Thực Hiện Chức Năng Quản Lý Kinh Tế Của Nhà Nước Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Thực hiện chức năng quản lý kinh tế của nhà nước việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Vinh Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Quang Ty
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Chức Năng Quản Lý Kinh Tế Của Nhà Nước Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ CHỨC NĂNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA NHÀ NƯỚC
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Một số vấn đề lý luận về chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước
• 1.3. Những vấn đề cốt yếu gắn với chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước
• 1.4. Những yếu tố chính tác động đến việc đổi mới chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước
• 1.5. Kinh nghiệm quốc tế trong việc đổi mới, hoàn thiện chức năng quản lý kinh tế của nhà nước và một số bài học tham khảo
• 1.5.1. Kinh nghiệm của Singapore
• 1.5.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.5.3. Một số bài học tham khảo
• 1.6. Tiểu kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tiểu kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHỨC NĂNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM (GIAI ĐOẠN 2000 - 2010)
• 3.1. Khái lược về quá trình hình thành và phát triển của chức năng quản lý kinh tế qua các thời kỳ
• 3.2. Thời kỳ áp dụng mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung
• 3.3. Thời kỳ xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nay
• 3.4. Những thành tựu trong thực hiện chức năng quản lý kinh tế ở thời kỳ đổi mới vừa qua và nguyên nhân
• 3.5. Nguyên nhân của thành tựu
• 3.6. Những nhược điểm trong thực hiện chức năng quản lý kinh tế ở thời kỳ đổi mới vừa qua và nguyên nhân
• 3.7. Nhược điểm
• 3.8. Nguyên nhân của nhược điểm
• 3.9. Tiểu kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN TĂNG CƯỜNG VIỆC THỰC HIỆN CHỨC NĂNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI
• 4.1. Nhóm giải pháp về tổ chức bộ máy quản lý và năng lực cán bộ quản lý kinh tế
• 4.2. Nhóm giải pháp về cách thức tổ chức thực hiện
• 4.3. Nhóm giải pháp về mặt pháp lý
• 4.4. Nhóm giải pháp về nhận thức tư tưởng đối với lĩnh vực quản lý kinh tế
• 4.5. Nhóm giải pháp về thanh tra, kiểm tra và giám sát
• 4.6. Tiểu kết luận chương 4
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam

Chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết và phát triển nền kinh tế. Chức năng này không chỉ ảnh hưởng đến các hoạt động kinh tế mà còn tác động đến đời sống xã hội. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc nghiên cứu và hoàn thiện chức năng này là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm và vai trò của chức năng quản lý kinh tế

Chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước là tập hợp các hoạt động nhằm điều tiết và phát triển nền kinh tế quốc dân. Vai trò của chức năng này là đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững cho nền kinh tế.

1.2. Lịch sử phát triển chức năng quản lý kinh tế tại Việt Nam

Từ năm 1986, Việt Nam đã chuyển mình từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Sự chuyển đổi này đã tạo ra nhiều thách thức và cơ hội cho chức năng quản lý kinh tế.

II. Những thách thức trong quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam hiện nay

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu tính đồng bộ trong chính sách, sự chậm trễ trong cải cách thể chế và sự cạnh tranh từ thị trường quốc tế đang đặt ra nhiều áp lực.

2.1. Thiếu tính đồng bộ trong chính sách kinh tế

Nhiều chính sách kinh tế hiện nay chưa được thực hiện đồng bộ, dẫn đến sự chồng chéo và mâu thuẫn trong quản lý. Điều này gây khó khăn cho việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế.

2.2. Sự chậm trễ trong cải cách thể chế

Cải cách thể chế là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế. Tuy nhiên, tiến trình cải cách vẫn diễn ra chậm, ảnh hưởng đến khả năng thích ứng với biến động của thị trường.

III. Phương pháp cải cách chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả chức năng quản lý kinh tế, cần áp dụng các phương pháp cải cách đồng bộ và linh hoạt. Việc cải cách này không chỉ tập trung vào chính sách mà còn cần chú trọng đến năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý.

3.1. Tăng cường năng lực cán bộ quản lý kinh tế

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý là yếu tố then chốt để thực hiện hiệu quả chức năng quản lý kinh tế. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu và thực tiễn.

3.2. Đổi mới cơ chế quản lý và giám sát

Cần đổi mới cơ chế quản lý và giám sát để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý kinh tế. Việc áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý sẽ giúp nâng cao hiệu quả giám sát.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý kinh tế

Nghiên cứu về chức năng quản lý kinh tế đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có thể áp dụng để cải thiện hiệu quả quản lý. Các kết quả nghiên cứu này sẽ là cơ sở để xây dựng các chính sách phù hợp hơn.

4.1. Các mô hình quản lý kinh tế thành công

Nghiên cứu các mô hình quản lý kinh tế thành công từ các quốc gia khác có thể giúp Việt Nam rút ra bài học kinh nghiệm quý giá. Những mô hình này thường có tính linh hoạt và khả năng thích ứng cao.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các chính sách kinh tế

Việc đánh giá hiệu quả của các chính sách kinh tế hiện hành là cần thiết để điều chỉnh kịp thời. Các chỉ số kinh tế vĩ mô sẽ là căn cứ để đánh giá sự thành công của các chính sách.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam

Chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc cải cách thể chế và nâng cao năng lực quản lý.

5.1. Tầm quan trọng của cải cách thể chế

Cải cách thể chế là yếu tố quyết định để nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế. Cần có sự đồng thuận và quyết tâm từ các cấp lãnh đạo để thực hiện cải cách này.

5.2. Định hướng phát triển bền vững trong quản lý kinh tế

Định hướng phát triển bền vững cần được tích hợp vào tất cả các chính sách kinh tế. Điều này sẽ giúp đảm bảo sự phát triển lâu dài và ổn định cho nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam chuyển đổi mô hình kinh tế từ kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế (QLKT) của Nhà nước giữ vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Giai đoạn nghiên cứu từ năm 2000 đến 2010 chứng kiến nhiều thành tựu quan trọng với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt khoảng 7% trong giai đoạn 1996-2000, GDP năm 2010 đạt 101,6 tỷ USD, gấp hơn 3 lần so với năm 2000. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn tồn tại nhiều hạn chế trong cơ chế QLKT hiện hành, như thể chế kinh tế thị trường chưa đồng bộ, quản lý nhà nước còn bất cập, và các thị trường tài chính, bất động sản phát triển chậm.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng thực hiện chức năng QLKT của Nhà nước Việt Nam trong giai đoạn 2000-2010, đánh giá hiệu quả và những tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả quản lý kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại Việt Nam, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo chính thức và tài liệu khoa học liên quan đến QLKT.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp luận cứ khoa học cho Đảng và Nhà nước trong việc hoàn thiện chính sách, pháp luật về quản lý kinh tế, đồng thời góp phần nâng cao năng lực quản lý, điều hành nền kinh tế trong bối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý nhà nước và kinh tế học, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết chức năng quản lý nhà nước: Chức năng quản lý kinh tế được xem là một trong những chức năng cơ bản của Nhà nước, thể hiện vai trò điều tiết, định hướng và kiểm soát nền kinh tế quốc dân nhằm đạt mục tiêu phát triển bền vững.

• Mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: Mô hình này nhấn mạnh sự kết hợp giữa cơ chế thị trường với sự quản lý, điều tiết của Nhà nước nhằm đảm bảo phát triển kinh tế hiệu quả và công bằng xã hội.

Các khái niệm chính bao gồm: chức năng quản lý kinh tế, cơ chế quản lý nhà nước, nguyên tắc quản lý kinh tế, và các công cụ quản lý kinh tế như chính sách tài khóa, tiền tệ, pháp luật kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khoa học xã hội kết hợp:

• Phương pháp tổng hợp: Thu thập và hệ thống hóa các tài liệu, số liệu từ báo cáo chính thức, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về chức năng QLKT.

• Phương pháp phân tích: Đánh giá các quy định pháp luật, chính sách hiện hành và thực trạng thực hiện chức năng QLKT tại Việt Nam.

• Phương pháp so sánh: So sánh kinh nghiệm quản lý kinh tế của các quốc gia như Singapore và Trung Quốc để rút ra bài học phù hợp cho Việt Nam.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các báo cáo thống kê kinh tế quốc gia, văn bản pháp luật, và các tài liệu chuyên ngành từ năm 2000 đến 2010. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và độ tin cậy của nguồn dữ liệu. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong năm 2014-2015, tập trung phân tích dữ liệu giai đoạn 2000-2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng thực hiện chức năng QLKT có nhiều thành tựu nhưng còn hạn chế: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt khoảng 7% trong giai đoạn 1996-2000, GDP năm 2010 đạt 101,6 tỷ USD, gấp 3,26 lần năm 2000. Tuy nhiên, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa còn nhiều hạn chế, các cân đối vĩ mô chưa vững chắc, quản lý nhà nước còn bất cập.

2. Cơ chế QLKT chưa đồng bộ và thiếu linh hoạt: Việc xây dựng thể chế kinh tế thị trường còn nhiều vướng mắc, các thị trường tài chính, bất động sản, khoa học công nghệ phát triển chậm, chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển. Quản lý nhà nước đối với từng loại thị trường còn nhiều bất cập, một số nguyên tắc thị trường bị vi phạm.

3. Ảnh hưởng của hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa: Việt Nam đã gia nhập WTO, ASEAN, APEC, ASEM và đang đàm phán TPP, buộc phải mở cửa thị trường hoàn toàn vào năm 2018. Hội nhập kinh tế sâu rộng tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức lớn cho cơ chế QLKT hiện tại.

4. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy vai trò quan trọng của phát triển nguồn nhân lực và hoàn thiện pháp luật: Singapore và Trung Quốc đã thành công nhờ phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao, xây dựng hệ thống pháp luật kinh tế hiện đại, và điều chỉnh linh hoạt chính sách quản lý kinh tế.

Thảo luận kết quả

Các số liệu cho thấy chức năng QLKT của Nhà nước Việt Nam đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế trong giai đoạn 2000-2010, tuy nhiên vẫn còn nhiều tồn tại cần khắc phục. Nguyên nhân chủ yếu do cơ chế quản lý chưa đồng bộ, thiếu linh hoạt trong điều chỉnh chính sách trước biến động kinh tế trong nước và quốc tế. So sánh với kinh nghiệm Singapore và Trung Quốc, Việt Nam cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực quản lý kinh tế, hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế theo chuẩn mực quốc tế, đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng GDP, bảng so sánh các chỉ tiêu quản lý kinh tế giữa Việt Nam và các nước tham khảo, giúp minh họa rõ nét hiệu quả và hạn chế trong thực hiện chức năng QLKT.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách quản lý kinh tế: Đẩy mạnh xây dựng, sửa đổi các văn bản pháp luật về kinh tế theo hướng đồng bộ, minh bạch, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Chính phủ; thời gian: 2-3 năm tới.

2. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về quản lý kinh tế, cập nhật kiến thức quốc tế cho cán bộ các cấp. Chủ thể thực hiện: Bộ Nội vụ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư; thời gian: liên tục trong 5 năm.

3. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát: Thiết lập hệ thống giám sát hiệu quả, xử lý nghiêm các vi phạm trong quản lý kinh tế nhằm đảm bảo thực thi chính sách đúng đắn. Chủ thể thực hiện: Thanh tra Chính phủ, các cơ quan chức năng; thời gian: ngay lập tức và duy trì thường xuyên.

4. Đẩy mạnh cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý kinh tế: Rút ngắn thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý thông qua chuyển đổi số. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Bộ Thông tin và Truyền thông; thời gian: 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước các cấp: Nâng cao hiểu biết về chức năng QLKT, áp dụng hiệu quả trong công tác điều hành kinh tế địa phương và trung ương.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên kinh tế, quản lý: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển nghiên cứu sâu hơn về quản lý kinh tế nhà nước.

3. Sinh viên ngành kinh tế, quản lý nhà nước: Là tài liệu tham khảo quan trọng giúp hiểu rõ về cơ chế và thực trạng quản lý kinh tế tại Việt Nam.

4. Các nhà hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng và hoàn thiện chính sách quản lý kinh tế phù hợp với bối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước là gì?
   Chức năng quản lý kinh tế là các hoạt động chủ yếu của Nhà nước nhằm định hướng, điều tiết, kiểm soát nền kinh tế quốc dân để đạt mục tiêu phát triển bền vững và ổn định xã hội.

2. Tại sao cần đổi mới chức năng quản lý kinh tế ở Việt Nam?
   Do cơ chế hiện hành còn nhiều hạn chế, chưa đồng bộ và thiếu linh hoạt, trong khi kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới, đòi hỏi quản lý phải thích ứng nhanh và hiệu quả hơn.

3. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam?
   Việc phát triển nguồn nhân lực quản lý, hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế, và tăng cường công tác giám sát là những bài học quan trọng từ Singapore và Trung Quốc.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích và so sánh để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý kinh tế.

5. Lợi ích của việc hoàn thiện chức năng quản lý kinh tế là gì?
   Giúp nâng cao hiệu quả điều hành kinh tế, tạo môi trường phát triển thuận lợi cho các thành phần kinh tế, đảm bảo phát triển bền vững và hội nhập quốc tế thành công.

Kết luận

• Chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Việt Nam giữ vai trò trung tâm trong phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt trong giai đoạn đổi mới và hội nhập quốc tế.
• Giai đoạn 2000-2010 đã đạt nhiều thành tựu về tăng trưởng kinh tế, nhưng vẫn còn tồn tại hạn chế về cơ chế và hiệu quả quản lý.
• Kinh nghiệm quốc tế từ Singapore và Trung Quốc cho thấy tầm quan trọng của phát triển nguồn nhân lực và hoàn thiện pháp luật kinh tế.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả chức năng quản lý kinh tế trong thời gian tới.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào hoàn thiện chính sách pháp luật, đào tạo cán bộ, cải cách hành chính và tăng cường giám sát để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng nền kinh tế Việt Nam phát triển ổn định, bền vững và hội nhập thành công!

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc chia thành 04 chƣơng: 4 Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, một số vấn đề lý luận và kinh nghiệm quốc tế về chức năng quản lý kinh tế của Nhà nƣớc. Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nƣớc Việt Nam (giai đoạn 2000 - 2010). Chƣơng 4: Một số giải pháp góp phần tăng cƣờng việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nƣớc Việt Nam trong thời gian tới.

5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ CHỨC NĂNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA NHÀ NƢỚC 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Chức năng QLKT là một trong những chủ đề lớn nên luôn thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu. Và trên thực tế đã có khá nhiều công trình về đề tài này đƣợc công bố ở trong nƣớc. Trong phạm vi của luận văn, tác giả chỉ tổng hợp những công trình nghiên cứu tiểu biểu, điển hình về chức năng QLKT trong một số năm gần đây.

Trên cơ sở đó, tác giả luận văn sẽ rút ra những kết luận bƣớc đầu về ƣu điểm, nhƣợc điểm, đồng thời, sẽ kế thừa và phát triển các kết quả của các công trình đi trƣớc. Tại Việt Nam, trong những năm đổi mới vừa qua, đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về chức năng QLKT của Nhà nƣớc. Trong đó, có các công trình viết dƣới dạng giáo trình đào tạo dành cho các bậc học từ cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ của ngành kinh tế học… Trong hệ thống giáo trình có công trình mang tên “Quản lý nhà nước về kinh tế”, dùng cho đào tạo đại học và sau đại học ngành QLKT của tác giả Phan Huy Đƣờng năm 2012 và do Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội phát hành. Giáo trình này đề cập đến chức năng QLKT nằm trong hệ thống các chức năng của nhà nƣớc [15, tr.

“Giáo trình quản lý nhà nước về kinh tế” của các nhà nghiên cứu Đỗ Hoàng Toàn và Mai văn Bƣu (đồng chủ biên 2005), Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân, Nhà xuất bản Lao động - xã hội phát hành trong đó nghiên cứu khá chi tiết vấn đề quản lý nhà nƣớc về lĩnh vực kinh tế và cung cấp những kiến thức lý luận cơ bản về việc nhà nƣớc quản lý nền kinh tế quốc dân. 6 Tác giả Lƣơng Xuân Quỳ có cuấn sách chuyên khảo về “Quản lý nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, do Nhà xuất bản Lý luận chính trị phát hành năm 2006. Công trình này nghiên cứu và phân tích thực trạng quản lý nhà nƣớc về kinh tế tại Việt Nam từ khi bắt đầu đổi mới (1986) cho đến những năm gần đây. Từ nghiên cứu thực trạng, tác giả cũng đã đƣa ra một số giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện và đổi mới quản lý nhà nƣớc về kinh tế ở Việt Nam.

Mặt khác, một số bài giảng của tác giả Phan Huy Đƣờng (Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội) và tác giả Phan Kim Chiến (Đại học Kinh tế Quốc dân) môn “Quản lý nhà nước về kinh tế nâng cao” năm 2013, cũng đề cập đến chức năng QLKT của nhà nƣớc. Bài giảng môn “Phân tích chính sách kinh tế - xã hội” của tác giả Phạm Văn Dũng (Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội) năm 2013, trong đó đã có sự nghiên cứu, phân tích khái quát về chức năng QLKT của nhà nƣớc hiện nay. Bên cạnh các công trình nghiên cứu của ngành kinh tế về chức năng QLKT thì ở một số ngành khoa học khác, tiêu biểu là ngành luật học cũng có thể tìm thấy các công trình nghiên cứu điển hình về chức năng QLKT của nhà nƣớc nhƣ: “Giáo trình lý luận chung về nhà nước và pháp luật”, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội của nhà nghiên cứu Nguyễn Cửu Việt năm 2004, có đề cập đến chức năng QLKT là một chức năng nằm trong hệ thống các chức năng đối nội của nhà nƣớc [33, tr. “Giáo trình lý luận Nhà nước và pháp luật” của Trƣờng Đại học Luật Hà Nội năm 2010, do tác giả Lê Minh Tâm chủ biên, có viết cụ thể về chức 7 năng tổ chức và QLKT thành một mục lớn nằm trong hệ thống các chức năng đối nội của nhà nƣớc [28, tr.

Ngoài ra, “Giáo trình lý luận chung về nhà nước và pháp luật” của tác giả Nguyễn Văn Động, nhà xuất bản Tƣ pháp phát hành năm 2010, cũng có trình bày về chức năng tổ chức quản lý nền KTTT của Nhà nƣớc CHXHCN Việt Nam hiện nay [18, tr. Tác giả Nguyễn Minh Đoan năm 2014 với cuốn “Hướng dẫn môn học Lý luận nhà nước và pháp luật”, nhà xuất bản Tƣ pháp phát hành có nghiên cứu khá chi tiết về chức năng kinh tế của nhà nƣớc XHCN [13, tr. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu thuộc ngành luật học thƣờng tiếp cận dƣới góc độ của ngành khoa học pháp lý và chú trọng phân tích chức năng QLKT trong các mối quan hệ giữa nhà nƣớc và pháp luật nói chung. Trên các tạp chí khoa học, cũng có một số bài viết đề cập tới chức năng QLKT nhƣ: “Chức năng kinh tế của nhà nước thời cổ đại và trung đại” của Trần Thái Dƣơng, tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 3/2002, tr.

Việc tìm hiểu chức năng kinh tế của nhà nƣớc qua các thời kỳ lịch sử cổ đại và trung đại giúp cho những ngƣời nghiên cứu đi sau có cách nhìn sâu sắc, đầy đủ hơn về sự biến đổi, phát triển của chức năng QLKT qua các thời kỳ. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tác giả luận văn tiếp thu, học hỏi và có thể áp dụng vào quá trình xây dựng luận văn. Ngoài ra, bài viết của tác giả Nguyễn Minh Phong năm 2012 “Đổi mới quản lý kinh tế của nhà nước trong bối cảnh mới” nguồn: http://phaply.vn/kinh-doanh-phap-luat/doanh-nghiep-kinh-doanh-phap- luat/doi-moi-quan-ly-kinh-te-cua-nha-nuoc-trong-boi-canh-moi.html ; hay bài “Cơ chế quản lý kinh tế Việt Nam thời kỳ trước đổi mới” đăng tải tại: http://www.com/2013/03/co-che-quan-ly-kinh-te-viet-nam-thoi- 8 ky.html ; bài “Các chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước” trên Website: http://my.com/Na1162008/blog/2011/09/25/iii-cac-chuc-nang-quan-ly- kinh-te-cua-nha-nuoc ; tác giả Trần Tâm Hiệp năm 2007 với bài viết “Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về kinh tế” tại: https://sites.com/site/trantamcongtu/mot-so-bai-toi-viet/quan-ly-nha- nuoc-ve-kinh-te ; bài “Công cụ và phương pháp quản lý nhà nước về kinh tế” http://webcache.com/… [37]; tác giả Bùi Phụ năm 2013 với bài viết “Vài suy nghĩ về đổi mới quản lý nhà nước về kinh tế”: http://truongchinhtri. Nhìn chung, những bài viết trên đều nghiên cứu về chức năng QLKT của nhà nƣớc qua các giai đoạn phát triển khác nhau.

Tuy vậy, các bài viết trên thƣờng phân tích chức năng QLKT của nhà nƣớc trong phạm vi khá nhỏ hẹp. Từ quá trình tìm hiểu, nghiên cứu các tài liệu trên, tác giả luận văn rút ra một số nhận xét. Về các kết quả đạt đƣợc: Nhìn chung, các công trình khoa học trên, đã có những đóng góp cơ bản về mặt lý luận để trên cơ sở đó, Nhà nƣớc có thể hoàn thiện hơn nữa hệ thống chính sách, pháp luật về việc thực hiện chức năng QLKT. Mặt khác, các công trình nói trên còn là nguồn tƣ liệu quý giá phục vụ cho những nghiên cứu đi sau kế thừa và phát triển.

Về các hạn chế: Có thể nói, hàm lƣợng thông tin về vấn đề chức năng QLKT nói chung và thực hiện chức năng QLKT nói riêng mà các nghiên cứu trên cung cấp còn khá hạn hẹp. Các nghiên cứu còn khá rời rạc, chƣa có tính hệ thống cao. Đồng thời tính kế thừa và phát triển từ các công trình nghiên cứu khác dƣờng nhƣ chƣa đƣợc các tác giả đó vận dụng vào quá trình nghiên cứu của họ. 9 Vì vậy, tác giả luận văn nhận thấy cần kế thừa và phát triển các nội dung nghiên cứu của các công trình khoa học trên, từ đó xây dựng một công trình nghiên cứu chi tiết, đầy đủ và có tính hệ thống hơn về vấn đề thực hiện chức năng QLKT của Nhà nƣớc CHXHCN Việt Nam.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHỨC NĂNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA NHÀ NƢỚC 1. Những vấn đề cốt yếu gắn với chức năng quản lý kinh tế của Nhà nƣớc 1. Khái niệm chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Trƣớc hết, khi phân tích nội hàm “chức năng” nói chung của nhà nƣớc, có thể thấy rằng: “Chức năng của Nhà nƣớc XHCN là những hoạt động cơ bản của Nhà nƣớc, thể hiện bản chất giai cấp, ý nghĩa xã hội, mục đích và nhiệm vụ của Nhà nƣớc trong sự nghiệp xây dựng CNXH [28, tr. Nói cách khác, chức năng nhà nƣớc là các phƣơng diện (hay các mặt) hoạt động của Nhà nƣớc.

Chức năng của Nhà nƣớc CHXHCN Việt Nam là do cơ sở kinh tế - xã hội, bản chất, nhiệm vụ chiến lƣợc và mục tiêu lâu dài của Nhà nƣớc CHXHCN Việt Nam chi phối và quyết định. Theo luận giải của học giả Phan Huy Đƣờng: “Bản chất và vai trò xã hội của nhà nƣớc đƣợc thể hiện đầy đủ trong các chức năng của nhà nƣớc.”; và “Chức năng của nhà nƣớc tồn tại là quy luật khách quan phản ánh bản chất của nhà nƣớc” [15, tr. Còn khi phân tích cụ thể về chức năng QLKT của nhà nƣớc thì trong giáo trình “Giáo trình quản lý nhà nước về kinh tế” của Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân có đoạn viết: “Chức năng quản lý nhà nƣớc về kinh tế là hình thức biểu hiện phƣơng hƣớng và giai đoạn tác động có chủ đích của Nhà nƣớc 10 tới nền kinh tế quốc dân. Là tập hợp những nhiệm vụ khác nhau mà Nhà nƣớc phải tiến hành trong quá trình quản lý nền kinh tế quốc dân.

Có thể nói, trong hệ thống các chức năng của Nhà nƣớc thì chức năng QLKT luôn là một trong những chức năng cơ bản và quan trọng nhất. Bởi lẽ, hoạt động kinh tế là hoạt động cơ bản, cốt yếu của mọi hình thái nhà nƣớc. Với vai trò là nhà lãnh đạo, quản lý điều hành của nền kinh tế, Nhà nƣớc có nhiệm vụ QLKT vĩ mô thông qua các công cụ của mình. Bên cạnh đó, Nhà nƣớc còn xây dựng các chính sách để quản lý và tạo điều kiện để cho các chủ thể kinh tế tồn tại và phát triển.

Từ đó, có thể rút ra khái niệm về chức năng QLKT: Chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước là các hoạt động chủ yếu, thường xuyên, trực tiếp thể hiện bản chất, nhiệm vụ, mục tiêu của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý nền kinh tế quốc gia.