Luận văn: Chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp tại TP.HCM trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Luận văn phân tích chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp TP.HCM trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Trần Minh Tâm
• Trường học: Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp TP.HCM trong hội nhập kinh tế quốc tế
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài cấp bộ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp TP

Chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp tại TP.HCM là một quá trình tất yếu trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Thành phố Hồ Chí Minh, với vai trò là trung tâm kinh tế, văn hóa và khoa học công nghệ của khu vực Nam Bộ, đã có những bước tiến đáng kể trong việc tái cấu trúc nền kinh tế, đặc biệt là ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành này vẫn còn nhiều thách thức, đòi hỏi sự đổi mới và ứng dụng công nghệ cao để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

1.1. Bối cảnh và tính cấp thiết

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, TP.HCM đối mặt với nhiều cơ hội và thách thức. Sự cạnh tranh từ các thị trường quốc tế đòi hỏi ngành nông nghiệp phải chuyển dịch cơ cấu theo hướng hiện đại hóa, ứng dụng công nghệ nông nghiệp và tăng cường hợp tác quốc tế. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn đảm bảo sự bền vững nông nghiệp trong dài hạn.

1.2. Thực trạng chuyển dịch

Hiện nay, cơ cấu ngành nông nghiệp tại TP.HCM đang có sự chuyển dịch từ các ngành truyền thống sang các ngành có giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, tốc độ chuyển dịch còn chậm, chưa tương xứng với tiềm năng của thành phố. Các yếu tố như thiếu vốn đầu tư, hạn chế về công nghệ và thị trường tiêu thụ vẫn là những rào cản lớn.

II. Hội nhập kinh tế quốc tế và tác động đến nông nghiệp

Hội nhập kinh tế quốc tế đã mở ra nhiều cơ hội cho ngành nông nghiệp TP.HCM, đồng thời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ. Việc tham gia vào các hiệp định thương mại quốc tế giúp mở rộng thị trường xuất khẩu, nhưng cũng đòi hỏi sự cải thiện về chất lượng sản phẩm và quy trình sản xuất.

2.1. Cơ hội từ hội nhập

Hội nhập kinh tế quốc tế giúp TP.HCM tiếp cận với các công nghệ tiên tiến, nguồn vốn đầu tư và thị trường tiêu thụ rộng lớn. Điều này thúc đẩy sự phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững và có giá trị gia tăng cao.

2.2. Thách thức và giải pháp

Bên cạnh cơ hội, hội nhập kinh tế quốc tế cũng đặt ra những thách thức như sự cạnh tranh khốc liệt từ các nước có nền nông nghiệp phát triển. Để vượt qua, TP.HCM cần tập trung vào việc đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu nông sản mạnh.

III. Định hướng và giải pháp phát triển

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp tại TP.HCM trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn. Các giải pháp này phải hướng đến mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh, đảm bảo sự bền vững và tăng trưởng kinh tế.

3.1. Chính sách hỗ trợ

Chính phủ và chính quyền thành phố cần có những chính sách nông nghiệp hỗ trợ cụ thể, như tăng cường đầu tư vào hạ tầng, hỗ trợ vốn và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp.

3.2. Ứng dụng công nghệ

Việc ứng dụng công nghệ nông nghiệp tiên tiến là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. TP.HCM cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ, đồng thời tạo điều kiện để nông dân tiếp cận với các công nghệ mới.

Nội dung chính

Báo Cáo Nghiên Cứu: Chuyển Dịch Cơ Cấu Ngành Công Nghiệp TP. Hồ Chí Minh Trong Quá Trình Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Nghiên cứu "Chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp TP. Hồ Chí Minh trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế" do Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia chủ trì thực hiện nhằm giải quyết câu hỏi trọng tâm: Làm thế nào để tái cấu trúc nội bộ ngành công nghiệp TP.HCM theo hướng hiện đại, gia tăng giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO)?

Sử dụng khung phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp phân tích thống kê chuỗi số liệu kinh tế giai đoạn 1996–2006, nghiên cứu khảo sát toàn diện sự biến chuyển của các phân ngành và thành phần kinh tế tại đầu tàu kinh tế phía Nam. Kết quả chỉ ra rằng ngành công nghiệp chế biến giữ vai trò áp đảo (chiếm tới 97,97% giá trị sản xuất công nghiệp vào năm 2006), trong khi cơ cấu sở hữu chuyển dịch mạnh mẽ từ khu vực kinh tế nhà nước sang khu vực ngoài nhà nước và khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tuy nhiên, nền công nghiệp thành phố vẫn đối diện với điểm nghẽn nghiêm trọng: trình độ công nghệ ở mức trung bình - thấp, chủ yếu thâm dụng lao động và gia công đơn thuần.

Hàm ý chính sách từ nghiên cứu đặt nền móng cho việc xác định các ngành công nghiệp mũi nhọn, đổi mới công nghệ và mở rộng liên kết vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

TP. Hồ Chí Minh giữ vị thế hạt nhân kinh tế, khoa học và công nghệ của cả nước, đóng góp xấp xỉ 1/3 tổng thu ngân sách nhà nước, gần 30% giá trị sản xuất công nghiệp toàn quốc và 50% vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Trong giai đoạn 1996–2005, tốc độ tăng trưởng GDP của thành phố luôn đạt mức bình quân trên 10-11%/năm, dẫn đầu tiến trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa (CNH-HĐH).

Tuy nhiên, thực trạng phát triển công nghiệp thời kỳ này bộc lộ nhiều yếu tố thiếu bền vững. Mô hình tăng trưởng phụ thuộc sâu vào việc khai thác lợi thế lao động giá rẻ, tiêu tốn tài nguyên và gia công lắp ráp với hàm lượng chất xám thấp. Những ngành công nghiệp đón đầu như cơ khí chính xác, điện tử hay công nghệ thông tin chưa tạo được sức lan tỏa chi phối. Trong khi các nghiên cứu trước đó (như nghiên cứu của Ngô Đình Giao, 1994; Đỗ Hoài Nam, 1996; Trần Văn Nhưng, 2001) chủ yếu khảo sát ở quy mô vĩ mô hoặc giai đoạn trước năm 2001, thì việc thiếu vắng một công trình phân tích chuyên sâu về tái cơ cấu nội bộ ngành công nghiệp thành phố thời kỳ hậu gia nhập WTO chính là khoảng trống học thuật cấp thiết cần giải quyết.

Tính thời sự của nghiên cứu thể hiện ở mốc bước ngoặt lịch sử: Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của WTO. Sự kiện này mang lại cơ hội khai phóng thị trường toàn cầu và thu hút FDI chất lượng cao, nhưng đồng thời tạo ra sức ép cạnh tranh khốc liệt từ các tập đoàn đa quốc gia và sự vươn lên từ các tỉnh lân cận như Bình Dương, Đồng Nai. Do đó, nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược nhằm định hình lộ trình chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp thành phố tới năm 2010 và tầm nhìn 2020.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Nghiên cứu thiết lập cách tiếp cận đa tầng, kết hợp giữa phương pháp luận kinh tế chính trị học và phân tích kinh tế thực chứng:

• Thiết kế nghiên cứu (Research Design): Nghiên cứu sử dụng mô hình phân tích cấu trúc kinh tế động, đặt chuyển dịch cơ cấu công nghiệp trong mối tương quan với các quy luật phân công lao động xã hội, lý thuyết lợi thế so sánh động và thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Nguồn và phương pháp thu thập dữ liệu (Data Collection): Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ nguồn chính thống của Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê TP.HCM qua các Niên giám thống kê giai đoạn 1996–2006, các văn kiện Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần VII & VIII, báo cáo tổng hợp quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội TP.HCM đến 2020 và kết quả điều tra của Sở Công nghiệp TP.HCM.
• Kỹ thuật phân tích (Analysis Techniques):
  • Phân tích chuỗi thời gian & ma trận chuyển dịch: Đánh giá tốc độ tăng trưởng bình quân, tỷ trọng đóng góp của 3 phân nhóm lớn (khai thác; chế biến; sản xuất - phân phối điện, nước) và 23 phân ngành chế biến cấp 2.
  • Phân tích cấu trúc thành phần sở hữu: Đánh giá sự chuyển dịch nguồn lực giữa 3 khu vực: kinh tế nhà nước (quốc doanh), kinh tế ngoài nhà nước (dân doanh/tư nhân) và khu vực FDI.
  • Phương pháp so sánh lịch sử - không gian: Phân tích kinh nghiệm công nghiệp hóa rút ra từ các nền kinh tế Đông Á và Đông Nam Á (Trung Quốc, Hàn Quốc, Malaysia, Thái Lan, Indonesia) để rút ra bài học thích ứng cho TP.HCM.
  • Phương pháp chuyên gia: Đánh giá thực trạng 105 kết cấu công nghệ tiên tiến tại các cơ sở sản xuất trên địa bàn thành phố.
• Độ tin cậy và giá trị khoa học (Validity & Reliability): Dữ liệu được chuẩn hóa theo hệ thống phân loại ngành kinh tế Việt Nam (theo Quyết định số 10/2007/QĐ-TTg), đảm bảo tính đối chiếu chính xác qua các chu kỳ 5 năm (1996–2000 và 2001–2006).

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Báo cáo mang lại 5 phát hiện cốt lõi về diện mạo chuyển dịch công nghiệp TP.HCM:

1. Sự bùng nổ của khu vực FDI và ngoài quốc doanh:
   • Khu vực kinh tế nhà nước có xu hướng thu hẹp tỷ trọng sản xuất từ 42,18% (năm 2000) xuống còn 26,04% (năm 2006), số cơ sở giảm từ 227 xuống 195 do tiến trình cổ phần hóa và sắp xếp lại DNNN.
   • Ngược lại, khu vực ngoài nhà nước tăng trưởng nhảy vọt với tốc độ bình quân 20,46%/năm, nâng tỷ trọng từ 25,27% lên 37,19%.
   • Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tăng trưởng bình quân 18,06%/năm, đạt 36,77% tổng giá trị sản xuất toàn ngành vào năm 2006, khẳng định vai trò trụ cột thu hút công nghệ và vốn ngoại lực.
2. Vị thế thống trị tuyệt đối của công nghiệp chế biến: Ngành chế biến chiếm tới 97,97% tổng giá trị sản xuất công nghiệp vào năm 2006 với mức tăng trưởng bình quân 15,26%/năm (giai đoạn 2000–2006). Trong khi đó, ngành công nghiệp khai thác suy giảm liên tục (chỉ còn đóng góp khoảng 0,2%) do sự hạn chế về tài nguyên khoáng sản đô thị.
3. Thực trạng "nút thắt cổ chai" về trình độ công nghệ: Khảo sát của Sở Công nghiệp TP.HCM chỉ ra chỉ có 105 cơ sở đạt trình độ công nghệ sản xuất tiên tiến ngang tầm khu vực. Tỷ lệ hiện đại hóa rất thấp trong các ngành truyền thống: dệt may đạt 21/212 cơ sở, chế tạo máy chỉ đạt 5/46 cơ sở, hóa chất 6/68 cơ sở.
4. Áp lực dịch chuyển không gian và chuỗi cung ứng của ngành chế biến thực phẩm - đồ uống: Dù chiếm tỷ trọng lớn nhưng chế biến thực phẩm có tốc độ tăng trưởng chậm lại (10,3%/năm). Do chi phí mặt bằng và nhân công tại TP.HCM tăng cao, kết hợp khoảng cách vận chuyển xa vùng nguyên liệu (ĐBSCL), các doanh nghiệp bắt đầu có xu hướng dịch chuyển nhà xưởng sang các tỉnh lân cận.
5. Nguy cơ rơi vào "bẫy gia công" và tiếp nhận công nghệ lạc hậu: Nghiên cứu cảnh báo khi gia nhập WTO, nếu không có hàng rào tiêu chuẩn kỹ thuật chặt chẽ, TP.HCM đối diện rủi ro trở thành nơi tiếp nhận công nghệ thải loại, thâm dụng năng lượng và gây ô nhiễm từ các nước phát triển.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Về mặt lý luận: Nghiên cứu làm sâu sắc thêm lý thuyết về chuyển dịch cơ cấu kinh tế công nghiệp trong điều kiện kinh tế mở. Công trình chứng minh rằng chuyển dịch cơ cấu không đơn thuần là sự thay đổi về tỷ trọng số học giữa các ngành, mà là quá trình biến đổi căn bản về "chất", chuyển dịch từ mô hình CNH thay thế nhập khẩu (hướng nội) sang mô hình kết hợp hướng về xuất khẩu dựa trên công nghệ cao (hướng ngoại chuyên sâu).
• Về mặt phương pháp luận: Cung cấp khung đánh giá tích hợp giữa tái cấu trúc phân ngành nội bộ với không gian phân công lao động liên vùng (giữa TP.HCM với vùng Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ), gắn với bối cảnh thực thi các hiệp định thương mại tự do (WTO, AFTA).
• Về mặt ứng dụng thực tiễn và chính sách:
  • Cung cấp luận cứ xác đáng để TP.HCM xây dựng danh mục 4 nhóm ngành công nghiệp chủ lực (Cơ khí; Điện tử - CNTT; Hóa dược - Cao su nhựa; Chế biến tinh lương thực - thực phẩm).
  • Đề xuất chính sách quy hoạch di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra ngoại vi, chuyển đổi công năng đô thị sang phát triển khu công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

• Các nhà hoạch định chính sách & Cơ quan quản lý nhà nước: Sở Công Thương, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu Chế xuất và Công nghiệp (HEPZA) khai thác nghiên cứu để xây dựng quy hoạch phân khu công nghiệp, xây dựng tiêu chí lựa chọn dự án đầu tư FDI chất lượng cao.
• Nhà nghiên cứu học thuật & Giảng viên kinh tế: Các chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế phát triển, kinh tế công nghiệp sử dụng số liệu và khung lý thuyết này làm tài liệu tham khảo giảng dạy về tiến trình CNH-HĐH tại Việt Nam.
• Lãnh đạo doanh nghiệp & Nhà đầu tư: Các doanh nghiệp trong ngành chế biến chế tạo, công nghiệp phụ trợ nắm bắt xu hướng dịch chuyển dòng vốn, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và định hướng đầu tư đổi mới công nghệ để tránh nguy cơ bị đào thải khi mở cửa thị trường.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ) (250-300 từ)

1. Phát hiện mang tính đột phá nhất của nghiên cứu là gì?
Nghiên cứu vạch rõ nghịch lý tăng trưởng công nghiệp TP.HCM giai đoạn 2000–2006: Sản lượng và kim ngạch xuất khẩu tăng nhanh nhưng giá trị gia tăng nội địa thấp do phụ thuộc vào gia công thâm dụng lao động, đồng thời trình độ công nghệ tiên tiến chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ (105 cơ sở).

2. Bài học quốc tế nào có tính ứng dụng cao nhất cho TP.HCM?
Kinh nghiệm của Hàn Quốc và Malaysia trong việc chuyển đổi quyết liệt từ công nghiệp nhẹ sang phát triển công nghiệp điện tử, vật liệu mới và hóa dầu có hàm lượng tri thức cao, kết hợp chính sách chủ động lựa chọn chuyển giao công nghệ thay vì tiếp nhận thụ động.

3. Kết quả nghiên cứu có thể tổng quát hóa cho các địa phương khác không?
Có thể áp dụng cho các đô thị hạt nhân hoặc vùng kinh tế trọng điểm đang trong giai đoạn chuyển đổi từ thâm dụng lao động sang kinh tế tri thức như Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng.

4. Đâu là bước tiếp theo cần triển khai từ nghiên cứu này?
Cần đào sâu nghiên cứu chuỗi giá trị toàn cầu (GVC), chuyển đổi số công nghiệp và định hình phát triển các khu công nghiệp sinh thái, công nghiệp xanh hướng đến phát thải ròng bằng không.

5. Ứng dụng thực tiễn cấp bách nhất cho doanh nghiệp là gì?
Chủ động đầu tư R&D, chuyển đổi sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao (thiết kế, sản xuất linh kiện cốt lõi) và liên kết cụm ngành công nghiệp phụ trợ.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu đã phác thảo bức tranh toàn cảnh và khách quan về thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn bước ngoặt hội nhập quốc tế 2000–2006. Những kết quả nghiên cứu không chỉ làm sáng tỏ tính tất yếu của việc tái cấu trúc kinh tế đô thị mà còn đóng góp hệ thống giải pháp thiết thực nhằm thúc đẩy chuyển dịch theo chiều sâu. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc tích hợp công nghệ 4.0 và chuyển đổi mô hình công nghiệp carbon thấp. Các nhà quản lý và doanh nghiệp cần khẩn trương chuyển hóa các khuyến nghị thành hành động cụ thể để khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế của TP.HCM trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

häc viÖn chÝnh trÞ - hµnh chÝnh quèc gia B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi cÊp bé chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh n«ng nghiÖp TP.Hå ChÝ minh trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ Chñ nhiÖm ®Ò tµi: trÇn minh t©m 6764 28/03/2008 hµ néi - 2007 LêI Më §ÇU 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Thµnh phè Hå ChÝ Minh lµ trung t©m kinh tÕ, v¨n ho¸ vµ khoa häc, c«ng nghÖ cña khu vùc Nam bé vµ cña c¶ n−íc. Sù ph¸t triÓn cña Thµnh phè kh«ng chØ t¸c ®éng ®Õn sù ph¸t triÓn cña vïng, mµ cßn t¸c ®éng ®Õn qu¸ tr×nh ph¸t triÓn chung cña c¶ n−íc. Trong thêi gian qua, kinh tÕ Thµnh phè ®· cã sù t¨ng tr−ëng kh¸ cao, thêi kú 1996-2000 tèc ®é t¨ng tr−ëng GDP b×nh qu©n ®¹t 10,2%/n¨m, t¨ng gÇn 1,5 lÇn so víi møc t¨ng b×nh qu©n cña c¶ n−íc.

Thêi kú 2001-2005, tèc ®é t¨ng tr−ëng GDP t¨ng b×nh qu©n 11%/n¨m, GDP b×nh qu©n ®Çu ng−êi ®¹t 2000 USD/n¨m, møc ®ãng gãp vµo ng©n s¸ch nhµ n−íc chiÕm 1/3 tæng thu ng©n s¸ch nhµ n−íc. Trong ®ã ngµnh c«ng nghiÖp lu«n cã tèc ®é t¨ng nhanh nhÊt, b×nh qu©n ®¹t 13,2% trong giai ®o¹n 1996-2000 vµ 12,37% giai ®o¹n 2001-2003, ®ång thêi c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp chiÕm tû träng ngµy cµng lín, tõ 40,1% n¨m 1996 ®· t¨ng lªn 47,9% n¨m 2003 vµ n¨m 2006 chiÕm 47,7%, còng chÝnh ngµnh c«ng nghiÖp lµ ngµnh ®ãng gãp lín vµo sù t¨ng tr−ëng kinh tÕ cña Thµnh phè gãp phÇn t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn sù ph¸t triÓn cña c¸c tØnh trong khu vùc vµ c¶ n−íc. Víi ®µ t¨ng tr−ëng trªn, c¬ cÊu kinh tÕ Thµnh phè b−íc ®Çu ®· cã sù chuyÓn dÞch ®óng h−íng, thÓ hiÖn ®−îc vai trß ®Çu tµu cña vïng kinh tÕ träng ®iÓm phÝa Nam vµ lµ trung t©m c«ng nghiÖp cña c¶ n−íc. Tuy nhiªn, sù t¨ng tr−ëng kinh tÕ Thµnh phè thêi gian qua lµ ch−a t−¬ng xøng víi tiÒm n¨ng hiÖn cã, sù ph¸t triÓn cña ngµnh c«ng nghiÖp cßn cã nh÷ng yÕu tè ch−a bÒn v÷ng, tèc ®é t¨ng tr−ëng chËm, nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp sö dông nhiÒu lao ®éng, hµm l−îng chÊt x¸m Ýt, g©y « nhiÔm m«i tr−êng sinh th¸i 1 cßn nhiÒu, nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp mòi nhän nh−: c¬ khÝ chÝnh x¸c, c«ng nghiÖp ®iÖn tö, c«ng nghÖ phÇn mÒm, n¨ng lùc c¹nh tranh ch−a cao, ch−a thËt sù trë thµnh nh÷ng lÜnh vùc chi phèi t¸c ®éng m¹nh ®Õn sù ph¸t triÓn chung cña Thµnh phè vµ cña c¶ khu vùc.

§ång thêi, xu h−íng toµn cÇu ho¸ kinh tÕ vµ khu vùc ho¸ kinh tÕ ngµy cµng diÔn ra s©u réng vµ m¹nh mÏ h¬n, n−íc ta ngµy cµng héi nhËp tÝch cùc vµ ®· trë thµnh thµnh viªn thø 150 cña tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi (WTO), ®iÒu ®ã mét mÆt t¹o cho ngµnh c«ng nghiÖp Thµnh phè cã nhiÒu thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn, nh−ng mÆt kh¸c qu¸ tr×nh ®ã còng ®Æt ra nh÷ng th¸ch thøc gay g¾t tr−íc sù c¹nh tranh th«ng qua ho¹t ®éng ®Çu t− cña c¸c tËp ®oµn kinh tÕ lín vµo c¸c tØnh: §ång Nai, B×nh D−¬ng, T©y Ninh…V× thÕ, trong thêi gian tíi ngµnh c«ng nghiÖpThµnh phè cÇn ®−îc nghiªn cøu, ph©n tÝch kü nh÷ng nguyªn nh©n t¸c ®éng, h−íng ph¸t triÓn nh÷ng ngµnh chñ lùc, s¶n phÈm chñ lùc …qua ®ã thóc ®Èy sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu trong néi bé ngµnh c«ng nghiÖp Thµnh phè theo h−íng hîp lý, ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn cña Thµnh phè trong thêi gian tíi. XuÊt ph¸t tõ t×nh h×nh trªn t¸c gi¶ chän néi dung “chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp thµnh phè Hå ChÝ Minh trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ” lµm néi dung nghiªn cøu ®Ò tµi cÊp bé. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi Cho ®Õn nay, vÊn ®Ò chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ nãi chung vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp Thµnh phè nãi riªng ®· cã mét sè tµi liÖu, c«ng tr×nh nghiªn cøu cña c¸c t¸c gi¶ nh−: + Nh÷ng tµi liÖu mang tÝnh ®Þnh h−íng chung cã - Bé ChÝnh trÞ (1982), NghÞ quyÕt vÒ c«ng t¸c cña Thµnh phè Hå ChÝ Minh, sè 01-NQ/TW ngµy 14/09/1982. - Bé ChÝnh trÞ (2002), NQ sè 20/NQ/TW, ngµy 18/11/2002, NghÞ quyÕt vÒ ph−¬ng h−íng vµ nhiÖm vô ph¸t triÓn thµnh phè Hå ChÝ Minh ®Õn 2020.

2 - Thµnh uû thµnh phè Hå ChÝ Minh (2000), V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu §¶ng bé thµnh phè Hå ChÝ Minh lÇn thø VII. - Thµnh uû thµnh phè Hå ChÝ Minh (2005), V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu §¶ng bé thµnh phè Hå ChÝ Minh lÇn thø VIII. - ñy ban nh©n d©n thµnh phè Hå ChÝ Minh (1996), b¸o c¸o tæng hîp, quy ho¹ch tæng thÓ ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi thµnh phè Hå ChÝ Minh ®Õn 2020. - §©y lµ nh÷ng tµi liÖu quan träng ®Ò cËp ®Õn vÞ trÝ, vai trß cña Thµnh phè ®èi víi sù ph¸t triÓn cña vïng vµ cña c¶ n−íc.

Ngoµi ra ®©y cßn lµ nh÷ng ®Þnh h−íng quan träng lµm kÕt cÊu cho viÖc x¸c lËp c¬ cÊu kinh tÕ cña thµnh phè trong tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn. + C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ®Ò cËp ®Õn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ nãi chung ë ViÖt Nam. - Ng« §×nh Giao (1994), chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h−íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nÒn kinh tÕ quèc d©n, nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi. - §ç Hoµi Nam (1996), chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ ph¸t triÓn c¸c ngµnh träng ®iÓm, mòi nhän ë ViÖt Nam, nhµ xuÊt b¶n Khoa häc x· héi, Hµ Néi.

- ViÖn kinh tÕ thµnh phè Hå ChÝ Minh, h−íng chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ thµnh phè Hå ChÝ Minh, nhµ xuÊt b¶n TrÎ thµnh phè Hå ChÝ Minh. C¸c c«ng tr×nh nµy chñ yÕu ®Ò cËp ®Õn kÕt cÊu lý luËn chung vÒ c¬ cÊu kinh tÕ vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, sù cÇn thiÕt kh¸ch quan ph¶i chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam trong thêi gian qua. §ång thêi còng cã c«ng tr×nh nghiªn cøu riªng vÒ h−íng chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ c¬ cÊu c¸c thµnh phÇn ë Thµnh phè. ®©y lµ nh÷ng tµi liÖu quan träng mµ t¸c gi¶ cã thÓ kÕ thõa trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu cña m×nh.

3 + C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ®Ò cËp néi dung chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ trong ®iÒu kiÖn héi nhËp. - Lª Du Phong, NguyÔn Thµnh §é (1999), chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ trong ®iÒu kiÖn héi nhËp khu vùc vµ thÕ giíi. - Hoµng ThÞ Thanh Nh©n (2003), ®iÒu chØnh c¬ cÊu kinh tÕ ë Hµn Quèc, Malaysia vµ Th¸i Lan, trung t©m khoa häc x· héi vµ Nh©n v¨n quèc gia, Hµ Néi. C¸c c«ng tr×nh chñ yÕu nµy b−íc ®Çu ®Ò cËp sù cÇn thiÕt ph¶i chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ trong qu¸ tr×nh héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi vµ nªu lªn nh÷ng kinh nghiÖm cña mét sè n−íc vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng.

Tuy nhiªn, c¸c c«ng tr×nh nµy ch−a ®Ò cËp nhiÒu ®Õn nh÷ng t¸c ®éng tõ qu¸ tr×nh héi nhËp vµ khi ViÖt Nam trë thµnh thµnh viªn cña tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi ®Õn c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ. §Æc biÖt lµ ngµnh c«ng nghiÖp trong giai ®o¹n hiÖn nay. + C¸c c«ng tr×nh ®Ò cËp ®Õn sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp ë thµnh phè Hå ChÝ Minh. - TrÇn V¨n Nh−ng ( 2001), Xu h−íng chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ngµnh c«ng nghiÖp trªn ®Þa bµn thµnh phè Hå ChÝ Minh, giai ®o¹n 1996-2001.

- Tr−¬ng ThÞ Minh S©m (2001), VÊn ®Ò chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh ë thµnh phè Hå ChÝ Minh. …… Trong ®ã c¸c t¸c gi¶ ®· ®Ò cËp ®Õn c¸c néi dung: nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ c¬ cÊu kinh tÕ vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, xu h−íng chuyÓn dÞch ngµnh c«ng nghiÖp thµnh phè giai ®o¹n 1996 -2001. MÆc dï nh÷ng néi dung nµy cã nh÷ng nÐt t−¬ng ®ång víi néi dung ®Ò tµi mµ t¸c gi¶ chän lµm ®Ò tµi nghiªn cøu, tuy nhiªn, ®iÓm kh¸c biÖt cña ®Ò tµi 4 mµ t¸c gi¶ chän nghiªn cøu so víi c¸c ®Ò tµi trªn lµ tËp trung ®i s©u vµo nghiªn cøu sù chuyÓn dÞch néi bé ngµnh c«ng nghiÖp thµnh phè Hå ChÝ Minh giai ®o¹n 2000-2006 vµ nh÷ng t¸c ®éng tõ qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®Õn sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖpThµnh phè. V× thÕ, c¸c néi dung cña c¸c t¸c gi¶ trªn chØ cã tÝnh chÊt tham kh¶o mµ th«i, ®ång thêi mét sè néi dung nghiªn cøu cña c¸c c«ng tr×nh trªn hiÖn nay kh«ng cßn phï hîp víi thùc tiÓn.

Môc tiªu nghiªn cøu ®Ò tµi - Lµm râ nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn cña viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp vµ cña thµnh phè Hå ChÝ Minh tõ 2000- 2006. - §Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp Thµnh phè ph¸t triÓn ®Õn 2010 vµ tÇm nh×n ®Õn 2020. §èi t−îng, ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi - §èi t−îng nghiªn cøu: c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp - Ph¹m vi nghiªn cøu: ë thµnh phè Hå ChÝ Minh giai ®o¹n tõ 2000-2006 5. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu §Ò tµi dùa trªn kÕt cÊu ph−¬ng ph¸p luËn cña chñ nghÜa M¸c- Lªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh.

Ngoµi ra, trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn cßn kÕt hîp ph−¬ng ph¸p ®iÒu tra, thèng kª, x· héi häc, ®Ó l−îng ho¸ néi dung nghiªn cøu, ®¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng vµ cã kÕt hîp ph−¬ng ph¸p chuyªn gia ®Ó ph©n tÝch néi dung ®Ò tµi. §ång thêi vËn dông quan ®iÓm, ®−êng lèi, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n−íc ®Ó x©y dùng kÕt cÊu lý luËn cho c¸c néi dung nghiªn cøu. ý nghÜa khoa häc cña ®Ò tµi Lµm rá tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan ph¶i chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ trong ®ã cã c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. ViÖc nghiªn cøu sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp Thµnh phè sÏ lµ kÕt cÊu gióp c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch, c¸c nhµ qu¶n lý cã thªm luËn cø khoa häc trong viÖc ®Ò ra ph−¬ng h−íng, môc tiªu, gi¶i ph¸p nh»m thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh c«ng 5 nghiÖp Thµnh phè Hå ChÝ Minh ®Õn 2010, ®ång thêi kÕt qu¶ nghiªn cøu cña ®Ò tµi cã thÓ lµm tµi liÖu cho viÖc nghiªn cøu, gi¶ng d¹y vµ nh÷ng ng−êi quan t©m ®Õn viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp ë Thµnh phè Hå ChÝ Minh.

Bè côc cña ®Ò tµi §Ó ®¹t ®−îc môc tiªu ®Ò ra, ngoµi lêi më ®Çu vµ kÕt luËn, ®Ò tµi ®−îc kÕt cÊu gåm: 3 ch−¬ng, 8 tiÕt. Ch−¬ng 1: ChuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp trong ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x∙ héi chñ nghÜa.