Luận văn thạc sĩ chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại các khu chế xuất khu công nghiệp thành phố hồ chí minh đến năm 2020

Luận văn thạc sĩ phân tích chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại các khu chế xuất khu công nghiệp thành phố hồ chí minh đến năm, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Phan Quốc Tấn
• Người hướng dẫn: TS. Tạ Thị Kiều An
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Chuyển Dịch Cơ Cấu Ngành Nghề Tại TP.HCM Đến 2020
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DÙNG TRONG LUẬN VĂN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU – HÌNH VẼ DÙNG TRONG LUẬN VĂN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU NGÀNH NGHỀ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH NGHỀ
• 1.1. Khái niệm về cơ cấu ngành nghề (CCNN)
• 1.2. Khái niệm chuyển dịch cơ cấu ngành nghề (CCNN)
• 1.3. Những chỉ tiêu phản ánh và ý nghĩa của chuyển dịch CCNN
• 1.4. Những nhân tố ảnh hưởng đến sự chuyển dịch CCNN
• 1.4.1. Các nguồn lực tự nhiên
• 1.4.2. Nguồn vốn đầu tư
• 1.4.3. Nguồn nhân lực
• 1.4.4. Tiến bộ công nghệ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH NGHỀ TẠI CÁC KHU CHẾ XUẤT, KHU CÔNG NGHIỆP (KCX-KCN) TP. HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Quá trình thành lập và phát triển các KCX-KCN Tp. HCM
• 2.2. Thành lập Ban quản lý
• 2.3. Quy hoạch và dự kiến phát triển các KCX-KCN Tp. HCM
• 2.4. Thực trạng chuyển dịch CCNN tại các KCX-KCN Tp. HCM
• 2.4.1. Tình hình về quỹ đất tại các KCX-KCN Tp. HCM
• 2.4.2. Thực trạng về thu hút vốn đầu tư và CCNN đầu tư tại các KCX-KCN Tp. HCM
• 2.4.3. Thực trạng về nguồn lực lao động
• 2.4.4. Tình hình xuất nhập khẩu tại các KCX-KCN Tp. HCM
• 2.4.5. Thực trạng về quản lý nhà nước các KCX-KCN Tp. HCM và cơ chế chính sách vĩ mô của Nhà nước
• 2.5. Nhận xét chung
• 2.5.1. Mặt tích cực
• 2.5.2. Những tồn tại và nguyên nhân
• 2.6. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU CHUYỂN DỊCH CCNN TẠI CÁC KCX-KCN TP. HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Mục tiêu, quan điểm xây dựng giải pháp
• 3.1.1. Quan điểm xây dựng giải pháp
• 3.1.2. Mục tiêu phát triển chung của các KCX-KCN Việt Nam
• 3.1.3. Mục tiêu chuyển dịch CCNN trong các KCX-KCN Tp. HCM
• 3.2. Một số giải pháp chủ yếu chuyển dịch CCNN tại các KCX-KCN Tp. HCM
• 3.2.1. Giải pháp về quy hoạch KCX-KCN
• 3.2.2. Giải pháp về thu hút đầu tư
• 3.2.3. Phát triển và đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề
• 3.2.4. Phát triển KCX-KCN kết hợp chặt chẽ với bảo vệ môi trường
• 3.2.5. Nâng cao hiệu quả quản lý các KCX-KCN
• 3.3. Kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị UBND Tp. HCM
• 3.3.3. Kiến nghị đối với HEPZA
• 3.3.4. Đối với các công ty phát triển hạ tầng KCX-KCN
• 3.4. Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại TP

Chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại TP.HCM là một trong những vấn đề quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của thành phố. Từ khi thành lập đến nay, TP.HCM đã có những bước tiến đáng kể trong việc chuyển dịch cơ cấu ngành nghề, từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ. Việc này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn cải thiện đời sống của người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm chuyển dịch cơ cấu ngành nghề

Chuyển dịch cơ cấu ngành nghề (CCNN) là quá trình thay đổi tỷ trọng và mối quan hệ giữa các ngành trong nền kinh tế. Điều này thường xảy ra do sự thay đổi trong chính sách, nhu cầu thị trường và các yếu tố kinh tế xã hội khác. Việc chuyển dịch này không chỉ phản ánh sự phát triển của nền kinh tế mà còn là yếu tố quyết định đến sự bền vững trong tương lai.

1.2. Tình hình phát triển ngành nghề tại TP.HCM

TP.HCM đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp và dịch vụ trong những năm qua. Các khu chế xuất, khu công nghiệp (KCX-KCN) đã đóng góp lớn vào GDP của thành phố. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đi kèm với những thách thức như ô nhiễm môi trường và áp lực lên hạ tầng.

II. Vấn đề và thách thức trong chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại TP

Mặc dù TP.HCM đã đạt được nhiều thành tựu trong việc chuyển dịch cơ cấu ngành nghề, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Các thách thức này bao gồm sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, áp lực từ cạnh tranh quốc tế và sự cần thiết phải cải thiện hạ tầng. Những vấn đề này đòi hỏi các chính sách và giải pháp phù hợp để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao

Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định đến sự thành công của quá trình chuyển dịch CCNN. Tuy nhiên, TP.HCM đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động có tay nghề cao, điều này ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư và phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao.

2.2. Áp lực từ cạnh tranh quốc tế

Khi Việt Nam gia nhập WTO, TP.HCM phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia khác. Điều này yêu cầu các doanh nghiệp phải nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ để tồn tại và phát triển.

III. Phương pháp chuyển dịch cơ cấu ngành nghề hiệu quả tại TP

Để đạt được mục tiêu chuyển dịch cơ cấu ngành nghề, TP.HCM cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện môi trường đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường ứng dụng công nghệ. Những phương pháp này sẽ giúp thành phố phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

3.1. Cải thiện môi trường đầu tư

Một môi trường đầu tư thuận lợi sẽ thu hút nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. TP.HCM cần cải cách thủ tục hành chính, giảm thiểu rào cản và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động.

3.2. Phát triển nguồn nhân lực

Đầu tư vào giáo dục và đào tạo là cần thiết để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. TP.HCM cần hợp tác với các trường đại học và doanh nghiệp để xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu ngành nghề

Nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại TP.HCM đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp hợp lý có thể mang lại kết quả tích cực. Các ngành công nghiệp mới như công nghệ thông tin, logistics và dịch vụ tài chính đang phát triển mạnh mẽ, góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế của thành phố.

4.1. Kết quả đạt được từ chuyển dịch CCNN

Sự chuyển dịch CCNN đã giúp TP.HCM tăng trưởng GDP và cải thiện đời sống người dân. Các ngành công nghiệp chế biến và dịch vụ đã có sự phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều việc làm và thu nhập cho người dân.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các nước khác

Nghiên cứu kinh nghiệm chuyển dịch CCNN từ các nước phát triển như Singapore và Hàn Quốc cho thấy rằng việc đầu tư vào công nghệ và nguồn nhân lực là rất quan trọng. TP.HCM có thể học hỏi từ những kinh nghiệm này để áp dụng vào thực tiễn.

V. Kết luận và tương lai của chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại TP

Chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại TP.HCM là một quá trình cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Trong tương lai, thành phố cần tiếp tục cải cách và đổi mới để thích ứng với những thay đổi của thị trường và nhu cầu của xã hội. Việc này không chỉ giúp TP.HCM phát triển mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

5.1. Tương lai của chuyển dịch CCNN tại TP.HCM

TP.HCM cần xác định rõ các ngành nghề ưu tiên phát triển trong tương lai, đặc biệt là các ngành công nghệ cao và dịch vụ. Điều này sẽ giúp thành phố duy trì vị thế cạnh tranh và phát triển bền vững.

5.2. Đề xuất chính sách cho chuyển dịch CCNN

Các chính sách cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường và khả năng của thành phố. Việc này sẽ giúp TP.HCM đạt được mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sau 15 năm hình thành và phát triển tính đến cuối năm 2006, hệ thống khu chế xuất và khu công nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế khi thu hút thành công 1.117 dự án đầu tư với tổng số vốn đăng ký đạt 3.533 triệu USD, tạo ra 2,32 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu trong năm 2006 và giải quyết việc làm cho 211.437 lao động. Mặc dù vậy, mô hình tăng trưởng công nghiệp của thành phố đang đứng trước những rào cản nghiêm trọng về giới hạn tài nguyên và năng suất. Thực trạng khai thác cho thấy đa số dự án có quy mô vốn nhỏ, bình quân chỉ 3,2 triệu USD trên một dự án, tập trung phần lớn vào các phân ngành gia công thâm dụng lao động và sử dụng công nghệ ở mức độ trung bình thấp. Đồng thời, quỹ đất sạch sẵn sàng cho thuê bị thu hẹp đáng kể khi chỉ còn lại 125,35 ha, đặt ra thách thức gay gắt về hiệu quả sử dụng đất công nghiệp.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ tính tất yếu khách quan và thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại các khu chế xuất và khu công nghiệp trên địa bàn thành phố, từ đó xác định các điểm nghẽn về dòng vốn đầu tư, cơ cấu lao động và chuỗi cung ứng nội địa. Mục tiêu cụ thể của công trình là xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm tái cấu trúc ngành nghề theo hướng ưu tiên hàm lượng tri thức, giá trị gia tăng cao và công nghệ sạch giai đoạn đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 15 khu chế xuất và khu công nghiệp do Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh quản lý, có sự đối sánh toàn diện với các trung tâm công nghiệp lân cận như Đồng Nai, Bình Dương và các quốc gia trong khu vực ASEAN. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hiện thực hóa mục tiêu mở rộng không gian công nghiệp lên 23 khu với tổng diện tích 7.008 ha theo định hướng quy hoạch của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định 188/2004/QĐ-TTg.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết hệ thống về cơ cấu kinh tế nhằm phân tích mối quan hệ hữu cơ, sự tương tác biện chứng giữa các phân ngành cấp I, cấp II và cấp III trong tiến trình công nghiệp hóa. Quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành nghề được xem xét dưới góc độ kinh tế học phát triển, phản ánh sự chuyển hóa phương thức sản xuất từ các lĩnh vực có năng suất lao động và giá trị gia tăng thấp sang các ngành có hàm lượng khoa học kỹ thuật cao.

Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết thương mại quốc tế và mô hình công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu kết hợp thay thế nhập khẩu có chọn lọc. Khung lý thuyết này phân tích sâu sắc bài học kinh nghiệm từ các nền kinh tế công nghiệp mới tại Đông Á và ASEAN như Singapore, Malaysia, Thái Lan trong việc điều chỉnh chính sách vĩ mô để thoát khỏi bẫy gia công giá rẻ. Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa bao gồm: cơ cấu ngành nghề, chuyển dịch cơ cấu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghiệp tập trung, chuỗi giá trị và các mối liên kết kinh tế xuôi ngược giữa doanh nghiệp FDI với khu vực kinh tế nội địa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ hệ thống báo cáo thống kê định kỳ của Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Niên giám Thống kê thành phố, Cục Đầu tư Nước ngoài và dữ liệu so sánh từ các địa phương trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam từ năm 2000 đến năm 2006.

Về phương pháp phân tích, tác giả kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô, so sánh đối chiếu liên vùng và phương pháp chuyên gia thông qua việc phỏng vấn sâu đội ngũ lãnh đạo, chuyên viên quản lý quy hoạch và đầu tư tại các cơ quan chuyên trách.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 1.117 dự án đầu tư đã được cấp phép (gồm 460 dự án có vốn đầu tư nước ngoài và 657 dự án đầu tư trong nước) hoạt động trong 15 khu chế xuất và khu công nghiệp trên địa bàn thành phố. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ kết hợp phân tổ chuyên sâu theo 8 nhóm ngành công nghiệp chủ lực (cơ khí, điện tử, hóa chất, lương thực thực phẩm, dệt may, da giày, chế biến gỗ và dịch vụ) được áp dụng để đảm bảo tính bao quát tuyệt đối. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm phản ánh trọn vẹn bức tranh vận động của các dòng vốn, đất đai và lao động trên toàn hệ thống mà không làm phát sinh sai số chọn mẫu, cung cấp luận cứ khoa học tin cậy cho công tác dự báo đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng giai đoạn 2000 - 2006 đã chỉ ra 4 phát hiện nổi bật về diện mạo chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại các khu chế xuất và khu công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh:

Thứ nhất, cơ cấu ngành nghề đầu tư bắt đầu có sự chuyển dịch tích cực từ các ngành gia công truyền thống sang các ngành công nghệ và dịch vụ. Tỷ trọng vốn đầu tư ngành cơ khí chế tạo tăng trưởng mạnh từ 6,30% năm 2000 lên 13,37% năm 2006; ngành dịch vụ hỗ trợ công nghiệp tăng vọt từ 0,21% lên 8,23%. Ngược lại, các ngành thâm dụng lao động có xu hướng giảm tỷ trọng vốn rõ rệt: da giày giảm từ 10,94% xuống 7,91%, chế biến gỗ giảm từ 12,60% xuống 7,85%, và dệt may giảm từ 15,26% xuống 14,95%.

Thứ hai, quy mô vốn bình quân của các dự án tại thành phố còn rất khiêm tốn so với tiềm năng. Tính đến hết năm 2006, vốn đầu tư bình quân cho một dự án FDI tại thành phố chỉ đạt 4,85 triệu USD, thấp hơn 2,58 lần so với mức 12,50 triệu USD của tỉnh Đồng Nai và thấp hơn mức 4,92 triệu USD của Bình Dương. Ngoài ra, hiệu quả sử dụng đất còn nhiều bất cập khi diện tích đất chưa triển khai, giữ đất hoặc chờ giải thể lên tới 444 ha, chiếm 38% tổng diện tích đất đã cho thuê.

Thứ ba, cơ cấu lao động bộc lộ sự mất cân đối sâu sắc khi toàn hệ thống tập trung 211.437 lao động nhưng có tới 75,21% là lao động phổ thông, 70,12% là người nhập cư từ các tỉnh và 67,41% là lao động nữ. Riêng hai ngành dệt may và da giày đã chiếm tới 44,86% tổng lực lượng lao động toàn khu, tạo nên sự khan hiếm cục bộ và áp lực an sinh xã hội nặng nề.

Thứ tư, mối liên kết giữa khu vực FDI và thị trường nội địa còn rất lỏng lẻo. Tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu cung ứng cho các khu chế xuất chỉ đạt khoảng 15%, khiến thành phố bỏ lỡ cơ hội xuất khẩu tại chỗ ước tính lên tới 500 triệu USD mỗi năm nếu tỷ lệ nội địa hóa được nâng lên mức 50%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân bổ cơ cấu trên bắt nguồn từ giai đoạn đầu phát triển khi mục tiêu tối thượng là nhanh chóng lấp đầy diện tích đất công nghiệp để giải quyết việc làm, dẫn đến việc tiếp nhận ồ ạt các dự án quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu.

Trong nghiên cứu, hệ thống dữ liệu thực chứng được trực quan hóa thông qua các biểu đồ phân tích cơ cấu xuất khẩu giai đoạn 2002 - 2006, minh chứng bước tiến của nhóm ngành công nghệ cao khi cơ khí vươn lên chiếm 26,64% và điện - điện tử chiếm 19,57% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn khu vào năm 2006. Bảng so sánh giá thuê đất cho thấy sự bất lợi cạnh tranh của thành phố khi mức giá tại Khu chế xuất Tân Thuận lên tới 2,89 USD/m2/năm, cao gấp nhiều lần so với mức 0,09 - 1,30 USD/m2/năm tại Đồng Nai hay 0,50 USD/m2/năm tại các khu công nghiệp Thượng Hải, Quảng Châu.

Đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế, Malaysia đã thành công khi chuyển mạnh cơ cấu xuất khẩu từ nhóm thâm dụng lao động sang sản phẩm thâm dụng vốn và kỹ thuật như điện tử (chiếm 59,41% năm 2005), trong khi Singapore tập trung hoàn toàn vào dịch vụ tài chính và công nghệ cao (khu vực dịch vụ chiếm 67,40% GDP năm 2005). Bài học này khẳng định Thành phố Hồ Chí Minh không thể tiếp tục dựa vào lợi thế nhân công giá rẻ mà bắt buộc phải chuyển hướng chiến lược sang các ngành thâm dụng vốn và chất xám.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại các khu chế xuất và khu công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2020:

• Tái cấu trúc quy hoạch không gian công nghiệp theo hướng chuyên môn hóa: Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp cần rà soát, điều chỉnh quy hoạch chi tiết 23 khu công nghiệp với tổng diện tích 7.008 ha đến năm 2020. Phân bổ rõ nét các khu chuyên đề kỹ thuật cao như Khu công nghiệp Hiệp Phước (2.000 ha kết hợp cảng biển nước sâu) và Khu công nghiệp Tân Quy (700 ha), hạn chế bố trí manh mún các ngành ô nhiễm.
• Thiết lập bộ tiêu chí chọn lọc dự án và nâng cao suất đầu tư: Nâng mức vốn đầu tư bình quân đăng ký mới đạt từ 6 đến 10 triệu USD trên mỗi dự án; đặt mục tiêu giá trị nộp ngân sách đạt tối thiểu 1,5 tỷ đồng/ha/năm giai đoạn 2010 - 2015. Ban Quản lý kiên quyết dừng cấp phép mới cho các dự án dệt may, da giày thâm dụng lao động phổ thông, ưu tiên thu hút 4 ngành công nghiệp trọng yếu gồm cơ khí chính xác, điện tử - viễn thông, hóa dược và chế biến thực phẩm tinh chế.
• Nâng cấp chất lượng nguồn nhân lực và liên kết đào tạo: Các công ty hạ tầng phối hợp cùng hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu triển khai các chương trình đào tạo nghề theo đơn đặt hàng, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động kỹ thuật có chứng chỉ chuyên môn từ 24,79% năm 2006 lên mức trên 60% vào năm 2020, đáp ứng tiêu chuẩn vận hành dây chuyền tự động hóa.
• Hoàn thiện thể chế quản lý một cửa tại chỗ và xúc tiến liên kết chuỗi: Kiến nghị Chính phủ phân cấp thẩm quyền toàn diện cho Ban Quản lý trong thẩm định đầu tư, cấp phép lao động và giám sát môi trường theo Nghị định 108/2006/NĐ-CP. Bộ Tài chính cần cải cách thủ tục hoàn thuế giá trị gia tăng 0% cho doanh nghiệp nội địa bán hàng vào khu chế xuất, nhằm nâng tỷ lệ nội địa hóa cung ứng vật tư từ 15% lên mức 40 - 50% trước năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo chuyên sâu và thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Lãnh đạo và chuyên viên tại Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương sử dụng các chỉ số kinh tế và khung định hướng trong luận văn để xây dựng kế hoạch chuyển dịch cơ cấu công nghiệp địa phương theo Quyết định 164/2006/QĐ-UBND.
• Các công ty đầu tư và phát triển hạ tầng khu công nghiệp: Ban lãnh đạo các đơn vị phát triển hạ tầng ứng dụng dữ liệu phân tích về giá thuê, nhu cầu đất công nghiệp sạch và suất đầu tư để tối ưu hóa việc phân kỳ xây dựng, khai thác hiệu quả 125,35 ha đất sẵn sàng cho thuê và tái cơ cấu quỹ đất 444 ha chậm triển khai.
• Doanh nghiệp sản xuất và các nhà đầu tư trong, ngoài nước: Các hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ sử dụng thông tin nghiên cứu để nhận diện xu hướng dịch chuyển dòng vốn FDI trị giá hàng tỷ USD, từ đó xây dựng chiến lược cung ứng linh kiện và tham gia vào chuỗi liên kết nội địa.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành kinh tế: Nguồn tài liệu học thuật giá trị cung cấp phương pháp luận phân tích cơ cấu ngành, mô hình kinh tế công nghiệp thực chứng cùng hệ thống số liệu chi tiết giai đoạn 2000 - 2006 phục vụ các đề tài nghiên cứu liên quan.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Thành phố Hồ Chí Minh bắt buộc phải chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại các khu chế xuất và khu công nghiệp?

Thành phố đối mặt với tình trạng cạn kiệt quỹ đất công nghiệp khi đất sẵn sàng cho thuê chỉ còn 125,35 ha và sự khan hiếm lao động phổ thông nghiêm trọng. Việc chuyển đổi sang ngành công nghệ cao giúp nâng mức thu nộp ngân sách trên 1 ha đất vượt mức 0,67 tỷ đồng của năm 2006 và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Cơ cấu ngành nghề đầu tư đã có những bước chuyển dịch cụ thể nào giai đoạn 2000 - 2006?

Tỷ trọng ngành cơ khí tăng mạnh từ 6,30% năm 2000 lên 13,37% năm 2006, ngành dịch vụ tăng từ 0,21% lên 8,23%. Ngược lại, ngành da giày giảm từ 10,94% xuống 7,91%, chế biến gỗ giảm từ 12,60% xuống 7,85%, chứng minh sự dịch chuyển rõ rệt sang các ngành kỹ thuật và dịch vụ.

Thực trạng nguồn nhân lực tại các khu công nghiệp thành phố đang gặp những trở ngại gì?

Toàn hệ thống có 211.437 lao động nhưng có tới 75,21% là lao động phổ thông và 70,12% là lao động nhập cư. Nhu cầu lao động giản đơn quá lớn dẫn đến biến động nhân sự liên tục, trong khi nguồn nhân lực kỹ thuật cao chỉ chiếm tỷ lệ rất thấp khoảng 3,86%.

Nguyên nhân nào khiến tỷ lệ cung ứng nội địa cho các doanh nghiệp FDI chỉ đạt khoảng 15%?

Nguyên nhân chủ yếu do chất lượng linh kiện nội địa chưa ổn định, thiếu thông tin kết nối thị trường và các vướng mắc về thủ tục hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa bán từ nội địa vào khu chế xuất theo quy định tại Thông tư 34/1999/TT-BTC.

Bài học kinh nghiệm nào từ các nước ASEAN có thể áp dụng trực tiếp cho Thành phố Hồ Chí Minh?

Thành phố có thể học tập Malaysia trong việc chủ động chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu từ dệt may sang linh kiện điện tử (đạt 59,41% năm 2005), đồng thời áp dụng mô hình của Singapore về phát triển đồng bộ dịch vụ tài chính, logistics nhằm nâng cao sức cạnh tranh kinh tế.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cơ cấu ngành nghề và tổng kết các bài học chuyển dịch công nghiệp thành công từ Singapore, Malaysia và Thái Lan.
• Phân tích thực chứng bức tranh 15 khu chế xuất và khu công nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh với quy mô 1.117 dự án, 3.533 triệu USD vốn đăng ký và 211.437 lao động.
• Chỉ rõ 4 điểm nghẽn then chốt: quy mô vốn dự án nhỏ đạt 3,2 triệu USD/dự án, tồn đọng 444 ha đất chưa khai thác, tỷ lệ lao động phổ thông chiếm 75,21% và tỷ lệ nội địa hóa chỉ đạt 15%.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về quy hoạch 7.008 ha đất công nghiệp, nâng cao tiêu chuẩn suất đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực tay nghề cao và củng cố cơ chế quản lý một cửa tại chỗ của Ban Quản lý.
• Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực tiễn vững chắc phục vụ việc triển khai thành công Quyết định 188/2004/QĐ-TTg và Quyết định 164/2006/QĐ-UBND của các cấp có thẩm quyền.

Về lộ trình triển khai tiếp theo, các đơn vị quản lý cần tập trung hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và giải quyết dứt điểm công tác giải tỏa đền bù giai đoạn 2007 - 2010, tạo mặt bằng sạch đón làn sóng đầu tư công nghệ cao sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại bậc nhất khu vực vào năm 2020. Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác chi tiết các mô hình phân tích và bảng số liệu thực chứng của luận văn để ứng dụng vào công tác thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về cơ cấu ngành nghề và chuyển dịch cơ cấu ngành nghề Chương 2: Thực trạng phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại các KCX-KCN Tp. HCM đến năm 2006 Chương 3: Giải pháp chủ yếu nhằm chuyển dịch cơ cấu ngành nghề tại các KCX-KCN Tp. HCM đến năm 2020 Kết luận TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 CHÖÔNG MỘT: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU NGÀNH NGHỀ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH NGHỀ 1.1- Khái niệm về cơ cấu ngành nghề (CCNN): Cơ cấu (hay kết cấu) là một khái niệm mà triết học duy vật biện chứng dùng để chỉ cách thức tổ chức bên trong của một hệ thống, biểu hiện sự thống nhất của các mối quan hệ qua lại vững chắc giữa các bộ phận của nó. Trong khi chỉ rõ mối quan hệ biện chứng giữa bộ phận và toàn thể, nó biểu hiện ra như là một thuộc tính của sự vật, hiện tượng.

Như vậy, có thể thấy có rất nhiều trình độ, nhiều kiểu tổ chức cơ cấu của các khách thể và các hệ thống. (Từ điển Triết học. NXB Tiến bộ, Matxcơva, 1975, tr.269-270) Cũng như vậy, đối với các KCX-KCN Tp. HCM, khi xem nó là một hệ thống thì có thể thấy rất nhiều các bộ phận và cơ cấu hợp thành chúng, tùy theo cách mà chúng ta tiếp cận khi nghiên cứu hệ thống ấy.

Đặc biệt, sự vận động và phát triển của nền kinh tế theo thời gian bao hàm trong đó sự thay đổi bản thân các bộ phận cũng như sự thay đổi của các kiểu cơ cấu. Mỗi một loại cơ cấu phản ánh những nét đặc trưng của các bộ phận và các cách mà chúng quan hệ với nhau trong quá trình phát triển nền kinh tế. Đối với đề tài này, chúng ta chỉ tập trung vào những vấn đề của cơ cấu ngành nghề. Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống, CCNN (của nền kinh tế) là tập hợp tất cả các ngành nghề hình thành nền kinh tế và mối quan hệ tương đối ổn định giữa chúng.

Sự phát triển nền sản xuất xã hội từ nền kinh tế tự nhiên tới nền kinh tế hàng hóa cũng có nghĩa là xuất hiện những ngành độc lập, dựa trên những đối tượng sản xuất khác nhau. Sản xuất càng phát triển thì tập hợp ngành nghề càng trở nên phức tạp và đa dạng. Ở đây, CCNN biểu hiện ra dưới các hình thức ngành lớn (ngành cấp I): nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ; các phân ngành (ngành cấp II): chăn nuôi, trồng trọt… TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 trong nông nghiệp; cơ khí, luyện kim, năng lượng… trong công nghiệp…; ngành cấp III (may mặc, sợi, dệt…) trong dệt may… Sự vận động của các ngành nghề và mối liên hệ của nó vừa tuân theo những đặc điểm chung của sự phát triển sản xuất xã hội, lại vừa mang những nét đặc thù của mỗi giai đoạn và của từng vùng, khu vực. Vì vậy, nghiên cứu CCNN là nhằm tìm ra những cách thức duy trì tính tỷ lệ hợp lý của chúng và những lĩnh vực cần ưu tiên tập trung các nguồn lực có hạn cho từng vùng, khu vực hay quốc gia trong mỗi thời kỳ để thúc đẩy sự phát triển toàn bộ nền kinh tế quốc dân một các nhanh chóng nhất, hiệu quả nhất.2- Khái niệm chuyển dịch cơ cấu ngành nghề (CCNN): Chuyển dịch cơ cấu do sự thay đổi các chính sách và do các biến động về mặt xã hội gây ra, nó có thể được thực hiện một cách chủ động, có ý thức hoặc xảy ra do điều kiện khách quan, có thể không theo dự kiến hoặc ngược lại với dự kiến.