LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Toàn cầu hóa, khu vực hóa nền kinh tế đang là xu thế phát triển của các quốc gia trên thế giới. Xu hướng tất yếu này một mặt làm tăng lợi ích của toàn xã hội, tận dụng được lợi thế cạnh tranh của các nước, phân hóa sản xuất song một mặt tạo ra sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường thế giới. Cũng như các quốc gia khác, là thành viên của WTO, nước Việt Nam nói chung và các doanh nghiệp Việt Nam nói riêng đã và đang đứng trước những cơ hội lớn nhưng cũng phải đương đầu với không ít những khó khăn và thách thức.
Một trong những khó khăn và thách thức lớn nhất của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là phải đổi mặt với sự cạnh tranh tranh ngày càng gay gắt giữa các doanh nghiệp cũng như các tập đoàn kinh tế ở cả thị trường trong nước và quốc tế. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp đã coi đa dạng hóa kinh doanh là giải pháp hữu hiệu nhằm làm mới mình, mở rộng thị phần và gia tăng sức cạnh tranh. Đa dạng hóa kinh doanh không những giúp doanh nghiệp giảm sức ép cạnh tranh và rủi ro trên thị trường mà còn giúp doanh nghiệp khai phá lĩnh vực kinh doanh mới, thị trường mới, gia tăng doanh số và củng cố uy tín thương hiệu. Bên cạnh đó, đa dạng hóa kinh doanh còn giúp doanh nghiệp khai thác đầy đủ và hợp lý các nguồn lực, thúc đẩy sản xuất phát triển và tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững.
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề trên, Tập đoàn Hòa Phát đã thực hiện chính sách đa dạng hóa kinh doanh nhằm khai thác được nguồn lực trên các thị trường tham gia và đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng. Từ công ty chỉ sản xuất và phân phối các loại máy móc trang thiết bị cho ngành xây dựng và khai thác đá xây dựng, đến nay, công ty đã mở rộng hoạt động trên nhiều lĩnh vực như sắt thép, ống thép, nội thất, điện lạnh, khai thác mỏ. Trong đó, kinh doanh sắt thép là lĩnh vực hoạt động chính của công ty. Mặc dù sản xuất kinh doanh trên nhiều lĩnh vực song các loại hình sản phẩm của mỗi lĩnh vực kinh doanh của công ty lại chưa 2 thực sự đa dạng, chưa đáp ứng được hết nhu cầu người tiêu dùng do vậy chưa khai thác được hết nhu cầu của người tiêu dùng trên từng phân đoạn thị trường.
Với các đoạn thị trường bị bỏ ngỏ, đa dạng hóa kinh doanh là hướng đi tạo sự phát triển lâu dài và bền vững cho công ty. Đe góp phần xây dựng chính sách kinh doanh này của công ty, tôi quyết định chọn đề tài luận văn thạc sĩ “Đa dạng hóa kinh doanh ở Tập đoàn Hòa Phát”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài *** Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về đa dạng hóa kinh doanh và các yếu tố ảnh hưởng đến đa dạng hóa kinh doanh. *** Đánh giá thực trạng đa dạng hóa kinh doanh tại Tập đoàn Hòa Phát.
♦ > Đánh giá hiệu quả thực hiện đa dạng hóa kinh doanh của Tập đoàn Hòa Phát. ♦ > Khắng định tầm quan trọng và nâng cao nhận thức vai trò của chiến lược chiến lược đa dạng hóa kinh doanh. ♦ > Nêu giải pháp hoàn thiện đa dạng hóa kinh doanh tại Tập đoàn Hòa Phát 3. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Áp dụng lý thuyết vào trường họp cụ thể của Tập đoàn Hòa Phát để tìm ra các ưu điểm và nhược điểm của việc thực hiện đa dạng hóa kinh doanh.
♦ > Đưa ra giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa việc thực hiện đa dạng hóa kinh doanh, chiếm lĩnh thị trường tiêu thụ sản phẩm. ♦ > Phân tích các yếu tố nguồn lực để thực hiện chiên lược đa dạng hóa sản phẩm. Phạm vi giói hạn của đề tài Luận văn được xây dựng với mục đích xây dựng chiến lược nhằm hoàn thiện đa dạng hóa kinh doanh của Tập đoàn Hòa Phát. Ngoài ra, việc thực hiện nghiên cứu đa dạng hóa kinh doanh sẽ giúp cho công ty hoàn thiện những yếu điểm của việc kinh doanh hiện tại, giúp gia tăng lợi nhuận và đồng thời mở rộng thị trường trong và ngoài nước.
Đe tài luận văn chỉ tập trung đi sâu nghiên cứu về chiến lược đa dạng hóa kinh doanh tại Tập đoàn Hòa Phát. Đối tượng nghiên cứu ♦ > Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh của từng lĩnh vực sản phẩm: thép, nội thất văn phòng, điện lạnh, máy xây dựng và khai thác mỏ. ♦ > Nhận định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, và thách thức của các yếu tố bên trong và bên ngoài mang lại. ❖ Nêu ra giải pháp phù họp cho hoạt động đa dạng hóa kinh doanh của Tập đoàn Hòa Phát trên cơ sở hạn chế, khắc phục các nhược điểm và phát huy các ưu điểm để hoàn thiện đa dạng hóa kinh doanh nhằm duy trì sự phát triển liên tục và bền vững.
Bố cục của luận văn Luận văn gồm 3 chương chính sau: Chưong 1: Lý luận chung về đa dạng hóa kinh doanh Chương 2: Thực trạng đa dạng hóa kinh doanh tại Tập đoàn Hòa Phát Chưong 3: Giải pháp hoàn thiện đa dạng hóa kinh tại Tập đoàn Hòa Phát 4 CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHƯNG VÈ ĐA DẠNG HÓA KINH DOANH 1. Khái niệm chung về đa dạng hóa kinh doanh 1. K h á i n i ệ m v à c á c lý l u ậ n c h u n g v ề đ a d ạ n g h ó a k i n h d o a n h Mục tiêu cơ bản tạo tiền đề cho các mục tiêu khác của mỗi doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh trên thị trường là việc đạt được lợi nhuận tối đa sau mỗi chu kỳ kinh doanh trên cơ sở nâng cao hiệu quả của các hoạt động sản xuất kinh doanh và việc tạo ra sản phẩm với chất lượng cao phù hợp với nhu cầu của thị trường và xã hội. Để thực hiện mục tiêu lợi nhuận, mỗi doanh nghiệp đều phải xác định được lĩnh vực đầu tư cũng như danh mục và cơ cấu sản phẩm họp lý của mình.
Tính họp lý của danh mục đầu tư và cơ cấu sản phẩm chỉ thích ứng với những điều kiện nhất định trong mỗi kỳ kinh doanh cụ thể do đó khi có sự thay đổi và những điều kiện bên trong và điều kiện bên ngoài doanh nghiệp thì danh mục đầu tư và cơ cấu sản phẩm của doanh nghiệp cũng phải thay đổi theo để thích ứng với điều kiện mới. Do danh mục đầu tư và cơ cấu sản phẩm của doanh nghiệp thay đổi phụ thuộc từng giai đoạn kinh doanh cụ thể nên nó mang tính "động" để thích ứng với nền kinh tế thị trường cạnh tranh sôi động. Sự hoàn thiện và đổi mới của danh mục đầu tư và cơ cấu sản phẩm của doanh nghiệp được thực hiện theo nhiều cách khác nhau như: - Thu hẹp lĩnh vực kinh doanh, danh mục đầu tư và cơ cấu sản phẩm bằng cách loại bỏ những khoản đầu tư và những sản phẩm lỗi thời, những sản phẩm kém sức cạnh tranh và những khoản đầu tư và sản phẩm không có khả năng tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. - Giữ nguyên lĩnh vực kinh doanh, danh mục đầu tư và chủng loại sản phấm đang sản xuất kinh doanh nhưng cải tiến, hoàn thiện những sản phẩm ấy về hình thức, về nội dung, tạo thêm nhiều kiểu dáng và thế hệ sản phấm mới.
5 - Bổ sung thêm vào danh mục sản phẩm những sản phẩm mới phù hợp với nhu cầu thị trường và xu hướng phát triển của khoa học, công nghệ. - Chuyển hoá vị trí các sản phẩm trong cơ cấu sản phẩm của doanh nghiệp, đưa những sản phẩm ở vị trí hàng thứ lên vị trí hàng đầu hoặc ngược lại bằng cách thay đổi định lượng sản xuất mỗi loại. Thực tế cho thấy, các cách trên đây được thực hiện xen kẽ lẫn nhau. Nếu cơ cấu sản phẩm của doanh nghiệp thay đổi theo hướng thu hẹp lại, đảm bảo sự tập trung cao hơn về sản xuất thì doanh nghiệp phát triển theo hướng chuyên môn hoá.
Ngược lại cơ cấu sản phẩm được mở rộng ra, doanh nghiệp phát triển theo hướng đa dạng hoá. Trong những thời kì nhất định và trên một thị trường nhất định doanh nghiệp có thể thực hiện đa dạng hoá thông qua hình thức cải tiến, hoàn thiện sản phẩm đã có hoặc là đưa ra những sản phẩm mới hoàn toàn có thể cùng loại hoặc khác biệt so với những sản phẩm cũ nhưng doanh nghiệp cũng có thể kết hợp cả hai hình thức trên nhằm thỏa mãn đáp ứng cao nhất nhu cầu của thị trường. Như vậy, đa dạng hoá kinh doanh của doanh nghiệp là việc mở rộng danh mục đàu tư, lĩnh vực hoạt động, sản phẩm tiêu thụ. Đa dạng hóa kinh doanh là việc mở rộng kinh doanh ra nhiều lĩnh vực hoặc nhiều sản phẩm theo giá trị cốt lõi.
Điều này có nghĩa là bên cạnh việc sản xuất kinh doanh một lĩnh vực cụ thể hay một dòng sản phẩm cụ thể chủ lực, doanh nghiệp còn mở rộng kinh doanh thêm các lĩnh vực và dòng sản phẩm khác nhau là các vệ tinh xoay xung quanh lĩnh vực hay dòng sản phẩm chủ đạo đó. Đa dạng hóa kinh doanh gắn liền với quá trình mở rộng, đổi mới và hoàn thiện lĩnh vực kinh doanh, danh mục đầu tư cũng như cơ cấu sản phẩm, nhằm đảm bảo doanh nghiệp thích ứng được với sự biến động của môi trường kinh doanh. Đa dạng hóa kinh doanh là một khái niệm rất rộng. Nó có sự khác biệt rõ ràng với đa dạng hóa sản phẩm và đa dạng hóa thị trường hay đa dạng hóa sản xuất.
Khi thực hiện đa dạng hoá sản phẩm, doanh nghiệp chỉ mở rộng danh mục các sản phẩm của nính, nghĩa là hoạt động của doanh nghiệp vẫn chỉ giới hạn trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp. Khi thực hiện đa dạng hóa thị trường, vẫn với danh mục sản 6 phẩm đang cung ứng, doanh nghiệp mở rộng hoạt động kinh doanh ra nhiều thị truờng như thị trường nội địa, thị trường các khu vực kinh tế chung như EU, ASEAN, AFTA. Khi thực hiện đa dạng hoá sản xuất, thì ngoài lĩnh vực truyền thống là sản xuất công nghiệp, doanh nghiệp còn có thể thâm nhập sang các lĩnh vực sản xuất khác. Chẳng hạn, thâm nhập sang các lĩnh vực sản xuất công nghiệp không phải truyền thống, sang lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, xây dựng cơ bản.