Chuyển Đổi Cơ Cấu Kinh Tế Ngành Nông Nghiệp Tại Huyện Sắc Sơn

Chuyển đổi cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp tại huyện Sắc Sơn, Hà Nội, là một trong những vấn đề quan trọng… 129 trang · Trường Đại Học Nông Nghiệp · 2023.

• Trường học: Trường Đại Học Nông Nghiệp
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Chuyển Đổi Cơ Cấu Kinh Tế Ngành Nông Nghiệp Tại Huyện Sắc Sơn - Hà Nội
• Loại tài liệu: Đề Tài Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
• 1.1. Những vấn đề về cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.2. Bản chất cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.3. Đặc trưng của cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.4. Nội dung của cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.5. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo ngành
• 1.6. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo vùng lãnh thổ
• 1.7. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo thành phần kinh tế
• 1.8. Cơ cấu kỹ thuật
• 1.9. Ý nghĩa xác định cơ cấu kinh tế nông nghiệp hợp lý
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN SÓC SƠN
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY NHANH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chuyển Đổi Cơ Cấu Kinh Tế Ngành Nông Nghiệp Tại Huyện Sắc Sơn

Chuyển đổi cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp tại huyện Sắc Sơn, Hà Nội, là một trong những vấn đề quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Huyện Sắc Sơn có tiềm năng lớn về nông nghiệp với diện tích đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao. Việc chuyển đổi này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp là cần thiết để đáp ứng nhu cầu thị trường và phát triển bền vững.

1.1. Đặc Điểm Kinh Tế Nông Nghiệp Tại Huyện Sắc Sơn

Huyện Sắc Sơn có diện tích đất nông nghiệp lớn, với nhiều loại cây trồng và vật nuôi đa dạng. Đặc điểm này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp hàng hóa. Tuy nhiên, việc sản xuất vẫn còn nhiều hạn chế về công nghệ và quy trình sản xuất, dẫn đến năng suất thấp.

1.2. Vai Trò Của Nông Nghiệp Trong Kinh Tế Địa Phương

Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cho người dân huyện Sắc Sơn. Theo thống kê, khoảng 70% lao động trong huyện làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp. Điều này cho thấy sự phụ thuộc lớn vào ngành nông nghiệp trong phát triển kinh tế địa phương.

II. Những Thách Thức Trong Chuyển Đổi Cơ Cấu Kinh Tế Ngành Nông Nghiệp

Chuyển đổi cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp tại huyện Sắc Sơn gặp phải nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về vốn đầu tư và công nghệ. Nhiều hộ nông dân vẫn sử dụng phương pháp sản xuất truyền thống, dẫn đến năng suất thấp và chất lượng sản phẩm không ổn định. Bên cạnh đó, chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương chưa đủ mạnh để khuyến khích người dân tham gia vào quá trình chuyển đổi.

2.1. Thiếu Hụt Vốn Đầu Tư Cho Nông Nghiệp

Nhiều hộ nông dân tại huyện Sắc Sơn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn đầu tư. Điều này ảnh hưởng đến khả năng áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất. Theo một khảo sát, chỉ khoảng 30% hộ nông dân có khả năng tiếp cận vốn vay từ ngân hàng.

2.2. Công Nghệ Sản Xuất Lạc Hậu

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Sắc Sơn còn hạn chế. Nhiều nông dân vẫn sử dụng các phương pháp truyền thống, dẫn đến năng suất thấp và không đáp ứng được nhu cầu thị trường. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật để nâng cao năng lực sản xuất.

III. Phương Pháp Chuyển Đổi Cơ Cấu Kinh Tế Ngành Nông Nghiệp Hiệu Quả

Để chuyển đổi cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp tại huyện Sắc Sơn một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp hiện đại và bền vững. Việc áp dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp, như công nghệ sinh học và tự động hóa, sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư.

3.1. Áp Dụng Công Nghệ Cao Trong Sản Xuất

Việc áp dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các công nghệ như tưới tiêu tự động, phân bón thông minh và giống cây trồng mới cần được khuyến khích sử dụng.

3.2. Đào Tạo Và Hỗ Trợ Kỹ Thuật Cho Nông Dân

Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân để họ có thể áp dụng các phương pháp sản xuất hiện đại. Việc này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn tạo ra sản phẩm chất lượng cao hơn, đáp ứng nhu cầu thị trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Huyện Sắc Sơn

Nghiên cứu về chuyển đổi cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp tại huyện Sắc Sơn đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp hiện đại đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Năng suất cây trồng đã tăng lên đáng kể, và thu nhập của người dân cũng được cải thiện. Các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững đã được triển khai và nhận được sự ủng hộ từ cộng đồng.

4.1. Mô Hình Sản Xuất Nông Nghiệp Bền Vững

Các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững đã được triển khai tại huyện Sắc Sơn, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Những mô hình này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn bảo vệ môi trường.

4.2. Tác Động Tích Cực Đến Cuộc Sống Người Dân

Việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế đã mang lại nhiều lợi ích cho người dân huyện Sắc Sơn. Thu nhập của họ đã tăng lên, và đời sống được cải thiện rõ rệt. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc tiếp tục đầu tư vào nông nghiệp.

V. Kết Luận Về Chuyển Đổi Cơ Cấu Kinh Tế Ngành Nông Nghiệp Tại Huyện Sắc Sơn

Chuyển đổi cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp tại huyện Sắc Sơn là một quá trình cần thiết và cấp bách. Việc áp dụng các phương pháp hiện đại và bền vững sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó cải thiện đời sống người dân. Cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức để thúc đẩy quá trình này diễn ra nhanh chóng và hiệu quả.

5.1. Tương Lai Của Ngành Nông Nghiệp Tại Huyện Sắc Sơn

Ngành nông nghiệp tại huyện Sắc Sơn có tiềm năng phát triển lớn. Việc tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo sẽ giúp ngành này phát triển bền vững trong tương lai.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Chính Sách Nông Nghiệp

Cần có các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ chính quyền địa phương để khuyến khích người dân tham gia vào quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cũng cần được triển khai rộng rãi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa (CNH - HĐH) đất nước, nông nghiệp giữ vai trò là ngành sản xuất vật chất nền tảng của nền kinh tế quốc dân. Với đặc thù khoảng 80% dân số sinh sống tại khu vực nông thôn và 70% lực lượng lao động xã hội làm việc trong khu vực nông nghiệp, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp từ sản xuất tự cung tự cấp, quy mô nhỏ lẻ, hiệu quả thấp sang nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa có năng suất và sức cạnh tranh cao là chủ trương chiến lược xuyên suốt của Đảng và Nhà nước.

Huyện Sóc Sơn là địa bàn ngoại thành phía Bắc của Thủ đô Hà Nội, sở hữu diện tích đất tự nhiên 30.651,24 ha (chiếm khoảng 1/3 diện tích tự nhiên toàn thành phố) cùng quy mô dân số trung bình đạt khoảng 263,5 nghìn người. Dù nắm giữ tỷ lệ đất nông nghiệp lớn nhất trong các quận, huyện của Hà Nội và có nhiều lợi thế về giao thông đối ngoại, kinh tế nông nghiệp huyện Sóc Sơn trong giai đoạn đầu thập niên 2000 vẫn bộc lộ nhiều hạn chế: chưa hình thành rõ nét các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, phương thức sản xuất còn mang nặng tính tự cấp tự túc, hiệu quả kinh doanh thấp và chưa tương xứng với tiềm năng địa phương.

Trước thực tiễn đó, khóa luận xác định 3 nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Đánh giá toàn diện thực trạng cơ cấu kinh tế nông nghiệp và quá trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp trên địa bàn huyện Sóc Sơn giai đoạn 2001 - 2004.
2. Làm rõ vai trò, chức năng của các cấp chính quyền địa phương, các đơn vị sản xuất kinh doanh, kinh tế hợp tác xã (HTX) và kinh tế hộ nông dân trong quá trình thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu.
3. Đề xuất hệ thống phương hướng và giải pháp kinh tế - kỹ thuật nhằm đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp phù hợp với đặc thù tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ cấu kinh tế và quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nội bộ ngành nông nghiệp.
• Phạm vi không gian: Địa bàn huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội, bao gồm 25 xã và 01 thị trấn thuộc 3 tiểu vùng địa hình sinh thái đặc thù.
• Phạm vi thời gian: Tập trung phân tích chuỗi dữ liệu thực tế giai đoạn 2001 - 2004.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng khung lý thuyết dựa trên các nguyên lý kinh tế chính trị học Mác - Lênin và kinh tế học nông nghiệp:

• Khái niệm cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Là cấu trúc bên trong của ngành nông nghiệp, bao gồm các bộ phận hợp thành và mối quan hệ tỷ lệ hữu cơ cả về mặt lượng và mặt chất giữa các bộ phận đó trong điều kiện thời gian và không gian nhất định. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp gồm 4 bộ phận cấu thành chính: cơ cấu ngành, cơ cấu vùng lãnh thổ, cơ cấu thành phần kinh tế và cơ cấu kỹ thuật.
• Khái niệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Là quá trình làm thay đổi cấu trúc và mối quan hệ của hệ thống nông nghiệp theo một chủ định và định hướng nhất định nhằm đưa hệ thống đến trạng thái tối ưu, đạt hiệu quả mong muốn thông qua sự tác động điều khiển có ý thức của con người trên cơ sở vận dụng các quy luật khách quan.
• Đặc trưng cơ bản của cơ cấu kinh tế nông nghiệp:
  1. Tính khách quan: Được hình thành trên trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội, như Các Mác đã chỉ rõ: "Trong sự phân công lao động xã hội thì con số tỷ lệ là một tất yếu không sao tránh khỏi";
  2. Tính lịch sử - xã hội: Biến đổi theo từng thời kỳ gắn với sự thay đổi của điều kiện tự nhiên, kinh tế và thể chế;
  3. Tính vận động không ngừng: Phát triển theo hướng hoàn thiện, tiến bộ thay thế cơ cấu lạc hậu;
  4. Tính không gian rộng lớn: Sản xuất nông nghiệp phân bố trên địa bàn trải rộng, phụ thuộc sâu sắc vào điều kiện sinh thái vùng.
• Hệ thống nhân tố ảnh hưởng: Được phân chia thành 3 nhóm: nhóm điều kiện tự nhiên (đất đai, khí hậu nhiệt đới gió mùa, chế độ thủy văn sông ngòi); nhóm điều kiện kinh tế - xã hội (thị trường tiêu thụ, hạ tầng giao thông - thủy lợi, dân số - lao động, công nghiệp chế biến, chính sách vĩ mô như Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị năm 1988, Luật Đất đai); nhóm tổ chức - kỹ thuật (khoa học công nghệ giống, khuyến nông, mô hình tổ chức nông trại, HTX kiểu mới).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử với các phương pháp nghiên cứu cụ thể: phương pháp thống kê kinh tế, phân tích so sánh đối chiếu, phương pháp tổng hợp logic và xử lý số liệu bảng biểu bằng phần mềm Microsoft Excel.

Nguồn dữ liệu sử dụng trong khóa luận được trích xuất từ các báo cáo thống kê chính thức của Phòng Kinh tế Kế hoạch & Phát triển Nông thôn (KTKH&PTNT) huyện Sóc Sơn, UBND huyện Sóc Sơn, Niên giám thống kê thành phố Hà Nội và các văn kiện chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng và Nhà nước.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết kinh tế về nông nghiệp, xác lập 5 tiêu chí của một cơ cấu nông nghiệp hợp lý (phù hợp quy luật khách quan, khai thác tối đa nguồn lực, tận dụng lợi thế so sánh/kinh tế mở, tiếp thu khoa học công nghệ, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo) và làm rõ xu hướng chuyển dịch tất yếu: nâng tỷ trọng ngành chăn nuôi đạt khoảng 30% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp; đa dạng hóa ngành trồng trọt theo hướng giảm tỷ trọng lương thực truyền thống, tăng tỷ trọng cây công nghiệp, cây ăn quả có giá trị cao; phát triển thủy sản và đẩy mạnh kinh tế lâm nghiệp bền vững gắn với công nghiệp chế biến gỗ, giấy.

Chương này dành dung lượng lớn tổng kết bài học kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn Việt Nam:

• Thái Lan: Chuyển đổi thành công sang nền nông nghiệp hướng mạnh về xuất khẩu. Tỷ trọng nông nghiệp trong GDP giảm nhanh từ 30,2% (1970) xuống 11% (1994). Thành công nhờ chính sách đa dạng hóa trên cơ sở chuyên môn hóa vùng xuất khẩu lớn, hỗ trợ tín dụng và bao tiêu sản phẩm cho nông trại gia đình, trợ cấp xuất khẩu và đầu tư đồng bộ hạ tầng trường học, bệnh viện cho các vùng kinh tế mới.
• Indonesia: Đạt mức tăng trưởng GDP nông nghiệp 6,5 lần trong 26 năm; đến năm 1996, nông nghiệp chiếm 13,8% GDP, giải quyết 40% việc làm và chiếm 26% kim ngạch xuất khẩu phi dầu mỏ. Áp dụng kế hoạch 5 năm, chuyển từ chiến lược thay thế nhập khẩu sang kinh tế mở, xây dựng trung tâm khuyến nông cấp huyện và nhập khẩu giống lợn, bò thịt, bò sữa cao sản.
• Pháp: Năng suất lao động nông nghiệp giai đoạn 1995 - 1997 đạt 34.760 USD/người (gấp 153 lần năng suất lao động Việt Nam cùng thời kỳ), tỷ lệ lao động nông nghiệp chỉ còn 10%. Nhà nước can thiệp qua chính sách phân loại 3 quy mô trang trại (thưởng tiền giải thể đối với trang trại dưới 20-30 ha, cho vay ưu đãi đối với trang trại vừa 30-50 ha, kiểm soát trang trại lớn), đồng thời lập quỹ bình ổn giá và dự trữ nông sản.
• Nhật Bản: Giải quyết khủng hoảng lương thực sau Thế chiến II bằng cải cách ruộng đất, phát triển mô hình kinh tế nông trại gia đình gắn chặt với HTX dịch vụ, đưa công nghiệp về nông thôn (kể cả lắp ráp điện tử, thủ công mỹ nghệ), triển khai chương trình vùng nông nghiệp đặc thù từ năm 1977 nhằm đảm bảo an ninh lương thực kết hợp nông sản đặc sản.
• Thực trạng tại Việt Nam: Nông nghiệp đạt thành tựu to lớn về an ninh lương thực và xuất khẩu gạo từ năm 1989, chuyển đổi mạnh cơ cấu mùa vụ (thay lúa chiêm dài ngày năng suất thấp bằng lúa xuân ngắn ngày năng suất cao ở miền Bắc, mở rộng vụ hè thu ở miền Nam). Tuy nhiên, nền nông nghiệp vẫn nặng tính độc canh lúa, quảng canh; việc mở rộng cà phê, cao su ở Tây Nguyên hay nuôi trồng thủy sản phía Nam làm tàn phá nghiêm trọng rừng tự nhiên, rừng tràm và rừng đước; công nghệ bảo quản sau thu hoạch yếu kém dẫn đến tỷ lệ thất thoát lương thực lên tới 15 - 20%, làm giảm 20% giá trị xuất khẩu gạo, giảm 20 - 30% giá trị chè và 20 - 25% giá trị cà phê; tỷ trọng vốn đầu tư xây dựng cơ bản cho nông nghiệp chỉ chiếm 15 - 20% dù ngành đóng góp 45 - 50% thu nhập quốc dân.

Chương 2: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Sóc Sơn

Chương 2 tập trung phân tích thực địa điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, hạ tầng và biến động cơ cấu sử dụng đất đai, lao động tại huyện Sóc Sơn.

Về phân vùng địa hình và tài nguyên: Huyện chia thành 3 tiểu vùng rõ rệt:

1. Tiểu vùng đồi gò (05 xã: Nam Sơn, Bắc Sơn, Hồng Kỳ, Minh Trí, Minh Phú): địa hình dốc thoải, có tiềm năng lớn về kinh tế vườn đồi, cây ăn quả, trồng rừng lấy gỗ và khoáng sản cao lanh (Minh Phú, Phù Linh).
2. Tiểu vùng đất giữa (07 xã và 01 thị trấn: Phù Linh, Tiên Dược, Hiền Ninh, Quang Tiến, Mai Đình, Tân Minh, TT. Sóc Sơn): vùng chuyển tiếp, thuận lợi phát triển dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp và nông nghiệp ven đô.
3. Tiểu vùng ven sông (14 xã ven sông Cầu và sông Cà Lồ, cao độ 8 - 9m: Trung Giã, Tân Hưng, Bắc Phú, Việt Long, Xuân Giang, Đức Hòa, Xuân Thu, Kim Lũ, Đông Xuân, Phù Lỗ, Phú Cường, Phú Minh, Tân Dân, Thanh Xuân): đất phù sa màu mỡ, thâm canh lúa và rau màu.

Khí hậu mang đặc trưng nhiệt đới ẩm gió mùa với nhiệt độ trung bình năm 23°C (cao nhất 42°C, thấp nhất 12°C), lượng mưa bình quân 1.480 mm/năm (80% lượng mưa dồn vào tháng 5 đến tháng 10; riêng tháng 6, 7, 8 chiếm 45 - 50%). Hệ thống sông Cà Lồ (dài 56 km), sông Công (11 km), sông Cầu cùng các hồ chứa Hàm Lợn, Đồng Đò, Đồng Quan, Cầu Bãi cung cấp nguồn nước mặt quan trọng.

Hạ tầng cơ sở đạt được một số kết quả: 156 km đường nhựa, 528,2 km đường liên thôn/liên xã, 20 km Quốc lộ 2 qua huyện, cao tốc Bắc Thăng Long - Nội Bài dài 35 km, 2 tuyến đường sắt (Hà Nội - Thái Nguyên dài 34 km qua huyện, Hà Nội - Lào Cai dài 26 km qua huyện); 96 công trình thủy lợi (nhưng chỉ có 4 công trình kiên cố tại Minh Phú, Tân Minh, Kim Lũ, Xuân Thu; 30 công trình xây từ trước năm 1980 bị xuống cấp); 4 công trình cấp nước sinh hoạt và 1.632 giếng khoan; 100% số xã có điện lưới quốc gia; mật độ điện thoại năm 2003 đạt 5,2 máy/100 dân (lắp mới 4.000 máy, tăng 20,5% so với năm 2002); mạng lưới giáo dục có 86 trường học (4 trường chuẩn quốc gia); y tế có 26 trạm y tế xã (mỗi trạm có 1 bác sĩ, 7 y tá/y sĩ), 1 trung tâm y tế và 2 phòng khám đa khoa khu vực (Trung Giã, Kim Anh), đạt 2,5 bác sĩ/vạn dân; mạng lưới dịch vụ nông nghiệp gồm 5 cơ sở thú y, 2 trạm khuyến nông, 7 cơ sở chế biến nông sản, 1 cơ sở chế biến lâm sản, 12 điểm phân bón và 8 cơ sở giống.

Chỉ tiêu lao động và dân số	Năm 2001	Năm 2002	Năm 2003	Năm 2004	Xu hướng / Tốc độ tăng trưởng
Tỷ trọng dân số nông nghiệp (%)	86,07%	85,54%	84,14%	82,69%	Giảm dần qua các năm
Lao động nông nghiệp (người)	105.789	-	-	94.178	Giảm bình quân 3,61%/năm
Tỷ trọng lao động nông nghiệp (%)	84,95%	-	-	73,57%	Giảm 11,38% sau 3 năm
Lao động phi nông nghiệp (người)	18.745	-	-	33.832	Tăng bình quân 18,48%/năm
Tỷ trọng lao động phi nông nghiệp (%)	15,05%	-	-	26,43%	Lao động trí óc chiếm 31,11%
Lao động thất nghiệp năm 2004 (người)	-	-	-	9.354	Chiếm 7,04% tổng 128.010 LĐ

Về cơ cấu sử dụng đất đai theo số liệu thống kê của huyện:

Loại đất	Năm 2001	Năm 2002	Năm 2003	Đánh giá biến động (2001 - 2003)
Đất nông nghiệp	41,53%	41,10%	41,10%	Giảm bình quân 0,53%/năm (~67 ha/năm) do san lấp và mở QL18, KCN
Đất lâm nghiệp	6.658,17 ha (21,72%)	-	6.796,93 ha (22,18%)	Tăng bình quân 1,04%/năm
- Đất trồng cây lấy gỗ	5.808,17 ha	-	5.796,93 ha	Giảm nhẹ 11,24 ha
- Đất trồng cây ăn quả	850,00 ha (12,77% đất LN)	-	1.000,00 ha (14,71% đất LN)	Tăng mạnh 150 ha nhờ các dự án khai hoang
Đất chuyên dùng	17,99%	18,17%	18,18%	Tăng bình quân 1,83%/năm do mở rộng hạ tầng, KCN, trường học

Chương 3: Định hướng và một số giải pháp nhằm đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn huyện

Dựa trên kết quả khảo sát thực trạng, khóa luận xác lập các định hướng và nhóm giải pháp chuyển dịch cơ cấu:

• Định hướng theo ngành: Giảm dần tỷ trọng trồng trọt độc canh lúa nước, mở rộng quy mô cây thực phẩm, cây ăn quả (vải thiều, xoài) và cây công nghiệp ngắn/dài ngày (chè, thuốc lào, thanh hao); tăng nhanh tỷ trọng ngành chăn nuôi đại gia súc, lợn hướng nạc và gia cầm chất lượng cao; đẩy mạnh nuôi trồng thủy sản tại các vùng đồng trũng, mặt nước hồ chứa.
• Định hướng theo không gian vùng: Quy hoạch vùng đồi gò thành vùng chuyên canh cây ăn quả kết hợp trồng rừng phòng hộ/kinh tế và chăn nuôi; vùng đất giữa phát triển rau sạch, hoa, cây cảnh ven đô gắn với công nghiệp chế biến và làng nghề; vùng ven sông tập trung thâm canh lúa năng suất cao kết hợp mô hình cá - lúa.
• Giải pháp chính sách và thể chế: Hoàn thiện công tác quy hoạch và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp ổn định lâu dài để nông dân yên tâm dồn điền đổi thửa, đầu tư thâm canh; nới lỏng hạn mức và đơn giản hóa thủ tục vay vốn tín dụng trung - dài hạn cho kinh tế hộ trang trại.
• Giải pháp khoa học công nghệ và khuyến nông: Tăng cường chuyển giao giống cây trồng, vật nuôi kháng bệnh năng suất cao; mở rộng mạng lưới khuyến nông cấp xã; hỗ trợ đầu tư công nghệ bảo quản, chế biến sau thu hoạch nhằm giảm thiểu thất thoát nông sản.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa chi tiết bức tranh chuyển dịch nông nghiệp của huyện Sóc Sơn trong giai đoạn 2001 - 2004:

• Chỉ ra sự chuyển biến trong phân công lao động: lao động nông nghiệp giảm từ 84,95% xuống 73,57% (giảm bình quân 3,61%/năm), trong khi lao động phi nông nghiệp tăng trưởng nhanh 18,48%/năm, đạt 26,43% năm 2004.
• Đánh giá hiện trạng đất đai với diện tích đất nông nghiệp giảm bình quân 67 ha/năm (0,53%/năm) do chuyển đổi mục đích sang đất chuyên dùng (đạt 18,18% năm 2003); diện tích đất trồng cây ăn quả trong đất lâm nghiệp tăng từ 850 ha lên 1.000 ha (chiếm 14,71% diện tích lâm nghiệp năm 2003).
• Cung cấp luận cứ khoa học để phân chia 3 tiểu vùng sinh thái nông nghiệp rõ rệt cho 25 xã và 1 thị trấn của huyện Sóc Sơn, làm tiền đề bố trí cơ cấu cây trồng, con nuôi hợp lý.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ kết hợp giữa quản lý đất đai, tín dụng ưu đãi, nâng cấp hạ tầng 96 công trình thủy lợi và phát triển các cơ sở chế biến nông - lâm sản tại địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về nguồn dữ liệu: Khóa luận sử dụng chuỗi số liệu khảo sát dừng lại ở giai đoạn 2001 - 2004; một số bảng số liệu chuyên ngành về chi tiết giá trị sản xuất từng phân ngành trồng trọt, chăn nuôi chưa được phản ánh đầy đủ trong văn bản.
• Hạn chế về chiều sâu mô hình: Các phân tích chủ yếu dựa trên phương pháp so sánh thống kê mô tả và tổng hợp cơ học qua Microsoft Excel, chưa ứng dụng các mô hình kinh tế lượng để lượng hóa mức độ tác động của từng nhân tố chính sách đến tốc độ chuyển dịch.
• Hướng mở rộng nghiên cứu: Cần tiếp tục theo dõi diễn biến chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp ở các giai đoạn tiếp theo gắn với tốc độ đô thị hóa nhanh của Thủ đô Hà Nội và quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao tại huyện Sóc Sơn.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên các ngành Kinh tế nông nghiệp, Kinh tế phát triển, Quản lý kinh tế và Phát triển nông thôn tham khảo về khung lý thuyết cơ cấu kinh tế nông nghiệp cùng phương pháp phân tích chuyển dịch địa bàn cấp huyện.
• Cán bộ quản lý tại Phòng Kinh tế, Phòng Tài nguyên & Môi trường, Trạm Khuyến nông và UBND các xã thuộc huyện Sóc Sơn tham khảo dữ liệu lịch sử về hiện trạng hạ tầng, phân bố đất đai và lao động nông thôn.
• Những người làm đề tài nghiên cứu về bài học chuyển dịch kinh tế nông nghiệp của các quốc gia trong khu vực (Thái Lan, Indonesia, Nhật Bản, Pháp) và thực tiễn thực hiện Nghị quyết 10 ở cấp cơ sở.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận chia địa bàn huyện Sóc Sơn thành những tiểu vùng địa hình nào và gồm các xã nào?
Toàn huyện gồm 25 xã và 1 thị trấn, được phân thành 3 tiểu vùng:

• Vùng đồi gò (5 xã): Nam Sơn, Bắc Sơn, Hồng Kỳ, Minh Trí, Minh Phú.
• Vùng đất giữa (7 xã và 1 thị trấn): Phù Linh, Tiên Dược, Hiền Ninh, Quang Tiến, Mai Đình, Tân Minh và TT. Sóc Sơn.
• Vùng ven sông Cầu và Cà Lồ (14 xã): Trung Giã, Tân Hưng, Bắc Phú, Việt Long, Xuân Giang, Đức Hòa, Xuân Thu, Kim Lũ, Đông Xuân, Phù Lỗ, Phú Cường, Phú Minh, Tân Dân, Thanh Xuân.

2. Giai đoạn 2001 - 2004, cơ cấu dân số và lao động nông nghiệp huyện Sóc Sơn biến động ra sao?
Tỷ trọng dân số nông nghiệp giảm dần từ 86,07% (2001) xuống 82,69% (2004). Lực lượng lao động nông nghiệp giảm từ 105.789 người (84,95%) năm 2001 xuống 94.178 người (73,57%) năm 2004 (giảm bình quân 3,61%/năm). Lao động phi nông nghiệp tăng bình quân 18,48%/năm, đạt 33.832 người (26,43%) vào năm 2004. Năm 2004, toàn huyện ghi nhận 9.354 lao động thất nghiệp (chiếm 7,04% tổng số lao động).

3. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp và đất lâm nghiệp của huyện Sóc Sơn (2001 - 2003) có đặc điểm gì?
Đất nông nghiệp giảm bình quân 0,53%/năm (khoảng 67 ha/năm), từ mức chiếm 41,53% tổng diện tích tự nhiên năm 2001 xuống còn 41,10% năm 2003 do chuyển sang đất giao thông, KCN. Đất lâm nghiệp tăng từ 6.658,17 ha (21,72%) năm 2001 lên 6.796,93 ha (22,18%) năm 2003; trong đó đất trồng cây ăn quả tăng mạnh từ 850 ha (12,77% đất lâm nghiệp) lên 1.000 ha (14,71% đất lâm nghiệp).

4. Khóa luận tổng kết bài học chuyển dịch kinh tế nông nghiệp từ những quốc gia nào?
Khóa luận phân tích kinh nghiệm từ 4 quốc gia: Thái Lan (chuyên môn hóa vùng xuất khẩu, hạ tầng vùng kinh tế mới), Indonesia (kế hoạch 5 năm, trung tâm khuyến nông cấp huyện, nhập giống gia súc cao sản), Pháp (phân loại chính sách theo 3 quy mô trang trại, lập quỹ bình ổn giá nông sản) và Nhật Bản (cải cách ruộng đất, phát triển mô hình kinh tế trang trại gia đình kết hợp HTX, đưa công nghiệp về nông thôn).

5. Cơ sở hạ tầng thủy lợi và dịch vụ nông nghiệp của huyện Sóc Sơn tại thời điểm nghiên cứu như thế nào?
Huyện có 96 công trình thủy lợi lớn nhỏ nhưng chỉ có 4 công trình kiên cố (tại Minh Phú, Tân Minh, Kim Lũ, Xuân Thu) và 30 công trình xây dựng từ trước năm 1980 bị xuống cấp. Hệ thống dịch vụ kỹ thuật toàn huyện có 5 cơ sở thú y, 2 trạm khuyến nông, 7 cơ sở chế biến nông sản, 1 cơ sở chế biến lâm sản, 12 điểm cung ứng phân bón và 8 cơ sở cung cấp giống.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Thắm đã phản ánh toàn diện bức tranh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Sóc Sơn giai đoạn 2001 - 2004 trong bối cảnh thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn Thủ đô. Nghiên cứu đã làm rõ những điểm nghẽn về hạ tầng thủy lợi, quy mô sản xuất phân tán và chuyển dịch đất đai, đồng thời lượng hóa được xu hướng chuyển dịch tích cực của cơ cấu lao động và mô hình kinh tế vườn đồi. Các giải pháp gắn với quy hoạch 3 tiểu vùng sinh thái và hỗ trợ kinh tế hộ có giá trị ứng dụng thiết thực cho công tác hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lêi më ®Çu Níc ta víi truyÒn thèng lµ mét nÒn n«ng nghiÖp lóa níc, ®Õn nay truyÒn thèng nay còng ®·, ®ang ®îc ph¸t huy. §¶ng vµ nh©n d©n ta lu«n kiªn tr× chñ tr¬ng x©y dùng mét nªn n«ng nghiÖp hµng hãa ph¸t triÓn m¹nh vµ bÒn v÷ng. Víi lîi thÕ nguån tµi nguyªn phong phó, kho¶ng 80% d©n sè sèng ë n«ng th«n vµ 70% lao ®éng lµm viÖc trong ngµnh n«ng nghiÖp, ngµnh nµy ngµy cµng kh¼ng ®Þnh ®îc vai trß quan träng cña m×nh trong qu¸ tr×nh CNH- H§H ®Êt níc. NhËn thøc ®îc vai trß quan träng ®ã, §¶ng vµ Nhµ níc ta lu«n coi c«ng cuéc ®æi míi vµ x©y dùng mét nªn n«ng nghiÖp hiÖn ®¹i lµ mét trong nh÷ng nhiÖm vô träng t©m trong c¸c kú §¹i héi cña §¶ng.

Víi ph¬ng ch©m ®a nªn n«ng nghiÖp níc ta tõ mét nÒn n«ng nghiÖp l¹c hËu, s¶n xuÊt nhá, hiÖu qu¶ s¶n xuÊt thÊp tíi mét nÒn n«ng nghiÖp s¶n xuÊt hµng hãa lín vµ cã søc c¹nh tranh th«ng qua nhiÒu biÖn ph¸p kh¸c nhau: ¸p dông tiÐn bé khoa häc kü thuËt, qui ho¹ch l¹i ®Êt ®ai, chuyÓn dÞch c¬ cÊu s¶n xuÊt trong ngµnh. vµ biÖn ph¸p thø 3 nµy lu«n ®îc coi lµ nhiÖm vô träng t©m vµ chñ yÕu trong bíc ®Çu cña qu¸ tr×nh CNH- H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n. Sãc S¬n lµ huyÖn ngo¹i thµnh cña Hµ Néi, víi d©n sè trung b×nh kho¶ng 263,5 ngh×n ngêi, diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp chiÕm tû lÖ lín nhÊt so víi c¸c quËn, huyÖn trong thµnh phè. Do vËy viÖc ph¸t triÓn n«ng nghiÖp lu«n ®îc §¶ng bé thµnh phè vµ huyÖn quan t©m vµ ®Æt lªn hµng ®Çu.

Hßa cïng víi nhÞp ph¸t triÓn chung cña n«ng nghiÖp c¶ níc nÒn n«ng nghiÖp cña huyÖn còng ®ang tõng bíc cã sù 1 chuyÓn dÞch thÝch hîp ®Ó tËn dông vµ ph¸t huy tèi ®a lîi thÕ cña huyÖn. Tuy vËy, qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch nµy còng gÆp ph¶i nh÷ng khã kh¨n vµ c¶n trë, do ®ã mµ n«ng nghiÖp cña huyÖn cha thùc sù ph¸t triÓn xøng víi tiÒm n¨ng vèn cã, dÉn ®Õn c¬ cÊu s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vÉn cßn nhiÒu bÊt cËp: cha h×nh thµnh vïng s¶n xuÊt tËp trung, hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanh thÊp.CÇn ph¶i cã sù quan t©m ®óng møc ®Õn vÊn ®Ò nµy vµ cã c¸i nh×n ®óng h¬n vÒ vai trß cña chuyÓn dÞch trong n«ng nghiÖp. §©y còng lµ vÊn ®Ò mµ §¶ng bé vµ nh©n d©n trong huyÖn quan t©m vµ ®ang cïng t×m ra nh÷ng khã kh¨n trë ng¹i ®Ó cã biÖn ph¸p th¸o gì. Víi mong muèn cïng ®îc t×m hiÓu vÊn ®Ò nµy khi vÒ thùc tËp t¹i ®Þa ph¬ng, em ®· chän ®Ò tµi:“ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ngµnh n«ng nghiÖp ë huyÖn Sãc S¬n - Hµ Néi”.

Môc ®Ých nghiªn cøu ®Ò tµi: §¸nh gi¸ thùc tr¹ng c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp cña huyÖn vµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp cña huyÖn trong thêi gian gÇn ®©y. Tõ ®©y x¸c ®Þnh vai trß, nhiÖm vô cña c¸c cÊp, ngµnh chÝnh quyÒn ®Þa ph¬ng, c¸c c¬ së s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, hé gia ®×nh vµ HTX n«ng nghiÖp trong qua tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp. Qua viÖc nghiªn cøu, ®Ò tµi còng sÏ gãp phÇn ®a ra mét sè gi¶i ph¸p cho vÊn ®Ò chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña huyÖn. KÕt cÊu cña chuyªn ®Ò: Ngoµi lêi nãi ®Çu, phÇn kÕt luËn vµ kiÕn nghÞ, bè côc cña chuyªn ®Ò gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: C¬ së lý luËn vÒ c¬ cÊu kinh tÕ vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp.

2 Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp huyÖn Sãc S¬n. Ch¬ng 3: §Þnh híng vµ mét sè gi¶i ph¸p nh»m ®Èy nhanh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp trªn ®Þa bµn huyÖn. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu: Chuyªn ®Ò sö dông ph¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng vµ duy vËt lÞch sö theo quan ®iÓm cña Mac- Lªnin. ¸p dôngph- ¬ng ph¸p ph©n tÝch, so s¸nh tæng hîp ®Ó lµm s¸ng tá vÊn ®Ò nghiªn cøu cña ®Ò tµi.

Bªn c¹nh ®ã còng sö dông mét sè ph¬ng ph¸p xö lý sè liÖu ( Excel) vµ mét sè tµi liÖu vÒ c¬ së lý luËn kinh tÕ. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy Hoµng V¨n §Þnh, ban l·nh ®¹o vµ c¸c c¸n bé phßng KTKH&PTNT huyÖn Sãc S¬n ®· tËn t×nh gióp ®ì em hoµn thµnh chuyªn ®Ò nµy. Sinh viªn thùc hiÖn NguyÔn ThÞ Th¾m 3 Ch¬ng I: C¬ së lý luËn vÒ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp I. Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp 1.

B¶n chÊt c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp N«ng nghiÖp lµ ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt c¬ b¶n cña nÒn kinh tÕ. S¶n xuÊt n«ng nghiÖp cã vai trß v« cïng quan träng ë hÇu hÕt c¸c níc. S¶n xuÊt n«ng nghiÖp nã cung cÊp nh÷ng s¶n phÈm sinh ho¹t tèi cÇn thiÕt cho ®êi sèng con ngêi, cung cÊp c¸c yÕu tè ®Çu vµo cho c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ. S¶n xuÊt n«ng nghiÖp ph¸t triÓn cßn lµ thÞ trêng tiªu thô s¶n phÈm réng lín cho c«ng nghiÖp.

Vµ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp lµ c¬ së ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña m«i trêng. NÕu nÒn n«ng nghiÖp sö dông nhiÒu hãa chÊt nh: Ph©n bãn hãa häc, thuèc trõ s©u bÖnh. lµm « nhiÔm ®Êt vµ nguån níc, ph¸ vì m«i tr- êng sinh th¸i th× ph¸t triÓn n«ng nghiÖp gióp ®iÒu hßa kh«ng khÝ, t¸i lËp hÖ sinh th¸i bÒn v÷ng. N«ng nghiÖp lµ tæng thÓ c¸c ngµnh kinh tÕ sinh häc vµ kü thuËt; nÕu hiÓu theo nghÜa hÑp nã bao gåm c¸c ngµnh: Trång trät, ch¨n nu«i vµ c¸c ngµnh dÞch vô n«ng nghiÖp; nÕu hiÓu theo nghÜa réng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cßn bao gåm c¶ ngµnh l©m nghiÖp vµ ngµnh thñy s¶n.

Do s t¸c ®éng cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña khoa häc, c«ng nghÖ vµ lùc lîng s¶n xuÊt lµm cho sù ph©n c«ng lao ®éng trong n«ng nghiÖp ngµy cµng ph¸t triÓn s©u s¾c h¬n, h×nh thµnh nhiÒu ngµnh, nhiÒu nghÒ míi trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp nh: Trång trät, chn nu«i, l©m nghiÖp, thñy s¶n. Trong mçi ngµnh l¹i h×nh thµnh nhiÒu ngµnh hÑp nh trong 4 trång trät: C©y l¬ng thùc, c©y ¨n qu¶, c©y c«ng nghiÖp, c©y thùc phÈm. Do sù ph©n c«ng cña ph©n c«ng lao ®éng theo ngµnh s¶n xuÊt kÐo theo sù ph¸t triÓn cña ph©n c«ng lao ®éng theo l·nh thæ, lµm cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp h×nh thµnh nhiÒu vïng s¶n xuÊt chuyªn m«n hãa ®Ó s¶n xuÊt ra nhiÒu hµng hãa. Do kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn vµ ®æi míi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, trong n«ng nghiÖp ngµy nay ®· xuÊt hiÖn nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ víi nh÷ng h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt, kinh doanh ®a d¹ng ®an xen, hçn hîp tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, lu th«ng.

V× vËy c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp còng xuÊt hiÖn c¬ cÊu c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. Kinh tÕ n«ng nghiÖp tån t¹i vµ kh«ng ngõng ph¸t triÓn, lu«n g¾n liÒn víi tæng thÓ c¸c quan hÖ kinh tÕ nhÊt ®Þnh. C¸c bé phËn cÊu thµnh cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi nhau theo nh÷ng tû lÖ nhÊt ®Þnh vÒ c¶ lîng vµ chÊt gi÷a c¸c ngµnh, néi bé ngµnh gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, c¸c vïng kinh tÕ. “ C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp lµ cÊu tróc bªn trong cña ngµnh n«ng nghiÖp, nã bao gåm c¸c bé phËn hîp thµnh nªn n«ng nghiÖp vµ c¸c mèi quan hÖ tØ lÖ h÷u c¬ c¶ vÒ mÆt l- îng vµ chÊt gi÷a c¸c bé phËn ®ã trong ®iÒu kiÖn thêi gian vµ kh«ng gian nhÊt ®Þnh” 2.

§Æc trng cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp. Qua t×m hiÓu b¶n chÊt cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp, ta thÊy nã cã c¸c ®Æc trng chñ yÕu nh sau: 5 2. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp mang tÝnh kh¸ch quan, ®îc h×nh thµnh trªn c¬ së ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi. Víi tr×nh ®é ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh cña lùc lîng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi, th× sÏ cã mét c¬ cÊu kinh tÕ cô thÓ thÝch øng.

§iÒu ®ã kh¼ng ®Þnh r»ng viÖc x¸c lËp c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp cÇn ph¶i t«n träng tÝnh kh¸ch quan cña nã vµ kh«ng thÓ ¸p ®Æt mét c¸ch tïy tiÖn. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi tù nã- c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ ®îc x¸c lËp theo mét tû lÖ nhÊt ®Þnh mµ ta gäi lµ c¬ cÊu. C¸cMac viÕt: “ Trong sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi th× con sè tû lÖ lµ mét tÊt yÕu kh«ng sao tr¸nh khái” V× thÕ mét c¬ cÊu kinh tÕ cô thÓ trong n«ng nghiÖp nh thÕ nµo vµ xu híng chuyÓn dÞch cña ra sao? lµ phô thuéc vµo sù chi phèi cña nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ, x· héi, nh÷ng ®iÒu kiÖn vµ ®iÒu kiÖn tù nhiªn nhÊt ®Þnh chø kh«ng tïy thuéc vµo ý chÝ chñ quan cña con ngêi. Tuy vËy con ngêi còng cã thÓ t¸c ®éng ®Ó gãp phÇn thóc ®Èy hoÆc h¹n chÕ qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng ngµy cµng hîp lý vµ ngîc l¹i.

Nh»m ®¹t ®îc hiÖu qu¶ vµ phï hîp víi môc tiªu th× sù t¸c ®éng ®ã ph¶i t«n träng tÝnh kh¸ch quan cña c¬ cÊu kinh tÕ. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp mang tÝnh lÞch sö, x· héi nhÊt ®Þnh. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp lµ tæng thÓ c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ ®îc x¸c lËp theo nh÷ng tû lÖ nhÊt ®Þnh vÒ mÆt lîng trong mét thêi gian cô thÓ t¹i thêi ®iÓm ®ã, do nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ vÒ kinh tÕ, x· héi vµ tù nhiªn, c¸c tû lÖ ®ã ®îc h×nh thµnh vµ x¸c lËp theo mét c¬ cÊu kinh tÕ nhÊt ®Þnh. 6 Song khi cã sù biÕn ®æi trong c¸c ®iÒu kiÖn nãi trªn th× lËp tøc c¸c mèi quan hÖ nµy còng thay ®æi vµ h×nh thµnh mét c¬ cÊu kinh tÕ míi thÝch hîp h¬n.

C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp ph¶n ¸nh quy luËt chung cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi vµ nã ®îc biÓu hiÖn cô thÓ trong nh÷ng kh«ng gian vµ thêi gian kh¸c nhau. MÆt kh¸c x· héi loµi ngêi ngµy cµng ph¸t triÓn, ph©n c«nglao ®éng ngµy cµng nhiÒu c¶ sè lîng, chñng lo¹i, mÉu m· vµ chÊt lîng tèt h¬n. ChÝnh sù ph¸t triÓn tÊt yÕu ®ã ®· ®ßi hái ph¶i x¸c lËp c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp míi ®Ó tháa m·n nh÷ng nhu cÇu cã tÝnh x· héi hãa trªn. Tïy hoµn c¶nh vµ ®iÒu kiÖn cô thÓ cña mçi vïng, mçi quèc gia mµ x¸c ®Þnh c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp phï hîp trong tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh.

Kh«ng thÓ cã c¬ cÊu kinh tÕ kiÓu mÉu lµm chuÈn mùc cho mäi vïng n«ng th«n. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp kh«ng ngõng vËn ®éng ph¸t triÓn theo híng ngµy cµng hoµn thiÖn hîp lý vµ cã hiÖu qu¶ h¬n.