. HOÀ CHÍ MINH – Naêm 2007 LÔØI CAÛM ÔN Tröôùc heát xin traân troïng göûi lôøi caûm ôn ñeán caùc thaày coâ ñaõ taän tình höôùng daãn toâi trong suoát quaù trình hoïc taäp vaø thöïc hieän luaän vaên naøy.
Ñaëc bieät xin göûi lôøi tri aân saâu saéc ñeán TS. Leâ Khaéc Cöôøng, ngöôøi thaày ñaõ taän tình höôùng daãn luaän vaên cho toâi. Xin göûi lôøi caûm ôn ñeán tröôøng Ñaïi hoïc Khoa hoïc Xaõ hoäi vaø Nhaân vaên, Phoøng Sau ñaïi hoïc, Khoa Ngöõ vaên – Baùo chí cuûa tröôøng ñaõ taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho chuùng toâi trong suoát thôøi gian hoïc taäp vaø nghieân cöùu. Xin tri aân söï haäu thuaãn quí baùu cuûa gia ñình, baïn beø vaø ñoàng nghieäp, ñaõ cho toâi nhöõng lôøi ñoäng vieân tinh thaàn vaø giuùp ñôõ cho toâi hoaøn thaønh toát chöông trình cao hoïc vaø thöïc hieän luaän vaên.
Löông Dieäu Vinh MUÏC LUÏC ÑEÀ MUÏC TRANG PHAÀN MÔÛ ÑAÀU. Lyù do choïn ñeà taøi. Phaïm vi vaø noäi dung nghieân cöùu cuûa ñeà taøi .1 Phaïm vi nghieân cöùu .2 Noäi dung nghieân cöùu. Lòch söû vaán ñeà.
Phöông phaùp nghieân cöùu. YÙ nghóa khoa hoïc vaø thöïc tieãn cuûa luaän vaên. Boá cuïc luaän vaên .9 CHÖÔNG 1: PHAÂN LOAÏI VAØ ÑAËC ÑIEÅM NGÖÕ PHAÙP CUÛA LÖÔÏNG TÖØ TRONG TIEÁNG HAÙN HIEÄN ÑAÏI .1 Khaùi quaùt veà löôïng töø trong tieáng Haùn hieän ñaïi.1 Nhöõng quan ñieåm veà löôïng töø .2 Xaùc ñònh löôïng töø trong tieáng Haùn.1 Söï keát hôïp cuûa löôïng töø vôùi soá töø, danh töø, ñoäng töø.2 Ngöõ nghóa cuûa danh löôïng töø vaø ñoäng löôïng töø .2 Phaân loaïi löôïng töø tieáng Haùn .1 Nhöõng quan ñieåm veà phaân loaïi löôïng töø.2 Phaân loaïi vaø mieâu taû löôïng töø .2 Ñoäng löôïng töø .3 Löôïng töø kieâm chöùc .4 Löôïng töø phöùc hôïp (löôïng töø keùp).3 Ñaëc ñieåm ngöõ phaùp cuûa löôïng töø tieáng Haùn.1 Ñaëc tröng cuûa löôïng töø veà maët keát caáu .2 Ñaëc tröng cuûa löôïng töø veà maët hình thaùi .3 Chöùc naêng cuûa löôïng töø trong nhoùm töø .4 Tính linh hoaït vaø thích öùng cuûa löôïng töø .53 CHÖÔNG 2: LÖÔÏNG TÖØ “ ”(geø) TRONG TIEÁNG HAÙN HIEÄN ÑAÏI.1 Lòch söû phaùt trieån cuûa löôïng töø “ ” .1 Vaán ñeà (geø) hoaù .2 Söï haïn cheá veà maët bieåu thò löôïng cuûa löôïng töø (geø) .3 Söï keát hôïp cuûa löôïng töø (geø) vôùi danh töø vaø soá töø .1 Söï keát hôïp giöõa (geø) vôùi danh töø vaø danh ngöõ .2 Ñaëc tröng ngöõ nghóa cuûa (geø) veà söï keát hôïp vôùi danh töø vaø cuïm danh töø.3 Söï keát hôïp cuûa löôïng töø (geø) vôùi soá töø .4 Chöùc naêng ngöõ phaùp vaø yù nghóa ngöõ phaùp cuûa löôïng töø (geø) .70 CHÖÔNG 3: SAÉC THAÙI NGHÓA CUÛA LÖÔÏNG TÖØ TRONG TIEÁNG HAÙN HIEÄN ÑAÏI.1 Khaùi quaùt veà saéc thaùi nghóa cuûa löôïng töø .2 Saéc thaùi hình töôïng cuûa löôïng töø .3 Saéc thaùi bieåu caûm cuûa löôïng töø .4 Saéc thaùi phong caùch cuûa löôïng töø .1 Caùc loaïi löôïng töø mang saéc thaùi phong caùch.2 Phöông thöùc dieãn ñaït cuûa löôïng töø mang saéc thaùi phong caùch.3 Ngöõ nghóa cuûa löôïng töø mang saéc thaùi phong caùch.91 CHÖÔNG 4: NHÖÕNG NEÙT TÖÔNG ÑOÀNG VAØ DÒ BIEÄT GIÖÕA LÖÔÏNG TÖØ TRONG TIEÁNG HAÙN HIEÄN ÑAÏI VAØ LÔÙP TÖØ TÖÔNG ÖÙNG TRONG TIEÁNG VIEÄT.1 Nhaän xeùt chung .1 Veà vaán ñeà phaân loaïi .2 Veà ñaëc ñieåm ngöõ phaùp .2 Nhöõng neùt töông ñoàng .3 Nhöõng neùt dò bieät.115 Taøi lieäu tham khaûo .134 Trang 1 MÔÛ ÑAÀU 1. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI Do nguyeân nhaân ñòa lyù vaø lòch söû, giöõa tieáng Vieät vaø tieáng Haùn ñaõ coù söï tieáp xuùc, vaø aûnh höôûng laãn nhau.
Ngay töø khi nhaø Haùn ñaët aùch thoáng trò leân nöôùc ta vaøo khoaûng theá kyû thöù II TCN, tieáng Haùn coå ñaïi ñaõ du nhaäp vaøo Vieät Nam vaø ñöôïc ngöôøi Vieät tieáp thu, söû duïng. Ñeán ñôøi Ñöôøng thì söï tieáp thu ñoù caøng tích cöïc hôn vaø moät khoái löôïng töø Haùn–Vieät ñoà soä ñaõ du nhaäp vaøo voán töø tieáng Vieät, goùp phaàn laøm phong phuù theâm cho kho taøng tieáng Vieät. Nhöõng naêm gaàn ñaây, theo söï phaùt trieån cuûa xaõ hoäi cuõng nhö nhöõng thay ñoåi tích cöïc trong quan heä kinh teá, vaên hoaù giöõa hai nöôùc, tieáng Haùn vaø tieáng Vieät cuõng coù nhieàu söï phaùt trieån vaø thay ñoåi. Xuaát phaùt töø nhu caàu thöïc teá treân, ôû Vieät Nam cuõng nhö treân theá giôùi, tieáng Haùn ñaõ daàn daàn ñöôïc nhieàu ngöôøi, nhaát laø caùc nhaø nghieân cöùu, giaùo vieân giaûng daïy Trung vaên quan taâm nghieân cöùu.
Wilhelm Von Humboldt ñaõ töøng nhaän ñònh: “ngoân ngöõ laø linh hoàn (spirit) cuûa daân toäc, ngoân ngöõ phaûn aùnh caùch tö duy cuûa moãi daân toäc duøng noù”, chính vì vaäy qua ngoân ngöõ, ta thaáy ñöôïc nhöõng neùt ñaëc thuø cuûa vaên hoaù cuõng nhö caùch tö duy cuûa daân toäc söû duïng noù. Trang 2 Do tieáng Haùn coù chöõ vieát raát sôùm neân caùc nhaø Haùn ngöõ hoïc coù ñieàu kieän xaùc ñònh ñöôïc thôøi kyø xuaát hieän cuûa löôïng töø tieáng Haùn cuõng nhö dieãn bieán cuûa chuùng trong quaù trình phaùt trieån lòch söû. Theo Vöông Löïc, löôïng töø tieáng Haùn ñaõ manh nha töø thôøi Thöông Chu (1400 naêm TCN), nhö “ ” (geø: caây) laø löôïng töø ñi vôùi danh töø chæ loaøi tre, truùc; “ ” (piê: con) laø löôïng töø ñi vôùi danh töø chæ loaøi ngöïa v. Löôïng töø laø ñaëc ñieåm cuûa tieáng Haùn, bôûi vì löôïng töø trong tieáng Haùn khoâng nhöõng raát phoå bieán, phong phuù maø coøn coù söùc bieåu hieän raát maïnh meõ.
Vì theá, vieäc nghieân cöùu caùc ñaëc tröng vaø qui taéc chung cuûa löôïng töø tieáng Haùn so saùnh vôùi loaïi töø tieáng Vieät laø raát caàn thieát, bôûi leõ tieáng Haùn vaø tieáng Vieät laø hai ngoân ngöõ cuøng thuoäc loaïi hình ñôn laäp – aâm tieát tính. Laø moät ngöôøi giaûng daïy tieáng Trung Quoác, chuùng toâi nhaän thaáy khi daïy vaø hoïc tieáng Trung Quoác hieän ñaïi, giaùo vieân vaø hoïc vieân thöôøng gaëp nhieàu khoù khaên trong vieäc phaân bieät vaø löïa choïn löôïng töø thích hôïp, chuùng toâi ñaõ choïn ñeà taøi: “Ñaëc ñieåm ngöõ nghóa vaø ngöõ phaùp cuûa löôïng töø trong tieáng haùn hieän ñaïi (so saùnh vôùi lôùp töø töông öùng trong tieáng vieät)” ñeå laøm luaän vaên thaïc só chuyeân ngaønh Ngoân ngöõ hoïc so saùnh. PHAÏM VI VAØ NOÄI DUNG NGHIEÂN CÖÙU CUÛA ÑEÀ TAØI 2. Phaïm vi nghieân cöùu Löôïng töø tieáng Haùn vaø loaïi töø tieáng Vieät hieän ñaïi laø moät hieän töôïng raát phöùc taïp vaø roäng.
Ñaëc bieät lyù luaän veà löôïng töø tieáng Haùn hieän nay, vaãn coøn chöa coù yù kieán thoáng nhaát. Vì vaäy, ñeå giaûi quyeát vaán ñeà, chuùng toâi ñaõ heä thoáng hoaù caùc quan nieäm veà löôïng töø, tìm hieåu kyõ veà nhieàu vaán ñeà lieân quan ñeán caùc ñaëc ñieåm, saéc thaùi nghóa cuõng nhö caùch söû duïng caùc löôïng töø tieáng Haùn hieän ñaïi. Noäi dung nghieân cöùu Nhieäm vuï chính cuûa luaän vaên laø phaân loaïi, heä thoáng, mieâu taû taát caû caùc ñaëc ñieåm ngöõ nghóa, ngöõ phaùp vaø caùch söû duïng cuûa caùc löôïng töø trong tieáng Haùn, sau ñoù so saùnh vôùi loaïi töø trong tieáng Vieät; chæ ra nhöõng ñieåm gioáng nhau vaø khaùc nhau giöõa löôïng töø trong tieáng Haùn vaø loaïi töø trong tieáng Vieät. LÒCH SÖÛ VAÁN ÑEÀ Löôïng töø laø moät trong nhöõng töø loaïi ñaëc tröng cuûa caùc ngoân ngöõ thuoäc ngöõ heä Haùn Taïng, trong ñoù coù tieáng Haùn.
Noù laø moät töø loaïi ñöôïc phaân loaïi vaø ñaët teân sau cuøng trong soá 11 töø loaïi cô baûn trong tieáng Haùn. Söï tranh luaän veà việc phaân loaïi vaø caùch gọi tên cuûa noù ñaõ keùo daøi hôn nöûa theá kyû, baét ñaàu töø naêm 1898 vaø keát thuùc vaøo naêm 1956. Ngay teân goïi cuûa lôùp töø naøy, caùc nhaø ngöõ phaùp hoïc Trung Quoác cuõng khoâng thoáng nhaát vôùi nhau. Döïa vaøo yù nghóa töø vöïng cuûa lôùp töø naøy, hoï ñaõ ñöa ra 12 teân goïi khaùc nhau, nhö: teân goïi khaùc cuûa tính löôïng, danh töø bieåu thò löôïng, danh töø ñôn vò, löôïng töø ñôn vò, ñôn vò töø , phoù danh töø, soá vò töø , trôï danh töø, löôïng töø ñôn vò hình theå, phuï danh töø, soá löôïng töø, löôïng töø.
Coøn caùc nhaø ngoân ngöõ hoïc phöông Taây goïi lôùp töø naøy laø: loaïi töø ( : classifications), bieät töø ( : specificity), hoä töø ( : accompony). Ña soá caùc nhaø ngöõ phaùp hoïc Trung Quoác ñeàu xeáp löôïng töø vaøo nhoùm tieåu loaïi cuûa danh töø. So vôùi caùc töø loaïi khaùc trong tieáng Haùn thì söï khoù khaên veà caùch ñaët teân löôïng töø ñaõ trôû thaønh moät ñaëc ñieåm noåi baät trong vieäc nghieân cöùu löôïng töø. Duø ñaõ coù nhieàu thö tòch coå cuûa Trung Quoác khaûo saùt veà löôïng töø, nhöng do aûnh höôûng cuûa lyù luaän ngöõ phaùp truyeàn thoáng Trang 4 phöông Taây chæ chuù troïng ñeán tính chaát chung cuûa ngoân ngöõ maø ñaõ boû qua tính caù theå vaø ñaëc tröng cuûa tieáng Haùn neân thaønh töïu chöa nhieàu.
Song phaûi ñeán thaäp nieân 30–40, khi caùc nhaø ngoân ngöõ hoïc treân theá giôùi taäp trung khaûo saùt ñaëc tröng ngöõ phaùp cuûa tieáng Haùn, thì löôïng töø môùi ñöôïc nghieân cöùu moät caùch toaøn dieän. Coù theå hình dung lòch söû vaán ñeà nghieân cöùu löôïng töø trong tieáng Haùn nhö sau: - Baét ñaàu töø naêm 1898, trong cuoán ngöõ phaùp ñaàu tieân cuûa Trung Quoác “Maõ thò vaên thoâng” cuûa Maõ Kieán Trung coù noùi raèng: “Phaøm teân goïi chung cuûa söï vaät ñeàu coù teân goïi khaùc ñeå tính löôïng”. OÂng laø ngöôøi ñaàu tieân ñeà caäp ñeán caùc ví duï töø cuûa löôïng töø, nhöng oâng aáy chæ xem löôïng töø nhö danh töø thoâng thöôøng, vaø ñaõ noùi raèng: “2500 ngöôøi laø nhaát sö, 500 ngöôøi laø nhaát löõ, 5 nhaø laø nhaát laân, 25 nhaø laø nhaát lí, 2500 nhaø laø nhaát höông, 500 nhaø laø nhaát ñaûng. Trong ñoù ‘sö, löõ, laân, lí, höông, ñaûng’ ñeàu laø teân goïi ñaùm ñoâng”[34].
Do aûnh höôûng veà quan nieäm ngöõ phaùp phöông Taây, neân oâng ñaõ chia thaønh 8 töø loaïi nhö tieáng Anh, sau ñoù oâng laïi töï saùng taïo theâm “ngöõ khí töø (trôï töø)” thaønh 9 loaïi: danh töø, ñaïi töø, ñoäng töø, hình dung töø, phoù töø, giôùi töø, lieân töø, thaùn töø vaø trôï töø. Nghóa laø trong phaân loaïi cuûa Maõ Kieán Trung khoâng coù soá töø, cuõng khoâng coù löôïng töø, coù leõ do tính phi ñoäc laäp cuûa löôïng töø.