Chương 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE XÁC MINH, THU THẬP CHUNG CU TRONG GIẢI QUYẾT VỤ AN HANH CHÍNH 111. Khái quát chung về giải quyết vụ án hành chính. Khái niệm giải quyết vụ án hành chính: "Nhà nước ra đời là một tất yêu trong lịch sử để đảm nhân sứ mệnh cao cả la duy trì sự dn định, phát triển chung toàn xã hội thông qua các hoạt động, quan lý. Nội ham quản lý nha nước có thé thay đổi tùy thuộc vào chế độ chính.
trị, bồi cảnh lịch sử hay đặc điểm văn hỏa, trình độ phát tnén kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia qua các thời kỷ. Trong xã hội có nhiễu chủ thể tham gia vào hoạt động quản lý như: Tổ chức ding, nha nước, ban lãnh đạo các tổ chức kinh tế - xã hội, các đoàn thé nhân dân, các hiệp hội,. nhưng so sảnh hoạt động giữa các tổ chức nảy cho thay quan lý nha nước có những điểm khác biệt. Trước hét, chủ thé quan ly nhà nước là các cơ quan, tổ chức trong bộ may nha nước được trao quyển gồm: cơ quan lập pháp, cơ quan hảnh pháp, cơ quan từ pháp “Thứ lai, đỗi tượng quân lý của Nhà nước la tắt cã các cá nhân, t8 chức sinh sông và hoạt động trong pham vi lãnh thổ quốc gia.
Thứ ba, phạm vi quân lý nha nước là toàn điện các lĩnh vực của đời sống zã hội từ chính tr, kinhtế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao. Thứ he, quản lý nha nước mang tinh quyển lực nhà nước, được sử dụng pháp luật lam công cụ quản lý, được ban hành chính sách, kế hoạch để quản lý xế hội. Thử năm, mục tiêu của quản lý nhà nước lả phục vụ nhân dân, dm bảo sự dn định và phát triển của sã hội. Từ so sánh trên đây cho phép đưa ra khái niệm về quản lý nhà nước: Quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyển lực nha nước và sử dung pháp luật để điều chỉnh.
"hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mat của đời sông xã hội do các cơ 10 quan trong bô máy nha nước thực hiện, nhằm phục vu nhân dân, đảm bảo sự n định va phát triển toàn xã hội. Theo Từ điển Tiếng Việt, “tranh chap” được hiễu là “đầu tranh giẳng co khi có ý kiến bat đông, thường là trong van dé quyền lợi giữa các bên”, Sự xung đột vé lợi ích giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động quản lí ‘hanh chính nha nước được xác định là tranh chấp hanh chính - tranh chấp phát sinh trong các lĩnh lực khác nhau của hoạt động hảnh chính nhà nước. Tranh chap hảnh chính hiểu theo nghĩa rộng có nhiễu loại, bao gồm cả tranh chấp giữa các cơ quan nba nước với nhau, như tranh chấp vẻ thấm quyên xử phạt vi pham hành chính, tranh chap vé quyết định, hành vi chỉ đao điều hành giữa các cơ quan nha nước trong bộ máy nha nước (quyết định phân cấp, quyết định ủy quyền của cơ quan nha nước cấp trên cho cơ quan nhà nước cấp dưới, quyết định phân công của cấp trưởng cho cấp phó). Đông thời với việc quy định các hình thức phản kháng của cá nhân, tổ chức, các quốc gia trên thé giới cũng thiết lập các phương thức khác nhau nhằm giải quyết hiệu quả các tranh chấp hành chính như phương thức giải quyết khiển nại theo thủ tục hảnh chính, theo phương châm đìng quyển hảnh: "pháp dé kiễm soát quyền hành pháp, phương thức giãi quyết tranh chap của cơ quan tải phán hành chính nhw ỡ Pháp, Anh, Hoa ki, v.
Đây là phương thức có tính. chất nữa hành pháp, nữa tư pháp, phương thức giải quyết tranh chấp bằng co quan trung gian hoa giải hành chính (Pháp, Thuy Điển, Bỏ Đảo Nha, Tây Ban Nha vv.), đây là phương thức không chỉ dua vào quyên lực nha nước mà chủ yên đưa vảo quyền lực xã hồi, sự công bằng, lẽ phải thông qua việc đảo tao đôi ngũ trọng tai viên có đủ năng lực giải quyết các tranh chấp và phương, thức giải quyết tranh chấp hành chính theo thủ tục TTHC do tủa an thực hiển. 1 Viên Ngân ngữ học (999), Matin ng PC Đã Nẵng, Bi Nẵng tr. 1021 lì Trên cơ sỡ việc da dang hóa các phương thức đó, pháp luật cũng đảm.
bảo quyển được lựa chọn phương thức phủ hợp dé giãi quyết các tranh chấp đó nhằm bão vé quyển và lợi ích hợp pháp của đổi tương quản lí mét cách hữu hiệu nhất Khi các cá nhân, tổ chức lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp hành chính bằng cơn đường tư pháp do tòa an thực hiện béi hành vĩ khối kiện theo đúng quy định pháp luật sé lam phát sinh một VAHC. Có thể hiểu khải quát VAHC là vụ việc tranh chấp hành chính được tòa án có. thấm quyên thu lí theo yêu cầu khởi kiện của cá nhân, tổ chức đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính để bao v quyền và lợi ich hợp pháp của họ Trong hệ thông các cơ quan nh nước, Tòa an giữ vai trò đặc biết quan trọng, là cơ quan được nhân danh quyển lực nha nước thực hiện quyền tự pháp, xem sét, đánh giá việc thực hiện pháp luật của các chủ thể, ra ban án. hoặc quyết định phần xét hành vi của các chủ thể đó nhằm thực hiện chức năng ‘bao v pháp luật, dim bảo công lí, góp phan ôn định trật tự xã hội.
Các bản án, quyết định của Tòa án mang tính quyển lực nhà nước, có hiêu lực bất buộc đổi với các bên liên quan cũng như đổi với moi tổ chức, cá nhân khác trong zã hổi. Hoat động sét xử của téa án là hoạt đông thể hiện tập trùng nhất của quyển tư pháp được hiểu là hoạt động nhân danh quyển lực nha nước nhằm em xét, đánh giá và ra phán quyết vé tính hợp pháp va tinh đúng dn của hành vi pháp luật hay quyết định pháp luật khi có sự tranh chấp và mâu thuẫn giữa các bên. có lợi ich khác nhau. Hoạt động sét xử của Tòa án mang tính đặc thù riêng về phương thức áp dụng, đó là việc ét xử một cách công khai, tat cã mọi người đền được tham dự phiên tòa, trừ một số trường hợp pháp luật quy định.
Toa án có vi trí, vai trỏ rất quan trong trong TTHC Thứ nh tảo dim quyên công dân trong TTHC góp phan bao đâm. quyền con người, quyển và lợi ích hợp pháp của công dan trong xây dựng nha nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hoạt đông theo Hiển pháp và pháp luật. Hiễn pháp năm 2013 đã bỗ sung, làm rõ bản chất của Nha nước pháp quyển zã hội chủ nghĩa Việt Nam, đó là Nha nước của nhân dan, do nhân dan, mọi người (nhả nước, tập thể vả cá nhân đều bình đẳng trước pháp luật), không phân biệt đối xử trung việc công nhận, thụ hưởng và phát triển các quyển con người, quyên công dân. Điều đó cho thay, Nha nước pháp quyền phải sắc lập được cơ ché bảo về, bao đầm thực hiện các quyển công dân cho người dân khi tham gia vảo các quan hệ zã hôi vả khi có tranh chấp, đặc biết khi phát sinh tranh chap hanh chính giữa công dân với các cơ quan nha nước.
hoặc với người có thẩm quyên thi chỉ có Tòa án mới có thẩm quyền phán xét việc tuân thủ pháp luật của các bên và hệ thông Tòa an độc lập sẽ lá bao dim cuối cũng cho công dân có đủ khả năng và điều kiện bao đầm quyển công dân của mình khi bị xâm hai. Do vậy, việc Nhà nước tao các điều kiện pháp lý nhằm bão dam quyền công dân trong TTHC sẽ góp phản bảo đảm quyển con người, quyển và lợi ích hợp pháp của công dân trong xây dựng Nha nước pháp quyền xã hội chủ ngiãa “Thứ hai, bao đảm quyền công dén trong TTHC trong nha nước pháp quyền sã hội chủ nghĩa góp phan thực hiện trách nhiệm cia Nhà nước trước công dân. "Nhà nước pháp quyền zã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước chịu ‘rach nhiệm trước công dân vẻ mọi hoạt động của mình và bão đảm cho công én thực hiện các nghĩa vụ trước nba nước và xã hội, tức là trách nhiệm của các cơ quan nha nước, người có thẩm quyển trong phạm vi thẩm quyền của. ‘minh phải có trách nhiệm thực hiện nghiêm chỉnh nhiệm vụ, quyển han của minh, đây xã hội hay chí ít là lĩnh vực mình phụ trách di lên, lâm cho người dân được hưởng lợi, lúc này trách nhiệm cia nha nước được hiểu lả nghĩa vụ mà nha nước phải gánh vác.
Theo đó, nhà nước la chủ thể có nghĩa vu bao về 13 công ly, bao vé, bão dm quyển con người, bao đảm thực hiện các quyển va nghĩa vụ công dân thông qua việc công nhận, tôn trong, bảo về, bảo đảm các quyền con người, quyển công dân vé chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa xã hội theo Hiển pháp và pháp luật. Nhà nước chủ động, tích cực xây dựng hệ thông pháp luật, các chương trình, kế hoạch và triển khai đẳng bộ xuyên suốt các nội dung bảo đảm quyên công dan trong các chương trình zây dựng pháp luật của Quốc hội. Hiển pháp va pháp luật là cơ sỡ, căn cử pháp lý để công dân thực hiện các quyển va nghĩa vụ của minh trong các quan hệ xẽ hội, trong đó có quan hệ hành chính. Hiển pháp được coi là công cụ quan trong hàng đầu được Nha nước sử dụng để bão dam quyền công dân, là “ điêu kiện tiên quyết cho việc dam bảo các quyền cơ ban của công dan”.
Trong TTHC, nguyên tắc hiển định đã được Luật TTHC năm 2015 cụ thể hóa la nguyên tắc: “Tham phán, Hội thẩm nhân dân xét xử độc lập va chỉ tuân theo pháp luật", theo đó, trong quá tình xét phán và Hội thẩm. nhân dân không bị anh hưởng bởi bắt cứ cơ quan, tổ chức hay cá nhân nao, việc. za phản quyết vẻ tính hợp pháp cia quyết định hảnh chính, hành vi hành chính chi trên cơ sở quy dinh của pháp luật. Muc dich của nguyên tắc này nhằm bảo đầm quyển con người, quyển công dân, quyển bình đẳng của công dân trước pháp luật, đồng thời tránh sự can thiệp, tac động của các cơ quan hành pháp, lập pháp vào hoạt động xét xử của Tòa án, tránh sự "tùy tiên” từ phía Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân khi đưa ra các quyết định Nha nước bao đảm nguyên tắc nay được thực hiện trên thực tế bằng các hình thức khác nhau trong đó có việc “nghiêm cam các cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của Thẩm.