Chương 1: Tổng quan về phát triển các sản phẩm chứng khoán phái sinh tại Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI. Chương 2: Thực trạng phát triển các sản phẩm chứng khoán phái sinh tại Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI. Chương 3: Giải pháp tăng cường phát triển các sản phâm chứng khoán phái sinh tại Công ty Cô phần Chứng khoán SSI. CHUONG 1: TONG QUAN VE PHÁT TRIEN CAC SAN PHAM CHUNG KHOAN PHAI SINH TAI CONG TY CHUNG KHOAN 1.
Téng quan về công ty chứng khoán 1. Khái niệm công ty chứng khoán Trong thị trường tài chính, việc chuyên giao vốn giữa người thừa vốn sang những người thiếu vốn được thực hiện chủ yếu bởi những tô chức tài chính trung gian như ngân hàng, công ty tài chính, công ty chứng khoán (CTCK),. Đây là cầu nối quan trọng giúp quá trình điều tiết diễn ra đễ dàng và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, mỗi tổ chức tài chính đóng một vai trò nhất định trong thị trường tài chính.
CTCK là một định chế tài chính đặc biệt trong nền kinh tế, chuyên kinh doanh các sản phẩm và dịch vụ tài chính đặc biệt trên thị trường chứng khoán. Nguyễn Văn Nam và PGS. Vương Trọng Nghĩa (2003), Giáo trình “Thị trường chứng khoán”, đại học Kinh tế Quốc dân, cũng cho răng “Công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ trên thị trường chứng khoán”. Với hệ thống thông tin hiệu quả, toàn diện và đội ngũ chuyên môn nhiều kinh nghiệm, các CTCK thực hiện các nghiệp vụ đa dạng và phức tạp như nghiệp vụ môi giới chứng khoán, nghiệp vụ tự doanh, nghiệp vụ bảo lãnh phát hành, nghiệp vụ quản lý danh mục đầu tư, nghiệp vụ tư vấn chứng khoán và các nghiệp vụ phụ trợ khác.
Các CTCK khiến cho dòng vốn trên thị trường lưu chuyền một cách dé dàng hơn thông qua các hoạt động môi giới, tư vấn và đứng ra thay mặt khách hàng giao dịch chứng khoán. Họ cũng trực tiếp tham gia thị trường thông qua hoạt động tự doanh của chính công ty. Bên cạnh đó, với sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của thị trường tài chính, các nghiệp vụ khác cũng được các CTCK triển khai. Vai trò của Công ty Chứng khoán Khi thị trường tài chính ngày càng thê hiện vai trò quan trọng, các CTCK cũng đóng vai trò nhất định đối với các chủ thế khác nhau trong nền kinh tế như sau: Thứ nhất, đối với các tổ chức phát hành, huy động vôn thông qua thị trường chứng khoán được coi là một hình thức huy động vốn dài hạn.
Nếu ngân hàng thương mại đóng vai trò trong việc huy động vốn ngắn và dài hạn cho các doanh nghiệp thông qua các khoản cho vay thì các CTCK là cầu nối giữa các NDT và doanh nghiệp trong việc phát hành cô phiếu. Thông qua việc bảo lãnh phát hành chứng khoán, các CTCK đóng vai trò trung gian tạo ra cơ chế cho các công ty huy động được các nguồn vốn dài hạn trên thị trường. Do nguyên tắc trung gian của thị trường tài chính yêu cầu người phát hành và các NDT không được mua bán trực tiếp với nhau mà phải thông qua các 3 bên trung gian. Chính vì vậy, các CTCK ra đời để đáp ứng nhu cầu này, khai thông nguồn vốn cho toàn bộ nền kinh tế.
Từ đó, CTCK tạo ra một phương thức huy động vốn hữu hiệu khi các tổ chức phát hành có nhu cầu. Băng việc cung cấp thông tin và tiếp cận với NĐT thông qua các phương thức vô cùng đa dạng, CTCK giúp các chứng khoán mới phát hành đến gần hơn với thị trường. Từ những nguồn vốn của các NDT nhỏ lẻ trên thị trường tập hợp thành nguồn vốn lớn giúp quá trình huy động vốn của doanh nghiệp diễn ra hiệu quả hơn khi thực hiện các dự án lớn vượt quá khả năng huy động từ các nguồn khác. Qua đó, nó giúp công ty có thể đáp ứng nhu cầu một cách kịp thời, không bỏ lỡ các cơ hội tốt trên thị trường.
Đặc biệt, những CTCK có vi thế trên thị trường với thế mạnh sẵn có về chuyên môn cùng uy tín trên thị trường sẽ giúp các công ty, tập đoàn khi tiến hành phát hành chứng khoán với chi phí hợp lý va thu hút được nhiều sự quan tâm từ NDT. Thứ hai, đối với các NPT, các CTCK cung cấp các dịch vụ tư van đầu tư, môi giới, quản lý danh mục đầu tư khiến các NĐT được hỗ trợ một cách tốt nhất, nâng cao hiệu quả của các danh mục đầu tư. Sự xuất hiện của CTCK khiến chi phí và thời gian giao dịch giữa các bên giảm thiêu. Nếu không có các CTCK, chi phí giữa người cấp vốn và cần vốn lớn hơn rất nhiều do các NDT phải dành nhiều thời gian, công sức cũng như thời gian dé thu thập, tong hợp thông tin trước khi đưa ra quyết định dau tư.
Không chỉ vậy. với nghiệp vụ và chuyên môn cao, uy tín lớn trong ngành, các NĐT có thể nhận được các thông tin một cách nhanh chóng và chi tiết. Bên cạnh đó, các CTCK như trung gian đứng giữa người mua và người bán đảm bảo về nghĩa vụ của các bên liên quan nhằm nâng cao hiệu quả của quá trình đầu tư. Bên mua chứng khoán đảm bảo nhận được chứng khoán khi giao dịch thành công và bên bán sẽ chắc chắn nhận được tiền khi kết thúc giao dịch.
Thứ ba, đối với thị trường chứng khoán, vai trò của các CTCK thê hiện ở hai điểm. Đầu tiên, thông qua các nghiệp vụ khác nhau, các CTCK góp phần tạo lập giá cả và điều tiết thị trường chung. Giá cả chứng khoán được xác định dựa trên cung cầu của thị trường giữa người mua và người bán. Tuy nhiên, hầu hết những người tham gia thị trường đều không được tham gia trực tiếp quá trình này mà phải thông qua các CTCK dé đặt các lệnh mua và bán.
Do vậy, các CTCK đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo lập giá cả của thị trường. Không chỉ vậy, trên thị trường sơ cấp, các CTCK với các nghiệp vụ phù hợp như phát hành bảo lãnh cũng tham gia trực tiếp vào quá trình định giá, phát hành chứng khoán ra công chúng. Bên cạnh đó, chúng còn thé hiện vai trò trong việc điều tiết thị trường. Các CTCK thường dành một tỷ lệ nhất định các giao dịch trên thị trường dé bảo vệ lợi ích của NDT khi có các cú sốc lớn diễn ra.
Thứ hai, 4 các CTCK làm cải thiện tính thanh khoản của các tài sản tài chính. Bằng việc thiết lập các cơ chế giao dịch trên thị trường, các CTCK đã thực hiện tốt vai trò này. Trong thị trường sơ cấp, thông qua việc bảo lãnh phát hành, các CTCK huy động được một nguồn vốn cho các nhà phát hành dé thực hiện các kế hoạch sản xuất trong tương lai. Không những vậy, các sản phẩm tài chính này sẽ được giao dịch thường xuyên trên thị trường thứ cấp giữa các NDT để tạo tính thanh khoản.
Chính điều này làm giảm sự rủi ro và tạo sự yên tâm cho các NĐT trên thị trường, đặc biệt những cô phiếu có tính thanh khoản cao. Còn trên thị trường thứ cấp, các CTCK như trung tâm ở giữa các giao dịch mua bán của những NĐT khiến quá trình chuyển đổi từ chứng khoán sang tiền mặt trở nên dễ dàng hơn. Từ đó, cải thiện được tính thanh khoản của thị trường chung. Thứ tư, đối với các cơ quan quản lý thị trường, các CTCK cung cấp các thông tin khiến thị trường trở nên minh bạch hơn.
Vừa là cầu nối giúp các doanh nghiệp huy động vốn trên thị trường sơ cấp vừa là trung gian đặt lệnh mua bán trên thị trường cho các NDT, CTCK có thể cung cấp các thông tin về các giao dịch trên thị trường, các thông tin về cô phiếu, trái phiếu, các tổ chức phát hành dé các nhà quản lý có thể kiểm soát thị trường dễ dàng hơn, tránh hiện tượng thao túng, gian lận, bóp méo thị trường chung. Qua đó, CTCK đóng vai trò trung gian trong việc quản lý, giám sát các hoạt động giao dịch trên thị trường một cách có hệ thống cho các cơ quan quản lý nhà nước, từ đó nâng cao hiệu quả của thị trường. Bên cạnh đó, CTCK cũng góp phần làm đa dạng hóa các sản phẩm trên thị trường chứng khoán. Thông qua các nghiệp vụ được tiếp xúc trực tiếp với khách hàng như nghiệp vụ môi giới cùng với việc khảo sát và đánh giá, các CTCK sẽ nắm bắt được nhu cau, thị hiếu của NDT nhằm phân tích thị trường chung dé đưa ra các sản phẩm mới góp phan đa dang hóa các dịch vụ trên thị trường.
Với thị trường ngày càng cạnh tranh khốc liệt, việc nâng cao và phát triển các sản phẩm mới đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc thu hút các NĐT trong nước nói riêng và các NĐT nước ngoài nói chung. Bằng việc thu hút được nhiều hơn nữa các NDT sẽ giúp cho quá trình huy động vốn diễn ra hiệu quả và tận dụng được nguồn vốn nhàn rỗi chưa được khai thác hết vào đầu tư. Các hoạt động kinh doanh của Công ty Chứng khoán 1. Nghiệp vụ môi giới chứng khoán Thông qua nghiệp vụ môi giới chứng khoán, CTCK trở thành đại diện hợp pháp cho khách hàng khi thực hiện giao dịch chứng khoán trên thị trường khi chúng đáp ứng các quy định cụ thể và nhận được sự cho phép từ sở GDCK hoặc trên thị trường ƠTC và các bên liên quan.
Tại Việt Nam, theo khoản 20 điều 6 Luật Chứng khoán năm 2006 quy định: “Môi giới chứng khoán là việc công ty chứng khoán làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng”. Các CTCK sẽ hưởng phí hoa hồng từ nghiệp vụ này bằng việc đại diện cho các NDT tiến hành giao dịch thông qua cơ chế của sở GDCK. Tuy nhiên, việc quyết định mua bán cô phiếu và những lỗ lãi liên quan đến các khoản đầu tư đều đến từ ý kiến của khách hàng. Các công ty chỉ đứng vai trò là cầu nối, thé hiện các quyết định của NDT trên thị trường.
Rui ro mà các CTCK thường xuyên gặp phải là việc khách hang không thực hiện thanh toán đúng thời gian thậm chí là không thanh toán khi tiến hành giao dịch. Quy trình giao dịch chứng khoán Quá trình môi giới chứng khoán cơ sở thường được tiến hành theo các bước sau: Bước 1: Mở tài khoản giao dịch cho khách hang tại CTCK (1). Bước 2: CTCK nhận lệnh từ khách hàng (2). Bước 3: Thực hiện lệnh thông qua hệ thong (3).
Bước 4: Thông báo kết quả thực hiện lệnh cho các NĐT (4).