phần Mở đầu và Kết luận, Luận văn đƣợc chia làm 3 chƣơng: CHƢƠNG 1: Khái quát chủ nghĩa hiện thực và chương trình hạt nhân của CHDCND Triều Tiên Chƣơng này đề cập tới hai vấn đề chính: Lý thuyết về chủ nghĩa hiện thực và Tổng quan về chƣơng trình hạt nhân của CHDCND Triều Tiên. Hai vấn đề này đƣợc đề cập một cách khái quát nhất để nhắc nhớ ngƣời đọc về những kiến thức liên quan, giúp ngƣời đọc có cái nhìn đa dạng nhất về đề tài luận văn. Với lý thuyết về chủ nghĩa hiện thực, tác giả soi chiếu theo chiều dọc lịch sử phát triển của lý thuyết này và nhấn mạnh vào một số chủ thể trong quan hệ quốc tế đƣợc chủ nghĩa hiện thực đánh giá có vai trò quyết định, ảnh hƣởng tới sự thay đổi cục diện chính trị quốc gia, quốc tế. Tuy nhiên, trong quá trình phân tích rõ các nguyên nhân dẫn tới việc CHDCND Triều Tiên phát triển vũ khí hạt nhân, các trọng điểm lý thuyết vẫn đƣợc nhắc lại để thuận tiện cho việc lý giải.
Với chƣơng trình phát triển vũ khí hạt nhân của Triều Tiên, luận văn nhấn mạnh tới các mốc thời gian đặc biệt liên quan tới sự phát triển/ngừng phát triển vũ khí hạt nhân, các vụ thử vũ khí hạt nhân có tác động thay đổi bàn đàm phán và cục diện chính trị thế giới và khu vực; tiềm lực hạt nhân và khả năng quân sự cũng đƣợc phân tích theo những mốc quan trọng để thấy đƣợc sức mạnh quốc phòng của Triều Tiên. CHƢƠNG 2: Nguyên nhân CHDCND Triều Tiên phát triển hạt nhân dưới góc độ chủ nghĩa hiện thực Trong chƣơng này, tác giả cố gắng vận dụng tất cả những hiểu biết về lý thuyết QHQT để phân tích các nguyên nhân CHDCND Triều Tiên phát triển vũ khí hạt nhân. Các lớp phân tích đƣợc tiến hành theo 4 cấp độ: cá nhân ngƣời lãnh đạo, cấp độ quốc gia, cấp độ liên quốc gia và cấp độ quốc tế. Bốn cấp độ này sẽ lần lƣợt chỉ ra những yếu tố có tác động đến quá trình phát triển vũ khí hạt nhân của quốc gia này, đặc biệt là các yếu tố liên quốc gia và quốc tế bởi các vấn đề về lợi ích 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quốc gia, an ninh quốc gia trong lý thuyết về chủ nghĩa hiện thực đƣợc soi chiếu rõ nhất khi quốc gia đặt trong môi trƣờng quốc tế vì đảm bảo lợi ích và bảo vệ an ninh mà tiến hành các hoạt động quân sự tự cƣờng.
CHƢƠNG 3: Tác động và triển vọng Chƣơng cuối luận văn đƣa ra những nhận định về tác động đến thế giới và chính bản thân CHDCND Triều Tiên khi quốc gia này quyết định phá bỏ những hiệp định đã kí để phát triển vũ khí hạt nhân. Xa hơn là một số nhận định chủ quan về triển vọng phi hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên. Những triển vọng này đƣợc nhìn nhận tại thời điểm hoàn thành luận văn theo hƣớng chủ quan dựa trên những phân tích cá nhân nên có thể có những điều không chính xác theo hiện thực sau này. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: KHÁI QUÁT CHỦ NGHĨA HIỆN THỰC VÀ CHƢƠNG TRÌNH HẠT NHÂN CỦA CHDCND TRIỀU TIÊN 1.1 Sự hình thành và phát triển của chủ nghĩa hiện thực1 Chủ nghĩa hiện thực là một trong những lý thuyết quan hệ quốc tế đƣợc hình thành sớm nhất.
Lịch sử ghi nhận những tác phẩm chính trị đầu tiên có “hơi hƣớng” của chủ nghĩa hiện thực xuất hiện ngay từ những năm trƣớc công nguyên với cuốn “Lịch sử chiến tranh Peloponnese” của Thucydides (471 – 101TCN). Trong tác phẩm này, ông đã mô tả 21 trong tổng số 28 năm của cuộc chiến tranh giữa hai quốc gia đô thị Athens và Sparta trong thời kỳ Hi Lạp cổ đại khi còn bị chia cắt thành nhiều quốc gia đô thị khác nhau. Mặc dù là một cuốn sách lịch sử song tác phẩm này đã đề cập một số hiện tƣợng QHQT nhƣ răn đe, chạy đua vũ trang, liên minh, chiến lƣợc. Phát hiện quan trọng nhất của ông là nguyên nhân chiến tranh xuất phát không chỉ từ xung đột lợi ích mà còn bởi bản chất quan hệ chính trị giữa các quốc gia.
Theo đó, chiến tranh có thể xảy ra do nỗi lo sợ trƣớc sự thay đổi tƣơng quan so sánh quyền lực bất lợi cho mình. Thucydides chính là ngƣời đầu tiên đề cập đến quyền lực nhƣ nguyên nhân căn bản của xung đột và chiến tranh trong QHQT. Cuốn sách của ông cũng đƣợc coi là cuốn đầu tiên mô tả QHQT nhƣ cuộc đấu tranh giành quyền lực quân sự và chính trị. Với những luận điểm về vai trò của quyền lực trong QHQT, Thucydides đƣợc coi là “cha đẻ” của Chủ nghĩa Hiện thực.
Đến thế kỷ XV – XVI, “Quân vƣơng” (The Prince) của Nicolo Machiavelli (1469-1527) và “Ngƣời quyền uy” (Leviathan) của Thomas Hobbes (1588-1679) đƣợc coi là những tác phẩm đặt nền móng cho cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Hiện thực khi có những bàn luận về nhà nƣớc, vai trò của ngƣời lãnh đạo, quyền lực và phân chia quyền lực. Do sống vào thời ở Italy cũng có sự chia cắt và chiến tranh giống nhƣ Hi Lạp cổ đại. Machiavelli nghiên cứu về các hiện tƣợng có ý nghĩa đối với QHQT nhƣ quyền lực, cán cân quyền lực, liên minh và thay đổi liên minh, 1 Tham khảo Đề tài Các lý thuyết quan hệ quốc tế đƣơng đại, Mã số V.21, hoàn thành 2014, PGS. Hoàng Khắc Nam chủ nhiệm.
Đề tài do quỹ Nafosted tài trợ 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nguyên nhân xung đột giữa các thành quốc. Tuy nhiên, ông tập trung nhiều vào mục đích tồn tại của chủ thể, và từ đó nhấn mạnh đến an ninh quốc gia. Đối với ông, an ninh quốc gia là sự sống còn của quốc gia. Ông cho rằng quyền lực là cần thiết để bảo đảm an ninh quốc gia.
Thậm chí, Machiavelli còn cho rằng để thực hiện mục đích an ninh quốc gia, chính trị không nhất thiết phải dựa trên đạo lý. Giống nhƣ Machiavelli, Hobbes có cái nhìn bi quan về bản chất ích kỷ, tƣ lợi của con ngƣời. Sống trong bối cảnh hỗn loạn, xung độ và thay đổi chính quyền liên tục thời Cách mạnh Tƣ sản Anh, ông cho rằng con ngƣời sống trong trạng thái tự nhiên và tình trạng vô chính phủ nên đó là điều kiện để xảy ra xung đột, bạo lực và chết chóc. Vì thế, cần có ngƣời quyền uy thực sự ở trên để thiết lập luật pháp, duy trì trật tự.
Mặc dù tập trung nhiều hơn vào chính trị đối nội nhƣng mô hình của ông có ý nghĩa lớn đối với QHQT. Theo đó, các quốc gia có “trạng thái tự nhiên” giống nhƣ các cá nhân và sống trong tình trạng vô chính phủ của thế giới. Do đó, các quốc gia luôn nghi ngờ, lo ngại và cạnh tranh lẫn nhau. “Trạng thái tự nhiên” của quốc gia và tình trạng vô chính phủ của thế giới trở thành cơ sở để Chủ nghĩa Hiện thực giải thích động cơ quyền lực của các chủ thể và tình trạng xung đột giữa chúng trong QHQT.
Đồng thời, luận điểm về ngƣời quyền uy của Hobbes cũng đem lại gợi ý về việc thiết lập một chính phủ thế giới hay tổ chức siêu quốc gia có hiệu lực ở trên các quốc gia nhƣ phƣơng cách ngăn ngừa xung đột, hạn chế chiến tranh trong một số lý luận QHQT khác. Ngoài ra, còn có những đóng góp quan trọng của các học giả khác nhƣ Carl von Clausewitz. Carl von Clausewitz (1780-1831) là một vị tƣớng ngƣời Phổ đã từng tham gia cuộc chiến tranh chống lại Napoleon đầu thế kỷ 19 ở Châu Âu. Tác phẩm quan trọng của ông là “Về chiến tranh” (On War).
Tuy viết về chiến tranh nhƣng quan điểm của ông đã gắn quyền lực với vấn đề an ninh quốc gia và chiến tranh, gắn bó quân sự và chiến tranh với nền chính trị quyền lực. Quan điểm của ông có sự tiếp nối đáng kể với quan điểm của Machiavelli. Vì thế nhiều ngƣời coi ông là theo Chủ nghĩa Hiện thực. Ông cho rằng quân sự là thành tố quan trọng trong sức mạnh quốc gia và cơ sở cần thiết để bảo đảm an ninh quốc gia.
Quân sự phụ 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thuộc vào chính trị và thực ra chỉ là một phƣơng tiện của chính trị. Ông có câu nói nổi tiếng “Chiến tranh là sự tiếp tục chính trị bằng phƣơng tiện khác”. Theo đó, chiến tranh đƣợc coi là cách thức sử dụng bạo lực để thực hiện mục tiêu chính trị là giành quyền lực. Tuy nhiên, cho đến trƣớc thời hiện đại, việc nghiên cứu đề tài này vẫn ít ỏi, các quan điểm vẫn lẻ tẻ và chƣa đƣợc hệ thống, Chủ nghĩa Hiện thực vẫn chƣa đƣợc định hình rõ rệt nhƣ một lý thuyết chính trị quốc tế riêng.
Đến thời hiện đại, Chủ nghĩa Hiện thực mới bắt đầu đƣợc hệ thống hóa và phát triển với cuốn sách “Cuộc khủng hoảng hai mƣơi năm 1919-1939” (The Twenty years crisis 1919-1939) của E.Carr và đặc biệt là cuốn “Nền chính trị giữa các quốc gia” (Politics Among Nations) của Hans Morgenthau xuất bản năm 1948. Trong cuốn sách này, Hans Morgenthau đã tổng kết lý luận và hệ thống hoá những quan điểm cơ bản để xây dựng Chủ nghĩa Hiện thực thành một lý thuyết tƣơng đối bao quát về QHQT. Sau Hans Morgenthau, việc nghiên cứu Chủ nghĩa Hiện thực đã phát triển khá mạnh mẽ với nhiều học giả nổi tiếng nhƣ R. Kennan… và đƣợc nối tiếp bởi R.
Waltz, Arnold Wolfer. Những tác giả này đã đóng góp rất nhiều vào việc phát triển dòng lý thuyết Chủ nghĩa Hiện thực cũng nhƣ cố gắng vận dụng lý thuyết này vào giải thích các hiện tƣợng QHQT. Trong đó, nổi bật là Keneth Waltz với tác phẩm “Lý thuyết Chính trị quốc tế” (Theory of International Politics) khi ông bổ sung lý thuyết của chủ nghĩa hiện thực cũ và đƣa ra chủ nghĩa hiện thực mới. Chủ nghĩa Hiện thực là lý thuyết QHQT có lịch sử lâu đời nhất.
Sự ra đời của Chủ nghĩa Hiện thực trong chừng mực nào đó cũng chính là sự bắt đầu của môn Quan hệ quốc tế. Có thể tạm chia lịch sử hình thành và phát triển của Chủ nghĩa Hiện thực làm ba thời kỳ chính: Thời kỳ đầu tiên kéo dài từ thời cổ đại đến trƣớc Chiến tranh Thế giới II. Đây là thời kỳ xuất hiện của các quan điểm đầu tiên của lý thuyết này với các học giả chính nhƣ Thucydides, Nicollo Machiavelli và Thomas 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thời kỳ thứ hai từ Chiến tranh Thế giới II đến cuối những năm 70 của thế kỷ 20.