CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm cơ bản về tuyển dụng 1. Tuyển dụng Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm, thu hút và sàng lọc người lao động có đủ năng lực, phẩm chất đáp ứng với yêu cầu công việc đặt ra. Tuyển dụng nhân lực bao gồm: tuyển mộ, tuyển chọn và định hướng nhân viên mới.
Tuyển mộ Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức. Quá trình tuyển mộ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả của quá trình tuyển chọn. Nhiều người lao động có trình độ nhưng không được tuyển chọn vì không biết đến các thông tin tuyển mộ của tổ chức. Chất lượng của quá trình tuyển chọn sẽ thấp nếu số người nộp đơn xin việc bằng hoặc ít hơn nhu cầu của cần tuyển.
Không chỉ ảnh hưởng đến tuyển chọn, tuyển mộ còn tác động tới các hoạt động khác của quản trị nhân lực như: đánh giá thực hiện công việc, thù lao lao động, đào tạo phát triển… 1. Tuyển chọn Tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút sau quá trình tuyển mộ. Cơ sở của tuyển chọn là bản mô tả công việc và yêu cầu công việc đối với người đảm nhận vị trí đó. Quý trình tuyển chọn là bước quan trọng để các nhà quản lý đưa các quyết định tuyển chọn nhân sự một cách chính xác nhất, để tìm được người có năng lực, phẩm chất phù hợp với công việc và kế hoạch phát triển của công ty trong tương lai.
Hơn thế nữa, nếu khâu tuyển chọn hiệu quả cũng sẽ giảm được các chi phí do tuyển chọn lại và tránh được các thiệt hại rủi ro trong quá trình thực hiện công việc. Định hướng nhân viên mới Định hướng nhân viên mới là quá trình giúp họ thích nghi với môi trường, văn hóa doanh nghiệp, cảm thấy tự tin khi thực hiện công việc. Không chỉ đơn thuần là đơn thuần là dừng lại ở việc dẫn nhân viên mới đi giới thiệu với tất cả các nhân viên cũ và trình bày tóm tắt cho họ những nhiệm vụ chính của mình. Những người giám sát trực tiếp của các nhân viên mới còn phải SV: Doãn Hữu Anh Dũng 3 Lớp: Quản trị nhân lực 58A Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Vũ Thị Mai giúp họ làm quen, tìm hiểu công việc của các phòng ban khác nhau, để từ đó họ có cảm giác rằng mình có nhiều liên quan đến công việc chung.
Từ đó tạo động lực cho người lao động mới nâng cao năng suất làm việc. Mục đích và tầm quan trọng của tuyển dụng 1. Mục đích của tuyển dụng Mục đích chính của công tác tuyển dụng trong doanh nghiệp là tuyển lựa người lao động có trình độ học vấn, năng lực, kinh nghiệm làm việc phù hợp với yêu cầu công việc và đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của tổ chức. Tích cực đảm nhận các công việc đã được sắp xếp phù hợp với chiến lược, kế hoạch sản xuất kinh doanh.
Đồng thời đảm bảo nhân sự cho kế hoạch nhân lực và kế hoạch phát triển của công ty. Tầm quan trọng của tuyển dụng Tuyển dụng nhân sự sẽ xác định hiệu suất trong tương lai và có tác động cả đến công việc hàng ngày, thành công lâu dài của công ty. Tuyển dụng sai người có thể làm cho nguồn nhân lực giảm năng suất, giảm chất lượng, khách hàng không hài lòng khiến doanh nghiệp tốn nhiều chi phí. Bên cạnh đó, việc tuyển dụng đúng có thể thúc đẩy tinh thần và hiệu suất của doanh nghiệp thậm chí có thể mang lại cho công ty một lợi thế về mặt chiến lược.
Công tác tuyển dụng tốt đòi hỏi phải có sự kết hợp nhịp nhàng giữa các phòng ban, bộ phận trong doanh nghiệp. Thêm vào đó là sự định hướng rõ ràng, phù hợp trong quan điểm lãnh đạo. Không đơn giản chỉ là bổ sung nhân sự vào tổ chức, tuyển dụng là quá trình tìm kiếm và chọn lựa thực sự tỉ mỉ và cẩn trọng. Quy trình tuyển dụng Bước 1: Chuẩn bị tuyển dụng Đây là bước đầu tiên và cũng là phần quan trọng nhất quyết định hiệu quả của quy trình tuyển dụng.
Sự chuẩn bị càng cụ thể, chi tiết, khoa học bao nhiêu thì các bước tiếp theo thực hiện càng hiệu quả và dễ để thực hiện bấy nhiêu. Có thể nói, bước chuẩn bị tuyển dụng như là một “đòn bẩy” tạo đà cho các bước còn lại. Xác định nhu cầu tuyển dụng - Tổ chức cần xác định xem cần tuyển dụng bao nhiêu người phù hợp với nhu cầu và mục tiêu phát triển của mình. Phòng nhân sự phối hợp với các phòng SV: Doãn Hữu Anh Dũng 4 Lớp: Quản trị nhân lực 58A Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Vũ Thị Mai ban khác có nhu cầu bổ sung nhân sự để xác định số lượng cụ thể cần tuyển thích hợp.
- Thiết kế bản mô tả công việc : tên công việc, vị trí cần tuyển, số lượng cần tuyển, địa điểm, thời gian làm việc và các đãi ngộ, quyền lợi được hưởng. - Thiết kế bản tiêu chuẩn công việc : đưa ra những yêu cầu đối với công việc về năng lực, trình độ văn hóa, trình độ ngoại ngữ, trình độ lành nghề, phẩm chất, đạo đức, tư duy trong công việc. Lập kế hoạch tuyển dụng • Nguồn tuyển dụng - Bên trong : người lao động đang làm việc cho tổ chức, người được cán bộ quản lý giới thiệu, cất nhắc. - Bên ngoài : người lao động có nhu cầu tìm việc trên thị trường, người quen của nhân viên, người lao động cũ của doanh nghiệp… • Thời gian tuyển dụng Xây dựng thời gian tuyển dụng hợp lý, đảm bảo tiến đáp ứng kịp thời nhu cầu nhân sự của các phòng ban, không gián đoạn quá trình vận hành và sản xuất kinh doanh của tổ chức.
Một số tiêu chí cần đáp ứng như tuyển dụng trong bao lâu, thời gian nào, thời gian có nhân sự mới,… • Chi phí tuyển dụng Tính toán các chi phí cần thiết và có thể phát sinh trong quá trình tuyển dụng như : chi phí cho việc thông báo tuyển dụng, không gian và thời gian cho quá trình tuyển dụng, chi phí sàng lọc hồ sơ ứng viên, chuyên viên liên hệ trao đổi với ứng viên… • Thành lập hội đồng tuyển dụng Hội đồng tuyển dụng là những cán bộ nhân viên có kiến thức, kinh nghiệm trong lĩnh vực tuyển dụng, có khả năng tuyển chọn và đánh giá ứng viên chính xác. Bước 2: Thông báo tuyển dụng Sau khi đã hoàn thành sự chuẩn bị cho quy trình tuyển dụng, tổ chức cần phải tiến hành thông báo tuyển dụng. Việc thông báo này phải đảm bảo ngắn SV: Doãn Hữu Anh Dũng 5 Lớp: Quản trị nhân lực 58A Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Vũ Thị Mai gọn, xúc tích nhưng những nội dụng cơ bản phải được truyền tải đến ứng viên tốt nhất. Thông báo tuyển dụng có rất nhiều cách, có thể thông báo trên website của công ty, thông báo trên mạng xã hội, các hội nhóm, diễn đàn, hay thông báo qua báo chí, kênh truyền hình,… Cần lựa chọn những phương tiện phổ biến nhất sao cho thông báo tuyển dụng đến được các ứng viên, tuy nhiên, cũng cần xem xét song song với chi phí.
Bước 3: Thu nhận và chọn lọc hồ sơ Phòng nhân sự thu nhận tất cả hồ sơ được gửi đến, tránh trường hợp bỏ sót hay ưu tiên hồ sơ của những người có quan hệ. Tuy nhiên, không phải hồ sơ nào cũng phù hợp với yêu cầu công việc, chưa kể sẽ có nhiều ứng viên cứ nhắm mắt gửi đại dù vị trí công việc không hề phù hợp với mình. Căn cứ vào các yêu cầu của công việc đã đặt ra, vào hồ sơ của ứng viên về bằng cấp, trình độ, …để chọn ra một lượng hồ sơ nhất định. Bước 4: Phỏng vấn sơ bộ Sau khi đã lọc hồ sơ, tổ chức tiến hành lên lịch phỏng vấn và liên hệ với các ứng viên được chọn.
Bước này giúp chuyên viên tuyển dụng xem xét, đánh giá lại thông tin của ứng viên trong hồ sơ có đúng không và sẽ là một bước nữa để loại bỏ những hồ sơ không phù hợp. Hơn thế nữa, còn giúp xác định tố chất, kinh nghiệm và khả năng của ứng viên xem họ có phù hợp với công việc không. Bước 5: Phỏng vấn tuyển chọn Đánh giá lại một lần nữa trình độ của ứng viên có phù hợp với công việc hay không. Trong buổi phỏng vấn tuyển chọn, người tuyển dụng sẽ đặt những câu hỏi có thể khai thác tối đa năng lực, kĩ năng giải quyết tình huống phát sinh trong tương lai của các ứng viên.
Ngoài ra, đây cũng là khâu cung cấp cho các ứng viên các thông tin về chế độ làm việc, lương, phúc lợi, những yêu cầu khác của công việc,… Bước 6: Thử việc Sau khi đã lựa chọn được những ứng viên qua các vòng lựa chọn và phỏng vấn, các ứng viên sẽ được nhận vào tập sự thử việc. Chuyên viên tuyển dụng theo dõi sát sao quá trình thử việc của các ứng viên, từ là căn cứ để ra quyết định cuối cùng. SV: Doãn Hữu Anh Dũng 6 Lớp: Quản trị nhân lực 58A Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Vũ Thị Mai Bước 7: Quyết định tuyển dụng Sau khi có quyết định tuyển dụng, hai bên tiến hành ký kết hợp đồng lao động bao gồm các điều khoản về nội quy, quy định tại tổ chức, quy định về an toàn lao động, thu nhập, chế độ đãi ngộ… theo cơ sở pháp lý của Bộ Luật lao động. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động tuyển dụng 1.
Các yếu tố thuộc về bên ngoài doanh nghiệp Thị trường lao động Đây là yếu tố kiểm soát nguồn cung và cầu nhân lực. Khi cung lớn hơn cầu, đồng nghĩa với việc sẽ thừa lao động. Các doanh nghiệp sẽ có nhiều lựa chọn hơn cho các vị trí công việc do số lượng người ứng tuyển nhiều. Hoạt động tuyển dụng sẽ trở nên dễ dàng và tìm kiếm được những lựa chọn tốt nhất đáp ứng yêu cầu công việc.
Ngược lại, nếu cung nhỏ hơn cầu, lượng lực lao động tìm việc trên thị trường ít, quá trình tuyển dụng sẽ rất khó khăn.