Luận văn thạc sỹ kinh tế nghiên cứu phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ tại các ngân hàng thương mại việt nam

Luận văn thạc sỹ kinh tế phân tích phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ tại ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Lương Thị Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Mai Thu Hiền
• Trường học: Trường Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Kinh tế thế giới và Quan hệ Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Phát Triển Nghiệp Vụ Quyền Chọn Tiền Tệ Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIỆP VỤ QUYỀN CHỌN VÀ QUYỀN CHỌN TIỀN TỆ
• 1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ THUẬT NGỮ CƠ BẢN VỀ THỊ TRƯỜNG QUYỀN CHỌN VÀ HỢP ĐỒNG QUYỀN CHỌN
• 1.2. VAI TRÒ CỦA THỊ TRƯỜNG QUYỀN CHỌN TRONG NỀN KINH TẾ
• 1.2.1. Vai trò của thị trường các sản phẩm phái sinh
• 1.2.1.1. Phòng ngừa rủi ro
• 1.2.1.2. Vai trò định giá
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI VÀ PHÁT TRIỂN NGHIỆP VỤ QUYỀN CHỌN TIỀN TỆ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI VÀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG QUYỀN CHỌN TIỀN TỆ TẠI VIỆT NAM
• 2.2. TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI VÀ PHÁT TRIỂN NGHIỆP VỤ QUYỀN CHỌN TIỀN TỆ TẠI MỘT SỐ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN NGHIỆP VỤ QUYỀN CHỌN TIỀN TỆ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG QUYỀN CHỌN TRÊN THẾ GIỚI VÀ KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC PHÁT TRIỂN TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG QUYỀN CHỌN
• 3.1.1. Kinh nghiệm của Mỹ
• 3.1.2. Kinh nghiệm của Anh
• 3.1.3. Kinh nghiệm của Nhật
• 3.1.4. Bài học kinh nghiệm từ các nước phát triển đối với Việt Nam
• 3.2. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGHIỆP VỤ QUYỀN CHỌN TIỀN TỆ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.3.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiệp vụ quyền chọn và quyền chọn tiền tệ

Nghiên cứu về quyền chọn tiền tệ tại các ngân hàng thương mại Việt Nam bắt đầu với việc định nghĩa các khái niệm cơ bản liên quan đến nghiệp vụ quyền chọn. Hợp đồng quyền chọn là thỏa thuận giữa bên mua và bên bán, cho phép bên mua thực hiện quyền mua hoặc bán một lượng hàng hóa cơ sở nhất định. Quyền chọn mua và quyền chọn bán là hai loại chính, mỗi loại có những đặc điểm và ứng dụng riêng. Việc hiểu rõ các thuật ngữ như giá quyền chọn, tỷ giá giao dịch, và thời hạn hết hiệu lực là rất quan trọng trong việc phân tích và đánh giá thị trường quyền chọn. Thị trường quyền chọn không chỉ giúp phòng ngừa rủi ro mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc định giá tài sản, cung cấp thông tin về giá cả và sự biến động của thị trường tài chính.

1.1. Vai trò của thị trường quyền chọn trong nền kinh tế

Thị trường quyền chọn có vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa rủi ro cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp. Các sản phẩm phái sinh như quyền chọn tiền tệ giúp giảm thiểu rủi ro tỷ giá, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn trong môi trường kinh tế biến động. Ngoài ra, thị trường quyền chọn còn cung cấp thông tin định giá quan trọng, giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn. Việc sử dụng công cụ tài chính này không chỉ giúp các ngân hàng thương mại tăng cường khả năng cạnh tranh mà còn thúc đẩy sự phát triển của thị trường tài chính Việt Nam.

II. Thực trạng triển khai và phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

Thực trạng triển khai nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ tại các ngân hàng thương mại Việt Nam cho thấy sự cần thiết phải phát triển thị trường này. Nhu cầu phòng ngừa rủi ro tỷ giá của các doanh nghiệp ngày càng tăng, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam gia nhập WTO. Tuy nhiên, việc triển khai vẫn còn nhiều hạn chế. Các ngân hàng thương mại như Eximbank và Vietcombank đã có những bước đi đầu tiên trong việc cung cấp dịch vụ này, nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường. Các yếu tố như quản lý rủi ro, chiến lược đầu tư, và công nghệ ngân hàng cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả hoạt động của nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ.

2.1. Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình triển khai

Mặc dù có nhiều thuận lợi trong việc phát triển quyền chọn tiền tệ, các ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn. Sự thiếu hụt về kiến thức và kinh nghiệm trong việc sử dụng các công cụ phái sinh là một trong những rào cản lớn. Hơn nữa, sự cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài cũng tạo áp lực lớn lên các ngân hàng nội địa. Để vượt qua những thách thức này, các ngân hàng cần phải đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực và cải thiện quy trình hoạt động của mình. Việc xây dựng một môi trường pháp lý thuận lợi cũng là yếu tố quan trọng để phát triển thị trường quyền chọn tiền tệ tại Việt Nam.

III. Một số giải pháp nhằm phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

Để phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ, các ngân hàng thương mại Việt Nam cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, việc tạo nhu cầu cho thị trường là rất quan trọng. Các ngân hàng cần phải tuyên truyền và phổ biến rộng rãi về lợi ích của công cụ tài chính này. Thứ hai, việc xây dựng cơ cấu bộ máy của trung tâm giao dịch ngoại tệ cần được thực hiện để nâng cao hiệu quả hoạt động. Cuối cùng, việc hiện đại hóa công nghệ ngân hàng và đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng sẽ giúp các ngân hàng thương mại nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững trong lĩnh vực này.

3.1. Kiến nghị với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước

Để hỗ trợ sự phát triển của quyền chọn tiền tệ, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể. Việc hoàn thiện khung pháp lý cho các sản phẩm phái sinh là rất cần thiết. Ngoài ra, việc tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại tiếp cận thông tin và công nghệ mới cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động. Các chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực này sẽ tạo ra động lực cho các ngân hàng phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ một cách bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2006, các Ngân hàng Thương mại Việt Nam (NHTM) phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các ngân hàng nước ngoài. Để nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh, các NHTM đã nỗ lực đa dạng hóa sản phẩm, trong đó nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ (currency options) được xem là công cụ tài chính phái sinh quan trọng giúp phòng ngừa rủi ro tỷ giá và tăng lợi nhuận. Từ năm 2003, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã cho phép thí điểm nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ tại Eximbank, mở đầu cho sự phát triển của thị trường quyền chọn tiền tệ trong nước.

Tuy nhiên, sau hơn 5 năm triển khai, nghiệp vụ này vẫn còn khá mới mẻ và chưa được phổ biến rộng rãi tại các NHTM. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ tại các NHTM Việt Nam, đặc biệt là tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) và Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank). Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá những thành tựu, tồn tại, khó khăn trong quá trình triển khai, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ phù hợp với điều kiện thị trường Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2003 đến 2007, với dữ liệu thực tế từ các NHTM đi đầu trong nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao hiệu quả phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho doanh nghiệp, đồng thời đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ ngân hàng, góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường tài chính phái sinh tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế tài chính về quyền chọn tiền tệ, bao gồm:

• Lý thuyết hợp đồng quyền chọn (Option Contract): Quyền chọn là hợp đồng trao cho bên mua quyền, không phải nghĩa vụ, mua hoặc bán tài sản cơ sở (ngoại tệ) theo mức giá thỏa thuận trong thời gian nhất định. Phí quyền chọn là khoản tiền bên mua trả cho bên bán để có quyền này.

• Phân loại quyền chọn: Theo quyền của người mua (quyền chọn mua - call option, quyền chọn bán - put option), theo thời gian thực hiện (kiểu Mỹ cho phép thực hiện bất kỳ lúc nào trước đáo hạn, kiểu Châu Âu chỉ thực hiện tại ngày đáo hạn), và theo tài sản cơ sở (tiền tệ, chứng khoán, hợp đồng tương lai, lãi suất).

• Mô hình định giá quyền chọn Black-Scholes và Garman-Kohlhagen: Mô hình Black-Scholes được sử dụng để định giá quyền chọn mua và bán dựa trên các yếu tố như tỷ giá giao ngay, tỷ giá thực hiện, thời hạn hợp đồng, lãi suất phi rủi ro và độ biến động của tỷ giá. Mô hình Garman-Kohlhagen bổ sung yếu tố lãi suất của hai đồng tiền trong quyền chọn tiền tệ, phù hợp với đặc thù thị trường ngoại hối.

• Các chiến lược kinh doanh quyền chọn: Luận văn nghiên cứu các chiến lược như Short Straddle, Short Strangle, Long Put Butterfly, Long Condor nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và quản lý rủi ro trong giao dịch quyền chọn tiền tệ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các lý thuyết về quyền chọn tiền tệ, thị trường tài chính phái sinh và mô hình định giá quyền chọn.

• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Thu thập và phân tích dữ liệu thực tế từ hai NHTM lớn là Eximbank và Vietcombank, đánh giá tình hình triển khai nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ, các khó khăn và hạn chế.

• Phương pháp chuyên gia: Phỏng vấn và lấy ý kiến chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng và tài chính để bổ sung thông tin và đánh giá thực trạng.

• Phương pháp thống kê và phân tích dữ liệu: Sử dụng số liệu về doanh số giao dịch quyền chọn tiền tệ trong giai đoạn 2006-2007, tỷ trọng doanh số giao dịch ngoại hối và phái sinh, phân tích xu hướng và hiệu quả hoạt động.

Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào hai ngân hàng đi đầu trong nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ, với dữ liệu thu thập trong khoảng thời gian 2003-2007. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu mục tiêu (purposive sampling) nhằm đảm bảo tính đại diện cho thực trạng triển khai nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình triển khai nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ còn hạn chế: Doanh số thực hiện quyền chọn tiền tệ tại các NHTM trong giai đoạn 2006-2007 chỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ trong tổng doanh số giao dịch ngoại hối và phái sinh. Ví dụ, tại Vietcombank, tỷ trọng doanh số giao dịch quyền chọn tiền tệ chỉ chiếm khoảng 5-7% tổng doanh số giao dịch ngoại hối.

2. Nhu cầu phòng ngừa rủi ro tỷ giá của doanh nghiệp Việt Nam tăng cao: Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu có nhu cầu sử dụng quyền chọn tiền tệ để giảm thiểu rủi ro biến động tỷ giá, tuy nhiên nhận thức và hiểu biết về công cụ này còn hạn chế, dẫn đến việc áp dụng chưa rộng rãi.

3. Khó khăn trong việc xây dựng và phát triển thị trường quyền chọn tiền tệ: Các NHTM gặp nhiều khó khăn về nguồn nhân lực chuyên môn, công nghệ ngân hàng chưa hiện đại, quy trình nghiệp vụ chưa hoàn thiện và thiếu các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Ví dụ, việc đào tạo nhân lực chất lượng cao cho nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ mới chỉ đạt khoảng 30% nhu cầu thực tế.

4. Chiến lược kinh doanh quyền chọn chưa được áp dụng hiệu quả: Các chiến lược như Short Straddle được áp dụng hạn chế do rủi ro cao và thiếu kinh nghiệm quản lý. Lãi lỗ từ các chiến lược này có thể biến động lớn, đòi hỏi ngân hàng phải có hệ thống quản trị rủi ro chặt chẽ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ còn chậm là do thị trường tài chính phái sinh tại Việt Nam mới manh nha, thiếu sự hiểu biết sâu rộng từ cả phía ngân hàng và khách hàng doanh nghiệp. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam còn thiếu các công cụ định giá quyền chọn tiên tiến và hệ thống pháp lý hoàn chỉnh để bảo vệ các bên tham gia.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ trọng doanh số giao dịch quyền chọn tiền tệ so với tổng doanh số ngoại hối, cho thấy xu hướng tăng nhẹ nhưng vẫn còn thấp. Bảng so sánh năng lực nhân lực và công nghệ giữa các NHTM cũng minh họa rõ những hạn chế hiện tại.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ được các rào cản phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy thị trường này phát triển bền vững, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chuyên môn: Các NHTM cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ, nâng cao năng lực phân tích và quản lý rủi ro cho cán bộ. Mục tiêu đạt 80% nhân viên phòng giao dịch ngoại hối được đào tạo bài bản trong vòng 2 năm.

2. Hoàn thiện quy trình, quy chế nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ: Xây dựng và chuẩn hóa các quy trình giao dịch, định giá, quản lý rủi ro và kiểm soát nội bộ nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động quyền chọn tiền tệ. Thời gian thực hiện trong 1 năm, do ban quản lý rủi ro ngân hàng chủ trì.

3. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại: Đầu tư hệ thống công nghệ thông tin hỗ trợ giao dịch quyền chọn tiền tệ, bao gồm phần mềm định giá tự động, hệ thống quản lý giao dịch và báo cáo. Mục tiêu nâng cao tốc độ xử lý giao dịch lên 50% trong 18 tháng.

4. Tuyên truyền, phổ biến kiến thức về quyền chọn tiền tệ: Phối hợp với các cơ quan quản lý và hiệp hội doanh nghiệp tổ chức các hội thảo, tọa đàm nhằm nâng cao nhận thức của khách hàng doanh nghiệp về lợi ích và cách sử dụng quyền chọn tiền tệ. Thực hiện liên tục hàng năm.

5. Kiến nghị chính sách hỗ trợ từ Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước: Đề xuất hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường quyền chọn tiền tệ, tạo điều kiện thuận lợi cho các NHTM phát triển nghiệp vụ này, đồng thời có chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ kỹ thuật. Thời gian kiến nghị trong 6 tháng, phối hợp với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ về nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ, từ đó xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh và quản lý rủi ro hiệu quả.

2. Các chuyên gia tài chính và phân tích thị trường: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về định giá quyền chọn tiền tệ, các mô hình chiến lược kinh doanh, hỗ trợ nghiên cứu và tư vấn đầu tư.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các tổ chức kinh doanh quốc tế: Nâng cao nhận thức về công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá, giúp doanh nghiệp lựa chọn giải pháp tài chính phù hợp để bảo vệ lợi ích kinh tế.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Là tài liệu tham khảo để xây dựng chính sách phát triển thị trường tài chính phái sinh, hoàn thiện khung pháp lý và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường quyền chọn tiền tệ tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền chọn tiền tệ là gì và có vai trò gì trong ngân hàng?
   Quyền chọn tiền tệ là hợp đồng cho phép người mua quyền mua hoặc bán ngoại tệ theo tỷ giá thỏa thuận trong thời gian nhất định. Vai trò chính là giúp ngân hàng và doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro biến động tỷ giá, đồng thời tạo thêm nguồn thu từ phí quyền chọn.

2. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến giá quyền chọn tiền tệ?
   Giá quyền chọn phụ thuộc vào tỷ giá giao ngay, tỷ giá kỳ hạn, thời hạn hợp đồng, độ biến động của tỷ giá, lãi suất của hai đồng tiền và loại quyền chọn (kiểu Mỹ hay Châu Âu). Độ biến động tỷ giá và thời hạn hợp đồng là hai yếu tố quan trọng nhất.

3. Tại sao nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ chưa phổ biến tại các ngân hàng Việt Nam?
   Nguyên nhân chính là do thiếu nguồn nhân lực chuyên môn, công nghệ chưa hiện đại, quy trình nghiệp vụ chưa hoàn thiện và nhận thức của khách hàng còn hạn chế. Ngoài ra, khung pháp lý cho thị trường quyền chọn tiền tệ còn chưa đầy đủ.

4. Các chiến lược kinh doanh quyền chọn tiền tệ phổ biến là gì?
   Một số chiến lược phổ biến gồm Short Straddle, Short Strangle, Long Put Butterfly và Long Condor. Ví dụ, chiến lược Short Straddle áp dụng khi dự báo tỷ giá biến động không nhiều, kết hợp bán quyền chọn mua và bán quyền chọn bán cùng mức giá và thời hạn.

5. Làm thế nào để phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ hiệu quả tại các ngân hàng?
   Cần tập trung đào tạo nhân lực, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, ứng dụng công nghệ hiện đại, tuyên truyền kiến thức cho khách hàng và kiến nghị chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Việc phối hợp đồng bộ các giải pháp này sẽ thúc đẩy sự phát triển bền vững của nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ.

Kết luận

• Nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ là công cụ tài chính phái sinh quan trọng giúp các NHTM Việt Nam phòng ngừa rủi ro tỷ giá và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ.
• Thực trạng triển khai tại Việt Nam còn hạn chế do nhiều khó khăn về nhân lực, công nghệ và khung pháp lý.
• Mô hình định giá quyền chọn Black-Scholes và Garman-Kohlhagen được áp dụng để định giá quyền chọn tiền tệ, giúp các ngân hàng quản lý rủi ro hiệu quả.
• Các chiến lược kinh doanh quyền chọn như Short Straddle có thể được vận dụng để tối ưu hóa lợi nhuận nhưng cần quản lý rủi ro chặt chẽ.
• Đề xuất các giải pháp đào tạo, hoàn thiện quy trình, ứng dụng công nghệ và chính sách hỗ trợ nhằm phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ trong 2-3 năm tới.

Các NHTM cần nhanh chóng triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý để hoàn thiện khung pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho thị trường quyền chọn tiền tệ phát triển mạnh mẽ và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm có 3 chương như sau: Chƣơng 1: Tổng quan về nghiệp vụ quyền chọn và quyền chọn tiền tệ. Chƣơng 2: Thực trạng triển khai và phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm phát triển nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam. 12 13 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIỆP VỤ QUYỀN CHỌN VÀ QUYỀN CHỌN TIỀN TỆ 1.

MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ THUẬT NGỮ CƠ BẢN VỀ THỊ TRƢỜNG QUYỀN CHỌN VÀ HỢP ĐỒNG QUYỀN CHỌN Hợp đồng quyền chọn (Option Contract): là một thỏa thuận giữa bên mua và bên bán quyền chọn, theo đó bên bán quyền đồng ý trao cho bên mua quyền một quyền chọn, chứ không phải nghĩa vụ, để thực hiện quyền mua hoặc không mua, bán hoặc không bán một lượng hàng hóa cơ sở nhất định, có thể là ngoại tệ, hàng hóa, chứng khoán,…. theo một mức giá hoặc tỷ giá được thỏa thuận và định trước trong hợp đồng, có hiệu lực trong một thời gian nhất định kể từ ngày mua quyền chọn. Bên mua quyền chọn phải trả cho bên bán quyền chọn một khoản tiền gọi là phí quyền chọn hay giá quyền chọn ngay tại thời điểm ký hợp đồng mua quyền chọn. Quyền chọn mua (Call Option): là quyền được mua một lượng hàng hóa cơ sở nhất định tại một mức giá thỏa thuận trong một khoảng thời gian hoặc thời điểm đã xác định.

Quyền chọn bán (Put Option): là quyền được bán một loại hàng hóa cơ sở nhất định tại tỷ tại một mức giá thỏa thuận trong một khoảng thời gian hoặc thời điểm đã xác định. Bên bán quyền chọn (Seller of options): là bên phát hành quyền chọn, sau khi đã thu phí quyền chọn có trách nhiệm phải thực hiện việc mua hoặc bán một lượng hàng hóa cơ sở, tại một thời điểm trong hạn định của hợp đồng khi người mua muốn thực hiện quyền chọn, theo tỷ giá đã được thỏa thuận trong hợp đồng. Bên bán có vùng lời giới hạn, tối đa là phí quyền chọn, còn vùng lỗ là vô hạn (Xem hình 1. 14 Trên thị trường có hai loại người bán quyền chọn : người bán quyền chọn mua (Seller of a Call Option) và người bán quyền chọn bán (Seller of a Put Option).

Bên mua quyền chọn (Buyer of options): là bên nắm giữ quyền chọn, và phải trả cho bên bán phí quyền chọn. Bên mua quyền chọn được quyền thực hiện hoặc không thực hiện quyền chọn đã mua. Bên mua quyền chọn có vùng lỗ là giới hạn, tối đa là phí quyền chọn, còn vùng lời là vô hạn (Xem hình 1. Trên thị trường có hai loại người mua quyền chọn : người mua quyền chọn mua (Buyer of a Call Option) và người mua quyền chọn bán (Buyer of a Put Option).1: Biểu đồ lãi và lỗ của người mua quyền chọn mua Nguồn : [19] Hình 1.2: Biểu đồ lãi và lỗ của người bán quyền chọn mua 15 Nguồn : [19] Hình 1.3 : Biểu đồ lãi và lỗ của người mua quyền chọn bán Nguồn : [19] Hình 1.4: Biểu đồ lãi và lỗ của người bán quyền chọn bán 16 Nguồn: [19] Thực hiện giao dịch (exercise): bao gồm các cách thể hiện: thực hiện hay tiến hành giao dịch, thực hiện hay tiến hành thanh toán, thực hiện hay tiến hành thanh toán hợp đồng.

Thời hạn hết hiệu lực (Expiration date): là khoảng thời gian quyền chọn còn giá trị thực hiện. Tỷ giá giao dịch (Exercution price or strike sprice): tỷ giá áp dụng trong giao dịch quyền chọn được gọi là tỷ giá giao dịch. Tỷ giá quyền chọn không chỉ phụ thuộc vào yếu tố cung cầu mà còn phụ thuộc vào mức phí quyền chọn cao hay thấp. Giá quyền chọn (Premium): là khoản tiền mà bên mua quyền chọn phải trả cho bên bán quyền chọn để có được quyền chọn.

Các trạng thái của quyền chọn: có 3 trạng thái của quyền chọn[19]. - Ngang giá quyền chọn (At the money – ATM): là trạng thái mà nếu bỏ qua phí quyền chọn, thì người nắm giữ quyền chọn dù có thực hiện hay không thực hiện quyền chọn cũng không làm phát sinh một khoản lãi hay lỗ nào. Tức là lúc này, giá thị trường cũng chính bằng với giá giao dịch của hợp đồng quyền chọn (Exercution 17 price or strike sprice). Quyền chọn ở trạng thái ngang giá được gọi là Quyền chọn ở điểm hòa vốn.

- Đƣợc giá quyền chọn (In the money – ITM): là trạng thái mà nếu bỏ qua phí quyền chọn, thì người nắm giữ quyền chọn sẽ thu lãi khi thực hiện quyền chọn. Tức là lúc này, đối với hợp đồng quyền chọn mua thì giá thị trường cao hơn giá giao dịch của hợp đồng quyền chọn, đối với hợp đồng quyền chọn bán thì giá thị trường thấp hơn giá giao dịch của hợp đồng quyền chọn. - Giảm giá quyền chọn (Out of the money – OTM): là trạng thái mà nếu bỏ qua phí quyền chọn, thì người nắm giữ quyền chọn sẽ chịu lỗ nếu thực hiện quyền chọn tức là lúc nay, đối với hợp đồng quyền chọn mua thì giá thị trường thấp hơn giá giao dịch của hợp đồng quyền chọn, đối với hợp đồng quyền chọn bán thì giá thị trường cao hơn giá giao dịch của hợp đồng quyền chọn. VAI TRÒ CỦA THỊ TRƢỜNG QUYỀN CHỌN TRONG NỀN KINH TẾ 1.

Vai trò của thị trƣờng các sản phẩm phái sinh 1. Phòng ngừa rủi ro Vì giá của sản phẩm phái sinh có quan hệ chặt chẽ với giá của tài sản cơ sở trên thị trường giao ngay, các sản phẩm phái sinh có thể được sử dụng để làm giảm hay tăng rủi ro của việc sở hữu tài sản giao ngay. Ví dụ, mua một tài sản giao ngay và bán một hợp đồng giao sau hay một quyền chọn mua sẽ làm giảm rủi ro của nhà đầu tư. Nếu giá hàng hoá giảm xuống, giá của quyền chọn cũng sẽ giảm.

Khi đó nhà đầu tư có thể mua lại hợp đồng với giá thấp hơn, do đó nhận được một khoản lợi nhuận ít nhất có thể bù đắp phần nào mức lỗ từ tài sản cơ sở. Dạng giao dịch này gọi là phòng ngừa rủi ro. Các hợp đồng quyền chọn cung cấp một cơ chế hiệu quả cho phép phòng tránh rủi ro và dịch chuyển rủi ro từ những người không thích rủi ro sang những người ưa thích mạo hiểm và chấp nhận rủi ro để kiếm lời. 18 Ngƣợc lại với phòng ngừa rủi ro là đầu cơ.

Trừ khi ngƣời phòng ngừa rủi ro tìm đƣợc một ngƣời phòng ngừa rủi ro khác có nhu cầu đối lập hoàn toàn với mình, rủi ro của ngƣời phòng ngừa rủi ro phải đƣợc hấp thụ bởi các nhà đầu cơ. Thay vì giao dịch cổ phiếu hoặc trái phiếu cơ sở, nhà đầu tƣ có thể giao dịch sản phẩm phái sinh.Việc đầu cơ dễ dàng hơn bằng sản phẩm phái sinh lại tạo điều kiện cho việc phòng ngừa rủi ro ít tốn kém hơn. Vai trò định giá Các thị trường quyền chọn là nguồn thông tin rất quan trọng đối với giá cả. Đặc biệt, thị trường quyền chọn được xem như một công cụ chủ yếu để xác định giá giao ngay của tài sản.

Vàng, dầu và hàng hoá giao dịch ở nhiều nơi khác nhau và ở các thời điểm khác nhau. Ứng với mỗi loại tài sản, có rất nhiều xếp hạng khác nhau về chùủng loại và chất lượng. Vì vậy, có rất nhiều mức giá “giao ngay” có thể xảy ra đối với tài sản. Thị trường quyền chọn tổng hợp tất cả các thông tin vào một dạng thống nhất, phản ánh giá giao ngay của một tài sản riêng biệt, là cơ sở của hợp đồng quyền chọn.

Giá của hợp đồng giao sau đáo hạn sớm nhất thường được xem là giá giao ngay. Giá hợp đồng quyền chọn cũng chứa những thông tin về những gì mà người ta mong đợi về giá giao ngay trong tương lai. Thị trường quyền chọn không cung cấp những dự báo về giá giao ngay trong tương lai một cách trực tiếp. Tuy nhiên, chúng cung cấp những thông tin quý giá về độ bất ổn, và cũng là rủi ro của tài sản cơ sở giao ngay.

Vai trò định giá: thị trường không trực tiếp phản ánh dự đoán về giá giao ngay trong tương lai mà phản ánh sự biến động giá của hàng hóa cơ sở, điều này cũng có nghĩa là phản ánh độ rủi ro gắn liền với mỗi tài sản cơ sở. Tiết kiệm chi phí giao dịch Các thị trường sản phẩm phái sinh nói chung và thị trường quyền chọn nói riêng cung cấp rất nhiều lợi thế về hoạt động. Thứ nhất chúng có chi phí giao dịch thấp hơn. Điều này làm cho việc sử dụng giao dịch trên các thị trường này thay thế 19 hoặc bổ sung cho các giao dịch trên thị trường giao ngay trở nên dễ dàng và hấp dẫn hơn.

Thứ hai, thị trường quyền chọn có tính thanh khoản cao hơn so với thị trường giao ngay. Mặc dù thị trường giao ngay nói chung có tính thanh khoản rất cao đối với các chứng khoán của các công ty lớn, chúng không thể hấp thụ được các giao dịch có giá trị lớn mà không gây ra biến động giá đáng kể. Tính thanh khoản cao hơn một phần là do mức vốn yêu cầu để tham gia vào thị trường sản phẩm phái sinh nói chung và quyền chọn nói riêng là thấp hơn. Tỷ suất sinh lợi và rủi ro có thể được điều chỉnh ở bất cứ mức độ nào như mong muốn, nhưng vì cần ít vốn hơn nên các thị trường này có thể hấp thu nhiều giao dịch hơn.

Thứ ba, các thị trường quyền chọn cho phép các nhà đầu tư bán khống dễ dàng hơn. Thị trường chứng khoán áp đặt nhiều giới hạn được thiết kế để hạn chế hoặc không khuyến khích việc bán khống, nhưng những giới hạn này thì không được áp dụng cho giao dịch sản phẩm phái sinh. Thúc đẩy thị trƣờng tài chính phát triển Các thị trường giao ngay có thể vẫn hiệu quả ngay cả khi không có thị trường sản phẩm phái sinh. Tuy nhiên một số cơ hội kinh doanh chênh lệch lãi suất có thể đem lại lợi nhuận vẫn tồn tại, ngay cả trong thị trường thường xuyên hiệu quả.

Sự tồn tại của những cơ hội này có nghĩa là giá của một số tài sản tạm thời vi phạm các quy luật. Các nhà đầu tư có thể kiếm được lợi nhuận vượt hơn mức hợp lý của thị trường ứng với mức rủi ro cho trước. Việc giao dịch dễ dàng hơn và chi phí thấp hơn trên các thị trường này tạo điều kiện cho giao dịch kinh doanh chênh lệch giá và những điều chỉnh nhanh chóng về giá sẽ loại trừ ngay lập tức những cơ hội lợi nhuận này.