PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ƣu đãi đối với ngƣời có công với cách mạng là đạo lý, là truyền thống của ngƣời Việt, đồng thời có ý nghĩa lớn lao cả về chính trị, tƣ tƣởng, kinh tế và xã hội. Để có đƣợc cuộc sống tự do và hòa bình ngày hôm nay có biết bao nhiêu xƣơng máu của các bậc cha anh đã đổ xuống trên mảnh đất thân yêu này. Trong đó gần đây nhất là hai cuộc kháng chiến thần thánh chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, cũng nhƣ cuộc chiến tranh bảo vệ tổ quốc.
Chiến tranh đã qua đi nhƣng những tàn dƣ của nó vẫn còn đó, những ngƣời mẹ mất con, ngƣời vợ mất chồng, ngƣời con mất cha; những thƣơng binh đã để lại một phần thân thể mình mãi mãi nơi chiến trƣờng, những bệnh binh ngày ngày bị bệnh tật hành hạ; những đứa bé sinh ra không đƣợc lành lặn, dị dạng, dị tật do cha, mẹ đã nhiễm chất độc hóa học do đế quốc Mỹ rải trên chiến trƣờng. Khi trở lại cuộc sống đời thƣờng những gia đình liệt sĩ, thƣơng binh, bệnh binh, chất độc hóa học gặp muôn vàn khó khăn từ vật chất đến tinh thần. Từ khi PL ƣu đãi ngƣời có công đƣợc ban hành tháng 12 năm 1994 đến nay đã trải qua 23 năm, qua 06 lần sửa đổi, bổ sung đã phần nào giải quyết những khó khăn của ngƣời có công trong tình hình hiện nay. Tuy nhiên việc thực hiện chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công vẫn còn nhiều vấn đề bất cập nhƣ phát biểu của của ông Đào Ngọc Lợi - Phó Cục trƣởng Cục Ngƣời có công tại Hội nghị Tổng kết công tác năm 2016 và phương hướng năm 2017 “Công tác nghiên cứu, xây dựng và ban hành một số văn bản quy phạm pháp luật còn chậm, một số văn bản hƣớng dẫn, chỉ đạo các địa phƣơng còn chƣa thống nhất; công tác tuyên truyền phổ biến chính 1 sách, pháp luật ƣu đãi ngƣời có công ở địa phƣơng còn chƣa kịp thời và rộng rãi đến ngƣời dân, một số địa phƣơng giải quyết chính sách chƣa nhất quán, còn nhiều vƣớng mắc, khiếu nại kéo dài; công tác tham mƣu cho Lãnh đạo Bộ trả lời kiến nghị của cử tri và chất vấn Đại biểu Quốc hội, trả lời đơn thƣ còn chậm; một số cơ quan, đơn vị, địa phƣơng còn buông lỏng quản lý, chƣa coi trọng việc lập hồ sơ xác nhận ngƣời có công, tạo kẽ hở cho đối tƣợng lợi dụng; cán bộ làm công tác chính sách tại các địa phƣơng còn hạn chế về nhận thức và chuyên môn, cán bộ trực tiếp làm chính sách ở Cục còn chƣa có nhiều kinh nghiệm thực tiễn; công tác kiểm tra thực hiện chế độ chính sách, thực thi pháp luật về ƣu đãi ngƣời có công còn hạn chế, chƣa thực hiện đƣợc trên diện rộng và thƣờng xuyên…”.
Trong thời gian vừa qua trên địa bàn toàn quốc phát hiện nhiều sai phạm nghiêm trọng trong thực thi chế độ ƣu đãi đối với ngƣời có công với cách mạng nhƣ: tại tỉnh Nghệ An đã phát hiện hơn 300 trƣờng hợp khai man hồ sơ, làm giả giấy tờ, gây thất thoát hơn 33 tỷ đồng tiền ngân sách; tại tỉnh Hậu Giang - Thủ quỹ phòng LĐTBXH thị trấn Long Mỹ tham ô hơn 100 triệu đồng tiền mai táng phí của ngƣời chính sách có công; tại tỉnh Kiên Giang - Thủ quỹ phòng LĐTBXH huyện Gò Quao tham ô hơn 8 tỷ đồng. Tại thành phố Hồ Chí Minh, công tác thực thi chính sách ƣu đãi đối với NCC cũng luôn đƣợc quan tâm của Đảng và chính quyền địa phƣơng nhƣng vẫn còn nhiều bất cập nhƣ: Hồ sơ giải quyết chế độ chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công còn chậm, hồ sơ tồn đọng lớn, nhiều hài cốt chƣa đƣợc quy tập và đƣa vào nghĩa trang, số mộ liệt sĩ chƣa xác định rõ họ tên vẫn còn lớn, phát hiện 25 trƣờng hợp làm giả hồ sơ ngƣời có công. Quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh đƣợc tách ra từ 03 xã và 01 thị trấn của huyện Bình Chánh từ năm 2004 là một địa phƣơng anh hùng với 11 2 Bà mẹ Việt Nam anh hùng còn sống, 03 Cán bộ Lão thành cách mạng, 02 Cán bộ tiền khởi nghĩa, 02 Anh hùng lực lƣợng vũ trang, 2213 gia đình liệt sĩ, 545 thƣơng binh, 112 bệnh binh, 145 ngƣời hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, 189 ngƣời hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù đày, 185 ngƣời có công giúp đỡ cách mạng đang hƣởng trợ cấp hàng tháng. Công tác thực thi chính sách ƣu đãi với ngƣời có công vì thế luôn đƣợc lãnh đạo Quận ủy, Ủy ban nhân dân quận quan tâm, chỉ đạo và đã đạt đƣợc nhiều thành quả tích cực.
Từ năm 2011 đến nay đã xây dựng đƣợc 22 nhà tình nghĩa, sửa chữa 35 nhà tình nghĩa cho gia đình chính sách, chi trả trợ cấp ƣu đãi cho trung bình 1500 đến 1600 gia đình hƣởng chính sách ƣu đãi hàng tháng. Hàng năm nhân các dịp Tết Nguyên đán, 27/7 đã thăm hỏi, động viên gia đình chính sách có công, động viên, thăm hỏi, tặng quà cho gia đình chính sách, huy động, vận động nhân dân, mạnh thƣờng quân, cán bộ, công chức đóng góp chăm lo xây dựng nhà tình nghĩa, thăm hỏi, động viên và hỗ trợ gia đình chính sách khó khăn, bệnh tật. Nhƣng trong thời gian vừa qua việc thực thi chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công với cách mạng tại quận Bình Tân vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập nhƣ: - Khi PL ƣu đãi đối với Ngƣời có công đã có hiệu lực thì những văn bản hƣớng dẫn chƣa đƣợc ban hành làm địa phƣơng khó khăn trong thực thi: Nhƣ PL ƣu đãi đối với ngƣời có công với cách mạng số 04/2012/UBTVQH13 đƣợc ban hành ngày 16 tháng 7 năm 2012 có hiệu lực ngày 01 tháng 9 năm 2012; Nghị định 31/2013/NĐ-CP về hƣớng dẫn thi hành PL ƣu đãi đối với ngƣời có công ban hành ngày 09 tháng 4 năm 2013, có hiệu lực ngày 01 tháng 6 năm 2013; Thông tƣ 05/2013/TT-BLĐTBXH về hƣớng dẫn lập hồ sơ, thủ tục, quản lý hồ sơ và thực hiện chế độ ƣu đãi đối với ngƣời có công ban hành 3 ngày 15 tháng 5 năm 2013, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2013. Việc chậm trễ trong ban hành các văn bản hƣớng dẫn gây khó khăn khi thực thi chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công.
Một số trƣờng hợp khi có hƣớng dẫn thực hiện hồ sơ thì ngƣời có công đã qua đời. - Một số quy định, thủ tục liên quan đến chính sách có công còn phức tạp gây khó khăn trong quá trình thực thi. - Hiện nay vẫn có những trƣờng hợp hồ sơ giả do nơi khác chuyển đến (mới phát hiện 02 trƣờng hợp tại quận Bình Tân), nhƣng công tác thu hồi tiền trợ cấp đã phát trƣớc đây rất khó khăn. - Công tác chi trả còn nhiều bất cập, ngƣời có công ngày càng lớn tuổi, nhiều trƣờng hợp đã cao tuổi không thể đi lĩnh trợ cấp phải ủy quyền cho ngƣời thân đi lĩnh thay nhƣng thời gian ủy quyền ngắn (không quá 03 tháng) dẫn đến gia đình ngƣời có công vẫn còn chƣa thực sự hài lòng.
- Công tác lƣu trữ hồ sơ không liên tục, còn nhiều thiếu sót, bất cập và không có hƣớng dẫn cách thức lƣu trữ dẫn đến thất lạc hồ sơ, khó khăn khi quản lý và tìm kiếm hồ sơ ngƣời có công. Là chuyên viên trực tiếp phụ trách quản lý và giải quyết chính sách đối với ngƣời có công với cách mạng tại quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh, học viên nhận thấy rằng cần thiết phải nghiên cứu và khắc phục những tồn tại, hạn chế trong quá trình thực thi chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công với cách mạng trên địa bàn quận Bình Tân là điều hết sức quan trọng từ ý nghĩa chính trị, kinh tế và xã hội, do đó học viên chọn đề tài “Thực thi chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công với cách mạng trên địa bàn quận Bình Tân” làm nội dung nghiên cứu của mình. Mong rằng qua đề tài này sẽ đóng góp đƣợc phần nào công sức để nâng cao hiệu quả công tác chính sách đối với ngƣời có công trên địa bàn quận Bình Tân. Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn Liên quan đến nội dung thực thi chính sách ƣu đãi đối với ngƣời có công nói chung có những công trình, tài liệu, tạp chí, ấn phẩm khoa học khác có thể kể ra nhƣ sau: 1.
Luận án Tiến sĩ chuyên ngành quản lý hành chính công của Lê Văn Hòa: “Quản lý theo kết quả trong thực thi chính sách công ở Việt Nam” (Học viện hành chính quốc gia – Hà Nội 2015): Luận án đã nghiên cứu thực trạng thực thi chính sách tại Việt Nam từ năm 2006 đến năm 2013 và nêu ra những cơ sở lý luận, sự cần thiết phải áp dụng mô hình quản lý theo kết quả trong thực thi chính sách công tại Việt Nam. Luận án Tiến sĩ chuyên ngành chính trị học của Lê Anh: “Thực thi chính sách an sinh xã hội ở thành phố Đà Nẵng hiện nay thực trạng và giải pháp” (Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh – Hà Nội 2017): Luận án đã nghiên cứu cơ sở lý luận, tình hình thực thi chính sách an sinh xã hội tại thành phố Đà Nẵng gồm chính sách đối với ngƣời có công với cách mạng, ngƣời nghèo, chính sách bảo trợ xã hội từ đó đƣa ra những giải pháp để nâng cao chính sách an sinh xã hội tại thành phố Đà Nẵng. Trong đó đối ƣu đãi đối với ngƣời có công với cách mạng tác giả đƣa ra một số giải pháp về hỗ trợ phát triển nhà ở. Luận án Tiến sĩ Triết học của Nguyễn Xuân Triều “Chính sách an sinh xã hội và vai trò của Nhà nƣớc trong thực hiện chính sách an sinh xã hội” (Học viện khoa học xã hội – Học viện hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam – Hà Nội 2013): Luận án đã nêu lên tính tất yếu phải có các chính sách an sinh xã hội tại Việt Nam trong đó có chính sách ƣu đãi đối với NCC, vai trò của Nhà nƣớc trong thực hiện chính sách an sinh xã hội, liên quan đến chính sách ƣu đãi đối với NCC luận án cũng đƣa ra một số giải pháp về nâng cao hiệu 5 quả hoạt động thực hiện chính sách an sinh xã hội nhƣ huy động sự tham gia của nhân dân, cải cách bộ máy hành chính, kết hợp chính sách an sinh xã hội với chính sách phát triển kinh tế.