Nghiên cứu chính sách tiền tệ ở Việt Nam giai đoạn 2000-2015

Nghiên cứu chính sách tiền tệ ở nền kinh tế mở nhỏ với tỷ giá cố định tại Việt Nam giai đoạn 2000-2015, phân tích và đánh giá thực nghiệm.

• Tác giả: Nguyễn Quang Bình
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Chính Sách Tiền Tệ Ở Một Nền Kinh Tế Mở, Nhỏ Với Tỷ Giá Cố Định. Bằng Chứng Thực Nghiệm Ở Việt Nam Giai Đoạn 2000 – 2015
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng, phạm vi và Phương Pháp Nghiên Cứu
• 1.4. Những đóng góp mới của bài nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC BÀI NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Mô hình New Keynesian trong phân tích chính sách tiền tệ
• 2.2. Chính sách tiền tệ của một nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định
• 2.3. Ứng dụng mô hình New Keynesian trong phân tích chính sách tiền tệ
• 2.4. Mô phỏng mô hình New Keynesian cho nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định
• 2.5. Đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam những năm 2000 – 2015
• 2.6. Phân tích việc thực thi chính sách tiền tệ của Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình GMM
• 3.2. Ứng dụng GMM và hệ phương trình New Keynesian
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị
• 4.3. Kết quả hồi quy GMM
• 4.4. Kiểm định tính vững của kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 5.1. Hạn chế của nghiên cứu và hàm ý chính sách
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC BIẾN SỐ VÀ NGUỒN DỮ LIỆU
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH NGHIỆM ĐƠN VỊ
• PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ HỒI QUY BẰNG PHƯƠNG PHÁP GMM TRÊN EVIEW

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách tiền tệ Việt Nam giai đoạn 2000 2015

Chính sách tiền tệ Việt Nam trong giai đoạn 2000-2015 đã trải qua nhiều biến động lớn. Nền kinh tế Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ với việc áp dụng các chính sách tiền tệ nhằm ổn định lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã thực hiện nhiều biện pháp để kiểm soát lạm phát và duy trì tỷ giá hối đoái ổn định. Tuy nhiên, những thách thức từ bên ngoài và nội tại nền kinh tế đã đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết.

1.1. Đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn này

Nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2000-2015 có nhiều đặc điểm nổi bật như tỷ lệ lạm phát cao, sự phụ thuộc vào xuất khẩu và nhập khẩu. Sự phát triển nhanh chóng của các ngành công nghiệp và dịch vụ đã tạo ra áp lực lớn lên chính sách tiền tệ.

1.2. Vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành chính sách tiền tệ, thông qua việc điều chỉnh lãi suất và tỷ giá hối đoái. Các quyết định của ngân hàng đã ảnh hưởng trực tiếp đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế.

II. Những thách thức trong chính sách tiền tệ Việt Nam giai đoạn 2000 2015

Chính sách tiền tệ Việt Nam đã phải đối mặt với nhiều thách thức lớn trong giai đoạn này. Tình hình lạm phát gia tăng, sự biến động của tỷ giá hối đoái và các yếu tố bên ngoài đã tạo ra áp lực lớn lên chính sách tiền tệ. Việc duy trì tỷ giá cố định trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động đã đặt ra nhiều khó khăn cho Ngân hàng Nhà nước.

2.1. Tác động của lạm phát đến chính sách tiền tệ

Lạm phát cao đã ảnh hưởng đến khả năng điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Việc kiểm soát lạm phát trở thành ưu tiên hàng đầu, nhưng cũng đồng thời gây ra những khó khăn trong việc duy trì tăng trưởng kinh tế.

2.2. Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái đến chính sách tiền tệ

Tỷ giá hối đoái cố định đã tạo ra áp lực lớn lên chính sách tiền tệ. Sự biến động của tỷ giá hối đoái toàn cầu đã ảnh hưởng đến khả năng điều hành chính sách của Ngân hàng Nhà nước, dẫn đến những quyết định khó khăn trong việc điều chỉnh lãi suất.

III. Phương pháp điều hành chính sách tiền tệ hiệu quả ở Việt Nam

Để đối phó với những thách thức, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã áp dụng nhiều phương pháp điều hành chính sách tiền tệ khác nhau. Việc sử dụng mô hình New Keynesian đã giúp phân tích và dự đoán các tác động của chính sách tiền tệ đến nền kinh tế.

3.1. Mô hình New Keynesian trong phân tích chính sách tiền tệ

Mô hình New Keynesian đã trở thành công cụ quan trọng trong việc phân tích chính sách tiền tệ. Mô hình này giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa lạm phát, sản lượng và chính sách tiền tệ.

3.2. Các biện pháp kiểm soát lạm phát

Ngân hàng Nhà nước đã thực hiện nhiều biện pháp kiểm soát lạm phát như điều chỉnh lãi suất và quản lý cung tiền. Những biện pháp này đã giúp ổn định giá cả và duy trì tăng trưởng kinh tế.

IV. Kết quả nghiên cứu về chính sách tiền tệ Việt Nam

Nghiên cứu cho thấy chính sách tiền tệ của Việt Nam đã có những tác động tích cực đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng các biện pháp điều hành đã giúp duy trì ổn định kinh tế trong bối cảnh toàn cầu biến động.

4.1. Tác động của chính sách tiền tệ đến lạm phát

Chính sách tiền tệ đã giúp kiểm soát lạm phát ở mức hợp lý, mặc dù vẫn còn nhiều thách thức. Việc điều chỉnh lãi suất và quản lý cung tiền đã góp phần quan trọng trong việc ổn định giá cả.

4.2. Tác động đến tăng trưởng kinh tế

Chính sách tiền tệ cũng đã hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, giúp duy trì mức tăng trưởng ổn định trong giai đoạn này. Các biện pháp điều hành đã tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách tiền tệ Việt Nam

Chính sách tiền tệ Việt Nam trong giai đoạn 2000-2015 đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Tương lai, cần tiếp tục cải cách và điều chỉnh chính sách để phù hợp với bối cảnh kinh tế toàn cầu.

5.1. Những bài học rút ra từ giai đoạn 2000 2015

Các bài học từ giai đoạn này cho thấy tầm quan trọng của việc điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt và hiệu quả. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các chính sách kinh tế để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

5.2. Triển vọng chính sách tiền tệ trong tương lai

Trong tương lai, chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh để đối phó với những biến động từ bên ngoài. Việc duy trì ổn định lạm phát và tăng trưởng kinh tế sẽ là mục tiêu hàng đầu của Ngân hàng Nhà nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới trải qua nhiều biến động lớn như khủng hoảng tài chính châu Á 1997, khủng hoảng tài chính Mỹ 2007-2009 và suy thoái kinh tế toàn cầu, việc điều hành chính sách tiền tệ trở thành vấn đề trọng tâm đối với các quốc gia, đặc biệt là các nền kinh tế mở, nhỏ như Việt Nam. Việt Nam đã hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới qua các sự kiện như gia nhập ASEAN năm 1995, WTO năm 2007 và Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) năm 2015. Tuy nhiên, nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tỷ giá cố định có quản lý trong giai đoạn 2000-2015, đồng thời phải đối mặt với các thách thức như lạm phát cao, nợ công và tác động từ các cú sốc bên ngoài.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích chính sách tiền tệ của Việt Nam trong giai đoạn 2000-2015, khi nền kinh tế mở, nhỏ này duy trì tỷ giá cố định, nhằm trả lời các câu hỏi: Chính sách tiền tệ tác động đến lạm phát và sản lượng như thế nào? Vai trò của dự trữ ngoại hối và ảnh hưởng của chính sách tiền tệ quốc tế ra sao? Nghiên cứu sử dụng dữ liệu tháng từ tháng 01/2000 đến tháng 06/2015, bao gồm các biến như chỉ số sản xuất công nghiệp, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), lãi suất danh nghĩa, lãi suất thực, lãi suất Mỹ và dự trữ ngoại hối. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về khả năng thực thi chính sách tiền tệ độc lập trong điều kiện tỷ giá cố định, góp phần định hướng chính sách tiền tệ phù hợp cho các nền kinh tế tương tự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên mô hình New Keynesian, một khuôn khổ lý thuyết hiện đại trong phân tích chính sách tiền tệ, bao gồm ba phương trình chính: đường cong IS xác định sản lượng, đường cong Phillips xác định lạm phát và quy tắc lãi suất mô tả hành vi chính sách tiền tệ. Mô hình này phản ánh tính cứng nhắc của giá cả danh nghĩa và cho phép phân tích hiệu ứng phi trung lập của chính sách tiền tệ.

Ba khái niệm chính trong mô hình bao gồm:

• Lỗ hổng sản lượng (output gap): chênh lệch giữa sản lượng thực tế và sản lượng tiềm năng, đại diện bởi chỉ số sản xuất công nghiệp đã được xử lý.
• Lạm phát kỳ vọng: ảnh hưởng đến quyết định lãi suất và chính sách tiền tệ.
• Quy tắc Taylor: mô hình hóa cách ngân hàng trung ương điều chỉnh lãi suất danh nghĩa dựa trên lạm phát và lỗ hổng sản lượng.

Mô hình được hiệu chỉnh cho nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định bằng cách bổ sung biến dự trữ ngoại hối và lãi suất của nước neo tỷ giá (Mỹ) vào quy tắc lãi suất, nhằm phản ánh giới hạn và ảnh hưởng của tỷ giá cố định đến chính sách tiền tệ.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu là bộ dữ liệu tháng từ 01/2000 đến 06/2015, gồm các biến vĩ mô: chỉ số sản xuất công nghiệp (đại diện lỗ hổng sản lượng), chỉ số giá tiêu dùng CPI, lãi suất tái cấp vốn (lãi suất danh nghĩa), lãi suất thực, lãi suất Mỹ và dự trữ ngoại hối. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn uy tín như IMF, World Bank và Tổng cục Thống kê Việt Nam.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy hệ phương trình bằng phương pháp Generalized Method of Moments (GMM) – cụ thể là GMM-System, nhằm xử lý vấn đề nội sinh và tương quan giữa các biến trong mô hình. Các biến được kiểm định tính dừng bằng kiểm định Augmented Dickey-Fuller (ADF) và xử lý bằng bộ lọc Hodrick-Prescott (HP) để loại bỏ xu hướng dài hạn. Mô hình ước lượng ba phương trình đồng thời của mô hình New Keynesian hiệu chỉnh, sử dụng các biến trễ làm biến công cụ và kiểm định tính phù hợp của biến công cụ bằng kiểm định Sargan-Hansen.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chính sách tiền tệ Việt Nam có tác động rõ rệt đến lạm phát và sản lượng: Kết quả hồi quy cho thấy lỗ hổng sản lượng có hệ số 1.9953 với ý nghĩa thống kê ở mức 1%, cho thấy chính sách tiền tệ tác động tích cực đến sản lượng công nghiệp. Lạm phát kỳ vọng cũng có ý nghĩa thống kê cao, chứng tỏ chính sách tiền tệ vừa nhắm đến mục tiêu kiểm soát lạm phát vừa hướng đến ổn định sản lượng.

2. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam duy trì chính sách tiền tệ độc lập dù theo tỷ giá cố định: Mặc dù tỷ giá được neo vào đồng USD, biến lãi suất Mỹ không có ý nghĩa thống kê trong mô hình, cho thấy chính sách tiền tệ Việt Nam không bị chi phối trực tiếp bởi chính sách tiền tệ của Mỹ. Điều này được giải thích bởi các biện pháp kiểm soát vốn và dự trữ ngoại hối đủ lớn.

3. Vai trò quan trọng của dự trữ ngoại hối: Dự trữ ngoại hối có mối tương quan dương với lạm phát và được đưa vào mô hình như một biến giới hạn chính sách tiền tệ. Dự trữ ngoại hối đủ lớn giúp Ngân hàng Nhà nước có thể can thiệp hiệu quả để duy trì tỷ giá cố định và thực thi chính sách tiền tệ hướng đến mục tiêu trong nước.

4. Chính sách tiền tệ phản ứng với các biến trong quá khứ và kỳ vọng tương lai: Kết quả cho thấy chính sách tiền tệ có tính thích nghi, phản ứng lạc hậu với các biến kinh tế nhưng cũng hướng tới mục tiêu dài hạn, thể hiện qua các hệ số hồi quy có ý nghĩa với các biến trễ.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết New Keynesian và các nghiên cứu quốc tế về chính sách tiền tệ trong nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định. Việc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam duy trì chính sách tiền tệ độc lập trong khi neo tỷ giá được giải thích bởi sự kiểm soát dòng vốn và dự trữ ngoại hối lớn, điều này tương tự với các trường hợp nghiên cứu ở các quốc gia có đặc điểm tương tự.

Mối tương quan dương giữa dự trữ ngoại hối và lạm phát phản ánh thực tế rằng khi lạm phát tăng, Ngân hàng Nhà nước có xu hướng tăng dự trữ để ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Việc không tìm thấy ảnh hưởng rõ ràng từ lãi suất Mỹ cho thấy chính sách tiền tệ Việt Nam không hoàn toàn bị chi phối bởi chính sách tiền tệ của nước neo tỷ giá, điều này trái ngược với giả thuyết truyền thống về sự mất độc lập chính sách tiền tệ trong chế độ tỷ giá cố định.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa các biến trong đường cong IS và đường cong Phillips, cũng như bảng ma trận tương quan và kết quả kiểm định ADF để minh họa tính dừng của các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường dự trữ ngoại hối: Ngân hàng Nhà nước cần duy trì và nâng cao dự trữ ngoại hối để đảm bảo khả năng can thiệp hiệu quả trên thị trường ngoại hối, giúp duy trì tỷ giá cố định và thực thi chính sách tiền tệ độc lập. Mục tiêu tăng dự trữ ngoại hối khoảng 10-15% trong vòng 3 năm tới.

2. Tiếp tục kiểm soát dòng vốn và hoàn thiện khung pháp lý: Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần củng cố các biện pháp kiểm soát dòng vốn ngắn hạn và đầu cơ để giảm thiểu rủi ro biến động tỷ giá, đồng thời hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến thị trường ngoại hối trong vòng 2 năm tới.

3. Đa dạng hóa công cụ chính sách tiền tệ: Bên cạnh lãi suất tái cấp vốn, cần phát triển thêm các công cụ như nghiệp vụ thị trường mở, dự trữ bắt buộc linh hoạt để tăng hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ, hướng tới mục tiêu ổn định lạm phát và tăng trưởng kinh tế bền vững trong 5 năm tới.

4. Nâng cao năng lực dự báo và phân tích kinh tế vĩ mô: Tăng cường ứng dụng mô hình kinh tế hiện đại như New Keynesian và các phương pháp định lượng tiên tiến để dự báo chính sách tiền tệ, giúp Ngân hàng Nhà nước đưa ra quyết định chính xác và kịp thời. Đào tạo và hợp tác quốc tế nên được đẩy mạnh trong 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ: Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm và phân tích sâu sắc về chính sách tiền tệ trong điều kiện tỷ giá cố định, giúp các nhà quản lý hiểu rõ hơn về cơ chế và giới hạn chính sách, từ đó xây dựng chiến lược phù hợp.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô và tài chính quốc tế: Nghiên cứu áp dụng mô hình New Keynesian hiệu chỉnh cho nền kinh tế mở, nhỏ, cung cấp dữ liệu và phương pháp luận tham khảo cho các công trình nghiên cứu tương tự.

3. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Luận văn là tài liệu học tập quý giá về mô hình kinh tế vĩ mô, phương pháp hồi quy GMM và ứng dụng thực tiễn trong phân tích chính sách tiền tệ.

4. Các tổ chức tài chính và ngân hàng thương mại: Hiểu rõ hơn về chính sách tiền tệ và biến động tỷ giá giúp các tổ chức này xây dựng chiến lược kinh doanh, quản lý rủi ro hiệu quả trong môi trường kinh tế mở.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách tiền tệ có thể độc lập khi tỷ giá cố định không?
   Theo nghiên cứu, Việt Nam duy trì chính sách tiền tệ độc lập nhờ kiểm soát vốn và dự trữ ngoại hối đủ lớn, mặc dù tỷ giá được neo cố định. Điều này cho thấy không phải lúc nào tỷ giá cố định cũng làm mất độc lập chính sách tiền tệ.

2. Vai trò của dự trữ ngoại hối trong chính sách tiền tệ là gì?
   Dự trữ ngoại hối giúp Ngân hàng Nhà nước can thiệp thị trường ngoại hối, duy trì tỷ giá cố định và hỗ trợ ổn định lạm phát, sản lượng. Khi dự trữ thấp, khả năng thực thi chính sách tiền tệ bị hạn chế.

3. Lãi suất Mỹ ảnh hưởng thế nào đến chính sách tiền tệ Việt Nam?
   Kết quả nghiên cứu không tìm thấy ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê của lãi suất Mỹ lên chính sách tiền tệ Việt Nam, cho thấy chính sách tiền tệ trong nước không bị chi phối trực tiếp bởi chính sách tiền tệ của nước neo tỷ giá.

4. Phương pháp GMM có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   GMM giúp xử lý vấn đề nội sinh và tương quan giữa các biến trong mô hình hồi quy hệ phương trình, cho kết quả ước lượng chính xác và phù hợp với dữ liệu thực tế của Việt Nam.

5. Mô hình New Keynesian được hiệu chỉnh như thế nào cho nền kinh tế mở, nhỏ?
   Mô hình được bổ sung biến dự trữ ngoại hối và lãi suất nước neo tỷ giá vào quy tắc lãi suất, phản ánh giới hạn và ảnh hưởng của tỷ giá cố định đến chính sách tiền tệ, phù hợp với đặc điểm kinh tế Việt Nam.

Kết luận

• Luận văn đã áp dụng mô hình New Keynesian hiệu chỉnh và phương pháp GMM để phân tích chính sách tiền tệ Việt Nam trong giai đoạn 2000-2015, với dữ liệu tháng đa dạng và tin cậy.
• Kết quả cho thấy chính sách tiền tệ Việt Nam có tác động tích cực đến lạm phát và sản lượng, đồng thời duy trì được tính độc lập trong điều kiện tỷ giá cố định nhờ dự trữ ngoại hối và kiểm soát vốn.
• Không có bằng chứng rõ ràng về ảnh hưởng trực tiếp của chính sách tiền tệ Mỹ lên chính sách tiền tệ Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu.
• Nghiên cứu góp phần làm rõ cơ chế vận hành chính sách tiền tệ trong nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định, cung cấp cơ sở khoa học cho các quyết định chính sách tương lai.
• Các bước tiếp theo nên tập trung vào mở rộng dữ liệu, cập nhật mô hình với các biến mới và áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn điều hành chính sách tiền tệ tại Việt Nam.

Hành động khuyến nghị: Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu nên tiếp tục theo dõi, cập nhật và áp dụng mô hình nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN QUANG BÌNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Ở MỘT NỀN KINH TẾ MỞ, NHỎ VỚI TỶ GIÁ CỐ ĐỊNH. BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 – 2015 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------------------------------------------- NGUYỄN QUANG BÌNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Ở MỘT NỀN KINH TẾ MỞ, NHỎ VỚI TỶ GIÁ CỐ ĐỊNH. BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 – 2015 Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN THỊ NGỌC TRANG Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2015 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bài luận văn thạc sĩ với đề tài “Chính sách tiền tệ ở một nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định. Bằng chứng thực nghiệm ở việt nam giai đoạn 2000 – 2015” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi theo sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Trang. Các thông tin, số liệu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, cụ thể và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Nguyễn Quang Bình TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC BẢNG DANH MỤC ĐỒ THỊ DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT MỤC LỤC . i DANH MỤC BẢNG. iii DANH MỤC ĐỒ THỊ . iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT . 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Đối tƣợng, phạm vi và Phƣơng Pháp Nghiên Cứu .4 Những đóng góp mới của bài nghiên cứu .5 Kết cấu bài nghiên cứu . 6 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC BÀI NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY .1 Mô hình New Keynesian trong phân tích chính sách tiền tệ .2 Chính sách tiền tệ của một nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định .3 Ứng dụng mô hình New Keynesian trong phân tích chính sách tiền tệ .4 Mô phỏng mô hình New Keynesian cho nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định 18 2.5 Đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam những năm 2000 – 2015 .6 Phân tích việc thực thi chính sách tiền tệ của Ngân Hàng Nhà Nƣớc Việt Nam 23 2.1 Độ mở của nền kinh tế Việt Nam.2 Chính sách tỷ giá của Việt Nam .3 Vai trò của dự trữ ngoại hối.4 Chính sách lãi suất ở Việt Nam . 29 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .2 Mô hình GMM. 34 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Ứng dụng GMM và hệ phƣơng trình New Keynesian . 36 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Thống kê mô tả .2 Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị .3 Kết quả hồi quy GMM .4 Kiểm định tính vững của kết quả nghiên cứu . 57 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý .2 Hạn chế của nghiên cứu và hàm ý chính sách . 62 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. i PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC BIẾN SỐ VÀ NGUỒN DỮ LIỆU . viii PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH NGHIỆM ĐƠN VỊ . ix PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ HỒI QUY BẰNG PHƢƠNG PHÁP GMM TRÊN EVIEW . xii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG.1 Thống kê mô tả các biến trong bài nghiên cứu .2 Ma trân hệ số tương quan giữa các biến .3 Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị: .4 Kết quả hồi quy bằng phương pháp GMM cho hệ phương trình về chính sách tiền tệ của Việt Nam .5 Kết quả kiểm tra Robustness về tính mạnh của kết quả (Chỉ có ước tính cho các quy tắc lãi suất được trình bày) . 58 DANH MỤC ĐỒ THỊ Hình 4. Biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa các biến trong đường cong IS với giá trị gốc .2 Biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa các biến trong đường cong I-S sau khi lọc bằng bộ lọc H-P .3 Biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa các biến trong đường cong Phillip với giá trị gốc. 4 Biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa các biến trong đường cong Phillip sau khi lọc bằng bộ lọc H-P.5 Biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa các biến đại diện cho mục tiêu trong nước và quy tắc lãi suất với giá trị gốc .6 Biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa các biến đại diện cho mục tiêu trong nước và quy tắc lãi suất với giá trị sau khi lọc bằng bộ lọc H-P .7 Biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa các biến đại diện cho việc chịu ảnh hưởng của các tác động bên ngoài và mục tiêu lãi suất với giá trị gốc .8 Biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa các biến đại diện cho việc chịu ảnh hưởng của các tác động bên ngoài và mục tiêu lãi suất với giá trị sau khi lọc bằng bộ lọc HP 56 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT IP Chỉ số sản xuất công nghiệp CPI Chỉ số giá hàng hóa TPP Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương WTO Tổ chức thương mại thế giới WB World Bank Reserve Dữ trự ngoại hối Việt Nam GMM Phương pháp Generalized Method of Moments IMF Tổ chức tiền tệ thế giới NHNN Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam ADF Kiểm định Augmented Dickey Fuller GSO Tổng cục thống kê Việt Nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 TÓM TẮT Bài nghiên cứu áp dụng thực nghiệm mô hình New Keynesian trong việc phân tích chính sách tiền tệ ở Việt Nam một quốc gia có nền kinh tế mở, nhỏ với tỉ giá cố định. Mô hình được áp dụng cho dữ liệu theo tháng của Việt Nam từ tháng 01 năm 2000 đến tháng 06 năm 2015. Phát hiện chính từ bài nghiên cứu là mặc dù theo đuổi chế độ tỷ giá cố định, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vẫn có thể tiến hành một chính sách tiền tệ độc lập chủ yếu là do các biện pháp kiểm soát vốn. Bên cạnh đó, lạm phát kỳ vọng có ý nghĩa thống kê cao, cung cấp một số bằng chứng cho thấy chính sách tiền tệ vừa nhắm mục tiêu lạm phát vừa nhắm đến mục tiêu sản lượng. Thêm nữa, không có bằng chứng rõ ràng cho thấy chính sách tiền tệ Việt Nam chịu sự tác động từ bên ngoài như chính sách tiền tệ của Mỹ - quốc gia mà tỷ giá hối đoái được neo vào, thông qua việc không tìm thấy ý nghĩa thống kê ở biến lãi suất Mỹ. Từ khóa: chính sách tiền tệ, lạm phát, lỗ hổng sản lượng, lãi suất danh nghĩa, lãi suất thực. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Lý do chọn đề tài Nền kinh tế thế giới suốt 20 năm qua chứng kiến rất nhiều cuộc khủng hoảng như Khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 khởi nguồn từ Thái Lan, khủng hoảng tài chính Hoa Kỳ 2007 – 2009 và dai dẳng nhất chính là tình trạng Khủng hoảng nợ công ở Hy Lạp chưa kể đến tình trạng lao dốc của nền kinh tế Trung Quốc trong năm 2015. Những dư âm từ những cuộc khủng hoảng này vẫn còn là nỗi ám ảnh đến cả những nhà nghiên cứu cũng như những nhà điều hành nền kinh tế ngày nay. Rất nhiều các tài liệu nghiên cứu cho thấy, diễn biến nền kinh tế thế giới trong năm 2016 rất phức tạp. Hàng loạt các vấn đề như sự suy thoái của nền kinh tế Mỹ, châu Âu, cuộc xung đột quân sự tại Iraq và sự xuống dốc của các thị trường mới nổi, đặc biệt là việc Trung Quốc phá giá đồng nội tệ cũng như việc thị trường chứng khoán nước này tiếp tục lao dốc khiến các nhà kinh tế lo lắng về viễn cảnh thế giới phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng mới. Tình hình tài chính của Hy Lạp, Trung Quốc và nhiều nước châu Âu khác sẽ lan rộng ra nền kinh tế toàn cầu cùng với vấn đề trần nợ công của Mỹ, căng thẳng về nguồn cung năng lượng toàn cầu làm cho tình hình càng thêm tồi tệ. Cụ thể, vào tháng 10 năm 2015, World Bank đã tính toán tăng trưởng trong khu vực Đông Á và Thái Bình Dương là 6,5% trong năm 2015 và dự báo 6,4% trong năm 2016, giảm so với dự báo trước đó là 6,7%. Thêm vào đó, trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu (GEP), World Bank kỳ vọng kinh tế thế giới sẽ tăng trưởng với tốc độ 2,8% trong năm 2015, thấp hơn so với mức dự báo 3% đưa ra hồi tháng 1. Cuối cùng, World Bank đã hạ triển vọng tăng trưởng năm 2015 và 2016 của các nền kinh tế đang phát triển xuống lần lần lượt 4.2%, từ mức dự báo đầu năm nay là 4. Hơn lúc nào hết, việc điều hành chính sách tiền tệ được quan tâm đặc biệt để lèo lái đất nước thoát khỏi cơn bão suy thoái. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 Việt Nam bắt đầu tham gia vào Asean năm 1995 khởi đẩu cho quá trình tham gia vào nền kinh tế của khu vực và từng bước tiến đến quá trình toàn cầu hóa hội nhập vào kinh tế thế giới. Năm 2007, Việt Nam chính thức gia nhập vào Tổ chức thương mại thế giới WTO và mới đây nhất trong những ngày cuối năm 2015, Việt Nam chính thức được tham gia vào Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương – TPP. Điều đó cho thấy một tiến trình hội nhập toàn diện và tích cực của nền kinh tế Việt Nam. Thế nhưng trong suốt 20 năm qua, Việt Nam cũng gặp phải vô vàn những ảnh hưởng từng các cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính lớn trên thế giới Ở Việt Nam, tình hình lạm phát, nợ công luôn ở mức báo động. Bên cạnh đó, Việt Nam còn là một quốc gia có tỷ trọng xuất nhập khẩu rất cao trong nền kinh tế rất dễ dành gánh chịu những cú sốc giá hàng hóa. Điều đó dẫn đến thực tế rằng việc thực thi chính sách tiền tệ là vô cùng phức tạp để có thể đứng vững trước những biến động của nền kinh tế thế giới. Việt Nam với những đặc điểm một nền kinh tế mở, nhỏ với tỉ giá hối đoái cố định có quản lý của nhà nước trong quá trình hội nhập đã có được những quyết định đúng đắn về chính sách tiền tệ hay chưa? Những mục tiêu mà chính phủ theo đuổi thật sự hợp lý? Đối mặt với vấn đề bộ ba bất khả thi trong tài chính quốc tế, các chính sách Việt Nam có hướng đến nền kinh tế trong nước hay bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài để duy trì chế độ neo tỷ giá.