Cơ hội việc làm trong ngành thuỷ sản ở tỉnh Cà Mau

Tài liệu nghiên cứu Việc làm trong ngành thuỷ sản ở tỉnh cà mau, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Trường học: Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Việc Làm Trong Ngành Thuỷ Sản Ở Tỉnh Cà Mau
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Cà Mau

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VIỆC LÀM TRONG NGÀNH THUỶ SẢN
• 1.1. VIỆC LÀM VÀ NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI VIỆC LÀM TRONG NGÀNH THỦY SẢN
• 1.1.1. Quan niệm về việc làm

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ hội việc làm trong ngành thuỷ sản tại Cà Mau

Ngành thuỷ sản tại Cà Mau đang trở thành một trong những lĩnh vực kinh tế mũi nhọn, đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn tài nguyên phong phú, Cà Mau có tiềm năng lớn để phát triển ngành thuỷ sản. Việc làm trong ngành này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người lao động mà còn góp phần vào việc xoá đói giảm nghèo. Theo thống kê, thu nhập bình quân của người lao động trong ngành thuỷ sản đã tăng đáng kể trong những năm qua, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực này.

1.1. Tình hình phát triển ngành thuỷ sản tại Cà Mau

Ngành thuỷ sản Cà Mau đã có những bước phát triển vượt bậc, với nhiều mô hình nuôi trồng và chế biến hiện đại. Các huyện như Ngọc Hiển, Năm Căn, Đầm Dơi đang trở thành trung tâm sản xuất thuỷ sản lớn, thu hút nhiều lao động từ các vùng lân cận.

1.2. Vai trò của ngành thuỷ sản trong nền kinh tế địa phương

Ngành thuỷ sản không chỉ tạo ra việc làm mà còn đóng góp vào ngân sách địa phương thông qua thuế và các khoản phí. Sự phát triển của ngành này cũng thúc đẩy các ngành dịch vụ khác như vận tải, chế biến thực phẩm và du lịch.

II. Những thách thức trong việc tạo việc làm ngành thuỷ sản tại Cà Mau

Mặc dù ngành thuỷ sản tại Cà Mau có nhiều cơ hội phát triển, nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Tình trạng thiếu hụt lao động có tay nghề, cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện và biến đổi khí hậu là những vấn đề cần được giải quyết. Đặc biệt, việc chuyển đổi nghề nghiệp từ nông nghiệp sang thuỷ sản gặp nhiều khó khăn do thiếu thông tin và kỹ năng cần thiết.

2.1. Thiếu hụt lao động có tay nghề trong ngành thuỷ sản

Nhiều lao động chưa được đào tạo bài bản về kỹ thuật nuôi trồng và chế biến thuỷ sản, dẫn đến hiệu quả sản xuất chưa cao. Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.2. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến ngành thuỷ sản

Biến đổi khí hậu gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường sống của các loài thuỷ sản, làm giảm sản lượng khai thác và nuôi trồng. Điều này đặt ra thách thức lớn cho người lao động trong ngành.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề việc làm trong ngành thuỷ sản

Để giải quyết vấn đề việc làm trong ngành thuỷ sản, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng cho lao động là rất cần thiết. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để khuyến khích đầu tư vào ngành thuỷ sản.

3.1. Đào tạo nghề cho lao động trong ngành thuỷ sản

Các chương trình đào tạo nghề cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Việc này sẽ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong ngành thuỷ sản.

3.2. Chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương

Chính quyền cần có các chính sách ưu đãi cho các doanh nghiệp đầu tư vào ngành thuỷ sản, từ đó tạo ra nhiều việc làm cho người lao động. Các chương trình hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cũng cần được triển khai.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong ngành thuỷ sản

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phát triển ngành thuỷ sản không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh Cà Mau. Các mô hình nuôi trồng và chế biến hiện đại đã được áp dụng, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

4.1. Mô hình nuôi trồng thuỷ sản hiệu quả

Các mô hình nuôi tôm công nghệ cao đã giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tạo ra nhiều việc làm cho lao động địa phương.

4.2. Kết quả nghiên cứu về phát triển ngành thuỷ sản

Nghiên cứu cho thấy rằng ngành thuỷ sản có thể đóng góp tới 30% vào GDP của tỉnh Cà Mau nếu được đầu tư đúng mức. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của ngành trong việc tạo ra việc làm.

V. Kết luận và tương lai của ngành thuỷ sản tại Cà Mau

Ngành thuỷ sản tại Cà Mau có nhiều cơ hội phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người lao động. Việc đầu tư vào đào tạo nghề và cải thiện cơ sở hạ tầng sẽ là chìa khóa để phát triển bền vững ngành thuỷ sản.

5.1. Tầm nhìn phát triển ngành thuỷ sản trong tương lai

Ngành thuỷ sản cần được định hướng phát triển theo hướng bền vững, chú trọng đến bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong phát triển ngành thuỷ sản

Cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào các hoạt động phát triển ngành thuỷ sản, từ đó tạo ra nhiều việc làm và nâng cao đời sống cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành thuỷ sản tỉnh Cà Mau đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, với chiều dài bờ biển 254 km và nguồn tài nguyên thuỷ sản phong phú, đa dạng. Từ năm 2000 đến 2007, ngành thuỷ sản đã góp phần quan trọng trong việc tạo việc làm cho người lao động, đặc biệt trong các lĩnh vực nuôi trồng, khai thác và chế biến thuỷ sản. Thu nhập bình quân đầu người của tỉnh tăng từ 350 USD năm 2000 lên 786 USD năm 2007, phản ánh sự phát triển kinh tế tích cực gắn liền với ngành thuỷ sản. Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và mở rộng quy mô sản xuất cũng đặt ra nhiều thách thức về việc làm, như trình độ lao động thấp, vốn sản xuất hạn chế và sự thiếu ổn định trong việc làm.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng việc làm trong ngành thuỷ sản tỉnh Cà Mau giai đoạn 2000-2007, đánh giá những thành công và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi để nâng cao hiệu quả tạo việc làm trong ngành. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào ba lĩnh vực chính: nuôi trồng, khai thác và chế biến thuỷ sản, với dữ liệu thu thập từ các huyện trọng điểm như Ngọc Hiển, Năm Căn, Đầm Dơi, Phú Tân và Trần Văn Thời. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong tỉnh nhằm phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy phát triển bền vững ngành thuỷ sản.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nguyên lý chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về lao động và việc làm. Lý thuyết lao động hiện đại được vận dụng để phân tích vai trò của nguồn nhân lực trong phát triển kinh tế, đặc biệt trong ngành thuỷ sản. Các khái niệm chính bao gồm:

• Việc làm: Hoạt động lao động có mục đích tạo ra thu nhập hợp pháp, không bị pháp luật cấm, bao gồm cả lao động trong khu vực chính thức và tự tạo việc làm.
• Nguồn nhân lực: Bao gồm lực lượng lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật và sức khoẻ phù hợp với yêu cầu sản xuất.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Quá trình thay đổi tỷ trọng các ngành kinh tế, trong đó ngành thuỷ sản được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn.
• Tạo việc làm: Quá trình mở rộng quy mô sản xuất, áp dụng công nghệ và chính sách hỗ trợ nhằm tăng số lượng và chất lượng việc làm cho người lao động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích tổng hợp các yếu tố kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến việc làm trong ngành thuỷ sản. Phương pháp điều tra, khảo sát được tiến hành tại các huyện trọng điểm của tỉnh với cỡ mẫu khoảng 500 lao động trong các lĩnh vực nuôi trồng, khai thác và chế biến. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo thống kê của tỉnh, các văn bản pháp luật và các nghiên cứu liên quan. Phân tích thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ phần trăm được sử dụng để đánh giá thực trạng và xu hướng việc làm. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2000-2007 nhằm phản ánh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tác động đến thị trường lao động ngành thuỷ sản.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng việc làm trong ngành thuỷ sản: Tỷ lệ lao động trong ngành thuỷ sản chiếm trên 50% tổng lực lượng lao động của tỉnh vào năm 2007, tăng đáng kể so với năm 2000. Cơ cấu lao động chuyển dịch từ nông nghiệp truyền thống sang các lĩnh vực nuôi trồng, khai thác và chế biến thuỷ sản, với tỷ lệ lao động nông - ngư - lâm nghiệp chiếm 86,1% năm 2005, cao hơn mức bình quân vùng đồng bằng sông Cửu Long (59,7%).

2. Chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế: Khoảng 73,4% lao động chỉ có trình độ tiểu học hoặc thấp hơn, chỉ 16,4% lao động có đào tạo nghề và 6,08% có trình độ công nhân kỹ thuật trở lên. Tỷ lệ lao động mù chữ chiếm 2%, thấp hơn mức trung bình vùng nhưng vẫn ảnh hưởng đến năng suất lao động.

3. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên và cơ sở vật chất: Tài nguyên thiên nhiên phong phú với 254 km bờ biển, hệ thống sông rạch dài trên 7.000 km tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển nuôi trồng và khai thác thuỷ sản. Tuy nhiên, hơn 50% diện tích đất là đất phèn nặng, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất. Cơ sở hạ tầng nghề cá như cảng cá, phương tiện khai thác được đầu tư nâng cấp nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu mở rộng sản xuất.

4. Chính sách và cơ chế hỗ trợ việc làm: Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi về đất đai, vốn và khoa học công nghệ nhằm thúc đẩy phát triển ngành thuỷ sản. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn và đào tạo nghề cho người lao động còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng tạo việc làm bền vững.

Thảo luận kết quả

Việc tăng trưởng việc làm trong ngành thuỷ sản tỉnh Cà Mau phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển ngành mũi nhọn, phù hợp với tiềm năng tự nhiên và định hướng phát triển của tỉnh. Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực thấp là rào cản lớn đối với nâng cao năng suất lao động và phát triển bền vững. So sánh với các tỉnh lân cận như Bạc Liêu, Bến Tre và Kiên Giang, Cà Mau có lợi thế về tài nguyên nhưng cần cải thiện hơn nữa về đào tạo nghề và tiếp cận vốn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố lao động theo trình độ học vấn và bảng so sánh tỷ lệ lao động ngành thuỷ sản giữa các tỉnh trong vùng. Việc đầu tư nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện cơ sở hạ tầng nghề cá sẽ góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp và tăng thu nhập cho người lao động. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy sự cần thiết của chính sách đồng bộ, bao gồm hỗ trợ đào tạo, tiếp cận vốn và phát triển thị trường đầu ra cho sản phẩm thuỷ sản.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo nghề và nâng cao trình độ lao động: Triển khai các chương trình đào tạo nghề chuyên sâu cho lao động trong ngành thuỷ sản, đặc biệt là kỹ thuật nuôi trồng và chế biến. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động có trình độ nghề lên trên 30% trong vòng 5 năm. Chủ thể thực hiện là Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các trường nghề địa phương.

2. Hỗ trợ tiếp cận vốn sản xuất: Thiết lập các quỹ tín dụng ưu đãi dành cho hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ trong ngành thuỷ sản, nhằm mở rộng quy mô sản xuất và tạo thêm việc làm. Mục tiêu tăng vốn vay ưu đãi lên 20% mỗi năm trong giai đoạn 2024-2027. Ngân hàng chính sách xã hội và các tổ chức tín dụng địa phương là chủ thể thực hiện.

3. Phát triển cơ sở hạ tầng nghề cá: Đầu tư nâng cấp cảng cá, bến bãi và hệ thống kho lạnh để hỗ trợ khai thác và chế biến thuỷ sản. Mục tiêu hoàn thành nâng cấp ít nhất 3 cảng cá trọng điểm trong 3 năm tới. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với UBND các huyện chịu trách nhiệm thực hiện.

4. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ và bảo vệ người lao động: Ban hành các chính sách bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm xã hội phù hợp với lao động ngành thuỷ sản, đồng thời ưu tiên hỗ trợ lao động nữ và người dân tộc thiểu số. Mục tiêu giảm tỷ lệ thất nghiệp ngành thuỷ sản xuống dưới 10% trong 5 năm tới. Các cơ quan quản lý lao động và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về lao động và thuỷ sản: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển nguồn nhân lực và tạo việc làm hiệu quả.

2. Doanh nghiệp và hộ sản xuất trong ngành thuỷ sản: Các doanh nghiệp chế biến, nuôi trồng và khai thác thuỷ sản có thể tham khảo để nâng cao năng lực sản xuất, tiếp cận vốn và đào tạo lao động phù hợp.

3. Các tổ chức đào tạo nghề và giáo dục: Trường nghề, trung tâm đào tạo có thể dựa vào phân tích nhu cầu lao động và trình độ hiện tại để thiết kế chương trình đào tạo sát với thực tế ngành thuỷ sản.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế nông nghiệp, phát triển nông thôn: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về việc làm trong ngành thuỷ sản, hỗ trợ nghiên cứu sâu hơn về phát triển kinh tế vùng ven biển.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngành thuỷ sản tỉnh Cà Mau tạo việc làm như thế nào trong giai đoạn 2000-2007?
   Ngành thuỷ sản đã tạo việc làm cho trên 50% lực lượng lao động tỉnh, chủ yếu trong các lĩnh vực nuôi trồng, khai thác và chế biến. Việc chuyển dịch cơ cấu sản xuất từ nông nghiệp sang thuỷ sản đã mở rộng quy mô việc làm đáng kể.

2. Chất lượng nguồn nhân lực ngành thuỷ sản hiện ra sao?
   Phần lớn lao động có trình độ học vấn thấp, với 73,4% chỉ đạt tiểu học hoặc thấp hơn, chỉ khoảng 16,4% có đào tạo nghề. Điều này ảnh hưởng đến năng suất và khả năng áp dụng công nghệ mới trong sản xuất.

3. Những yếu tố tự nhiên nào ảnh hưởng đến việc làm trong ngành thuỷ sản?
   Tài nguyên biển phong phú, hệ thống sông rạch dài và khí hậu thuận lợi tạo điều kiện phát triển nuôi trồng và khai thác. Tuy nhiên, đất phèn nặng chiếm trên 50% diện tích gây khó khăn cho sản xuất.

4. Chính sách nào đã được áp dụng để hỗ trợ tạo việc làm?
   Nhà nước đã ban hành chính sách ưu đãi về đất đai, vốn vay và phát triển khoa học công nghệ. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn và đào tạo nghề cho người lao động còn hạn chế, cần được cải thiện.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả tạo việc làm trong ngành thuỷ sản?
   Cần tập trung đào tạo nghề, hỗ trợ vốn sản xuất, phát triển cơ sở hạ tầng nghề cá và hoàn thiện chính sách bảo vệ người lao động. Sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp chính quyền và doanh nghiệp là yếu tố then chốt.

Kết luận

• Ngành thuỷ sản tỉnh Cà Mau là ngành kinh tế mũi nhọn, tạo việc làm cho trên 50% lực lượng lao động trong tỉnh giai đoạn 2000-2007.
• Chất lượng nguồn nhân lực còn thấp, với tỷ lệ lao động có trình độ nghề và kỹ thuật hạn chế, ảnh hưởng đến năng suất và phát triển bền vững.
• Điều kiện tự nhiên thuận lợi cùng với chính sách hỗ trợ của Nhà nước tạo nền tảng phát triển ngành thuỷ sản nhưng vẫn còn nhiều thách thức về vốn và cơ sở hạ tầng.
• Cần triển khai đồng bộ các giải pháp đào tạo nghề, hỗ trợ vốn, phát triển hạ tầng và hoàn thiện chính sách lao động để nâng cao hiệu quả tạo việc làm.
• Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng chương trình đào tạo nghề chuyên sâu, mở rộng quỹ tín dụng ưu đãi và đầu tư nâng cấp cảng cá trọng điểm nhằm thúc đẩy phát triển ngành thuỷ sản bền vững.

Hành động ngay hôm nay để góp phần phát triển nguồn nhân lực và tạo việc làm bền vững trong ngành thuỷ sản tỉnh Cà Mau!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VIỆC LÀM TRONG NGÀNH THUỶ SẢN 1. VIỆC LÀM VÀ NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI VIỆC LÀM TRONG NGÀNH THỦY SẢN 1. Quan niệm về việc làm Chúng ta biết rằng lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người nhằm tạo ra các sản phẩm phục vụ nhu cầu đời sống của con người, là tiêu thức để phân biệt hoạt động của con người với hoạt động theo bản năng của con vật. Trong lao động không chỉ tạo ra của cải mà còn cải tạo bản thân con người, phát triển con người về mặt thể lực và trí lực.Mác khẳng định đó là: Lao động trước hết đó là quá trình diễn ra sự tác động giữa con người với con người và giữa con người với tự nhiên, một quá trình trong đó, bằng sự hoạt động của chính mình, con người làn trung gian điều tiết và kiểm tra sự trao đổi giữa họ và tự nhiên.

Trong khi tác động vào tự nhiên ở bên ngoài thông qua sự vận động đó và làm thay đổi tự nhiên, con người cũng đồng thời cũng làm thay đổi bản tính của chính nó [29, tr. Như vậy lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người tác động vào thế giới tự nhiên, nhằm biến tự nhiên thành các sản phẩm phục vụ cho nhu cầu của đời sống con người. Do đó, lao động là hoạt động đặc thù của con người, nó ra đời, tồn tại, phát triển cùng với sự xuất hiện tồn tại và phát triển của con người. Trong quá trình lao động con người không chỉ tạo ra của cải vật chất mà còn sáng tạo ra những giá trị tinh thần cho xã hội.

Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã chứng minh vai trò quyết định của lao LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 động đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, ngày nay khi khoa học - công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, trình độ khoa học - công nghệ phát triển cao chi phối mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội, nhưng cũng không thể thay thế nguồn lực lao động. Bởi nguồn lực lao động là nhân tố, phát minh ra những thành tựu khoa học - công nghệ, sáng tạo ra thiết bị và sử dụng chúng vào trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời nguồn lực lao động là nhân tố quyết định việc tổ chức và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực khác. Hơn nữa, trong các yếu tố “đầu vào” của quá trình sản xuất, lao động được coi là yếu tố cơ bản nhất. Do tiền công lao động là một trong những chi phí hình thành nên giá thành sản phẩm hàng hoá và dịch vụ, cho nên tiết kiệm lao động để hạ giá thành sản phẩm và hàng hoá, tăng lợi nhuận là mục tiêu của các doanh nghiệp trong cơ chế thị trường.

Cho đến ngày nay, khoa học và thực tiễn kinh tế đều khẳng định các nguồn lực chủ yếu để phát triển kinh tế đó là: lao động, tài nguyên thiên nhiên, vốn và khoa học - công nghệ. Trong đó, nguồn lực lao động là nhân tố quyết định nhất. Các nguồn lực khác có thể khai thác cạn kiệt nhưng nguồn lực con người là vô cùng, vô tận nếu các quốc gia có chính sách đào tạo và sử dụng một cách hợp lý. Lênin nói: “Lực lượng sản xuất hàng đầu nhân loại là người công nhân, là người lao động” [26, tr.

Nguồn lao động là một trong những yếu tố hình thành tiềm năng của mỗi quốc gia, nói đến nguồn lao động là nói đến một bộ phận dân số trong đó có tuổi quy định tham gia vào quá trình lao động và những người không có việc làm đang tích cực tìm kiếm việc làm. Khi nói đến nguồn lao động không chỉ nói đến người lao động mà còn đề cập đến cả chất lượng lao động. Chất lượng nguồn lao động là khả năng lao động có hiệu quả của người lao động. Trong điều kiện đang hướng tới phát triển kinh tế tri thức có đông đảo lực lượng lao động tham gia vào phát LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 triển kinh tế là rất cần thiết, nhưng chưa đủ, chỉ khi lực lượng lao động bao gồm những con người có thể lực, có trí tuệ, giỏi về tay nghề, ham học hỏi, tích luỹ được kinh nghiệm mới có khả năng sử dụng có hiệu quả các nguồn lực khác vào tăng trưởng và phát triển kinh tế.

Nguồn lao động được hình thành trên cơ sở dân số. Vì vậy giữa dân số và lao động có mối quan hệ mật thiết với nhau, tốc độ tăng dân số sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng tự nhiên của nguồn lao động, chất lượng dân số tốt thì chất lượng lao động sẽ tốt và ngược lại. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng lao động bao gồm: tình trạng sức khoẻ của người lao động; chính sách giáo dục - đào tạo, chính sách tiền lương, tiền thưởng và các chính sách ưu đãi của Nhà nước. Ở nước ta còn có nhiều trình độ phát triển khác nhau, thì tình trạng thiếu việc làm, thất nhiệp cũng có nhiều nguyên nhân khác nhau.

Đối với các nước nghèo, các nước đang phát triển, dân số tăng nhanh và trình độ phát triển kinh tế thấp dẫn đến tình trạng thiếu việc làm và thất nghiệp ngày càng cao. Vì thế, tạo ra nhiều chỗ làm việc mới, giảm tỷ lệ thất nghiệp là mục tiêu quan trọng của các quốc gia trên thế giới. Như phân tích trên cho ta thấy rằng, lao động là quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi con người trong mỗi quốc gia. Thực hiện quyền và nghĩa vụ đó thì người lao động có việc làm hợp pháp, nên việc làm là điều kiện để quá trình lao động được diễn ra và cũng là cơ sở để người lao động có thu nhập, đảm bảo ổn định đời sống của bản thân con người và của toàn xã hội.

Việc làm là một phạm trù tổng hợp liên kết các quá trình kinh tế, xã hội và nhân khẩu, là một trong những vấn đề chủ yếu nhất của toàn bộ đời sống xã hội. Trong khái niệm việc làm và khái niệm lao động nó không giống nhau nhưng lại liên quan chặt chẽ với nhau. Việc làm thể hiện mối quan hệ của con người với những chỗ làm việc cụ thể, là những giới hạn xã LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 hội cần thiết trong đó có lao động diễn ra, đồng thời nó là điều kiện cần thiết thoả mãn nhu cầu xã hội về lao động, là nội dung chính của hoạt động con người. Về gốc độ kinh tế, việc làm thể hiện mối tương quan giữa sức lao động và tư liệu sản xuất, giữa yếu tố con người và yếu tố vật chất trong quá trình sản xuất.

Việc làm là vấn đề quan trọng được quan tâm hàng đầu đối với mỗi cá nhân, gia đình và Chính phủ trong mỗi quốc gia. Cho nên quan niệm về việc làm không cố định mà nó được xét trên nền tảng của một chế độ chính trị, gắn với trình độ phát triển kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội của mỗi quốc gia, mỗi thời đại. Khi trình độ phát triển mọi mặt, đặt biệt là định hướng chính trị của mỗi quốc gia thay đổi. Vấn đề này được nhà kinh tế học nổi tiếng John Mayad Keyner (1883 - 1946) viết “Một nền kinh tế tiền tệ, như chúng ta sẽ thấy thực chất là nền kinh tế trong đó những quan điểm luôn thay đổi về tương lai, có khả năng ảnh hưởng tới số lượng việc làm chứ không chỉ định hướng việc làm mà thôi”.

Nhà kinh tế thuộc Viện Hải quân Luân-đôn ông Shi-han-tơ cho rằng: việc làm theo nghĩa rộng là toàn bộ các hoạt động kinh tế của một xã hội nghĩa là tất cả những gì quan hệ đến cách kiếm sống của con người, kể cả quan hệ xã hội và các tiêu chuẩn hành vi tạo thành khuôn khổ của quá trình kinh tế. Theo quan điểm này của ông Shi-han-tơ, thì tất cả các hoạt động, hành vi mang lại nguồn thu nhập để đảm bảo cuộc sống cho mọi người đều gọi là việc làm. Như vậy đã đồng nhất việc làm hợp pháp và bất hợp pháp. Trong điều kiện nền kinh tế nước ta hiện nay thì không thể chấp nhận quan niệm trên, bởi các quan hệ nền kinh tế hiện nay càng phát sinh cả những mặt tích cực và tiêu cực, đó là xuất hiện nhiều nguồn thu nhập không chính đáng, nó đã làm gia tăng các tệ nạn xã hội, kiềm hãm sự tăng trưởng, phát triển của nền kinh tế đất nước.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 Ông tiến sĩ Sơn-hin và phó tiến sĩ Crin-xốp người Nga cho rằng: việc làm là sự tham gia của người có khả năng lao động vào một hoạt động xã hội có ích trong công việc nội trợ hay trong kinh tế phụ của các nông trang viên. Với quan niệm này của hai ông cho rằng tất cả những người có công việc ổn định trong guồng máy hoạt động kinh tế - xã hội, kể cả những người làm công việc nội trợ, làm kinh tế phụ của nông trang viên, người đi học đều gọi là có việc làm. Theo quan điểm này thì có ưu điểm đó là xác định lao động của người nội trợ và người làm kinh tế phụ đều là việc làm, bởi vì nó đã góp phần tạo ra thu nhập để trực tiếp hay gián tiếp nuôi sống bản thân. Nhưng quan niệm này chưa xác định mà lại cho rằng những người đi học là có việc làm.

Bởi vì những người đi học như học sinh, sinh viên, người học nghề, các trường chuyên nghiệp đều chưa có khả năng tạo ra thu nhập để nuôi sống bản thân, các khoản chi tiêu của họ đều phụ thuộc vào thu nhập của người khác, của xã hội. Đa số những người đi học trong độ tuổi lao động nhưng không thuộc người lao động. Ông Giăng-mu-li là phó cố vấn kinh tế của văn phòng lao động quốc tế cho rằng: việc làm có thể được định nghĩa như một tình trạng trong đó có sự trả công bằng tiền hoặc hiện vật, do có một sự tham gia tích cực có tính chất cá nhân và trực tiếp vào nổ lực sản xuất. Theo quan niệm này thì có phát triển hơn, tuy nhiên nếu chỉ có những hoạt động được trả công bằng tiền hoặc hiện vật thì mới được coi là việc làm thì chưa thoả đáng.