Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 2005 đến năm 2015

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh đảng bộ tỉnh quảng ninh lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 2005 đến năm 2015, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Dũng
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 2005 đến năm 2015
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Tình hình nghiên cứu
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu, nguồn tư liệu
• Đóng góp của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CHỦ TRƯƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NINH VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ TỪ NĂM 2005 ĐẾN 2010
• 1.1. Những yếu tố tác động đến chủ trương và sự chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên, văn hóa - xã hội tỉnh Quảng Ninh
• 1.1.2. Tình hình cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh trước năm 2005
• 1.1.3. Chủ trương của Đảng về chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.1.4. Chủ trương và sự chỉ đạo thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh
• 1.1.4.1. Chủ trương của Đảng bộ
• 1.1.4.2. Sự chỉ đạo thực hiện
• 1.1.4.3. Kết quả thực hiện
• 1.1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NINH LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ TỪ NĂM 2010 ĐẾN NĂM 2015
• 2.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 2.2. Yêu cầu mới trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh Quảng Ninh
• 2.3. Chủ trương của Đảng bộ
• 2.4. Sự chỉ đạo thực hiện
• 2.5. Kết quả thực hiện
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM
• 3.1. Nhận xét về sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh
• 3.2. Một số kinh nghiệm lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2005 2015

Giai đoạn 2005-2015, tỉnh Quảng Ninh đã thực hiện nhiều chính sách nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và chỉ đạo thực hiện các chủ trương này. Các ngành kinh tế chủ yếu như công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp đã có sự chuyển biến rõ rệt, góp phần nâng cao đời sống nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

1.1. Tình hình kinh tế tỉnh Quảng Ninh trước năm 2005

Trước năm 2005, cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là than đá và du lịch. Tuy nhiên, sự phát triển này còn nhiều hạn chế, chưa bền vững và chưa khai thác hết tiềm năng của tỉnh.

1.2. Định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế giai đoạn 2005 2015

Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã xác định rõ mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển bền vững, tập trung vào công nghiệp chế biến, dịch vụ du lịch và nông nghiệp công nghệ cao. Điều này nhằm nâng cao giá trị gia tăng và tạo ra nhiều việc làm cho người dân.

II. Những thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh Quảng Ninh vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, sự phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên và sự cạnh tranh từ các tỉnh khác đã ảnh hưởng đến quá trình phát triển.

2.1. Ô nhiễm môi trường và khai thác tài nguyên

Việc khai thác tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là than đá, đã dẫn đến ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn làm giảm sức hấp dẫn của tỉnh đối với các nhà đầu tư.

2.2. Cạnh tranh từ các tỉnh lân cận

Sự phát triển nhanh chóng của các tỉnh lân cận như Hải Phòng và Bắc Ninh đã tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với Quảng Ninh. Điều này đòi hỏi tỉnh phải có những chính sách và giải pháp hiệu quả hơn để thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

III. Phương pháp và giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế hiệu quả

Để đạt được mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tỉnh Quảng Ninh đã áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp khác nhau. Các chính sách khuyến khích đầu tư, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là những yếu tố quan trọng trong quá trình này.

3.1. Chính sách khuyến khích đầu tư

Tỉnh đã triển khai nhiều chính sách ưu đãi cho các nhà đầu tư, bao gồm miễn giảm thuế, hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện thuận lợi trong thủ tục hành chính. Điều này đã thu hút nhiều doanh nghiệp đến đầu tư tại Quảng Ninh.

3.2. Phát triển hạ tầng và nguồn nhân lực

Đầu tư vào hạ tầng giao thông, điện, nước và viễn thông là rất cần thiết để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả. Đồng thời, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua đào tạo nghề cũng là một trong những giải pháp quan trọng.

IV. Kết quả đạt được từ chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh

Kết quả của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã mang lại nhiều thành tựu đáng kể cho tỉnh Quảng Ninh. Tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực và đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt.

4.1. Tăng trưởng kinh tế và thu nhập bình quân

Tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2005-2015. Thu nhập bình quân đầu người cũng tăng lên đáng kể, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

4.2. Phát triển bền vững và bảo vệ môi trường

Tỉnh đã chú trọng đến phát triển bền vững, kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Nhiều dự án xanh và thân thiện với môi trường đã được triển khai, tạo ra một môi trường sống tốt hơn cho người dân.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho tỉnh Quảng Ninh

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2005-2015 đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển bền vững, tỉnh cần có những chiến lược dài hạn và linh hoạt hơn trong việc ứng phó với các thách thức mới.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Tỉnh Quảng Ninh cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đồng thời chú trọng đến phát triển dịch vụ và du lịch bền vững.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực đầu tư, thương mại và công nghệ sẽ giúp tỉnh Quảng Ninh nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2005 - 2015 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của nền kinh tế tỉnh Quảng Ninh với tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn bình quân giai đoạn 2005 - 2010 đạt 12,7% mỗi năm, cao hơn đáng kể so với mức bình quân 7,01% của cả nước. Quy mô kinh tế năm 2010 gấp 1,8 lần so với năm 2005, trong khi thu nhập bình quân đầu người theo giá hiện hành tăng 2,14 lần, đạt 24,666 triệu đồng. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ tiến trình Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa khai thác tài nguyên truyền thống và phát triển bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh, phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và nội ngành, đánh giá những thành tựu đạt được cũng như chỉ ra những điểm nghẽn hạn chế. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ địa bàn tỉnh Quảng Ninh với diện tích tự nhiên hơn 6.100 km2, gồm 14 đơn vị hành chính cấp huyện. Phạm vi thời gian tập trung trong 10 năm từ năm 2005 đến năm 2015, có đối sánh với giai đoạn đổi mới trước năm 2005 và định hướng đến năm 2020.

Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc lượng hóa các chỉ số phát triển vĩ mô, cung cấp luận cứ khoa học vững chắc về sự chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ dựa vào tài nguyên khoáng sản sang mô hình kết hợp công nghiệp chế biến, dịch vụ và du lịch biển. Kết quả nghiên cứu không chỉ làm sáng tỏ đường lối lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh mà còn đóng góp dữ liệu thực tiễn giá trị cho việc hoạch định chiến lược kinh tế địa phương trong thời kỳ hội nhập sâu rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý luận kinh tế chính trị Mác - Lênin về phân công lao động xã hội và tái sản xuất mở rộng, kết hợp với lý thuyết công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ quá độ. Nghiên cứu đồng thời kế thừa lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và cơ cấu lãnh thổ của các chuyên gia kinh tế hàng đầu trong nước. Hệ thống khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Cơ cấu kinh tế: Tổng thể các mối quan hệ hữu cơ giữa các ngành, lĩnh vực và thành phần kinh tế trong một chỉnh thể xác định.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Quá trình biến đổi tỷ trọng và mối tương tác giữa các bộ phận cấu thành nhằm hướng tới năng suất lao động và giá trị gia tăng cao hơn.
• Cơ cấu nội ngành: Sự phân bổ tỷ trọng, quy mô giữa các phân ngành chuyên sâu trong cùng một lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp hoặc dịch vụ.
• Tăng trưởng kinh tế xanh: Mô hình phát triển kinh tế giảm thiểu phát thải, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và nâng cao chất lượng đời sống xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc từ khóa V đến khóa XI, các nghị quyết chuyên đề của Tỉnh ủy Quảng Ninh, báo cáo kinh tế - xã hội của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh và Niên giám thống kê tỉnh Quảng Ninh xuyên suốt 10 năm từ năm 2005 đến năm 2015.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử để tái hiện chân thực, liên tục quá trình ban hành chủ trương và điều hành thực tiễn của Đảng bộ tỉnh qua từng mốc thời gian. Phương pháp lôgíc được kết hợp chặt chẽ nhằm trừu tượng hóa các hiện tượng lịch sử, làm nổi bật bản chất của sự chuyển biến cơ cấu. Bên cạnh đó, phương pháp thống kê so sánh, phân tích tổng hợp và đối sánh liên ngành được ứng dụng trên tập dữ liệu gồm 14 đơn vị hành chính và 3 nhóm ngành kinh tế chính. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan lịch sử, đồng thời lượng hóa được các biến động cấu trúc kinh tế thông qua các chuỗi số liệu thực chứng đáng tin cậy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2005 - 2015 ghi nhận 4 bước đột phá lớn:

• Chuyển biến tích cực trong cơ cấu tổng sản phẩm: Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng giữ vai trò chủ đạo, đạt 54,76% vào năm 2010 so với 54,3% năm 2005. Khu vực dịch vụ tăng từ 38,5% năm 2005 lên 39,3% năm 2010, trong khi khu vực nông - lâm - thủy sản giảm hợp lý từ 7,2% xuống còn 5,6%, phản ánh đúng định hướng công nghiệp hóa.
• Tái cơ cấu sâu sắc trong nội bộ ngành công nghiệp: Sản xuất công nghiệp duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 15,8% mỗi năm. Tỷ trọng công nghiệp khai khoáng giảm rõ nét, đặc biệt giá trị sản xuất than giảm mạnh từ 64,8% tổng giá trị công nghiệp năm 2005 xuống còn 25% năm 2010, đóng góp của ngành than vào GDP tỉnh giảm từ 35% xuống 24,6%. Công nghiệp chế biến chế tạo, nhiệt điện đạt công suất 2.200 MW và sản xuất xi măng trên 6 triệu tấn có sự bứt phá mạnh mẽ.
• Nâng tầm giá trị ngành nông nghiệp và kinh tế biển: Giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản theo giá thực tế tăng từ 2.283 tỷ đồng năm 2005 lên 7.208 tỷ đồng năm 2010. Nông nghiệp hình thành các vùng chuyên canh năng suất cao như vùng lúa chất lượng cao tại Đông Triều, vùng chè Hải Hà và vùng nuôi trồng thủy sản tập trung đạt sản lượng trên 70.000 tấn.
• Đột phá phát triển dịch vụ và du lịch: Lượng khách du lịch đến Quảng Ninh tăng trưởng ổn định, đạt mốc 5 triệu lượt khách vào năm 2010, từng bước khẳng định vị thế trung tâm du lịch quốc tế gắn liền với di sản thiên nhiên vịnh Hạ Long.

Thảo luận kết quả

Thành công của quá trình chuyển dịch bắt nguồn từ tư duy lãnh đạo nhạy bén của Tỉnh ủy Quảng Ninh thông qua việc ban hành các chủ trương kịp thời như Nghị quyết số 21-NQ/TU về phát triển dịch vụ hay Nghị quyết số 12-CTr/TU về chiến lược biển. Những số liệu này có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cột chồng ba chiều thể hiện tỷ trọng chuyển dịch giữa 3 nhóm ngành và bảng so sánh tốc độ tăng trưởng nội ngành công nghiệp khai thác so với công nghiệp chế tạo.

So với các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, Quảng Ninh thể hiện sự chủ động sớm hơn trong việc thực hiện chuyển đổi phương thức phát triển, tạo lập sự cân bằng giữa phát triển công nghiệp nặng và kinh tế biển đảo. Tác giả nhấn mạnh phương châm xuyên suốt là nắm bắt thời cơ, đổi mới toàn diện nhằm biến lợi thế tự nhiên thành động lực tăng trưởng bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy mạnh hơn nữa tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế hiện đại và bền vững, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Tái cấu trúc công nghiệp theo hướng công nghệ cao và thân thiện môi trường: Đẩy mạnh các phân ngành công nghiệp chế biến sâu, giảm tỷ trọng khai thác than thô xuống dưới 20% trong cơ cấu công nghiệp vào năm 2020. Áp dụng quy chuẩn công nghệ xanh tại 100% các cụm công nghiệp mới. Chủ thể thực hiện là Sở Công Thương phối hợp cùng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh, thời gian triển khai liên tục từ năm 2016 đến năm 2020.
• Phát triển dịch vụ - du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn: Nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch sinh thái, du lịch biển đảo cao cấp tại Vân Đồn và Cô Tô, phấn đấu đón trên 10 triệu lượt khách, nâng tỷ trọng dịch vụ trong GRDP lên mức 45% đến 50% trước năm 2020. Chủ thể chịu trách nhiệm là Sở Du lịch, Sở Kế hoạch và Đầu tư, thực hiện theo lộ trình 2016 - 2020.
• Hiện đại hóa nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới: Hoàn thiện quy hoạch các vùng sản xuất nông sản an toàn tập trung, đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật để nâng giá trị sản xuất đạt trên 50 triệu đồng trên mỗi hecta đất canh tác. Đơn vị chủ trì là Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã.
• Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông và nguồn nhân lực chất lượng cao: Tăng cường đầu tư đồng bộ mạng lưới giao thông kết nối các vùng động lực kinh tế như Hạ Long, Móng Cái, Vân Đồn; nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 65% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện là Sở Giao thông Vận tải và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn thạc sĩ là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách cấp tỉnh, huyện: Luận văn cung cấp mô hình thực tiễn về lãnh đạo chuyển đổi cơ cấu từ nâu sang xanh, giúp các nhà quản lý vận dụng vào việc xây dựng quy hoạch kinh tế - xã hội địa phương với mục tiêu tăng trưởng trên 10% mỗi năm.
• Giảng viên, học viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Lịch sử Đảng: Tài liệu hệ thống hóa một cách khoa học hơn 50 nghị quyết, chỉ thị và quyết định của Đảng bộ tỉnh, là nguồn dẫn chứng xác thực cho các công trình nghiên cứu lịch sử địa phương giai đoạn 2005 - 2015.
• Doanh nghiệp và các nhà đầu tư chiến lược: Giúp các nhà đầu tư nhận diện bức tranh tổng thể về tiềm năng 6.000 km2 vùng nội thủy, trữ lượng khoáng sản và định hướng ưu đãi phát triển tại các khu kinh tế ven biển như Vân Đồn, Hải Hà.
• Các chuyên gia nghiên cứu kinh tế vùng và phát triển bền vững: Đóng vai trò là case study thực chứng về việc giải quyết bài toán hài hòa giữa khai thác 3,6 tỷ tấn than đá với bảo tồn di sản sinh thái biển đảo.

Câu hỏi thường gặp

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế Quảng Ninh 2005 - 2010 có điểm gì nổi bật?
Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng công nghiệp hóa với công nghiệp - xây dựng chiếm 54,76%, dịch vụ tăng lên 39,3% và nông nghiệp giảm còn 5,6%. Điểm sáng nổi bật là tốc độ tăng trưởng GDP đạt 12,7% mỗi năm và sự gia tăng mạnh mẽ của giá trị ngành chế biến chế tạo.

Đảng bộ tỉnh đã chỉ đạo giảm phụ thuộc vào ngành than bằng cách nào?
Tỉnh ủy đã ban hành các nghị quyết chuyển hướng ưu tiên sang nhiệt điện, xi măng và dịch vụ du lịch. Kết quả là giá trị sản xuất than giảm từ 64,8% năm 2005 xuống 25% trong tổng giá trị công nghiệp năm 2010, giảm tỷ trọng than trong GDP toàn tỉnh từ 35% xuống 24,6%.

Chiến lược phát triển kinh tế biển được triển khai cụ thể ra sao?
Thông qua Chương trình hành động số 12-CTr/TU, tỉnh tập trung nâng cấp hệ thống cảng Cái Lân, thành lập Khu kinh tế Vân Đồn và Khu công nghiệp Hải Hà, khai thác hiệu quả hơn 250 km bờ biển và nâng sản lượng thủy sản vượt mốc 70.000 tấn vào năm 2010.

Hạn chế lớn nhất trong quá trình chuyển dịch cơ cấu giai đoạn này là gì?
Tốc độ tăng trưởng khu vực dịch vụ chưa thực sự tương xứng với tiềm năng, kết cấu hạ tầng giao thông kết nối liên vùng còn thiếu đồng bộ và tỷ lệ lao động kỹ thuật cao trong các ngành dịch vụ, công nghiệp hiện đại còn ở mức thấp.

Bài học kinh nghiệm lớn nhất rút ra từ sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh là gì?
Đó là sự chủ động vận dụng sáng tạo đường lối của Trung ương vào thực tiễn địa phương, kiên định mục tiêu chuyển đổi mô hình tăng trưởng bền vững và huy động đa dạng các nguồn lực xã hội để phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng.

Kết luận

• Tốc độ tăng trưởng GDP của tỉnh Quảng Ninh đạt bình quân 12,7% trong giai đoạn 2005 - 2010, đưa thu nhập bình quân đầu người tăng 2,14 lần.
• Cơ cấu kinh tế chuyển biến rõ rệt với tỷ trọng công nghiệp đạt 54,76% và dịch vụ đạt 39,3% vào năm 2010.
• Nội bộ ngành công nghiệp giảm mạnh tỷ trọng khai thác than thô từ 64,8% xuống 25%, tăng nhanh các ngành chế biến và năng lượng đạt 2.200 MW.
• Giá trị sản xuất nông - lâm - thủy sản tăng trưởng vững chắc, đạt 7.208 tỷ đồng vào năm 2010.
• Công trình đã hệ thống hóa toàn diện kinh nghiệm lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, tạo nền tảng lý luận và thực tiễn vững chắc hướng tới mục tiêu trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020.

Độc giả, các nhà nghiên cứu và các nhà hoạch định chính sách hãy tham khảo toàn văn luận văn để tiếp cận hệ thống tư liệu lịch sử xác thực và những bài học kinh nghiệm sâu sắc về chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 2005 đến năm 2010. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 2: Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 2010 đến năm 2015. Chương 3: Nhận xét và một số kinh nghiệm 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH QUẢNG NINH VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ TỪ NĂM 2005 ĐẾN 2010 1. Những yếu tố tác động đến chủ trƣơng và sự chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh 1.

Điều kiện tự nhiên, văn hóa - xã hội tỉnh Quảng Ninh * Điều kiện tự nhiên: - Vị trí địa lý: Quảng Ninh là tỉnh ven biển thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam. Với diện tích tự nhiên trên 6.100 km2; giáp tỉnh Quảng Tây của Trung Quốc ở phía Bắc; phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ; phía Tây giáp thành phố Hải Phòng, tỉnh Hải Dương, tỉnh Bắc Giang và tỉnh Lạng Sơn. Có 3 cửa khẩu trên đất liền (Móng Cái, Hoành Mô, Bắc Phong Sinh) và 3 cảng khẩu trên biển (Cẩm Phả, Hòn Gai, Vạn Gia) [94]. Vị trí địa lý của Quảng Ninh thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội gắn với Thủ đô Hà Nội và các thành phố lớn của khu vực kinh tế trọng điểm Bắc Bộ như Hải Phòng, Hải Dương, đồng thời là “cửa ngõ” của cả vùng đồng bằng sông Hồng, Trung du miền núi phía Bắc ra biển và nối với vùng duyên hải Nam Trung Quốc qua cửa khẩu Móng Cái; là cầu nối của Việt Nam với các nước trong ASEAN, khu vực Đông Bắc Á.

Quảng Ninh được ví như một Việt Nam thu nhỏ, vì có cả biển, đảo, đồng bằng, trung du, đồi núi, biên giới; đây là điều kiện thuận lợi để phát triển thị trường tiêu thụ rộng lớn cả trong nước và ngoài nước. - Địa hình: Quảng Ninh là tỉnh miền núi – duyên hải (hơn 80% đất đai là đồi núi, hơn hai nghìn hòn đảo nổi trên mặt biển cũng đều là các quả núi). Địa hình được chia thành 4 vùng rõ rệt: Vùng núi, vùng trung du và đồng bằng ven biển, vùng ven biển và hải đảo. Địa hình nói chung là rừng núi và biển đảo, có nhiều thung lũng, đồng bằng nhỏ hẹp, địa hình phức tạp sẽ ảnh hưởng lớn, gây khó khăn cho phát triển các ngành kinh tế.

Tuy nhiên, địa hình nơi đây tạo điều kiện thuận lợi cho Quảng Ninh phát triển kinh tế đa ngành, nếu biết khai thác tốt những lợi thế 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] từng vùng, đặc biệt là biển đảo sẽ là điều kiện thuận lợi để Quảng Ninh CDCCKT theo hướng công nghiệp và dịch vụ - du lịch. - Khí hậu: Quảng Ninh nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm đặc trưng cho các tỉnh miền Bắc nước ta, vừa có nét riêng của một tỉnh miền núi ven biển, có mùa hạ nóng ẩm mưa nhiều và mùa đông lạnh khô, ít mưa. Lượng mưa trung bình hàng năm 2.500 mm, nhiệt độ trung bình hàng năm cao nhất là 280C, thấp nhất là 160C. Ngoài ra, do tác động của biển, nên khí hậu của Quảng Ninh nhìn chung mát mẻ, ấm áp, thuận lợi đối với phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp và nhiều hoạt động kinh tế khác.

Đặc biệt, khí hậu ở Quảng Ninh cho phép phát triển ngành dịch vụ - du lịch và các ngành thế mạnh khác như đánh bắt, nuôi trồng thuỷ hải sản quanh năm với những giống, loài phong phú, đa dạng. - Sông ngòi và chế độ thuỷ văn: Quảng Ninh có một mạng lưới sông ngòi tương đối phong phú, phân bố đều trên khắp lãnh thổ và có một số đặc điểm như: Đại bộ phận sông có dạng xoè hình cánh quạt nhưng ngắn, nhỏ, độ dốc lớn. Quảng Ninh có đến 30 sông, suối dài trên 10 km nhưng phần nhiều đều nhỏ. Diện tích lưu vực thông thường không quá 300 km2, trong đó có bốn con sông lớn là hạ lưu sông Thái Bình, sông Ka Long, sông Tiên Yên và sông Ba Chẽ.

Mỗi sông hoặc đoạn sông thường có nhiều nhánh, các nhánh đa số đều vuông góc với sông chính. Ngoài bốn sông lớn kể trên, Quảng Ninh còn có 11 sông nhỏ, chiều dài các sông từ 15 - 35 km; diện tích lưu vực thường nhỏ hơn 300 km2 [94], chúng được phân bố dọc theo bờ biển. Các sông, suối là nguồn cung cấp nước, phù sa, thủy sản… tạo điều kiện để Quảng Ninh phát triển các ngành kinh tế, đặc biệt là kinh tế nông nghiệp. - Tài nguyên đất: Quảng Ninh có quỹ đất dồi dào với 611.081,3 ha, trong đó 75,370 ha đất nông nghiệp đang sử dụng; 146.019 ha đất lâm nghiệp với nhiều diện tích đất có thể trồng cỏ phù hợp cho chăn nuôi; khoảng gần 20.000 ha có thể trồng cây ăn quả.

Trong tổng diện tích đất đai toàn tỉnh, đất nông nghiệp chỉ chiếm 10%, đất có rừng chiếm 38%, diện tích đất chưa sử dụng còn lớn (chiếm 43,8%) [94], tập trung ở vùng miền núi và ven biển, còn lại là đất chuyên dùng và đất ở. Như vậy, với quỹ đất dồi dào, Quảng Ninh có thể phát triển kinh tế đa ngành. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Tài nguyên nước: Quảng Ninh là tỉnh có tài nguyên nước khá phong phú, bao gồm nước mặt và nước ngầm. Nước mặt: Lượng nước các sông khá phong phú, ước tính 8.776 tỷ m3 phát sinh trên toàn lưu vực.

Nước ngầm: Theo kết quả thăm dò, trữ lượng nước ngầm tại vùng Cẩm Phả là 6.107 m3/ngày, vùng Hạ Long là 21. Quảng Ninh đã xây dựng được 30 hồ đập nước lớn với tổng dung tích là 195,53 triệu m3, phục vụ những mục đích kinh tế - xã hội của tỉnh như hồ Yên Lập (dung tích 118 triệu m3), hồ Chúc Bài Sơn (11,5 triệu m3), hồ Quất Đông (10 triệu m3). Nếu cộng tất cả Quảng Ninh có từ 2.000 ha mặt nước ao, hồ, đầm có điều kiện nuôi trồng thủy sản [94]. - Tài nguyên rừng: Quảng Ninh có 243.833,2 ha rừng và đất rừng (chiếm 40% diện tích đất rừng tự nhiên toàn tỉnh), trong đó rừng tự nhiên chiếm khoảng 80%.

Còn lại là rừng trồng, rừng đặc sản khoảng 100 ngàn ha, đất chưa thành rừng khoảng 230 ngàn ha, là điều kiện để phát triển thành các vùng gỗ công nghiệp, vùng cây đặc sản, cây ăn quả có quy mô lớn. - Tài nguyên biển: Quảng Ninh có chiều dài bờ biển trên 250 km, diện tích vùng nội thuỷ rộng trên 6000 km2 [94]. Biển Quảng Ninh có các yếu tố môi trường đặc trưng, biển lặng, ít bị ảnh hưởng của gió bão, môi trường sạch, nước có độ muối cao, ổn định, độ trong lớn, nhiệt độ không xuống thấp, thuận lợi cho sự sinh trưởng và phát triển của hầu hết nhóm sinh vật. Tổng diện tích vùng triều và vùng nước biển có khả năng nuôi thuỷ sản biển trên 20.000 ha, gồm các eo vịnh kín gió xen kẽ các đảo nhỏ.

Quảng Ninh có cửa khẩu quốc tế và quốc gia, có cảng biển và nhiều đầu mối giao thông thuỷ bộ, nằm cạnh thị trường tiêu thụ thuỷ sản lớn là Trung Quốc, Hồng Kông… Ngư dân nơi đây đã bước đầu tích luỹ được nhiều kinh nghiệm nuôi trồng thuỷ sản, tạo cho Quảng Ninh trở thành tỉnh có tiềm năng rất lớn để phát triển nuôi trồng, đánh bắt, khai thác, chế biến các loại thuỷ sản, đặc biệt thủy sản biển. - Nguồn lợi thủy sản: Quảng Ninh có nguồn thủy sản phong phú bao gồm cả nguồn lợi thủy sản nước mặn, nước lợ và nước ngọt. Với nguồn lợi thủy sản phong 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phú Quảng Ninh có thể phát triển ngành nuôi trồng, khai thác và chế biến thủy hải sản. - Tài nguyên khoáng sản: Quảng Ninh có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, đa dạng, có nhiều loại đặc thù, trữ lượng lớn, chất lượng cao mà nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước không có được như: than, cao lanh Tấn Mài, đất sét, cát thủy tinh, đá vôi… Than đá: Có trữ lượng khoảng 3,6 tỷ tấn, hầu hết thuộc dòng antraxít, tỷ lệ cácbon ổn định 80- 90%; tập trung tại 3 khu vực: Hạ Long, Cẩm Phả và Uông Bí - Đông Triều; mỗi năm cho phép khai thác khoảng 30 - 40 triệu tấn [96].

Các mỏ đá vôi, đất sét, cao lanh: trữ lượng tương đối lớn với đá vôi ở Hoành Bồ, Cẩm Phả; cao lanh ở Hải Hà, Bình Liêu, Ba Chẽ, Tiên Yên, thị xã Móng Cái; đất sét ở Đông Triều, Hoành Bồ và Hạ Long. Bên cạnh than đá, các loại nguyên liệu là vật liệu xây dựng như đá vôi, sét, gạch ngói. rất phong phú và phân bố rộng khắp trong tỉnh. Mỏ đá vôi Hoành Bồ trữ lượng gần 1 tỷ tấn cho phép sản xuất xi măng vài chục triệu tấn/năm, đáp ứng nhu cầu xây dựng kết cấu hạ tầng và đô thị hóa.

Các khoáng sản khác như: cao lanh Tấn Mài, Móng Cái; cát thủy tinh Vân Hải. đều là các mỏ lớn ở miền Bắc, có chất lượng cao, điều kiện khai thác thuận lợi, là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển công nghiệp phục vụ cho nhu cầu trong tỉnh, cả nước và xuất khẩu. Các mỏ nước khoáng: nước khoáng uống được phân bố ở Quang Hanh (Cẩm Phả), Khe Lạc (Tiên Yên), Đồng Long (Bình Liêu). Nước khoáng không uống được tập trung ở Cẩm Phả có nồng độ khoáng khá cao, nhiệt độ trên 350C, dùng chữa bệnh.

Có thể nói, với vị trí địa lý đặc biệt gồm cả “rừng, núi và biển”, bên cạnh những khó khăn nhất định thì Quảng Ninh là một trong ít các tỉnh trong cả nước được thiên nhiên ưu đãi với vô vàn tài nguyên thiên nhiên phong phú có trữ lượng lớn, giá trị kinh tế cao, để Quảng Ninh phát triển các ngành kinh tế. Trong đó, phải 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] kể tới thế mạnh khai thác tiềm năng khoáng sản (đặc biệt là than đá) và phát triển các ngành kinh tế gắn liền với khai thác nguồn lợi từ biển, là cơ sở để Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo CDCCKT theo hướng công nghiệp và dịch vụ - du lịch. * Điều kiện văn hóa - xã hội: Quảng Ninh là mảnh đất có bề dày lịch sử và cách mạng. Nhân dân có truyền thống yêu nước, đoàn kết, cần cù, sáng tạo.

Hiện nay, Quảng Ninh có 4 thành phố, 2 thị xã, 8 huyện (có 2 huyện đảo). Theo số liệu thống kê năm 2005, dân số toàn tỉnh Quảng Ninh là 1.0961 nghìn người. Tỷ lệ tăng dân số bình quân năm 2005 là 1,3%.