lêi më ®Çu Níc ta víi truyÒn thèng lµ mét nÒn n«ng nghiÖp lóa níc, ®Õn nay truyÒn thèng nay còng ®·, ®ang ®îc ph¸t huy. §¶ng vµ nh©n d©n ta lu«n kiªn tr× chñ tr¬ng x©y dùng mét nªn n«ng nghiÖp hµng hãa ph¸t triÓn m¹nh vµ bÒn v÷ng. Víi lîi thÕ nguån tµi nguyªn phong phó, kho¶ng 80% d©n sè sèng ë n«ng th«n vµ 70% lao ®éng lµm viÖc trong ngµnh n«ng nghiÖp, ngµnh nµy ngµy cµng kh¼ng ®Þnh ®îc vai trß quan träng cña m×nh trong qu¸ tr×nh CNH- H§H ®Êt níc. NhËn thøc ®îc vai trß quan träng ®ã, §¶ng vµ Nhµ níc ta lu«n coi c«ng cuéc ®æi míi vµ x©y dùng mét nªn n«ng nghiÖp hiÖn ®¹i lµ mét trong nh÷ng nhiÖm vô träng t©m trong c¸c kú §¹i héi cña §¶ng.
Víi ph¬ng ch©m ®a nªn n«ng nghiÖp níc ta tõ mét nÒn n«ng nghiÖp l¹c hËu, s¶n xuÊt nhá, hiÖu qu¶ s¶n xuÊt thÊp tíi mét nÒn n«ng nghiÖp s¶n xuÊt hµng hãa lín vµ cã søc c¹nh tranh th«ng qua nhiÒu biÖn ph¸p kh¸c nhau: ¸p dông tiÐn bé khoa häc kü thuËt, qui ho¹ch l¹i ®Êt ®ai, chuyÓn dÞch c¬ cÊu s¶n xuÊt trong ngµnh. vµ biÖn ph¸p thø 3 nµy lu«n ®îc coi lµ nhiÖm vô träng t©m vµ chñ yÕu trong bíc ®Çu cña qu¸ tr×nh CNH- H§H n«ng nghiÖp, n«ng th«n. Sãc S¬n lµ huyÖn ngo¹i thµnh cña Hµ Néi, víi d©n sè trung b×nh kho¶ng 263,5 ngh×n ngêi, diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp chiÕm tû lÖ lín nhÊt so víi c¸c quËn, huyÖn trong thµnh phè. Do vËy viÖc ph¸t triÓn n«ng nghiÖp lu«n ®îc §¶ng bé thµnh phè vµ huyÖn quan t©m vµ ®Æt lªn hµng ®Çu.
Hßa cïng víi nhÞp ph¸t triÓn chung cña n«ng nghiÖp c¶ níc nÒn n«ng nghiÖp cña huyÖn còng ®ang tõng bíc cã sù 1 chuyÓn dÞch thÝch hîp ®Ó tËn dông vµ ph¸t huy tèi ®a lîi thÕ cña huyÖn. Tuy vËy, qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch nµy còng gÆp ph¶i nh÷ng khã kh¨n vµ c¶n trë, do ®ã mµ n«ng nghiÖp cña huyÖn cha thùc sù ph¸t triÓn xøng víi tiÒm n¨ng vèn cã, dÉn ®Õn c¬ cÊu s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vÉn cßn nhiÒu bÊt cËp: cha h×nh thµnh vïng s¶n xuÊt tËp trung, hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanh thÊp.CÇn ph¶i cã sù quan t©m ®óng møc ®Õn vÊn ®Ò nµy vµ cã c¸i nh×n ®óng h¬n vÒ vai trß cña chuyÓn dÞch trong n«ng nghiÖp. §©y còng lµ vÊn ®Ò mµ §¶ng bé vµ nh©n d©n trong huyÖn quan t©m vµ ®ang cïng t×m ra nh÷ng khã kh¨n trë ng¹i ®Ó cã biÖn ph¸p th¸o gì. Víi mong muèn cïng ®îc t×m hiÓu vÊn ®Ò nµy khi vÒ thùc tËp t¹i ®Þa ph¬ng, em ®· chän ®Ò tµi:“ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ngµnh n«ng nghiÖp ë huyÖn Sãc S¬n - Hµ Néi”.
Môc ®Ých nghiªn cøu ®Ò tµi: §¸nh gi¸ thùc tr¹ng c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp cña huyÖn vµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp cña huyÖn trong thêi gian gÇn ®©y. Tõ ®©y x¸c ®Þnh vai trß, nhiÖm vô cña c¸c cÊp, ngµnh chÝnh quyÒn ®Þa ph¬ng, c¸c c¬ së s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, hé gia ®×nh vµ HTX n«ng nghiÖp trong qua tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp. Qua viÖc nghiªn cøu, ®Ò tµi còng sÏ gãp phÇn ®a ra mét sè gi¶i ph¸p cho vÊn ®Ò chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña huyÖn. KÕt cÊu cña chuyªn ®Ò: Ngoµi lêi nãi ®Çu, phÇn kÕt luËn vµ kiÕn nghÞ, bè côc cña chuyªn ®Ò gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: C¬ së lý luËn vÒ c¬ cÊu kinh tÕ vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp.
2 Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp huyÖn Sãc S¬n. Ch¬ng 3: §Þnh híng vµ mét sè gi¶i ph¸p nh»m ®Èy nhanh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp trªn ®Þa bµn huyÖn. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu: Chuyªn ®Ò sö dông ph¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng vµ duy vËt lÞch sö theo quan ®iÓm cña Mac- Lªnin. ¸p dôngph- ¬ng ph¸p ph©n tÝch, so s¸nh tæng hîp ®Ó lµm s¸ng tá vÊn ®Ò nghiªn cøu cña ®Ò tµi.
Bªn c¹nh ®ã còng sö dông mét sè ph¬ng ph¸p xö lý sè liÖu ( Excel) vµ mét sè tµi liÖu vÒ c¬ së lý luËn kinh tÕ. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy Hoµng V¨n §Þnh, ban l·nh ®¹o vµ c¸c c¸n bé phßng KTKH&PTNT huyÖn Sãc S¬n ®· tËn t×nh gióp ®ì em hoµn thµnh chuyªn ®Ò nµy. Sinh viªn thùc hiÖn NguyÔn ThÞ Th¾m 3 Ch¬ng I: C¬ së lý luËn vÒ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp I. Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp 1.
B¶n chÊt c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp N«ng nghiÖp lµ ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt c¬ b¶n cña nÒn kinh tÕ. S¶n xuÊt n«ng nghiÖp cã vai trß v« cïng quan träng ë hÇu hÕt c¸c níc. S¶n xuÊt n«ng nghiÖp nã cung cÊp nh÷ng s¶n phÈm sinh ho¹t tèi cÇn thiÕt cho ®êi sèng con ngêi, cung cÊp c¸c yÕu tè ®Çu vµo cho c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ. S¶n xuÊt n«ng nghiÖp ph¸t triÓn cßn lµ thÞ trêng tiªu thô s¶n phÈm réng lín cho c«ng nghiÖp.
Vµ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp lµ c¬ së ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña m«i trêng. NÕu nÒn n«ng nghiÖp sö dông nhiÒu hãa chÊt nh: Ph©n bãn hãa häc, thuèc trõ s©u bÖnh. lµm « nhiÔm ®Êt vµ nguån níc, ph¸ vì m«i tr- êng sinh th¸i th× ph¸t triÓn n«ng nghiÖp gióp ®iÒu hßa kh«ng khÝ, t¸i lËp hÖ sinh th¸i bÒn v÷ng. N«ng nghiÖp lµ tæng thÓ c¸c ngµnh kinh tÕ sinh häc vµ kü thuËt; nÕu hiÓu theo nghÜa hÑp nã bao gåm c¸c ngµnh: Trång trät, ch¨n nu«i vµ c¸c ngµnh dÞch vô n«ng nghiÖp; nÕu hiÓu theo nghÜa réng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cßn bao gåm c¶ ngµnh l©m nghiÖp vµ ngµnh thñy s¶n.
Do s t¸c ®éng cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña khoa häc, c«ng nghÖ vµ lùc lîng s¶n xuÊt lµm cho sù ph©n c«ng lao ®éng trong n«ng nghiÖp ngµy cµng ph¸t triÓn s©u s¾c h¬n, h×nh thµnh nhiÒu ngµnh, nhiÒu nghÒ míi trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp nh: Trång trät, chn nu«i, l©m nghiÖp, thñy s¶n. Trong mçi ngµnh l¹i h×nh thµnh nhiÒu ngµnh hÑp nh trong 4 trång trät: C©y l¬ng thùc, c©y ¨n qu¶, c©y c«ng nghiÖp, c©y thùc phÈm. Do sù ph©n c«ng cña ph©n c«ng lao ®éng theo ngµnh s¶n xuÊt kÐo theo sù ph¸t triÓn cña ph©n c«ng lao ®éng theo l·nh thæ, lµm cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp h×nh thµnh nhiÒu vïng s¶n xuÊt chuyªn m«n hãa ®Ó s¶n xuÊt ra nhiÒu hµng hãa. Do kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn vµ ®æi míi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, trong n«ng nghiÖp ngµy nay ®· xuÊt hiÖn nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ víi nh÷ng h×nh thøc tæ chøc s¶n xuÊt, kinh doanh ®a d¹ng ®an xen, hçn hîp tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, lu th«ng.
V× vËy c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp còng xuÊt hiÖn c¬ cÊu c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. Kinh tÕ n«ng nghiÖp tån t¹i vµ kh«ng ngõng ph¸t triÓn, lu«n g¾n liÒn víi tæng thÓ c¸c quan hÖ kinh tÕ nhÊt ®Þnh. C¸c bé phËn cÊu thµnh cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi nhau theo nh÷ng tû lÖ nhÊt ®Þnh vÒ c¶ lîng vµ chÊt gi÷a c¸c ngµnh, néi bé ngµnh gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, c¸c vïng kinh tÕ. “ C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp lµ cÊu tróc bªn trong cña ngµnh n«ng nghiÖp, nã bao gåm c¸c bé phËn hîp thµnh nªn n«ng nghiÖp vµ c¸c mèi quan hÖ tØ lÖ h÷u c¬ c¶ vÒ mÆt l- îng vµ chÊt gi÷a c¸c bé phËn ®ã trong ®iÒu kiÖn thêi gian vµ kh«ng gian nhÊt ®Þnh” 2.
§Æc trng cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp. Qua t×m hiÓu b¶n chÊt cña c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp, ta thÊy nã cã c¸c ®Æc trng chñ yÕu nh sau: 5 2. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp mang tÝnh kh¸ch quan, ®îc h×nh thµnh trªn c¬ së ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi. Víi tr×nh ®é ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh cña lùc lîng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi, th× sÏ cã mét c¬ cÊu kinh tÕ cô thÓ thÝch øng.
§iÒu ®ã kh¼ng ®Þnh r»ng viÖc x¸c lËp c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp cÇn ph¶i t«n träng tÝnh kh¸ch quan cña nã vµ kh«ng thÓ ¸p ®Æt mét c¸ch tïy tiÖn. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn lùc lîng s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi tù nã- c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ ®îc x¸c lËp theo mét tû lÖ nhÊt ®Þnh mµ ta gäi lµ c¬ cÊu. C¸cMac viÕt: “ Trong sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi th× con sè tû lÖ lµ mét tÊt yÕu kh«ng sao tr¸nh khái” V× thÕ mét c¬ cÊu kinh tÕ cô thÓ trong n«ng nghiÖp nh thÕ nµo vµ xu híng chuyÓn dÞch cña ra sao? lµ phô thuéc vµo sù chi phèi cña nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ, x· héi, nh÷ng ®iÒu kiÖn vµ ®iÒu kiÖn tù nhiªn nhÊt ®Þnh chø kh«ng tïy thuéc vµo ý chÝ chñ quan cña con ngêi. Tuy vËy con ngêi còng cã thÓ t¸c ®éng ®Ó gãp phÇn thóc ®Èy hoÆc h¹n chÕ qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng ngµy cµng hîp lý vµ ngîc l¹i.
Nh»m ®¹t ®îc hiÖu qu¶ vµ phï hîp víi môc tiªu th× sù t¸c ®éng ®ã ph¶i t«n träng tÝnh kh¸ch quan cña c¬ cÊu kinh tÕ. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp mang tÝnh lÞch sö, x· héi nhÊt ®Þnh. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp lµ tæng thÓ c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ ®îc x¸c lËp theo nh÷ng tû lÖ nhÊt ®Þnh vÒ mÆt lîng trong mét thêi gian cô thÓ t¹i thêi ®iÓm ®ã, do nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ vÒ kinh tÕ, x· héi vµ tù nhiªn, c¸c tû lÖ ®ã ®îc h×nh thµnh vµ x¸c lËp theo mét c¬ cÊu kinh tÕ nhÊt ®Þnh. 6 Song khi cã sù biÕn ®æi trong c¸c ®iÒu kiÖn nãi trªn th× lËp tøc c¸c mèi quan hÖ nµy còng thay ®æi vµ h×nh thµnh mét c¬ cÊu kinh tÕ míi thÝch hîp h¬n.
C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp ph¶n ¸nh quy luËt chung cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi vµ nã ®îc biÓu hiÖn cô thÓ trong nh÷ng kh«ng gian vµ thêi gian kh¸c nhau. MÆt kh¸c x· héi loµi ngêi ngµy cµng ph¸t triÓn, ph©n c«nglao ®éng ngµy cµng nhiÒu c¶ sè lîng, chñng lo¹i, mÉu m· vµ chÊt lîng tèt h¬n. ChÝnh sù ph¸t triÓn tÊt yÕu ®ã ®· ®ßi hái ph¶i x¸c lËp c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp míi ®Ó tháa m·n nh÷ng nhu cÇu cã tÝnh x· héi hãa trªn. Tïy hoµn c¶nh vµ ®iÒu kiÖn cô thÓ cña mçi vïng, mçi quèc gia mµ x¸c ®Þnh c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp phï hîp trong tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh.
Kh«ng thÓ cã c¬ cÊu kinh tÕ kiÓu mÉu lµm chuÈn mùc cho mäi vïng n«ng th«n. C¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp kh«ng ngõng vËn ®éng ph¸t triÓn theo híng ngµy cµng hoµn thiÖn hîp lý vµ cã hiÖu qu¶ h¬n.