NAPOLEON BONAPARTE (quyïín 2) 1 MUÅC LUÅC GIAI ÀOAÅN ÀÊÌU CUÃA CUÖÅC CHIÏËN TRANH CHÖËNG NÛÚÁC ANH VAÂ LÏÎ ÀÙNG QUANG CUÃA NA-PÖ-LÏ-ÖNG 1803-1804 .2 THÊËT BAÅI CUÃA KHÖËI LIÏN MINH QUÊN SÛÅ THÛÁ BA 1805-1806. 20 NÛÚÁC PHÖÍ BAÅI TRÊÅN VAÂ NÛÚÁC ÀÛÁC BÕ KHUÊËT PHUÅC HÙÈN 1806-1807. 48 TÛÂ TIN-DÑT ÀÏËN VA-GRAM 1807-1809. 84 THÚÂI KYÂ CÛÅC THÕNH 1810 - 1811.
Tac Le 2 GIAI ÀOAÅN ÀÊÌU CUÃA CUÖÅC CHIÏËN TRANH CHÖËNG NÛÚÁC ANH VAÂ LÏÎ ÀÙNG QUANG CUÃA NA-PÖ-LÏ-ÖNG 1803-1804 Sau möåt thúâi gian ngûâng laåi ngùæn nguãi, cuöåc àaåi chiïën tiïëp diïîn vaâ caã hai bïn àïìu hònh dung roä àûúåc nhûäng khoá khùn. Àöëi àõch Na-pö-lï-öng ngûúâi chuã cuãa nûúác Phaáp, cuãa phêìn lúán nûúác YÁ, cuãa möåt söë thaânh phöë vaâ àêët àai thuöåc miïìn Têy Àûác, cuãa nûúác Bó, cuãa nûúác Haâ Lan laâ nhûäng lûåc lûúång khöng keám phêìn to lúán vaâ àaáng súå caã vïì sûác maånh cuäng nhû vïì tñnh nhiïìu daång nhiïìu veã cuãa nhûäng lûåc lûúång àoá. Na-pö-lï-öng àaä suöët àúâi vêåt löån chöëng laåi khöëi liïn minh cuãa caác nûúác quên chuã laåc hêåu vaâ nûãa phong kiïën, nhûng àûáng àêìu cuöåc liïn minh àoá laåi laâ möåt cûúâng quöëc coá nïìn kinh tïë tiïn tiïën àûáng àêìu thïë giúái tû baãn vaâo luác bêëy giúâ. Khi nhùçm bùæt nhûäng xaä höåi phong kiïën vaâ chuyïn chïë giaâ nua vúái nhûäng hònh thûác kinh tïë laåc hêåu phuå thuöåc vaâo quyïìn lúåi cuãa mònh, nhûäng cuöåc chiïën tranh dûúái thúâi Na-pö-lï-öng khöng phaãi chó àaáp ûáng nhûäng nguyïån voång cuãa nhaâ nûúác tû saãn Phaáp.
Nhûäng cuöåc chiïën tranh khöng chêëm dûát àoá àöìng thúâi coân laâ cuöåc àoå sûác giûäa nûúác Phaáp vûâa múái bûúác vaâo con àûúâng phaát triïín cöng nghiïåp vaâ tû baãn chuã nghôa, vúái nûúác Anh àaä ài vaâo con àûúâng àoá tûâ lêu vaâ vïì mùåt naây, nûúác Anh àaä àaåt àûúåc nhûäng thaânh quaã hún hùèn. ÚÃ àêy nïn noái möåt vaâi lúâi vïì nhûäng cuöåc chiïën tranh cuãa Na- pö-lï-öng: ngay tûâ àêìu chuáng àaä khaác biïåt hùèn vúái caác cuöåc chiïën tranh cuãa caách maång Phaáp. Vïì vêën àïì naây, Lï-nin àaä nhêån xeát: "Möåt cuöåc chiïën tranh dên töåc coá thïí chuyïín thaânh cuöåc chiïën tranh àïë quöëc vaâ ngûúåc laåi. Thñ duå, nhûäng cuöåc chiïën tranh cuãa cuöåc Àaåi caách maång Phaáp bùæt àêìu nhû nhûäng cuöåc chiïën tranh http://ebooks.
com NAPOLEON BONAPARTE (quyïín 2) 3 dên töåc. Àoá laâ nhûäng cuöåc chiïën tranh dên töåc. Àoá laâ nhûäng cuöåc chiïën tranh caách maång: chuáng baão vïå cuöåc Àaåi caách maång chöëng cuöåc liïn minh cuãa caác nûúác quên chuã phaãn caách maång. Nhûng khi Na-pö-lï-öng àaä lêåp laåi àûúåc àïë quöëc Phaáp bùçng sûå nö dõch nhiïìu quöëc gia dên töåc lúán úã chêu Êu àaä hònh thaânh tûâ lêu vaâ coân töìn taåi, thò nhûäng cuöåc chiïën tranh dên töåc Phaáp biïën chêët thaânh chiïën tranh àïë quöëc, vaâ àïën lûúåt mònh, chiïën tranh àïë quöëc àeã ra chiïën tranh giaãi phoáng dên töåc chöëng chuã nghôa àïë quöëc Na-pö-lï-öng".
Lï-nin hiïíu chuã nghôa àïë quöëc úã àêy laâ sûå cûúáp boác caác nûúác khaác noái chung vaâ chiïën tranh àïë quöëc laâ "möåt cuöåc chiïën tranh giûäa boån diïìu hêu àïí chia nhau möåt miïëng möìi naâo àoá". Ngûúâi àaä giaãi thñch nhû vêåy úã möåt chöî khaác, vêîn khi noái vïì thúâi àaåi Na-pö-lï- öng, nhûng vêën àïì àûúåc nhòn nhêån trïn möåt khña caånh khaác. Trong cuöåc àêëu tranh aác liïåt vaâ khöng nhên nhûúång chöëng àõch thuã cuãa mònh laâ chuã nghôa tû baãn Phaáp maâ lûåc lûúång baânh trûúáng quaá nhanh, giai cêëp tû saãn Anh coá vïì phña mònh möåt nïìn kyä thuêåt cao, nhûäng nguöìn lúåi taâi chñnh vö cuâng döìi daâo, nhiïìu thuöåc àõa beáo búã vaâ quan hïå thûúng maåi cuãa hoå toaã khùæp mùåt àõa cêìu. Trong cuöåc vêåt löån naây, nûúác Anh àaä sûã duång lêu daâi vaâ tuyïåt kheáo nhûäng sûå giuáp àúä vaâ viïån trúå cho caác nûúác quên chuã nûãa phong kiïën, laåc hêåu vïì mùåt kinh tïë, vaâ àaä xuêët tiïìn trang bõ cho quên àöåi cuãa caác nûúác êëy bùçng vuä khñ cuãa mònh.
Khi con cuãa Uy- liïm Pñt tung ra haâng triïåu àöìng, vúái danh nghôa viïån trúå cho Nga, aáo hoùåc Phöí, àïí àùåt hoå àöëi àõch vúái caách maång Phaáp hoùåc Na-pö-lï- öng, laâ hùæn àang laâm àuáng nhû böë hùæn àaä laâm 40 nùm trûúác àêy: viïån trúå cho ngûúâi I-rö-qua vaâ nhûäng böå laåc ÊËn Àöå khaác àïí löi hoå vaâo cuöåc àêëu tranh chöëng laåi cuäng nhûäng ngûúâi Phaáp êëy úã Ca-na- àa. Dô nhiïn, quy mö cuãa caác hoaåt àöång noái trïn vaâ àöëi tûúång tranh giaânh nhau coá khaác. Taåi sao hoaâ bònh do nûúác Anh quyïët àõnh úã A-miïng vaâo thaáng 3 nùm 1802, chó laâ möåt cuöåc ngûâng chiïën möåt nùm? Búãi vò khi niïìm vui do chêëm dûát àûúåc möåt cuöåc chiïën tranh gian khöí àaä tan biïën ài thò nhiïìu phêìn tûã trong giai cêëp tû saãn vaâ quyá töåc àõa chuã nhòn thêëy roä rùçng chuáng àaä thua thiïåt trong cuöåc chiïën tranh naây vaâ Bö-na-paác àaä thùæng. Khöng nhûäng Bö-na-paác khöng cho http://ebooks.
Tac Le 4 pheáp haâng hoaá Anh nhêåp vaâo nhûäng thõ trûúâng röång lúán àùåt dûúái quyïìn cuãa öng ta, maâ coân vò nùæm àûúåc nûúác Bó vaâ Haâ lan trong tay thò bêët cûá luác naâo Bö-na-paác cuäng coá thïí uy hiïëp trûåc tiïëp búâ biïín nûúác Anh; vaâ nhêët laâ tûâ nùm 1802, Bö-na-paác àaä khöng gùåp khoá khùn gò trong viïåc bùæt eáp nhiïìu quöëc gia coi nhû "àöåc lêåp" phaãi liïn minh vúái mònh bùçng caách trûåc tiïëp uy hiïëp caác nûúác àoá. Khi kyá àûúåc hoaâ ûúác A-miïng, Bö-na-paác coân àaáng súå vaâ nguy hiïím hún caã Lu-i XIV vaâo thúâi kyâ cûåc thõnh, vò leä têët caã nhûäng cuöåc thön tñnh cuãa Lu-i XIV trïn taã ngaån söng Ranh chó laâ möåt troâ chúi treã con so vúái viïåc Bö-na-paác àaä laâm chuã phêìn àêët àai àoá cuãa nûúác Àûác. Sûå cuãng cöë nïìn baá chuã cuãa chïë àöå chuyïn chñnh quên phiïåt Phaáp trïn luåc àõa chêu Êu coá thïí duâng laâm tiïìn àïì cho cuöåc xêm lûúåc nûúác Anh. Nïn noái rùçng Na-pö-lï-öng àaä rêët kheáo lúåi dung hoaâ ûúác ngùæn nguãi A-miïng àïí deåp cuöåc khúãi nghôa cuãa nhûäng ngûúâi da àen úã Xanh Àö-manh-gú, núi maâ dûúái thúâi Viïån Àöëc chñnh, ngûúâi thuã lônh nöíi tiïëng cuãa nhên dên da àen laâ Tuát-xanh Lu-veác-tuya àaä xêy dûång thaânh cùn cûá vûäng chùæc.
Ngûúâi thuã lônh naây vûâa cöng nhêån vïì danh nghôa nïìn àö höå cuãa Phaáp úã trïn àaão laåi vûâa xûã sûå nhû öng vua àöåc lêåp. Vïì vêën àïì thuöåc àõa, Na-pö-lï-öng hoaân toaân taán thaânh nhûäng quan àiïím cuãa caác àiïìn chuã Phaáp, boån naây dûát khoaát khöng thûâa nhêån luêåt giaãi phoáng nö lïå daä àûúåc ban böë trong thúâi kyâ Höåi nghõ Quöëc ûúác caách maång. Na-pö-lï-öng àaä thu höìi, theo hoaâ ûúác A- miïng, nhûäng thuöåc àõa Phaáp bõ nûúác Anh chiïëm àoáng (Xanh Àö- manh-gú, quêìn àaão Ùng-ti, Meát-ca-re-nhú, Guy-an). Na-pö-lï-öng khöng daám phuåc höìi laåi chïë àöå nö lïå úã nhûäng núi naâo maâ chïë àöå àoá bõ thuã tiïu, nhûng öng ta cöng nhêån noá úã têët caã nhûäng núi naâo maâ noá coân töìn taåi sau cuöåc chiïëm àoáng taåm thúâi cuãa Anh.
Àïí àaân aáp cuöåc khúãi nghôa cuãa Tuát-xanh Lu-veác-tuya, nùm 1802, Na-pö-lï- öng chuêín bõ möåt haåm àöåi vaâ möåt àöåi quên 10. Bõ gian kïë cuãa Phaáp duå vaâo trêån àõa Phaáp, Tuát-xanh Lu-veác-tuya bõ bùæt ngaây 7-6-1802 vaâ bõ àûa sang Phaáp. Lu-veác-tuya vûâa túái Phaáp, Na- pö-lï-öng àaä haå lïånh töëng giam ngûúâi anh huâng àêëu tranh giaãi phoáng cho dên töåc da àen vaâo hêìm töëi trong xaâ lim thaánh Giu. Khñ http://ebooks.
com NAPOLEON BONAPARTE (quyïín 2) 5 hêåu gay gùæt cuãa vuâng sún cûúác êím ûúát àoá vaâ sûå giam cêìm khùæc nghiïåt: khöng cho pheáp gùåp thên nhên, khöng àûúåc ài daåo, sûå haânh haå vö nhên àaåo trong 10 thaáng trúâi àoá àaä giïët chïët mêët Tuát- xanh Lu-veác-tuya. Na-pö-lï-öng àaä coá nhûäng chûúng trònh nhùçm töí chûác vaâ boác löåt caác thuöåc àõa. Nhûng viïåc tiïëp diïîn cuöåc chiïën tranh chöëng nûúác Anh vaâo muâa xuên nùm 1803 àaä buöåc Na-pö-lï-öng phaãi tûâ boã àûúâng löëi chñnh saách lúán vïì thuöåc àõa. Vò khöng coá khaã nùng giûä àûúåc nhûäng khoaãng àêët xa xöi trïn triïìn söng Mñt-xi-xi-pi, do àûúâng giao thöng trïn mùåt biïín àaä bõ giaán àoaån hoaân toaân, nïn Na-pö-lï-öng cuäng àaä phaãi baán laåi cho Myä (3-4-1802) phêìn àêët àai thuöåc Phaáp úã xûá Lu-i-di-an.
Böå phêån (quan troång nhêët) cuãa giai cêëp tû saãn Anh, vaâo muâa xuên nùm 1803, khi lúán tiïëng àoâi huyã boã hoaâ ûúác A-miïng thò möåt trong vö söë lyá do cuãa hoå coân laâ: phaãi ngùn caãn khöng cho Na-pö-lï- öng giûä nhûäng thuöåc àõa cuä cuãa Phaáp vaâ chiïëm thïm nhûäng thuöåc àõa múái. Nhûng hoaâ ûúác A-miïng khöng phaãi chó bõ phaá tûâ Luên Àön maâ coân tûâ Pa-ri nûäa. Na-pö-lï-öng tin rùçng khi kyá hoaâ ûúác A-miïng laâ ngûúâi Anh àaä thûåc tïë khöng can thiïåp vaâo nhûäng cöng viïåc cuãa chêu Êu vaâ cam chõu àûáng nhòn Na-pö-lï-öng xaác lêåp baá quyïìn cuãa mònh trïn luåc àõa, bêy giúâ àöåt nhiïn sûå viïåc xaãy ra khöng phaãi nhû vêåy, vaâ nûúác Anh khöng chõu khoanh tay àûáng nhòn viïåc laâm cuãa Bö-na-paác úã chêu Êu. Caác cuöåc àaâm phaán ngoaåi giao rêët phûác taåp bùæt àêìu.
Caã hai bïn àïìu khöng muöën vaâ khöng thïí nhên nhûúång lêîn nhau, vaâ àöi bïn àïìu cuâng hiïíu rêët roä nhû vêåy. Ngay tûâ àêìu nùm 1803, caác cuöåc àaâm phaán êëy àaä ài vaâo möåt bûúác ngoùåt àúåi chúâ sûå tan vúä. ÚÃ Luên Àön cuäng nhû úã Pa-ri, ngûúâi ta do dûå. Caác böå trûúãng Anh khöng nhêët trñ àûúåc vúái nhau rùçng àêët nûúác àang sùæp lao vaâo möåt cuöåc àêëu tranh àêìy nguy hiïím, vaâ ñt ra thò cuäng laâ trong nhûäng ngaây àêìu nûúác Anh àún àöåc, khöng coá àöìng minh, vò luác àoá Phaáp àang söëng hoaâ bònh vúái têët caã caác cûúâng quöëc.
Vïì phêìn Bö-na-paác, öng hiïíu giúái tû saãn thûúng maåi Pa-ri vaâ Li-öng, cuäng nhû caác nhaâ http://ebooks. Tac Le 6 cöng nghiïåp saãn xuêët xa xó phêím àaä bõ nhûäng àïì nghõ vaâ nhûäng àún àùåt haâng àêìy sûác hêëp dêîn cuãa ngûúâi Anh löi cuöën àïën mûác àöå naâo; Bö-na-paác hiïíu trong nhûäng thaáng àêìu sau khi kyá hoaâ ûúác A- miïng, viïåc 15.000 khaách du lõch giaâu coá ngûúâi Anh àïën thùm àaä laâm nïìn thûúng nghiïåp Phaáp phêën chêën àïën mûác naâo; Bö-na-paác cuäng biïët rùçng tuy coá khaã nùng khöng cho nhêåp haâng hoaá Anh vaâo Phaáp, kïí caã trong thúâi bònh, nhûng laâm nhû vêåy vïì phûúng diïån lúåi ñch cuãa caác nhaâ cöng nghiïåp Phaáp maâ noái thò cuöåc chiïën tranh vúái nûúác Anh trûúác mùæt chùèng mang laåi möåt caái gò múái. Thûåc ra, nïëu chiïën tranh buâng nöí, ngûúâi ta coá thïí aáp duång gay gùæt phûúng phaáp cêëm vêån cuãng cöë vaâ phaát triïín phûúng phaáp êëy sang caác nûúác khaác, vaâ Na-pö-lï-öng àùåt hy voång lúán vaâo àiïìu àoá. Maân kõch thõnh nöå nöíi tiïëng maâ Na-pö-lï-öng àoáng úã àiïån Tuy-lú-ri trong cuöåc yïët kiïën cuãa viïn àaåi sûá Anh àaä àêíy thùèng hai cûúâng quöëc vaâo cuöåc chiïën tranh, trong àêìu oác Na-pö-lï-öng laâ möåt thûã thaách cuöëi cuâng, möåt êm mûu thõ uy töëi hêåu.
Nhên chuyïån êëy, cuäng nïn noái möåt chuát vïì caái àùåc àiïím riïng biïåt êëy cuãa Na-pö-lï-öng àaä luön luön laâm cho nhûäng nhaâ quan saát ngaåc nhiïn.