Chương 1: Cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu về chi trả cổ tức

Chương 1 của luận văn tập trung vào việc giới thiệu các khái niệm cơ bản liên quan đến cơ sở lý luận và mô… 81 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM · 2014.

• Tác giả: Nguyễn Quang Huy
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Khoa Nguyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Quản Trị Công Ty Đến Quyết Định Chi Trả Cổ Tức Của Các Công Ty Niêm Yết
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI
• 1.5. CẤU TRÚC LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. CÁC LÝ THUYẾT GIẢI THÍCH TẠI SAO CÔNG TY PHẢI CHI TRẢ CỔ TỨC
• 2.2. LÝ THUYẾT CHÍNH SÁCH CỔ TỨC TIỀN MẶT CAO
• 2.3. LÝ THUYẾT ĐẠI DIỆN
• 2.4. LÝ THUYẾT MM VỀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC
• 2.5. NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ TÁC ĐỘNG CỦA QUẢN TRỊ CÔNG TY LÊN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU, MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. CƠ SỞ LỰA CHỌN MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.3. MÔ TẢ CÁC BIẾN NGHIÊN CỨU VÀ CÁC KỲ VỌNG NGHIÊN CỨU
• 3.4. BIẾN PHỤ THUỘC ĐẠI DIỆN CHO QUYẾT ĐỊNH CHI TRẢ CỔ TỨC
• 3.5. CÁC BIẾN ĐỘC LẬP VÀ CÁC KỲ VỌNG NGHIÊN CỨU
• 3.6. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.8. PHÂN TÍCH THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 3.9. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN
• 3.10. PHÂN TÍCH HỒI QUY
• 3.11. KIỂM ĐỊNH HAUSMAN ĐỂ LỰA CHỌN MÔ HÌNH
• 3.12. HỒI QUY LOGISTIC
• 3.13. HỒI QUY PROBIT
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. PHÂN TÍCH THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.2. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN
• 4.3. KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH
• 4.4. KẾT QUẢ HỒI QUY POOL MODEL
• 4.5. KẾT QUẢ HỒI QUY DỮ LIỆU BẢNG
• 4.6. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH MÔ HÌNH HỒI QUY MỞ RỘNG
• 4.7. KIỂM ĐỊNH HỒI QUY
• 4.8. THẢO LUẬN VỀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Danh sách mẫu quan sát trong nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu

Chương 1 của luận văn tập trung vào việc giới thiệu các khái niệm cơ bản liên quan đến cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu. Nội dung sẽ làm rõ tầm quan trọng của việc xây dựng một nền tảng lý thuyết vững chắc cho các nghiên cứu khoa học. Điều này không chỉ giúp định hình hướng đi cho nghiên cứu mà còn tạo ra sự liên kết giữa lý thuyết và thực tiễn.

1.1. Khái niệm cơ sở lý luận trong nghiên cứu

Cơ sở lý luận là tập hợp các lý thuyết, khái niệm và mô hình đã được nghiên cứu và công nhận trong lĩnh vực cụ thể. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng cho nghiên cứu, giúp xác định các biến số và mối quan hệ giữa chúng. Việc xây dựng cơ sở lý luận vững chắc sẽ giúp tăng tính thuyết phục cho các kết quả nghiên cứu.

1.2. Mô hình nghiên cứu và vai trò của nó

Mô hình nghiên cứu là một công cụ quan trọng giúp các nhà nghiên cứu hình dung và phân tích mối quan hệ giữa các biến. Mô hình này không chỉ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng mà còn hỗ trợ trong việc dự đoán kết quả. Việc lựa chọn mô hình phù hợp sẽ ảnh hưởng lớn đến độ chính xác và tính khả thi của nghiên cứu.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, nhiều vấn đề và thách thức có thể phát sinh. Những vấn đề này có thể liên quan đến việc thu thập dữ liệu, lựa chọn mô hình, hoặc phân tích kết quả. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của nghiên cứu.

2.1. Thách thức trong việc thu thập dữ liệu

Một trong những thách thức lớn nhất trong nghiên cứu là việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ. Dữ liệu không chính xác có thể dẫn đến những kết luận sai lầm. Do đó, việc lựa chọn nguồn dữ liệu đáng tin cậy và phương pháp thu thập phù hợp là rất quan trọng.

2.2. Vấn đề trong việc lựa chọn mô hình nghiên cứu

Lựa chọn mô hình nghiên cứu không chỉ ảnh hưởng đến kết quả mà còn đến cách thức phân tích dữ liệu. Việc sử dụng mô hình không phù hợp có thể dẫn đến những sai lệch trong kết quả. Do đó, cần phải xem xét kỹ lưỡng các yếu tố ảnh hưởng và lựa chọn mô hình phù hợp nhất.

III. Phương pháp nghiên cứu hiệu quả cho mô hình

Phương pháp nghiên cứu là yếu tố quyết định đến chất lượng và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp tối ưu hóa quá trình thu thập và phân tích dữ liệu, từ đó đưa ra những kết luận chính xác hơn.

3.1. Phương pháp định lượng trong nghiên cứu

Phương pháp định lượng sử dụng các số liệu thống kê để phân tích và đưa ra kết luận. Phương pháp này thường được áp dụng trong các nghiên cứu khoa học xã hội và kinh tế, giúp xác định mối quan hệ giữa các biến số một cách rõ ràng và chính xác.

3.2. Phương pháp định tính và ứng dụng của nó

Phương pháp định tính tập trung vào việc thu thập và phân tích các thông tin không thể đo lường bằng số liệu. Phương pháp này thường được sử dụng để khám phá các khía cạnh sâu sắc hơn của vấn đề nghiên cứu, giúp hiểu rõ hơn về động cơ và hành vi của con người.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có thể được áp dụng vào thực tiễn. Việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tế sẽ giúp cải thiện quy trình ra quyết định và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức.

4.1. Ứng dụng trong quản trị doanh nghiệp

Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện quy trình quản trị doanh nghiệp. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chi trả cổ tức sẽ giúp các nhà quản lý đưa ra các chính sách phù hợp hơn, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty.

4.2. Tác động đến chính sách cổ tức

Nghiên cứu về tác động của quản trị công ty đến quyết định chi trả cổ tức sẽ giúp các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán có cái nhìn rõ hơn về chính sách cổ tức. Điều này không chỉ giúp tăng cường lòng tin của nhà đầu tư mà còn cải thiện hình ảnh của công ty trên thị trường.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Kết luận của chương 1 sẽ tóm tắt lại những điểm chính đã được trình bày, đồng thời đưa ra những hướng nghiên cứu trong tương lai. Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển các mô hình lý thuyết sẽ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu trong lĩnh vực này.

5.1. Tóm tắt các điểm chính

Chương 1 đã trình bày tổng quan về cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu, đồng thời chỉ ra các vấn đề và thách thức trong nghiên cứu. Những phương pháp nghiên cứu hiệu quả cũng đã được đề cập, cùng với ứng dụng thực tiễn của mô hình nghiên cứu.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Hướng nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các mô hình lý thuyết mới, đồng thời áp dụng các phương pháp nghiên cứu hiện đại để nâng cao độ chính xác và tính khả thi của các kết quả nghiên cứu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2010–2012, thị trường tài chính Việt Nam trải qua nhiều biến động lớn với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt 5,9%/năm, kéo theo áp lực lạm phát và tái cấu trúc doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, vấn đề phân phối lợi nhuận và chính sách cổ tức trở thành tâm điểm chú ý của các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam thời điểm này vẫn đưa ra quyết định chi trả cổ tức mang tính tự phát, thiếu chiến lược dài hạn và chưa đánh giá đầy đủ vai trò của cơ chế quản trị công ty.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán: Liệu các thuộc tính của Hội đồng quản trị (HĐQT) và các đặc trưng tài chính doanh nghiệp có tác động trực tiếp đến xác suất chi trả cổ tức hay không. Mục tiêu cụ thể là kiểm định tác động của 3 biến quản trị gồm quy mô HĐQT, tính độc lập của HĐQT, tính kiêm nhiệm giữa Chủ tịch HĐQT và Giám đốc điều hành (CEO), kết hợp cùng 4 biến kiểm soát tài chính gồm quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, tốc độ tăng trưởng doanh thu và tính không ổn định của lợi nhuận.

Phạm vi không gian và thời gian của đề tài bao gồm 100 công ty phi tài chính niêm yết trên hai sàn HSX và HNX trong 3 năm liên tiếp từ năm 2010 đến năm 2012, tạo ra bộ dữ liệu gồm 300 quan sát. Trong đó, các công ty có vốn sở hữu nhà nước chiếm 63% và doanh nghiệp tư nhân chiếm 37%. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn quan trọng, cung cấp cơ sở định lượng giúp các nhà quản lý và nhà đầu tư nâng cao chất lượng quản trị, tối ưu hóa tỷ lệ chi trả cổ tức trên 30% và giảm thiểu chi phí đại diện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 4 nền tảng lý thuyết tài chính và quản trị kinh điển:

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Được khởi xướng bởi Jensen và Meckling (1976), lý thuyết chỉ ra xung đột lợi ích cố hữu giữa người quản lý (đại diện) và cổ đông (chủ sở hữu). Rozeff (1982) và Jensen (1986) bổ sung rằng việc chi trả cổ tức tiền mặt đóng vai trò như công cụ hữu hiệu để hạn chế dòng tiền tự do, giảm thiểu chi phí đại diện và ngăn người điều hành lãng phí nguồn lực vào các dự án không hiệu quả.
• Lý thuyết tín hiệu (Signaling Theory): Phát triển bởi Bhattacharya (1979) cùng Miller và Rock (1985), giả định rằng cổ tức là công cụ truyền tải thông tin về triển vọng tài chính lành mạnh của doanh nghiệp ra thị trường nhằm giảm bất cân xứng thông tin.
• Lý thuyết chính sách cổ tức tiền mặt cao (Bird-in-the-Hand Theory): Gordon (1963) khẳng định nhà đầu tư luôn ưa chuộng cổ tức tiền mặt hiện tại hơn là lãi vốn kỳ vọng trong tương lai để phòng ngừa rủi ro.
• Lý thuyết MM về sự bất liên quan của cổ tức: Miller và Modigliani (1961) cho rằng trong thị trường vốn hoàn hảo, giá trị doanh nghiệp phụ thuộc vào năng lực sinh lời chứ không phụ thuộc vào phương thức phân phối cổ tức.

Nghiên cứu vận dụng 5 khái niệm trọng tâm: Quyết định chi trả cổ tức (DIVID - biến giả nhị phân), Tính độc lập HĐQT (BIND - tỷ lệ thành viên không điều hành), CEO kiêm nhiệm (CEOD), Quy mô HĐQT (BSIZE) và Đòn bẩy tài chính (LEV).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính kiểm toán kết thúc ngày 31 tháng 12 hàng năm của 100 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên sàn HSX và HNX từ năm 2010 đến năm 2012 (tổng cộng 300 quan sát). Mẫu nghiên cứu được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích, loại bỏ các đơn vị thiếu dữ liệu kế toán hoặc thuộc khối tài chính ngân hàng để bảo đảm tính đồng nhất của các chỉ số.

Vì biến phụ thuộc là biến nhị phân nhận giá trị bằng 1 khi công ty có chia cổ tức và 0 khi không chia cổ tức, phương pháp bình phương nhỏ nhất thông thường (OLS) không còn phù hợp do vi phạm giả định về phương sai sai số đồng nhất. Do đó, tác giả sử dụng mô hình hồi quy Logit và Probit cho dữ liệu bảng (Panel Data). Quy trình kiểm định trải qua 3 bước: hồi quy gộp (Pooled Model), hồi quy tác động cố định (FEM) và hồi quy tác động ngẫu nhiên (REM). Kiểm định Hausman được thực hiện với mức ý nghĩa 5% và 10% để lựa chọn giữa mô hình FEM và REM, bảo đảm tính ước lượng vững và không chệch.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích định lượng trên 300 quan sát đã ghi nhận các kết quả thống kê quan trọng:

• Tính độc lập của HĐQT (BIND): Biến BIND có giá trị trung bình 18,70% trong mẫu nghiên cứu. Kết quả hồi quy mô hình REM cho thấy BIND tác động cùng chiều mạnh mẽ đến quyết định chi trả cổ tức với hệ số hồi quy +5,4867 và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% (độ tin cậy 99%). HĐQT có tỷ lệ thành viên độc lập càng cao thì xác suất công ty chi trả cổ tức càng lớn.
• Tốc độ tăng trưởng doanh thu (SGRT): SGRT đạt biên độ dao động rộng từ -91,07% đến trên 300%. Biến này có tương quan dương với quyết định chi trả cổ tức, đạt hệ số +3,9228 với mức ý nghĩa 1% (độ tin cậy 99%). Doanh nghiệp tăng trưởng doanh thu tốt có xu hướng duy trì việc chia cổ tức để gửi tín hiệu tích cực tới thị trường.
• Đòn bẩy tài chính (LEV): Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản bình quân của mẫu là 48,99% (độ lệch chuẩn 21,56%). Biến LEV tác động ngược chiều với quyết định chi trả cổ tức ở hệ số -3,6834, có ý nghĩa thống kê ở mức 10% (độ tin cậy 90%). Doanh nghiệp gánh nợ vay cao sẽ ưu tiên giữ lại dòng tiền để thanh toán nghĩa vụ nợ thay vì chia cổ tức.
• Các biến quản trị khác: Biến CEO kiêm nhiệm (trung bình 34,67%) và Quy mô HĐQT (trung bình 5,0 thành viên, dao động từ 4 đến 11 người) cùng quy mô công ty và tính không ổn định lợi nhuận đều chưa thể hiện ý nghĩa thống kê rõ rệt trong mô hình REM tổng quát.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa qua biểu đồ phân bổ loại hình doanh nghiệp (63% sở hữu nhà nước, 37% sở hữu tư nhân) và bảng ma trận tương quan giữa 7 biến độc lập với biến phụ thuộc DIVID.

Tác động tích cực của tính độc lập HĐQT (BIND) hoàn toàn phù hợp với lý thuyết đại diện của Jensen (1986) và tương đồng với nghiên cứu của Todd Mitton (2004) tại 19 quốc gia châu Á. Thành viên HĐQT không điều hành là những người bảo vệ quyền lợi cho các cổ đông thiểu số, thúc đẩy việc chi trả cổ tức để giám sát ban điều hành. Kết quả này trái ngược với nghiên cứu của Shahid Iqbal (2013) tại Pakistan, nơi ghi nhận BIND tác động ngược chiều do đặc thù sở hữu tập trung cao độ tại các tập đoàn gia đình.

Tác động ngược chiều của đòn bẩy tài chính (LEV = 48,99%) củng cố phát hiện của Godfred Bokpin (2011) và Oskar Kowalewski (2007), phản ánh thực tế giai đoạn 2010–2012 lãi suất cho vay tại Việt Nam neo ở mức cao, buộc doanh nghiệp phải thắt chặt chính sách cổ tức. Ngược lại, mối quan hệ đồng biến của tăng trưởng doanh thu (SGRT) chứng minh rằng tại các thị trường mới nổi, cổ tức vẫn là công cụ phát tín hiệu tài chính lành mạnh theo đúng lý thuyết tín hiệu của Bhattacharya (1979).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất:

• Tăng cường tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập: Doanh nghiệp niêm yết cần nâng tỷ lệ thành viên không điều hành lên tối thiểu 30% đến 50% trong tổng số thành viên HĐQT theo chuẩn mực quản trị quốc tế. Lộ trình triển khai trong vòng 12 đến 24 tháng nhằm tăng cường tính minh bạch và bảo vệ cổ đông nhỏ lẻ.
• Tách bạch chức danh Chủ tịch HĐQT và Tổng Giám đốc: Các công ty đại chúng cần giảm tỷ lệ kiêm nhiệm CEO từ mức 34,67% hiện nay xuống dưới 10%. Chủ thể thực hiện là Đại hội đồng cổ đông, hoàn thành tái cơ cấu vị trí lãnh đạo trong 1 nhiệm kỳ đại hội để hạn chế tình trạng lạm quyền và kiểm soát dòng tiền tùy tiện.
• Kiểm soát đòn bẩy tài chính an toàn: Ban điều hành doanh nghiệp cần tái cơ cấu nợ, duy trì tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (LEV) ở ngưỡng an toàn dưới 50%. Mục tiêu duy trì tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt ổn định từ 10% đến 15%/mệnh giá hàng năm, thực hiện kiểm toán dòng tiền định kỳ hàng quý.
• Hoàn thiện khung pháp lý quản trị công ty: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và hai Sở giao dịch (HSX, HNX) cần ban hành bộ quy chuẩn giám sát chặt chẽ việc công bố thông tin chính sách cổ tức, bắt buộc các doanh nghiệp vốn hóa trên 1.000 tỷ đồng phải giải trình chi tiết khi thay đổi kế hoạch phân phối lợi nhuận trước thời hạn 30 ngày.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Hội đồng quản trị và Ban điều hành doanh nghiệp: Vận dụng các phát hiện về biến BIND (18,70%) và LEV (48,99%) để thiết lập cơ cấu quản trị chuẩn mực, xây dựng chính sách phân phối cổ tức tiền mặt dài hạn giúp nâng cao định giá cổ phiếu trên sàn giao dịch.
• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tài chính: Sử dụng mô hình dự báo xác suất chi trả cổ tức dựa trên các chỉ báo quản trị độc lập và đòn bẩy tài chính để sàng lọc danh mục đầu tư giá trị, giảm thiểu rủi ro bẫy cổ tức tại các doanh nghiệp có nợ vay cao.
• Cơ quan quản lý thị trường (UBCKNN, Bộ Tài chính): Tham khảo bằng chứng thực nghiệm về tính kiêm nhiệm (34,67%) và tỷ lệ sở hữu nhà nước (63%) để xây dựng Thông tư, Nghị định hoàn thiện khung pháp lý về quản trị công ty đại chúng tại Việt Nam.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Khảo sát khung phương pháp luận hồi quy Logit, Probit dữ liệu bảng và kiểm định Hausman trên phần mềm STATA để phát triển các đề tài mở rộng trong tương lai.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tính độc lập của HĐQT lại làm tăng xác suất chi trả cổ tức?

Theo lý thuyết đại diện, các thành viên HĐQT độc lập không trực tiếp tham gia điều hành nên có cái nhìn khách quan. Họ ưu tiên bảo vệ lợi ích của cổ đông bằng cách yêu cầu chia cổ tức, giúp rút bớt dòng tiền nhàn rỗi khỏi sự kiểm soát tùy ý của ban giám đốc, với bằng chứng thực nghiệm đạt độ tin cậy 99% (hệ số +5,4867).

Đòn bẩy tài chính tác động như thế nào đến quyết định chia cổ tức tại Việt Nam?

Đòn bẩy tài chính bình quân của các công ty niêm yết trong mẫu nghiên cứu là 48,99%. Kết quả kiểm định cho thấy nợ vay có tương quan âm với xác suất trả cổ tức (hệ số -3,6834 ở mức ý nghĩa 10%). Khi nợ vay cao, dòng tiền phải ưu tiên trả lãi và gốc, buộc doanh nghiệp cắt giảm chia cổ tức tiền mặt.

Việc CEO kiêm nhiệm Chủ tịch HĐQT ảnh hưởng ra sao đến chính sách cổ tức?

Trong mẫu khảo sát, 34,67% doanh nghiệp có hiện tượng CEO kiêm nhiệm Chủ tịch HĐQT. Dù hệ số tương quan đơn lẻ mang dấu âm (-0,1845), nhưng trong mô hình hồi quy đa biến REM, tác động này chưa đạt ý nghĩa thống kê, cho thấy tại Việt Nam quyền lực kiêm nhiệm phụ thuộc thêm vào cơ cấu sở hữu vốn nhà nước.

Vì sao tác giả chọn mô hình Logit và Probit thay vì mô hình hồi quy tuyến tính OLS?

Biến phụ thuộc quyết định chi trả cổ tức là một biến giả nhận hai giá trị 0 hoặc 1. Hồi quy tuyến tính OLS thông thường sẽ dự báo các giá trị xác suất nằm ngoài khoảng 0 và 1, đồng thời vi phạm giả định phương sai sai số không đổi. Mô hình Logit và Probit khắc phục triệt để các nhược điểm này.

Tỷ lệ sở hữu nhà nước trong mẫu nghiên cứu chiếm bao nhiêu phần trăm?

Trong tổng số 100 công ty quan sát giai đoạn 2010–2012, có 63 công ty có vốn sở hữu nhà nước (chiếm 63%) và 37 công ty thuộc sở hữu tư nhân hoàn toàn (chiếm 37%). Cơ cấu sở hữu này phản ánh đặc thù chuyển đổi của nền kinh tế Việt Nam sau giai đoạn cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Kết luận

• Nghiên cứu đã lượng hóa thành công tác động của quản trị công ty đến quyết định chi trả cổ tức trên mẫu 100 doanh nghiệp niêm yết (300 quan sát) giai đoạn 2010–2012.
• Khẳng định vai trò tích cực của tính độc lập HĐQT (hệ số +5,4867, p < 0,01) và tốc độ tăng trưởng doanh thu (hệ số +3,9228, p < 0,01) trong việc gia tăng xác suất chia cổ tức.
• Chỉ ra tác động kìm hãm của đòn bẩy tài chính (hệ số -3,6834, p < 0,10) đối với dòng tiền chi trả cổ tức cho cổ đông.
• Đóng góp hệ thống phương pháp luận chặt chẽ kết hợp giữa lý thuyết đại diện, lý thuyết tín hiệu cùng kỹ thuật hồi quy Logit/Probit dữ liệu bảng.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về việc kéo dài chuỗi thời gian phân tích từ 5 đến 10 năm và bổ sung biến cấu trúc sở hữu nước ngoài.

Các nhà quản trị doanh nghiệp và nhà đầu tư hãy áp dụng ngay các tiêu chuẩn quản trị độc lập và kiểm soát đòn bẩy tài chính để tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : Giới thiệu chung Chương 2 : Tổng quan các nghiên cứu trước đây Chương 3 : Dữ liệu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và mô hình nghiên cứu Chương 4 : Kết quả nghiên cứu Chương 5 : Kết luận LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 CHƯƠNG 2 : TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2. Cá lý thuyết giải thí h tại sao ông ty phải hi trả ổ tứ : 2. Lý thuyết hính sá h ổ tứ tiền mặt ao: Gordon (1963) đã đưa ra một lý thuyết được biết đến như là lý thuyết chính sách cổ tức tiền mặt cao (The bird in hand Theory). Lý thuyết này cho rằng các nhà đầu tư thích cổ tức tiền mặt hơn lãi vốn vì họ muốn giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

Bhattacharya (1979) và John và Williams (1985) đã đưa ra lý thuyết tín hiệu nói rằng sự bất cân xứng được tạo ra giữa các nhà quản lý và các cổ đông bởi sự hiện diện của thông tin nội bộ. Do đó cổ tức phải được trả cho cổ đông theo giá cổ phiếu. Lý thuyết tín hiệu: Lý thuyết tín hiệu giả định rằng cổ tức là một công cụ mà thông qua đó các công ty cung cấp thông tin cho thị trường (Miller và Rock, 1985; Bali, 2003). Lý thuyết này đã đưa ra ý tưởng rằng các nhà quản lý gửi thông tin cho các cổ đông để tạo sự tin tưởng.

Bởi vì các nhà quản lý có liên quan đến hoạt động hàng ngày của công ty, do đó, họ có nhiều thông tin hơn so với các cổ đông của công ty. Tuy nhiên, các nhà quản lý không tiết lộ tất cả các thông tin cho các cổ đông. Vì vậy, chính sách cổ tức có thể được sử dụng để giảm bất cân xứng thông tin giữa người chủ và người đại diện bằng cách cung cấp thông tin nội bộ về triển vọng tương lai của công ty. Lý thuyết đại diện: Theo lý thuyết đại diện, Jensen và Meckling (1976) lập luận rằng mối quan hệ đại diện được tạo ra giữa người đại diện và người chủ khi người chủ thuê người đại diện để thực hiện nhiệm vụ trên danh nghĩa của mình.

D’Souza và Saxena (1999) lập luận rằng chi phí đại diện có quan hệ ngược chiều với chính sách cổ tức của công ty. Tương tự như vậy, Rozeff (1982) lập luận rằng cổ tức là một công cụ để giảm chi phí đại diện. Jensen (1986) cho rằng chi trả cổ tức làm giảm xung đột giữa các nhà quản lý và các cổ đông của công ty. Các nhà quản lý muốn giữ lại các LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 nguồn lực của công ty thay vì trả cổ tức.

Họ theo đuổi các cơ hội tăng trưởng của công ty bởi vì trong trường hợp này nhiều nguồn lực của công ty sẽ đặt dưới sự kiểm soát của họ. Mặt khác, các cổ đông muốn được chi trả cổ tức thay vì giữ lại lợi nhuận. Do đó, nếu cổ tức không được chi trả, các nhà quản lý có thể sử dụng các nguồn lực này cho lợi ích cá nhân hoặc họ có thể đầu tư những nguồn lực này vào các dự án không mang lại lợi nhuận. Lý thuyết MM về hính sá h ổ tứ : Miller và Modigliani (1961) đã đưa ra lý thuyết về chính sách cổ tức không tác động đến giá trị doanh nghiệp hay còn được gọi là lý thuyết MM.

Lý thuyết này cho rằng cổ tức không quan trọng đối với các cổ đông trong thị trường vốn hoàn hảo, bởi vì trong thị trường vốn hoàn hảo chính sách cổ tức không tác động đến giá trị doanh nghiệp. Nó không tạo sự khác biệt cho các cổ đông cho dù nhận cổ tức bằng tiền mặt, hoặc bằng cổ phiếu, hoặc dưới hình thức lãi vốn. Nghiên ứu thự nghiệm về tá động ủa quản trị ông ty lên hính sá h ổ tứ : Các nghiên cứu trên thế giới về tác động của quản trị công ty lên quyết định chi trả cổ tức đã đưa ra những bằng chứng về mối quan hệ giữa các yếu tố thuộc về thuộc tính HĐQT và quyết định chi trả cổ tức. Mặc dù mỗi nghiên cứu của các tác giả cho kết quả khác nhau nhưng nhìn chung ảnh hưởng của quản trị công ty lên quyết định chi trả cổ tức ở các nước là khá rõ ràng.

Todd Mitton (2004) đã nghiên cứu ảnh hưởng của quản trị công ty lên chính sách cổ tức của 365 công ty đến từ 19 quốc gia Châu Á. Sử dụng mô hình đại diện tác giả cho thấy các công ty với tỷ lệ quản trị cao hơn sẽ trả lãi cao hơn. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy có mối quan hệ ngược chiều và có ý nghĩa giữa các cơ hội tăng trưởng và chính sách cổ tức trong các công ty có quản trị doanh nghiệp mạnh hơn. Jayesh Kumar (2004) đã nghiên cứu mối liên hệ giữa quản trị công ty và chính sách cổ tức đối với các công ty tại Ấn Độ trong giai đoạn từ năm 1994 đến năm 2000.

Dữ liệu được sử dụng để phân tích bao gồm tất cả các công ty sản xuất LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 niêm yết trên TTCK Bombay. Sử dụng các mô hình điều chỉnh toàn bộ (FAM), mô hình điều chỉnh từng phần (PAM), mô hình Waud (WM), mô hình xu hướng thu nhập (ETM) để nghiên cứu, các kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ cùng chiều giữa cổ tức với xu hướng thu nhập và các cơ hội đầu tư. Tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu có mối quan hệ ngược chiều trong khi các cơ hội đầu tư trong quá khứ có tác động tích cực đến chính sách cổ tức. Sở hữu bởi công ty và giám đốc quan hệ cùng chiều với mức chi trả cổ tức.

Tác giả cũng chưa tìm thấy bằng chứng ủng hộ mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và sự tăng trưởng chi trả cổ tức. Oskar Kowalewski & ộng sự (2007) đã nghiên cứu các yếu tố quyết định đến chính sách cổ tức ở Ba Lan và kiểm tra liệu quản trị công ty có tác động đến chính sách cổ tức hay không ? Dữ liệu nghiên cứu gồm 110 công ty phi tài chính niêm yết trên TTCK Warsaw trong giai đoạn từ năm 1998 đến năm 2004. Sử dụng mô hình hồi quy Tobit để phân tích, kết quả nghiên cứu của các tác giả cho thấy các công ty lớn và có lợi nhuận nhiều hơn có tỷ lệ chi trả cổ tức lớn hơn. Hơn nữa, các công ty nhiều rủi ro hơn và mắc nợ nhiều hơn thích trả cổ tức thấp hơn.

Sungmin Kim và Eunjung Lee (2008) đã nghiên cứu ảnh hưởng của quản trị công ty lên chính sách cổ tức của các công ty tại Hàn Quốc khi họ phải đối mặt với cả hai vấn đề đại diện và những hạn chế tài chính bên ngoài do thông tin bất đối xứng giữa người trong công ty và các cổ đông bên ngoài. Dữ liệu nghiên cứu gồm 4.434 công ty được quan sát trong thời gian 6 năm gồm các năm 1993, 1995, 1998, 2000, 2002 và 2004. Kết quả nghiên cứu cho thấy các công ty với quản trị doanh nghiệp mạnh hơn và hạn chế tài chính bên ngoài cao hơn thường chi trả cổ tức thấp hơn. Trong khi đó các công ty có quản trị doanh nghiệp yếu hơn và hạn chế tài chính bên ngoài thấp hơn thường trả cổ tức nhiều hơn.

CHEN Litai & ộng sự (2011) đã nghiên cứu mối quan hệ giữa các đặc điểm tài chính, quản trị doanh nghiệp và xu hướng chi trả cổ tức bằng tiền mặt của các công ty niêm yết tại Trung Quốc. Dữ liệu nghiên cứu gồm 1.056 công ty được quan sát trong giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2007. Kết quả cho thấy có mối quan hệ cùng chiều và có ý nghĩa giữa quy mô HĐQT và thành phần quản lý cấp cao với LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 xu hướng chi trả cổ tức bằng tiền mặt của các công ty. Tuy nhiên một đặc tính khác của quản trị doanh nghiệp đó là CEO kiêm nhiệm có mối quan hệ ngược chiều và có ý nghĩa với xu hướng chi trả cổ tức bằng tiền mặt của các công ty.

Gordon Newlove Asamoah (2011) đã nghiên cứu tác động của quản trị công ty lên chính sách cổ tức đối với các công ty niêm yết trên TTCK Ghana. Dữ liệu nghiên cứu gồm 15 công ty niêm yết trên TTCK Ghana trong khoảng thời gian 5 năm từ năm 2003 đến năm 2007. Sử dụng phương pháp dữ liệu bảng, kết quả nghiên cứu cho thấy sự độc lập của HĐQT và CEO kiêm nhiệm ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của công ty trong khi đó quy mô HĐQT không liên quan đến chính sách cổ tức. Ngoài ra, lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu càng cao thì mức chi cổ tức càng cao.

Bokpin (2011) đã nghiên cứu tác động của cấu trúc sở hữu, quản trị công ty và việc thực hiện chi trả cổ tức trên TTCK Ghana. Dữ liệu nghiên cứu gồm 23 công ty niêm yết trên TTCK Ghana trong khoảng thời gian 6 năm từ năm 2002 đến năm 2007. Sử dụng phương pháp dữ liệu bảng, kết quả nghiên cứu cho thấy quy mô HĐQT có mối quan hệ cùng chiều và có ý nghĩa với việc thực hiện chi trả cổ tức trong khi đó không tìm thấy mối quan hệ có ý nghĩa giữa sở hữu nội bộ, sự độc lập của HĐQT và CEO kiêm nhiệm với việc thực hiện chi trả cổ tức. Ngoài ra, có mối quan hệ ngược chiều và có ý nghĩa giữa đòn bẩy tài chính với việc thực hiện chi trả cổ tức.

Gill và John D. Obradovich (2012) đã nghiên cứu ảnh hưởng của quản trị công ty, quyền sở hữu thể chế lên quyết định chi trả cổ tức. Dữ liệu nghiên cứu gồm 296 công ty Mỹ niêm yết trên TTCK New York trong khoảng thời gian từ năm 2009 đến năm 2011. Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ cùng chiều và có ý nghĩa giữa quy mô HĐQT và CEO kiêm nhiệm với chính sách cổ tức.

Ngoài ra có mối quan hệ ngược chiều và có ý nghĩa giữa các nhà đầu tư thể chế và chính sách cổ tức. Nirosha Wellalage & ộng sự (2012) đã nghiên cứu mối quan hệ giữa cơ chế quản trị công ty và chi trả cổ tức bằng tiền mặt đối với các công ty mới niêm yết LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 tại Trung Quốc. Dữ liệu nghiên cứu gồm 142 tổ chức phát hành lần đầu (IPO) được niêm yết trên TTCK Thâm Quyến trong khoảng thời gian từ năm 2001 đến năm 2005.