Nghiên cứu cơ cấu việc làm trong tiến trình công nghiệp hóa tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

Luận văn thạc sĩ phân tích chuyển dịch cơ cấu việc làm trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Đắc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Sở
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Chuyển Dịch Cơ Cấu Việc Làm Trong Tiến Trình Công Nghiệp Hóa, Hiện Đại Hóa Trên Địa Bàn Thành Phố Đồng Hới, Tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU VIỆC LÀM TRONG TIẾN TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Những vấn đề cở bản về CDCCVL trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa
• 1.2.1. Các khái niệm cơ bản liên quan CDCCVL trong CNH, HĐH
• 1.2.2. Nội dung CCVL và CDCCVL
• 1.2.3. Sự cần thiết CDCCVL trong tiến trình CNH-HĐH
• 1.2.4. Những xu hướng CDCCVL trong tiến trình CNH, HĐH
• 1.2.5. Các nhân tố tác động đến CDCCVL
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp luận
• 2.2. Các phương pháp cụ thể được sử dụng để thực hiện luận văn
• 2.2.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp
• 2.2.2. Phương pháp trừu tượng hóa khoa học
• 2.2.3. Phương pháp thống kê mô tả
• 2.2.4. Phương pháp so sánh kết hợp với thống kê
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU VIỆC LÀM TRONG TIẾN TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI, TỈNH QUẢNG BÌNH
• 3.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội của thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình ảnh hưởng đến CDCCLĐ-VL
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.1.3. Đánh giá chung về địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Tình hình CDCCVL thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình
• 3.2.1. Theo cơ cấu ngành kinh tế
• 3.2.2. Theo cơ cấu việc làm theo vùng lãnh thổ
• 3.2.3. Theo trình độ chuyên môn kỹ thuật
• 3.3. Thành tựu và hạn chế trong quá trình CDLĐ, CDCCLD-VL ở Thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình
• 3.3.1. Nguyên nhân của thành tựu và hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU VIỆC LÀM TRONG TIẾN TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐỒNG HỚI, TỈNH QUẢNG BÌNH
• 4.1. Quan điểm chuyển dịch cơ cấu việc làm thành phố Đồng Hới đến năm 2020
• 4.2. Giải pháp thúc đẩy CDCCVL trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên địa bàn thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình
• 4.2.1. Chuyển dịch cơ cấu ngành và cơ cấu sản xuất trên địa bàn thành phố Đồng Hới
• 4.2.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đào tạo nghề, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất
• 4.2.3. Thực hiện phân bố lại dân cư và cân đối lại lao động giữa các vùng và các ngành theo từng giai đoạn
• 4.2.4. Thực hiện hiệu quả chính sách kinh tế và chính sách xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho CDCCVL
• 4.2.5. Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng phát triển sản xuất – kinh doanh
• 4.2.6. Sử dụng hợp lý, hiệu quả nguồn lao động trên địa bàn thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình để xác lập CCLĐ, CCVL mới phù hợp với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa
• 4.2.7. Đẩy mạnh xuất khẩu lao động
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương này trình bày tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đến chuyển dịch cơ cấu việc làm trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng cơ cấu lao động và cơ cấu việc làm có sự thay đổi mạnh mẽ trong bối cảnh phát triển kinh tế. Các nghiên cứu như của Lê Xuân Bá (2006) đã phân tích các yếu tố tác động đến chuyển dịch cơ cấu lao động tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng sự chuyển dịch này không chỉ là kết quả của các chính sách kinh tế mà còn là yếu tố thúc đẩy sự phát triển bền vững. Đặc biệt, nghiên cứu về Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình vẫn còn hạn chế, cần có những công trình nghiên cứu sâu hơn để làm rõ thực trạng và xu hướng của cơ cấu việc làm tại địa phương này.

1.1 Các khái niệm cơ bản liên quan đến CDCCVL

Trong phần này, các khái niệm như cơ cấu việc làm, chuyển dịch cơ cấu lao động và công nghiệp hóa được làm rõ. Cơ cấu việc làm được hiểu là sự phân chia lao động theo ngành nghề, trong khi chuyển dịch cơ cấu lao động là quá trình thay đổi tỷ lệ lao động giữa các ngành kinh tế. Sự cần thiết của việc chuyển dịch này trong bối cảnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa là rất quan trọng, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển kinh tế và thị trường lao động. Việc hiểu rõ các khái niệm này sẽ giúp định hình các chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy cơ cấu lao động tại Đồng Hới.

II. Phương pháp nghiên cứu

Chương này trình bày các phương pháp nghiên cứu được sử dụng để phân tích cơ cấu việc làm tại Đồng Hới. Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử được áp dụng để hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử và xã hội của Đồng Hới. Các phương pháp phân tích và tổng hợp, thống kê mô tả cũng được sử dụng để thu thập và phân tích dữ liệu. Việc áp dụng các phương pháp này giúp làm rõ thực trạng chuyển dịch cơ cấu việc làm và các yếu tố tác động đến nó. Đặc biệt, phương pháp so sánh giúp đánh giá sự khác biệt giữa các giai đoạn phát triển của cơ cấu lao động trong thời gian qua.

2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp

Phương pháp phân tích và tổng hợp cho phép nghiên cứu sâu về các yếu tố ảnh hưởng đến cơ cấu việc làm. Qua việc phân tích dữ liệu từ các nguồn khác nhau, có thể nhận diện được các xu hướng và mô hình trong chuyển dịch cơ cấu lao động. Điều này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về thực trạng mà còn cung cấp cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế tại Đồng Hới.

III. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu việc làm

Chương này tập trung vào việc phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu việc làm tại Đồng Hới trong giai đoạn từ 2006 đến nay. Dữ liệu cho thấy rằng công nghiệp hóa đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới, đặc biệt trong các ngành dịch vụ và công nghiệp. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những thách thức như sự phân bố không đồng đều của cơ cấu lao động giữa các vùng và ngành nghề. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu việc làm ổn định cho người lao động, ảnh hưởng đến phát triển bền vững của địa phương.

3.1 Tình hình CDCCVL thành phố Đồng Hới

Tình hình chuyển dịch cơ cấu việc làm tại Đồng Hới cho thấy sự gia tăng tỷ lệ lao động trong các ngành công nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, cơ cấu lao động trong nông nghiệp vẫn chiếm tỷ lệ cao, cho thấy sự cần thiết phải có các chính sách hỗ trợ để chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang các ngành khác. Việc này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn cải thiện đời sống cho người dân địa phương.

IV. Quan điểm và giải pháp

Chương này đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu việc làm trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại Đồng Hới. Các giải pháp bao gồm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đào tạo nghề, và phát triển cơ sở hạ tầng. Đặc biệt, việc thực hiện các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn cho người lao động. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện thị trường lao động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

4.1 Giải pháp thúc đẩy CDCCVL

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu việc làm, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp. Việc đầu tư vào đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng cho người lao động là rất cần thiết. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào các ngành công nghiệp mới, từ đó tạo ra nhiều việc làm hơn cho người dân. Những giải pháp này sẽ giúp Đồng Hới phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công cuộc đổi mới kinh tế Việt Nam kéo dài hơn hai thập niên qua, chuyển dịch cơ cấu việc làm (CDCCVL) trở thành một nội dung trọng yếu nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH). Thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, với vị trí địa lý chiến lược và tiềm năng phát triển đa dạng, đã trải qua quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động từ năm 2006 đến 2013. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn này đạt khoảng 14%/năm, thu nhập bình quân đầu người tăng gần gấp đôi, phản ánh sự phát triển kinh tế năng động. Tuy nhiên, cơ cấu lao động và việc làm chưa tương xứng với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, gây ra những thách thức về phân bố lao động, chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng CDCCVL trên địa bàn thành phố Đồng Hới trong giai đoạn 2006-2013, làm rõ những thuận lợi, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất quan điểm và giải pháp thúc đẩy CDCCVL trong tiến trình CNH, HĐH đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào ba khía cạnh: chuyển dịch theo ngành kinh tế, theo vùng lãnh thổ và theo trình độ chuyên môn kỹ thuật. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế chính trị về lao động, việc làm và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Hai lý thuyết trọng tâm gồm:

1. Lý thuyết chuyển dịch cơ cấu lao động và việc làm: Nhấn mạnh quá trình chuyển dịch lao động từ khu vực nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, đồng thời nâng cao trình độ chuyên môn kỹ thuật của lực lượng lao động. CDCCVL được xem là kết quả và động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, góp phần nâng cao năng suất lao động và phát triển kinh tế xã hội.

2. Lý thuyết công nghiệp hóa, hiện đại hóa: Xác định CNH, HĐH là quá trình chuyển đổi căn bản nền kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp hiện đại, gắn liền với đổi mới công nghệ, tổ chức sản xuất và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. CDCCVL là một nội dung thiết yếu trong tiến trình này, phản ánh sự thay đổi về cơ cấu lao động phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: lao động, việc làm, nguồn lao động, cơ cấu lao động, cơ cấu việc làm, chuyển dịch cơ cấu lao động, chuyển dịch cơ cấu việc làm, cơ cấu ngành kinh tế. Luận văn cũng phân tích mối quan hệ biện chứng giữa cơ cấu kinh tế và cơ cấu việc làm, đồng thời làm rõ các xu hướng chuyển dịch theo ngành, vùng lãnh thổ và trình độ chuyên môn kỹ thuật.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp cụ thể:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Phân tích các số liệu thống kê, tổng hợp các đặc trưng và xu hướng chuyển dịch cơ cấu việc làm trên địa bàn thành phố Đồng Hới.

• Phương pháp trừu tượng hóa khoa học: Tách lọc các yếu tố điển hình, ổn định để nắm bắt bản chất của quá trình chuyển dịch cơ cấu việc làm.

• Phương pháp thống kê mô tả: Sử dụng số liệu thứ cấp từ Niên giám Thống kê, báo cáo chuyên đề của các cơ quan chức năng thành phố và tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2006-2013 để mô tả thực trạng lao động theo ngành, vùng và trình độ chuyên môn kỹ thuật.

• Phương pháp so sánh kết hợp thống kê: So sánh các chỉ tiêu cơ cấu việc làm qua các năm để đánh giá tốc độ và xu hướng chuyển dịch.

Nguồn dữ liệu chính là số liệu thống kê thứ cấp từ Chi cục Thống kê thành phố Đồng Hới, các báo cáo kinh tế - xã hội của địa phương, cùng các tài liệu nghiên cứu liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ lực lượng lao động đang làm việc trên địa bàn trong giai đoạn nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu là tổng hợp số liệu toàn diện nhằm đảm bảo tính đại diện và chính xác. Thời gian nghiên cứu tập trung từ năm 2006 đến 2013, với định hướng giải pháp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển dịch cơ cấu việc làm theo ngành kinh tế: Tỷ trọng lao động trong ngành nông - lâm - thủy sản giảm từ 6,9% năm 2006 xuống còn 4,3% năm 2014, trong khi tỷ trọng lao động trong ngành công nghiệp - xây dựng tăng từ 40,6% lên 41,8%, và ngành thương mại - dịch vụ duy trì ở mức trên 50%. Điều này phản ánh xu hướng chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ phù hợp với chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

2. Chuyển dịch theo vùng lãnh thổ: Cơ cấu lao động phân bố không đồng đều giữa các vùng gò đồi, bán sơn địa, đồng bằng và cát ven biển. Vùng đồng bằng tuy có diện tích nhỏ (3,7% tổng diện tích) nhưng tập trung nhiều lao động và cơ sở hạ tầng kinh tế chủ yếu. Vùng gò đồi và bán sơn địa chiếm hơn 80% diện tích nhưng lao động chủ yếu làm nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp, với năng suất lao động thấp.

3. Chuyển dịch theo trình độ chuyên môn kỹ thuật: Tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật trung cấp trở lên tăng dần, tuy nhiên vẫn còn khoảng 30-40% lao động chưa qua đào tạo chính quy, ảnh hưởng đến năng suất và khả năng thích ứng với yêu cầu CNH, HĐH.

4. Tác động của các nhân tố kinh tế - xã hội: Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 14%/năm tạo điều kiện thuận lợi cho CDCCVL. Năng suất lao động trong nông nghiệp tăng nhưng chưa đủ để giải phóng lao động lớn cho các ngành công nghiệp và dịch vụ. Yếu tố khoa học công nghệ và chính sách đào tạo nghề còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy quá trình CDCCVL tại Đồng Hới diễn ra theo xu hướng chung của cả nước, với sự giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp và tăng lao động trong công nghiệp, dịch vụ. Tuy nhiên, tốc độ chuyển dịch việc làm chưa tương xứng với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đặc biệt là sự phân bố lao động theo vùng còn bất cập, gây ra tình trạng thiếu việc làm và thu nhập không ổn định ở một số khu vực.

So sánh với các nghiên cứu tại các địa phương khác như Cần Thơ hay Tây Bắc, Đồng Hới có lợi thế về vị trí địa lý và cơ sở hạ tầng nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thu hút lao động vào các ngành công nghiệp hiện đại. Các biểu đồ cơ cấu lao động theo ngành và vùng lãnh thổ minh họa rõ sự chênh lệch và xu hướng chuyển dịch, giúp làm nổi bật các điểm nghẽn cần giải quyết.

Việc nâng cao năng suất lao động nông nghiệp và phát triển đào tạo nghề là yếu tố then chốt để thúc đẩy CDCCVL hiệu quả. Đồng thời, chính sách phân bổ lao động hợp lý giữa các vùng và ngành nghề cần được tăng cường nhằm giảm áp lực di cư và tạo việc làm ổn định cho người lao động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế: Đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp chế biến, xây dựng và dịch vụ chất lượng cao nhằm thu hút lao động từ nông nghiệp, nâng tỷ trọng lao động phi nông nghiệp lên trên 60% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện là UBND thành phố phối hợp với các sở ngành, thời gian triển khai từ 2015-2020.

2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tổ chức các chương trình đào tạo nghề, bồi dưỡng kỹ năng cho lao động chưa qua đào tạo, đặc biệt là lao động vùng gò đồi và bán sơn địa. Mục tiêu tăng tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật lên 50% vào năm 2020. Các trung tâm đào tạo nghề và doanh nghiệp phối hợp thực hiện.

3. Phân bố lại lao động theo vùng lãnh thổ: Thực hiện chính sách khuyến khích đầu tư phát triển kinh tế vùng đồng bằng và cát ven biển, tạo việc làm tại chỗ, hạn chế di cư tự do. Đồng thời, hỗ trợ phát triển kinh tế trang trại, tiểu thủ công nghiệp tại vùng gò đồi và bán sơn địa. Thời gian thực hiện từ 2016-2020, do UBND thành phố và các ban ngành liên quan đảm nhiệm.

4. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ: Khuyến khích doanh nghiệp và nông dân áp dụng tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới trong sản xuất để nâng cao năng suất lao động, tạo điều kiện chuyển dịch lao động sang các ngành có giá trị gia tăng cao. Chủ thể là các cơ quan quản lý khoa học công nghệ, doanh nghiệp và hợp tác xã, triển khai liên tục.

5. Thực hiện chính sách hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động: Cải thiện môi trường làm việc, chính sách đãi ngộ, bảo hiểm xã hội nhằm giữ chân lao động và thu hút lao động có trình độ cao. Đồng thời, đẩy mạnh xuất khẩu lao động có chọn lọc để giảm áp lực việc làm trong nước. Thời gian thực hiện từ 2015-2020, do các cơ quan chức năng phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng và điều chỉnh các chính sách phát triển nguồn nhân lực, phân bổ lao động và phát triển kinh tế phù hợp với đặc điểm địa phương.

2. Các cơ quan quản lý lao động và đào tạo nghề: Áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, tổ chức các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu chuyển dịch cơ cấu việc làm.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ xu hướng chuyển dịch lao động và cơ cấu kinh tế để định hướng đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh phù hợp với nguồn nhân lực địa phương.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tiễn và phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về chuyển dịch cơ cấu lao động và việc làm trong bối cảnh CNH, HĐH.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuyển dịch cơ cấu việc làm là gì?
   Chuyển dịch cơ cấu việc làm là quá trình thay đổi tỷ trọng lao động giữa các ngành kinh tế, vùng lãnh thổ và trình độ chuyên môn kỹ thuật trong tổng số lao động đang làm việc, phản ánh sự thích ứng với chuyển dịch cơ cấu kinh tế và yêu cầu phát triển xã hội.

2. Tại sao chuyển dịch cơ cấu việc làm quan trọng trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa?
   CDCCVL giúp nâng cao năng suất lao động, phân bổ nguồn nhân lực hợp lý, tạo việc làm ổn định và thu nhập cao hơn, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và cải thiện đời sống người dân.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu việc làm tại Đồng Hới?
   Bao gồm tốc độ tăng trưởng kinh tế, năng suất lao động nông nghiệp, trình độ chuyên môn kỹ thuật của lao động, chính sách đào tạo nghề, cơ sở hạ tầng và các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ chuyển dịch cơ cấu việc làm?
   Thông qua đào tạo nghề, bồi dưỡng kỹ năng, nâng cao trình độ học vấn, áp dụng khoa học công nghệ trong sản xuất và cải thiện điều kiện làm việc để thu hút và giữ chân lao động có trình độ.

5. Giải pháp nào giúp giảm áp lực di cư lao động từ nông thôn ra thành thị?
   Phân bố lại lao động theo vùng, phát triển kinh tế tại chỗ, hỗ trợ phát triển tiểu thủ công nghiệp và kinh tế trang trại, đồng thời cải thiện điều kiện sống và việc làm tại vùng nông thôn.

Kết luận

• Quá trình chuyển dịch cơ cấu việc làm tại thành phố Đồng Hới giai đoạn 2006-2013 diễn ra theo hướng giảm lao động nông nghiệp, tăng lao động công nghiệp và dịch vụ, phù hợp với chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
• Tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật tăng nhưng vẫn còn tỷ lệ lớn lao động chưa qua đào tạo, ảnh hưởng đến năng suất và khả năng thích ứng với CNH, HĐH.
• Phân bố lao động theo vùng còn bất cập, gây ra sự chênh lệch về cơ hội việc làm và thu nhập giữa các khu vực.
• Các nhân tố như tốc độ tăng trưởng kinh tế, năng suất lao động, khoa học công nghệ và chính sách đào tạo nghề đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy CDCCVL.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phân bố lao động hợp lý, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và cải thiện chính sách hỗ trợ người lao động để thúc đẩy CDCCVL hiệu quả trong tiến trình CNH, HĐH đến năm 2020.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá quá trình chuyển dịch để điều chỉnh chính sách phù hợp. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, quý độc giả và các bên liên quan được khuyến khích tham khảo toàn bộ luận văn và các báo cáo liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu và kết luận, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề cơ bản về chuyển dịch cơ cấu việc làm trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu việc làm trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên địa bàn thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình Chƣơng 4: Quan điểm và giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu việc làm trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên địa bàn thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. 6 z CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU VIỆC LÀM TRONG TIẾN TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu √ Báo cáo nghiên cứu Các yếu tố tác động đến quá trình chuyên dịch cơ cấu lao động Việt Nam, Lê Xuân Bá, 2006. Đề tài nghiên cứu đánh giá thực trạng và xu hƣớng chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn từ giữa thập kỷ 1990 đến nay; xác định các yếu tố ngăn cản và thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn Việt Nam trong 10 năm trở lại đây và đề xuất các chính sách nhằm tác động tích cực tới quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động Việt Nam. Phƣơng pháp nghiên cứu chính của đề tài là sử dụng mô hình PROBIT để phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến chuyển dịch lao động từ nông nghiệp qua phi nông nhiệp.

Một số kết luận và đề xuất chính sách của nghiên cứu là: (1) Mặc dù không cùng tốc độ với chuyên dịch cơ cấu giá trị sản xuất, chuyển dịch về cơ cấu lao động nông thôn diễn ra nhanh hơn trong khoảng một thập kỷ qua. (2) có nhiều yếu tố tác động tới chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn và không có một mô hình chung cho tất cả các loại hình chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn. Cơ chế tác động của các yếu tố này phức tạp và nhiều chiều. Các yếu tố cụ thể có tác động lớn đến chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn bao gồm: a) các yếu tố đất đai, b) trình độ học vấn và chuyên môn của ngƣời lao động; c) tuổi của ngƣời lao động.

√ Luận văn thạc sĩ Thực trạng chuyển dịch cơ cấu lao động tại thành phố Cần Thơ, trƣờng hợp nghiên cứu ở quận Ô Môn, Võ Thanh Tùng, 2007. Đề tài nghiên cứu đánh giá thực trạng chuyển dịch lao động trƣờng hợp điển hình nhằm nhận dạng chuyển dịch cơ cấu lao động trong quá trình đô thị 7 z hóa. Luận văn sử dụng phƣơng pháp điều tra, thống kê mô tả, phân tích hồi quy tƣơng quan, phƣơng pháp phân tích Cross-Tabulation. Mục tiêu của luận văn mô tả thực trạng việc làm của ngƣời lao động tại các vùng nghiên cứu, phân tích các yếu tố ảnh hƣởng quyết định làm thay đổi ngành nghề nông nghiệp qua phi nông nghiệp; tổng hợp các yếu tố từ bên trong và các yếu tố bên ngoài của đối tƣợng nghiên cứu từ đó có thể nhận xét vấn đề một cách toàn diện hơn và đƣa ra các giải pháp, kiến nghị thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn.

√ Lê Xuân Bá, Đinh Xuân Nghiêm (3+4/2009) “Giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn vùng Tây Bắc” Tạp chí Quản lý Kinh tế số 35. Bài báo sử dụng phƣơng pháp, thống kê mô tả, phân tích tổng hợp kinh tế để phân tích, so sánh thực trạng trình độ chuyên môn kỹ thuật của lao động nông thôn theo ngành kinh tế, vấn đề chuyển dịch cơ cấu lao động trong nội bộ ngành nông, lâm, thủy sản. làm rõ những thuận lợi, thách thức đối với chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn vùng Tây Bắc và đề ra một số giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn vùng Tây Bắc trong thời gian tới. √ Nguyễn Mạnh Hải, Trần Toàn Thắng (3+4/2009) “Các yếu tố tác động đến chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp, nông thôn Việt Nam” Tạp chí Quản lý Kinh tế số 25.

Bài viết sử dụng phƣơng pháp phân tích định lƣợng các yếu tố tác động đến chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn: sử dụng mô hình lý thuyết hộ nông nghiệp đối với hoạt động phi nông nghiệp để áp dụng trong phân tích kinh tế hộ đƣợc ƣớc lƣợng dựa trên mô hình của Lopez (1986) nhằm phân tích sâu hơn quan hệ nông nghệp và phi nông nghiệp, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hƣởng đến chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn dựa trên cơ sở mô hình thực nghiệm hồi quy Probit, chỉ ra mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố đến chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn, cụ thể: Trình độ giáo dục của ngƣời lao động nông nghiệp càng cao thì 8 z khả năng chuyển dịch sang các khu vực phi nông nghiệp, hay công nghiệp hay dịch vụ cao hơn so với lao động có trình độ thấp hơn; khi diện tích đất nông nghiệp bình quân nhân khẩu cao thì xác xuất chuyển dịch sang ngành nghề phi nông nghiệp và dịch vụ tăng lên; khi tuổi của ngƣời lao động càng cao thì khả năng chuyển dịch ngày càng thấp, ngƣợc lại ngƣời lao động quá trẻ cũng khó khăn trong qúa trình chuyển dịch.sĩ Nguyễn Thị Đông (02/2014) “Tác động của chuyển dịch cơ cấu kinh tế đến tạo việc làm ở Phú Yên” Tạp chí Phát triển và Hội nhập số 14. Bài viết đã sử dụng phƣơng pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp phƣơng pháp phân tích và phƣơng pháp định lƣợng hồi quy bằng mô hình kinh tế lƣợng để nhằm giải thích sử thay đổi về chính sách, mối quan hệ giữa chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo việc làm; đồng thời chỉ ra các nhân tố chính của chuyển dịch cơ cấu kinh tế tác động đến khả năng tạo việc làm: cơ chế chính sách của Nhà nƣớc, nguồn vốn và công nghệ, trình độ năng lực của ngƣời lao động và hội nhập kinh tế quốc tế. Đƣa ra nhận định tốc độ tăng trƣởng kinh tế cao góp phần thúc đẩy quy mô giá trị sản xuất công nghiệp ngày càng lớn tạo điều kiện thu hút thêm lao động vào quá trình sản xuất; việc thiếu lao động có trình độ cũng là yếu tố cản trở quá trình chuyển giao công nghệ, chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hƣớng công nghiệp hóa, hiện đại hóa,… và đề xuất giải pháp tăng khả năng tạo việc làm trong quá trình chuyển cơ cấu kinh tế theo hƣớng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.2 Những vấn đề cở bản về CDCCVL trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa 1.1 Các khái niệm cơ bản liên quan CDCCVL trong CNH, HĐH 1.1 Khái niệm lao động Xuất phát từ quan niệm duy vật lịch sử, triết học Mác-Lênin đã chỉ rõ: 9 z “Lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con ngƣời nhằm tạo ra các sản phẩm phục vụ các nhu cầu của đời sống con ngƣời” (Chu Văn Cấp và cộng sự 2008). Lao động là quá trình hoạt động tự giác, hợp lý, nhờ đó con ngƣời làm thay đổi các đối tƣợng tự nhiên làm cho chúng thích ứng để thỏa mãn nhu cầu của mình.

Lao động là điều kiện cơ bản của sự tồn tại của con ngƣời. Hay, lao động là hoạt động hữu ích của con ngƣời sáng tạo ra của cải vật chất và tinh thần cần thiết để thỏa mãn những nhu cầu của cá nhân, một nhóm ngƣời, của cả doanh nghiệp hoặc là nói chung của toàn xã hội. Cùng với các nguồn lực thiết yếu khác nhƣ máy móc, nguyên vật liệu, đất đai. lao động sống là nguồn lực của sản xuất, nhƣng lao động là sức mạnh năng động của quá trình sản xuất.2 Khái niệm việc làm Đứng trên các góc độ nghiên cứu khác nhau, ngƣời ta đã đƣa ra rất nhiều định nghĩa nhằm sáng tỏ khái niệm việc làm.

Ở các quốc gia khác nhau, do ảnh hƣởng của nhiều yếu tố nhƣ điều kiện kinh tế, chính trị, luật pháp… ngƣời ta quan niệm về việc làm cũng khác nhau. Chính vì thế, không có một định nghĩa chung và khái quát nhất về việc làm. Để hiểu rõ khái niệm và bản chất của việc làm, ta phải liên hệ đến phạm trù lao động vì giữa chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau. Lao động là một yếu tố tất yếu không thể thiếu đƣợc của con ngƣời, nó là hoạt động cần thiết và gắn chặt với lợi ích của con ngƣời.

Bản thân cá nhân mỗi con ngƣời trong nền sản xuất xã hội đều chiếm những vị trí nhất định. Mỗi vị trí mà ngƣời lao động chiếm giữ trong hệ thống sản xuất xã hội với tƣ cách là một sự kết hợp của các yếu tố khác trong quá trình sản xuất đƣợc gọi là chỗ làm hay việc làm. 10 z Nhƣ vậy, việc làm là một phạm trù tồn tại khách quan trong nền sản xuất xã hội, phụ thuộc vào các điều kiện hiện có của nền sản xuất. Ngƣời lao động đƣợc coi là có việc làm khi chiếm giữ một vị trí nhất định trong hệ thống sản xuất của xã hội.

Nhờ có việc làm mà ngƣời lao động mới thực hiện đƣợc quá trình lao động tạo ra sản phẩm cho xã hội, cho bản thân. Nhƣ vậy, một hoạt động đƣợc coi là việc làm khi có những đặc điểm: Đó là những công việc mà ngƣời lao động nhận đƣợc tiền công, đó là những công việc mà ngƣời lao động thu lợi nhuận cho bản thân và gia đình, hoạt động đó phải đƣợc pháp luật thừa nhận. Trên thực tế, việc làm đƣợc thừa nhận dƣới các hình thức: - Làm công việc để nhận đƣợc tiền lƣơng, tiền công hoặc hiện vật cho công việc đó. - Làm công việc để thu lợi cho bản thân hoặc tạo thu nhập cho gia đình mình không đƣợc trả thù lao dƣới hình thức tiền lƣơng, tiền công cho công việc đó.

Bộ Luật lao động năm 2012, Luật Việc làm năm 2013 quy định: Việc làm là hoạt động lao động tạo ra thu nhập mà không bị pháp luật cấm.3 Khái niệm nguồn lao động (nguồn nhân lực) Hiện nay có rất nhiều định nghĩa khác nhau về nguồn nhân lực, có thể chỉ ra một số định nghĩa sau: - Theo Liên Hiệp quốc, nguồn nhân lực là trình độ lành nghề, là kiến thức và năng lực của toàn bộ cuộc sống con ngƣời hiện có thực tế hoặc tiềm năng để phát triển KT-XH trong một cộng đồng. - Theo Ủy ban Thống kê của Tổ chức Lao động thế giới (ILO), nguồn lao động hay nguồn nhân lực là dân số có khả năng lao động bằng cả thể lực và trí lực.