Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phâm trong các doanh nghiệp sản xuât. 14 Chương 2: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm in ấn tại Công Ty Cổ Phần Thương Mại Và Sản Xuất Trường An. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm in ấn tại Công Ty Cổ Phan Thương Mại Và Sản Xuất Trường An. 15 CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE KE TOÁN CHI PHI SAN XUẤT VA TINH GIA THANH SAN PHAM TRONG CAC DOANH NGHIEP SAN XUAT.
Khái quát chung về chi phi sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất 1. Chi phí sản xuất 1. Khái nệm - Khái niệm chi phi: “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán đưới hình thức các khoản tiền chỉ ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm Vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cô đông hoặc chủ sở hữu. [4] Theo định nghĩa trên, chi phí của một doanh nghiệp sẽ được xem xét theo từng kỳ kế toán và được ghi nhận là các khoản mục trong báo cáo tài chính.
Chi phí được ghi nhận, phản ánh theo những nguyên tắc nhất định. Định nghĩa chỉ phí như vậy phù hợp khi đứng trên góc độ của đối tượng sử dụng thông tin kế toán tài chính, chủ yếu là đối tượng bên ngoài doanh nghiệp - Khái niệm chi phí sản xuất: Theo Chuẩn mực kế toán số 02: Chi phí sản xuất là “chi phí chế biến hàng tồn kho bao gồm những chi phí có liên quan trực tiếp đến sản phẩm sản xuất, như chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung có định và chi phí sản xuất chung biến đồi phát sinh trong quá trình chuyền hóa nguyên liệu, vật liệu thành thành pham. [4] Dé có thê tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp phải huy động, sử dụng các nguồn lực như lao động, vật tư, tiền vốn. nhằm tạo ra sản phẩm hàng hóa hay dich vụ.
Những chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra dé tạo ra sản phẩm hàng hóa hay dịch vụ đó được gọi là chi phí sản xuât. 16 Chi phí sản xuất của các doanh nghiệp phát sinh thường xuyên trong suốt quá trình tồn tại và hoạt động của doanh nghiệp. Chi phí sản xuất sẽ được tập hợp theo từng thời kỳ (tháng, quý, năm) nhằm mục đích quản lý chi phí và hoạt động của doanh nghiệp. Phân loại chi phí sản xuất a) Phân loại CP theo nội dung tính chất kinh tế của chi phí Căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế của chỉ phí, các chi phí giống nhau được xếp vào một yếu tố, không phân biệt chi phí đó phát sinh trong lĩnh vực hoạt động nào: Chi phí nguyên vật liệu: Là trị giá nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế đã sử dụng phục vụ trực tiếp sản xuất.
Chi phí tiền lương, tiền công: Là chi phí về tiền lương, tiền công phải trả cho người lao động tham gia vào quá trình sản xuất. Chi phí các khoản trích theo lương: Là các khoản trích theo lương phải trả người lao động như BHXH, BHYT, BHTN, KPCD. Chi phí về công cụ, dung cụ: La giá tri công cụ dụng cu xuất sử dụng và tính phân bổ cho chi phí sản xuất trong kỳ. Chi phí khấu hao tài sản cố định: Là chi phí về trị giá hao mòn của TSCD sử dụng phục vụ trực tiếp cho sản xuất.
Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là các khoản chi phí về dịch vụ phục vụ trực tiếp cho quá trình sản xuất như: Vận chuyền, điện thoại, nước,. Các chi phí khác bang tiền: Là những khoản chi phí trực tiếp khác ngoài những chi phí trên như: tiếp khách, hội nghị, thuế tài nguyên (nếu có). Cách phân loại này cho biết kết cấu, ty trọng của từng loại chi phí sản xuất mà doanh nghiệp đã chi ra dé lập bản thuyết minh báo cáo tài chính, phân tích tình hình, thực hiện dự toán chi phí và lập dự toán chi phí ky sau. b) Phân loại CP theo mục đích, công dụng chi phí và quản lý giá thành Theo cách phân loại này thì những chi phí có công dụng như nhau sẽ được xếp vào một nhóm yêu tô: 17 Chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp là toàn bộ giá trị nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, vật liệu khác.
được sử dụng trực tiêp sản xuât sản phâm Chi phí nhân công trực tiếp là toàn bộ chi phí trả cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm như tiền lương, các khoản phụ cấp, các khoản BHXH, BHYT, BHTN, KPCD trích theo lương của công nhân trực tiếp sản xuất. Chỉ phí sản xuất chung là những khoản chỉ phí sản xuất liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất trong phạm vi các phân xưởng, tô đội sản xuất bao gồm chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí khấu hao TSCD, chi phí vật liệu, công cụ dụng cụ, chi phí dịch vu mua ngoài. phục vụ cho sản xuất. Cách phân loại này là cơ sở dé doanh nghiệp quan lý chi phí theo định mức, tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tinh giá thành sản phẩm theo khoản mục.
Ngoài ra, đây căn cứ dé phân tích tình hình thực hiện kế hoạch và xây dựng định mức chi phí sản xuất cho kỳ sau. c) Phân loại CP theo mối quan hé voi khéi lượng san pham hoan thanh. Chi phí biến đổi (hay còn gọi là biến phí) là những chi phí có sự thay đổi về lượng ty lệ thuận với sự thay đổi của khối lượng SP sản xuất trong kỳ. Nếu xét trên một đơn vị SP hoàn thành, CP biến đổi lại là một hằng số không đổi (như CP nhân công, CP nguyên vật liệu, .) Chi phí cố định (hay còn gọi là định phí) là những chi phí ít hoặc không biến đổi khi mức độ hoạt động thay đôi, nhưng xét trên một đơn vi hoạt động thì chi phí nay lại thay đổi (như CP thuê nhà xưởng, CP lương của ban quản lý, .) Chi phí hỗn hợp là những chi phí gồm các yếu tố của biến phí và định phí.
Trong một giới hạn nhất định nó là chỉ phí có định nhưng khi vượt qua giới han đó nó lại trở thành chi phí biến đổi (như CP điện thoại, fax, .) d) Phân loại CP theo phương pháp kế toán quy nạp Chi phí trực tiếp: Là chi phí liên quan trực tiếp đến đối tượng kế toán tập hợp chi phí như CP NVLTT, CP NCTT. Ta có thể quy nạp trực tiếp cho từng đối tượng chịu chi phi. 18 Chỉ phí gián tiếp: Là các loại chỉ phí có liên quan đến nhiều đối tượng kế toán khác nhau nên không kế toán trực tiếp được mà kế toán cho từng đối tượng theo phương pháp phân bồ gián tiếp, như CP NVL phụ, CP nhân công phụ. e) Phân loại CP theo mối quan hệ với quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm và quá trình kinh doanh.
Chi phí cơ bản: Là các chi phí có liên quan trực tiếp đến quy trình công nghệ chế tạo sản phẩm như: chi phí NVLTT, chi phí NCTT, chi phí khấu hao TSCD dùng trực tiếp vào sản xuât sản phâm. Chi phí chung: Là các chỉ phí liên quan đến phục vụ và quản lý sản xuất có tính chất chung như chi phí quản lý ở các phân xưởng sản xuất, chi phí QLDN. f) Phân loại chi phí sản xuất theo tham quyền ra quyết định Chi phí kiểm soát được: Là chi phí mà một nhà quản trị ở một cấp quản lý nào đó xác định được lượng phat sinh của nó, có thâm quyên quyết định về sự phát sinh chi phí đó, cấp quản lý đó kiểm soát được chi phí này Chi phí không kiểm soát được: Là những chi phí mà các nhà quản trị ở một cấp quản lý nào đó không thé dự đoán chính xác sự phát sinh của nó và không có thâm quyền quyết định với khoản chi phí đó. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất Các chi phí được tập hợp theo các yếu tố, khoản mục và theo những phạm vi, giới hạn nhất định nhằm phục vụ cho công việc tính giá thành.
Xác định đối tượng tập hợp chi phí là khâu đầu tiên cần thiết của công tác kế toán chỉ phí sản xuất. Các căn cứ dé xác định đối tượng tập hợp: - Dựa vào đặc điểm tô chức sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (VD: doanh nghiệp có phân xưởng hay không) - Dựa vào quy trình công nghệ sản xuất sản phâm của doanh nghiệp - Dựa vào địa điểm, mục đích phát sinh CP sản xuất kinh doanh - Yêu cầu, trình độ quản lý của doanh nghiệp và yêu cầu tính giá thành. 19 Trên cơ sở cá căn cứ trên, đối tượng tập hợp chi phí có thé là: - Từng phân xưởng, bộ phận, tô đội sản xuất hay toàn doanh nghiệp. - Từng gia đoạn hay toàn bộ quy trình sản xuất - Từng sản phẩm, đơn đặt hàng, hạng mục công trình - Từng nhóm sản phẩm, chỉ tiết hay bộ phận sản phẩm.
Phương pháp tập hợp chỉ phí sản xuất Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất là cách thức được sử dung dé tập hợp, phân loại các khoản chi phí sản xuất phát sinh trong một kỳ theo các đối tượng tập hợp chỉ phí sản xuất đã xác định. Hiện nay các doanh nghiệp thường sử dụng hai phương pháp tập hợp chi phí như sau: a) Phương pháp tập hợp chi phí trực tiếp Đây là phương pháp được dùng dé tập hợp các loại chi phí có liên quan trực tiếp đến các đối tượng tập hợp chi phí đã xác định. Nếu các loại chi phí phát sinh liên quan trực tiếp đến một đối tượng thì các chi phí phát sinh liên quan đến từng đối tượng tập hợp chi phí cụ thê đã xác định cũng sẽ được tập hợp và quy nạp trực tiếp cho đối tượng đó. Phương pháp này yêu cầu kế toán phải ghi chép ban đầu theo đúng đối tượng, từ đó có thé tập hợp số liệu theo từng đối tượng liên quan và ghi trực tiếp vào số kế toán theo đúng đối tượng.
Phương pháp này đảm bảo việc hạch toán chi phí sản xuất chính xác. b) Phương pháp tập hợp và phân bồ chỉ phí gián tiếp Phương pháp được sử dụng trong trường hợp CPSX phát sinh có liên quan đến ít nhất hai đối tượng tập hợp chi phí mà không thé tổ chức việc ghi chép ban đầu riêng biệt theo từng đối tượng.