phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cầu làm ba chương sau: Chƣơng 1. Những vấn đề lý luận về thông tin và pháp luật về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Chƣơng 2. Thực trạng pháp luật về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam Chƣơng 3. Hoàn thiện về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
8 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG BỐ THÔNG TIN VÀ PHÁP LUẬT VỀ CÔNG BỐ THÔNG TIN TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THÔNG TIN VÀ CÔNG BỐ THÔNG TIN TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN 1. Khái niệm, đặc điểm của thông tin và công bố thông tin trên thị trƣờng chứng khoán 1. Khái niệm, đặc điểm của thông tin trên thị trường chứng khoán a) Khái niệm thông tin trên thị trường chứng khoán “Biết địch biết ta trăm trận trăm thắng”, lời dạy của cổ nhân đến nay vẫn còn nguyên giá trị nhất là trong hoạt động đầu tư chứng khoán với những biến động không ngừng, bởi chỉ cần một quyết định đúng đắn hay sai lầm của nhà đầu tư sẽ biến họ thành kẻ trắng tay hay là những tỷ phú.
Phân tích những rủi ro trong hoạt động đầu tư chứng khoán, thì rủi ro thông tin được coi là rủi ro lớn nhất và cũng là nguồn cội của mọi rủi ro trong đầu tư chứng khoán đó chính là rủi ro từ sự dại dột và những sai lầm do thiếu hiểu biết, thiếu kỹ năng tổng hợp, phân tích và phản ứng thị trường nhạy bén, chính xác của nhà đầu tư. Do đó, khả năng lắng nghe, phân tích các “chiêu thức” và cả nghệ thuật “tung tin đồn”, gây nhiễu thông tin của các “đại gia” hoặc đại bợm kinh doanh chứng khoán, hay bản thân các công ty, tổ chức phát hành chứng khoán sẽ là bùa hộ mệnh để nhà đầu tư bảo vệ mình tránh được những cạm bẫy và gắn với thế giới thông tin thường luôn mờ ảo trên thị trường đặc thù này [19, tr43-45]. Giá trị của thông tin trên TTCK đã và đang mang lại những hiệu quả hết sức to lớn, song ẩn sau những thông tin được công bố là những hiểm hoạ mà nếu không được kiểm soát, giám sát chặt chẽ thì có thể làm đảo lộn trật tự, quy luật thị trường. Thanh tra Ủy ban Chứng khoán đã tiến hành kiểm tra tình hình thực hiện việc CBTT của một số công ty niêm yết với những đánh giá chi tiết và đề xuất các lưu ý đối với các tổ chức này trong hoạt động CBTT.
9 TTCK được coi là thị trường của thông tin, thông tin là mối dây liên kết các nhà đầu tư, cơ quan quản lý với thị trường bởi bất cứ một thông tin nào mới trên TTCK cũng ngay lập tức ảnh hưởng đến hành vi của nhà đầu tư chứng khoán. Việc thành bại trên thị trường của nhà đầu tư một phần là do việc nhà đầu tư có nắm bắt được thông tin hay không, kỹ năng tiếp cận và xử lý thông tin như thế nào. Các thông tin trên TTCK được nhiều các chủ thể khác nhau công bố và ở mỗi chủ thể CBTT, pháp luật lại có các yêu cầu khác nhau nhằm hướng tới mục tiêu bảo đảm sự phát triển nhanh, bền vững của TTCK đáp ứng các yêu cầu của tiến trinh hội nhập quốc tế. Dưới góc độ kinh tế, thông tin trên TTCK được hiểu là toàn bộ các thông tin phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp trong những giai đoạn phát triển nhất định.
Tình hình tài chính của doanh nghiệp được phản ánh thông qua các báo cáo tài chính, bảng kê chi tiết tài sản, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, chiến lược phát triển của doanh nghiệp trong tương lai. và như vậy, khi nhìn vào những tài liệu này chúng ta có thể thấy được độ “lành mạnh” của tình hình tài chính của doanh nghiệp, cũng như tiềm năng, khả năng sinh lợi của doanh nghiệp ở hiện tại và tương lai. Dưới góc độ xã hội, thông tin trên TTCK là một bộ phận không thể thiếu của TTCK. Thông qua kênh thông tin, nhà đầu tư có được cái nhìn tổng thể về TTCK cũng như thông tin đối với các công ty niêm yết.
Các thông tin trên TTCK như thông tin về tổ chức phát hành, thông tin về chỉ số chứng khoán, thông tin về diễn biến các giao dịch trên thị trường. phản ánh quy mô, mức độ phát triển của TTCK, khẳng định vai trò là “hàn thử biểu” của TTCK đối với sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Việc tiếp cận thông tin của nhà đầu tư có dễ dàng hay không cũng là một yếu tố giúp cho thị trường hoạt động có hiệu quả và an toàn. Thông qua hệ thống thông tin được công bố trên thị trường, nhà đầu tư có được các quyết định đầu tư phù hợp với những thông tin mà mình đã có được.
Với hệ thống thông tin minh bạch, rõ ràng, TTCK sẽ thu hút được tối đa các nguồn lực của xã hội cho hoạt động đầu tư. Thông 10 tin trên thị trường chứng khoán là hệ thống các dữ liệu liên quan đến tổ chức niêm yết do các chủ thể có thẩm quyền cung cấp theo quy định của pháp luật. Dưới góc độ pháp lý, thông tin trên TTCK phản ảnh mức độ tuân thủ các quy định pháp luật được áp dụng đối với các chủ thể tham gia thị trường, phản ánh hàng loạt các quan hệ pháp luật đa dạng phức tạp trong nội bộ của doanh nghiệp, như quan hệ giữa cổ đông với thành viên Hội đồng quản trị, thành viên Ban kiểm soát, Ban Giám đốc; thể hiện mức độ tuân thủ pháp luật về CBTT đối với các chủ thể tham gia thị trường. Như vậy, dưới góc độ pháp lý, thông qua các thông tin về doanh nghiệp là điều kiện để các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét quyết định cho phép tổ chức phát hành được chào bán cổ phiếu ra công chúng để huy động vốn.
Pháp luật về CBTT cũng quy định rõ điều kiện, đối tượng, hình thức, phương tiện CBTT đối với các chủ thể tham gia thị trường. Từ những phân tích trên, có thể rút ra những nhận định cơ bản sau đây [9]: Một là, thông tin trên TTCK là nhân tố quan trọng giúp cho nhà đầu tư đưa ra các quyết định đầu tư. Các thông tin đó định hướng và giúp cho các nhà đầu tư lựa chọn được các công ty có triển vọng để quyết định đầu tư nhằm giảm thiểu rủi ro; Hai là, minh bạch thông tin là một trong những yếu tố quan trọng giúp làm lành mạnh thị trường, hoạt động an toàn và bền vững; Ba là, giá trị của thông tin trên TTCK rất lớn, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư chứng khoán cũng như của các cơ quan quản lý. Điều này đặt ra yêu cầu khi tiếp cập đối với các thông tin trên TTCK buộc nhà đầu tư cũng như nhà quản lý phải có những chọn lọc rất kỹ càng trước khi đưa ra quyết định; Bốn là, khung pháp luật về CBTT trên TTCK và việc tổ chức thực hiện là vấn đề mấu chốt hiện nay để nâng cao tính minh bạch của TTCK.
Yêu cầu đặt ra đối với các cơ quan quản lý nhà nước là phải tìm ra được các biện pháp để nâng việc tuân thủ pháp luật về CBTT của các chủ thể; Năm là, nâng cao nhận thức của nhà đầu tư trong việc phân tích thông tin trên TTCK vẫn vần vấn đề mang tính thời sự đối với nhà đầu tư nước ta hiện nay, đặc 11 biệt là trên thị trường OTC, bởi lẽ, chỉ khi nhà đầu tư có được các kỹ năng phân tích thông thi thì sẽ hạn chế được rủi ro bầy đàn trong đầu tư chứng khoán; b) Đặc điểm thông tin trên thị trường chứng khoán. Thứ nhất, thông tin trên thị trường chứng khoán là hệ thống các dữ kiện liên quan đến hoạt động của các chủ thể tham gia trên thị trường chứng khoán. Hệ thống các dữ kiện này được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như, các báo cáo tài chính hàng năm, Nghị quyết đại hội đồng cổ đông, việc xây dựng chiến lược và các biện pháp bảo đảm thực thi Nghị quyết Đại hội đồng cổ đông của Hội đồng quản trị… Thông qua hệ thống thông tin này, nhà đầu tư có được cái nhìn nhận về hiện trạng và xu hướng phát triển của công ty ở hiện tại và tương lai trên cơ sở đó đưa ra quyết định đầu tư. Hệ thống các dữ kiện này được truyền tải qua các phương tiện thông tin đại chúng cũng như hệ thống lưu trữ dữ kiện/tài liệu nội bộ của tổ chức niêm yết và cơ quan quản lý thị trường.
Tổ chức niêm yết chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chân thực của các thông tin này. Yêu cầu đối với hệ thống dữ kiện của tổ chức niêm yết là phải dễ dàng tiếp cận với những ai muốn tìm hiểu về công ty. Thứ hai, thông tin trên TTCK là một bộ phận cấu thành nên thị trường. Thông qua kênh thông tin, nhà đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, các chuyên gia tài chính ngân hàng có thể nhận biết được xu hướng phát triển của thị trường từ đó đưa ra được những cảnh báo hoặc định hướng phát triển.
Tuy nhiên, trong điều kiện ai cũng có thể đưa ra thông tin, bình luận thông tin trong cách nhìn nhận riêng của cá nhân mình dễ dẫn đến tình trạng loạn thông tin và nếu không thận trọng thì sẽ dễ dẫn đến những quyết định sai lầm hoặc gây thiệt hại cho các tổ chức niêm yết một cách vô tình hay hữu ý. Là bộ phận cấu thành nên thị trường, hệ thống thông tin cần được kiểm duyệt chặt chẽ, nhất là các thông tin có nguy cơ gây nhiễu loạn thị trường. Minh định trong chính sách về phát triển thị trường, ấn định hệ thống các thông tin phải công bố là một trong những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của bộ phận thông tin của 12 thị trường. Chỉ khi có được hệ thống thông tin thị trường minh bạch mới có thể tạo lập được TTCK phát triển ổn định và bền vững.
Thứ ba, thông tin trên TTCK là cơ sở để các nhà đầu tư phân tích, đánh giá, thương lượng với nhau. Thông tin là thước đo phản ánh giá trị của doanh nghiệp. Thông qua hệ thống các chỉ số về vốn, về lợi nhuận, về chiến lược kinh doanh… nhà đầu tư có thể thấy được tiềm năng phát triển của tổ chức phát hành.
