CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA THUC DAY HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU HANG Z HOA 1. Tong quan về hoạt động xuất khau hang hóa 1. Khái niệm xuất khẩu hang hóa Theo quy định của khoản 1, điều 28, Luật thương mại Việt Nam năm 2005 thì “Xuất khẩu hàng hóa là việc đưa hàng hóa ra khỏi lãnh thé Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Theo quan niệm của doanh nghiệp thì xuất khâu là việc bán hàng hóa, sản phẩm ra thị trường nước ngoài nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng nước ngoài.
Như vậy, một cách đơn giản có thé hiểu xuất khâu là việc bán hàng hóa và dịch vụ ra nước ngoai dựa trên lợi thế sẵn có của doanh nghiệp mình nhằm đạt mục đích thu lợi nhuận. Hoạt động xuất khẩu là việc bán hàng hóa và dịch vụ cho quốc gia khác trên cơ sở dùng tiền tệ làm phương tiện thanh toán. Tiền tệ có thể là ngoại tệ đối với một hoặc cả hai bên. Những hình thức xuất khẩu hang hóa Hiện nay trên thế giới có nhiều hình thức xuất khẩu khác nhau với nhiều biến tướng của nó.
Nhìn chung co 6 hình thức xuất khâu chủ yếu sau: - Xuất khẩu trực tiếp: Là việc nhà sản xuất trực tiếp tiến hành các giao dịch với khách hàng nước ngoài thông qua các tổ chức của mình. Là việc xuât khẩu các hàng hoá và dịch vụ mà doanh nghiệp sản xuất ra hoặc thu mua từ các đơn vị khác sau đó xuất khâu những sản pham đó ra nước ngoài thông qua các tô chức của minh. Hình thức này có ưu điểm là lợi nhuận thu được của các đơn vị kinh doanh thường cao hơn các hình thức khác. Với vai trò là người bán hàng trực tiếp doanh nghiệp có thể nâng cao uy tín của mình thông qua quy cách và pham chất hàng hoá, tiếp cận thị trường và nắm bắt được nhu cầu, thị hiếu của khách hàng.
Bên cạnh đó xuất khẩu trực tiếp còn giúp doanh nghiệp giảm được chỉ phí trung gian, có nhiều điều kiện để thâm nhập thị trường, chủ động trong việc sản xuất và xuất khâu hàng hoá, Tuy vậy hình thức này đòi hỏi doanh nghiệp phải ứng trước một lượng von khá lớn dé sản xuất, thu mua hoặc có thé gặp rất nhiều khó khản, rủi ro như: Không xuất được hàng, không thu mua được hàng, bị thanh toán chậm hay do thay đổi tỷ giá, lạm phát. - Xuất khẩu uỷ thác: Trong hình thức này các doanh nghiệp kinh doanh hàng xuất khâu đứng ra đóng vai trò là trung gian xuất khẩu, làm thay cho các đơn vị sản xuất những thủ tục cần thiết để xuất khâu hàng và hưởng phan trăm theo giá trị hàng xuất khâu đã được thoả thuận. Xuất khẩu uỷ thác được tiến hành trong trường hợp một doanh nghiệp có hàng hoá muốn xuất khẩu nhưng không có chức năng xuất khâu hoặc không có đủ điều kiện dé tiến hành xuất khẩu. Hình thức này có ưu điểm là mức độ rủi ro thấp, người đứng ra xuất khâu không phải là người chịu trách nhiệm cuối cùng, đặc biệt là không cần vốn đẻ mua hàng.
Tuy nhiên hình thức xuất khâu này đòi hỏi rất nhiều thủ tục xuất và nhập khẩu, do đó để thực hiện tốt hình thức này các doanh nghiệp cần phải có những các bộ kinh doanh có kinh nghiệm về nghiệp vụ xuất nhập khẩu. Bên cạnh đó khi thực hiện theo phương thức uy thác thì lợi nhuận bị phân chia, mat sự liên hệ trực tiếp với thị trường, thông tin chậm, đôi khi còn thiếu chính xác.Do đó nên sử dụng phương thức xuất khẩu này trong các trường hợp khi cần thiết như: Khi thâm nhập vào thị trường mới, khi tung ra sản phẩm mới. - Buôn bán đối lưu: Là một phương thức giao dịch trao đổi hàng hoá, trong đó xuất khâu kết hop chặt chẽ với nhập khâu, người bán đồng thời là người mua, lượng hàng giao dịch đi có giá trị tương ứng với lượng hàng nhận về. Với phương thức này, mục đích của xuất khẩu không phải nhằm thu về một khoản ngoại tệ mà là nhằm thu về một lượng hàng hoá có giá trị tương đương.
Buôn bán đối lưu có các loại hình như: Hàng đôi hàng, trao đổi bù trừ, mua đối lưu, chuyển nợ, mua lại sản phẩm. Ưu điểm của phương pháp này là tránh được rủi ro về tỷ giá hối đoái do không phải giao dịch bằng tiền. Tuy nhiên có nhược điểm là khó tìm được nguồn hang tương đương với hang mình đã trao đổi về mặt hàng cũng như giá cả, đồng thời không thu về ngoại tệ mà thu về hàng hoá cho nên quá trình trao đổi chậm hơn. - Tạm nhập tái xuất: Là việc xuất khẩu những hàng hoá mà trước đây đã nhập khẩu về nhưng vẫn chưa tiễn hành các hoạt động chế biến.
Muc đích của việc tái xuất khâu là mua rẻ hàng hoá ở nước này sau đó bán đắt ở nước khác và thu số ngoại tệ lớn hơn số vốn bỏ ra. Giao dịch này luôn thu hút ba nước tham gia là: Nước xuất khau- nước nhập khau- nước tái xuất khẩu. Ưu điểm của hình thức xuất khẩu này là cho phép thu lợi nhuận cao mà không phải tổ chức sản xuất, đầu tư vào nhà xưởng, máy móc thiết bị. Tuy nhiên Hình thức tạm nhập tái xuất này đặt ra đòi hỏi là các doanh nghiệp phải có kinh nghiệm kinh doanh, am hiểu thị trường và giá cả, có nhiều bạn hàng ở nước ngoài dé kết nối các mối quan hệ giữa họ.
- Xuất khẩu tại chỗ: Là hình thức mà hàng và dịch vụ có thể chưa vượt ra ngoài biên giới quốc gia nhưng ý nghĩa kinh tế của nó cũng giống như hoạt động xuất khâu. Đó là việc cung cấp hàng hoá và dịch vụ cho các đoàn ngoại giao, khách du lịch quốc tế. Hình thức xuất khâu này đang được phổ biến va có khá nhiều ưu điểm như: Giảm được chi phí vận chuyền, độ rủi ro thấp, có thể đạt hiệu quả kinh tế cao do giảm bớt chi phí bao bi, đóng gói, bảo quản, thời gian thu hồi vốn nhanh. Tuy nhiên nó cũng bộc lộ nhược điểm như: Không tạo điều kiện để doanh nghiệp có thê hiểu thêm về thị trường nước ngoài từ đó phát triển rộng hơn thị trường của mình.
- Gia công xuất khẩu: Là một hình thức kinh doanh theo đó một bên nhập nguyên vật liệu hoặc bán thành phâm( bên nhân gia công) của bên kia( bên đặt gia công) dé chế biến thành phẩm rồi giao lại cho bên đặt gia công và nhận tiền gia công. Ưu điểm của hình thức này là giúp bên nhận gia công tạo công ăn việc làm cho người lao động, nhận được các thiết bị công nghệ tiên tiến để phát triển sản xuất. Đối với nước đặt gia công cũng được hưởng lợi vì họ tân dụng được nguồn nhân công với giá rẻ cũng như tận dụng được nguồn nguyên liệu săn có của bên nhận gia công. Tuy nhiên nhược điểm của hình thức này là bên nhận gia công sẽ bị động, chất lượng sản phẩm cũng không đều.
Vai trò của hoạt động xuất khẩu Xuất khâu là hoạt động cơ bản của nền kinh tế quốc dân, là công cụ, phương tiện thúc đầy sự phát triển kinh tế. Do vậy, thúc đây xuất khẩu được coi là van đề có ý nghĩa chiến lược dé phát triển kinh tế và thực hiện quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Vai trò của xuất khẩu thé hiện ở các mặt sau: 1. Ở tam vĩ mô Thứ nhất, xuất khâu tạo nguồn vốn chủ yêu cho nhập khẩu các hàng hóa, máy móc thiết bi, day chuyền sản xuất.
nhằm phục vụ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thứ hai, xuất khâu thúc đây quá trình kinh tế và phát triển sản xuất. Xuất khẩu lấy thị trường thế giới làm thị trường của mình, vì vậy quá trình sản xuất phải xuất phát từ nhu cầu của thị trường thế giới. Những ngành sản xuất tạo ra sản phẩm phục vụ tốt cho thị trường các nước có cơ hội phát triển, ngược lại những ngành nào không thích ứng sẽ bị đào thải.
Như vậy, xuất khâu có tác dụng chuyền dịch cơ cấu kinh tế. Sự ảnh hưởng này thê hiện: - Xuất khẩu tạo cơ hội mở rộng thị trường tiêu thụ góp phần làm cho sản xuất phát triển 6n định. - Xuất khâu tạo điều kiện mở rộng khả năng cung ứng đầu vào cho sản xuất, nâng cao năng lực sản xuất trong nước - Thông qua xuất khâu hàng hóa các doanh nghiệp nước ta tham gia cạnh tranh trên thị trường về giá cả cũng như chất lượng. Sự cạnh tranh này buộc chúng ta phải tổ chức sản xuất lại trong nước, hình thành cơ cầu thích nghỉ với thị trường thé giới.
Thứ ba, xuất khâu tác động tích cực tới công ăn việc làm, cải thiện đời sống nhân dân. Trong những năm gần đây, lĩnh vực xuất khâu đã thu hút rất nhiều bộ phận lao động trong xã hội. Từ những người công nhân lao động chân tay cho đến những lao động có chất lượng cao. Mặt khác, lĩnh vực xuất khâu cũng là một lĩnh vực đem lại lợi ích kinh tế cao cho các cá nhân.
Vì thế, vai trò của xuất khâu ở đây thé hiện ở chỗ đó là giúp giả quyết công ăn việc làm, cải thiện và nâng cao đời sống của một số bộ phận người lao động, góp phần vào công cuộc phát triên đât nước. O tam doanh vi mô (tam doanh nghiệp) Trong xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay, cộng thêm đó là sự chật chội của thị trường trong nước. Các doanh nghiệp có xu hướng vươn ra thị trường thê giới nhằm tìm kiếm cơ hội cũng như thử thách mới. Vai trò của hoạt động xuất khẩu đối với các doanh nghiệp thê hiện: - Hoạt động xuất khâu giúp các doanh nghiệp có thé tồn tại và phát triển.
Với bản chất là hoạt động tiêu thụ đặc biệt, do vậy việc thúc đây xuất khẩu cũng là một vấn đề sống còn của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực này. Mở rộng thị trường, thúc đây sé lượng tiêu thu trên thị trường quốc tế làm tăng tốc độ quay vòng vốn của, tăng hiệu quả kinh doanh các doanh nghiệp. Đây là vai trò quan trọng nhất của hoạt dộng kinh doanh xuất khâu đối với các doanh nghiệp. - Thông qua hoạt động kinh doanh xuất khâu, các doanh nghiệp trong nước tham gia vào cuộc cạnh tranh trên thị trường về giá cả và chất lượng hàng hóa dịch vụ.
Điều này buộc các doanh nghiệp phải hình thành cơ cấu xuất khẩu phù hợp với đòi hỏi của thị trường.