Nghiên cứu chính sách thuế đối với các chủ thể trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Khám phá luận văn thạc sĩ về chính sách thuế đối với các chủ thể trên thị trường chứng khoán Việt Nam, phân tích và đánh giá tác động.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Chính Sách Thuế Đối Với Các Chủ Thể Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ CHÍNH SÁCH THUẾ ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
• 1.1. Tổng quan về thị trường chứng khoán
• 1.1.1. Khái quát chung
• 1.1.2. Khái niệm
• 1.1.3. Phân loại thị trường chứng khoán
• 1.1.3.1. Phân loại theo hàng hoá của thị trường chứng khoán
• 1.1.3.2. Phân loại theo quá trình luân chuyển vốn
• 1.1.3.3. Phân loại theo hình thức tổ chức của thị trường
• 1.1.4. Các chủ thể tham gia vào thị trường chứng khoán
• 1.1.4.1. Chủ thể phát hành
• 1.1.4.2. Doanh nghiệp
• 1.1.4.3. Quỹ đầu tư
• 1.1.4.4. Nhà đầu tư
• 1.1.4.5. Các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán
• 1.1.4.6. Cơ quan quản lý và giám sát các hoạt động thị trường chứng khoán
• 1.1.4.7. Các tổ chức có liên quan
• 1.1.5. Các loại hàng hóa trên thị trường chứng khoán
• 1.1.5.1. Cổ phiếu
• 1.1.5.2. Trái phiếu
• 1.1.5.3. Chứng chỉ quỹ đầu tư
• 1.1.5.4. Chứng khoán có thể chuyển đổi
• 1.1.5.5. Các chứng khoán phái sinh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THUẾ ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH THUẾ ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua gần 12 năm phát triển, đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn đầu tư cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo Quyết định 252/QĐ-TTg, Nhà nước cam kết quản lý thị trường bằng pháp luật và chính sách hỗ trợ, nhằm phát triển thị trường chứng khoán một cách ổn định. Các chính sách thuế hiện hành đã góp phần điều chỉnh và đảm bảo sự vận hành trơn tru của thị trường. Tuy nhiên, sau một thời gian, các quy định thuế cần được điều chỉnh để phù hợp với thông lệ quốc tế và hỗ trợ thị trường. Đề tài “Chính sách thuế đối với các chủ thể trên thị trường chứng khoán Việt Nam” được chọn nhằm phân tích các tồn tại trong chính sách thuế và đề xuất biện pháp hoàn thiện hệ thống này.

II. Tình hình nghiên cứu

Chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán đang được Quốc hội và Chính phủ hoàn thiện. Mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu về thuế đối với thị trường chứng khoán, nhưng các đề xuất chưa bao quát và toàn diện. Đề tài này sẽ bổ sung các luận điểm nhằm hoàn thiện hơn chính sách thuế chứng khoán, từ đó tạo ra một khung pháp lý vững chắc cho thị trường. Việc nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn mang lại ứng dụng thực tiễn trong việc điều chỉnh chính sách thuế, giúp thị trường chứng khoán phát triển bền vững.

III. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu chính của đề tài là nghiên cứu các chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán, phân tích những tồn tại trong chính sách thuế hiện tại và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm việc khảo sát các quy định thuế hiện hành, đánh giá tác động của chúng đến thị trường chứng khoán và đưa ra các khuyến nghị nhằm cải thiện chính sách thuế. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư tham gia vào thị trường chứng khoán.

IV. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là chính sách thuế áp dụng cho các chủ thể tham gia trên thị trường chứng khoán. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc phân tích tác động của thuế đối với hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu sẽ xem xét các quy định thuế hiện hành, đánh giá hiệu quả của chúng trong việc thúc đẩy sự phát triển của thị trường và đề xuất các biện pháp cải thiện. Điều này sẽ giúp các nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về tình hình thuế và đưa ra quyết định phù hợp.

V. Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài, tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu tài liệu, phân tích và phương pháp chuyên gia. Phương pháp nghiên cứu tài liệu giúp thu thập thông tin từ các nguồn tài liệu có sẵn về chính sách thuế và thị trường chứng khoán. Phương pháp phân tích cho phép đánh giá các dữ liệu thu thập được, từ đó rút ra các kết luận và khuyến nghị. Cuối cùng, phương pháp chuyên gia sẽ được áp dụng để thu thập ý kiến từ các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính và chứng khoán, nhằm làm phong phú thêm nội dung nghiên cứu.

VI. Những đóng góp mới của luận văn

Luận văn dự kiến sẽ đóng góp các luận điểm khoa học về chính sách thuế hiện hành đối với thị trường chứng khoán Việt Nam. Những đóng góp này sẽ tổng hợp các vấn đề đã được nêu trên báo chí và các nghiên cứu trước đó, từ đó đưa ra quan điểm độc lập về chính sách thuế. Luận văn hy vọng sẽ cung cấp những ý kiến giá trị để hoàn thiện chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường trong tương lai.

VII. Bố cục của luận văn

Nội dung của đề tài được chia thành ba chương: Chương 1 tổng quan về thị trường chứng khoán và chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán; Chương 2 thực trạng chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán Việt Nam; Chương 3 hoàn thiện chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán Việt Nam. Bố cục này giúp người đọc dễ dàng theo dõi và hiểu rõ hơn về các vấn đề liên quan đến chính sách thuế và thị trường chứng khoán.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã trải qua gần 12 năm phát triển, đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh của các chủ thể trong nền kinh tế. Theo số liệu của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, vốn hóa thị trường đến cuối năm 2010 đạt khoảng 726.000 tỷ đồng, tương đương 39% GDP, tuy nhiên đến cuối năm 2011, vốn hóa giảm còn 539.000 tỷ đồng, chiếm 21% GDP, cho thấy sự biến động và những thách thức trong phát triển TTCK. Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích chính sách thuế áp dụng đối với các chủ thể trên TTCK Việt Nam, đánh giá những tồn tại trong chính sách thuế hiện hành và đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm thúc đẩy sự phát triển ổn định, bền vững của thị trường. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các chính sách thuế đối với các chủ thể tham gia TTCK trong giai đoạn gần đây, với trọng tâm là thị trường Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc điều chỉnh chính sách thuế phù hợp với thông lệ quốc tế, góp phần nâng cao hiệu quả huy động vốn và phát triển thị trường chứng khoán trong nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế về thuế và thị trường chứng khoán, trong đó có:

• Lý thuyết thuế và vai trò của thuế trong điều tiết kinh tế vĩ mô: Thuế không chỉ là nguồn thu ngân sách mà còn là công cụ điều tiết cung cầu, phân phối thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.
• Mô hình phân loại thị trường chứng khoán: Phân loại theo hàng hóa (cổ phiếu, trái phiếu, chứng khoán phái sinh), theo quá trình luân chuyển vốn (thị trường sơ cấp và thứ cấp), và theo hình thức tổ chức (sở giao dịch, thị trường phi tập trung, thị trường tự do).
• Khái niệm chính về các chủ thể trên TTCK: Chủ thể phát hành, chủ thể đầu tư, chủ thể trung gian và cơ quan quản lý, giám sát.
• Lý thuyết về chính sách thuế hiệu quả: Tính hiệu quả kinh tế, tính linh hoạt, minh bạch và công bằng trong hệ thống thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập và phân tích các văn bản pháp luật, báo cáo ngành, các nghiên cứu trước đây về chính sách thuế và TTCK.
• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính và định lượng các chính sách thuế hiện hành, so sánh với thực tiễn và thông lệ quốc tế.
• Phương pháp chuyên gia: Thu thập ý kiến từ các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính, thuế và chứng khoán để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính, các báo cáo thị trường và các văn bản pháp luật liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các chủ thể tham gia TTCK Việt Nam và các chính sách thuế áp dụng trong giai đoạn gần đây. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong khoảng 12 năm phát triển của TTCK Việt Nam, với trọng tâm phân tích các chính sách thuế từ năm 2010 đến 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chính sách thuế hiện hành còn nhiều hạn chế: Thuế chuyển nhượng chứng khoán tại Việt Nam hiện áp dụng mức 0,1% trên giá trị giao dịch, thấp hơn nhiều so với mức trung bình khoảng 0,5% tại các nước như Hàn Quốc. Điều này dẫn đến nguồn thu thuế từ TTCK còn hạn chế, đồng thời chưa phát huy hết vai trò điều tiết của thuế đối với thị trường.

2. Chính sách thuế chưa đồng bộ và thiếu ưu đãi cho các chủ thể tham gia: Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức chưa được hưởng nhiều ưu đãi thuế, đặc biệt là thuế thu nhập từ cổ tức và lãi vốn. Ví dụ, các nước như Hàn Quốc và Trung Quốc áp dụng miễn thuế hoặc giảm thuế cho nhà đầu tư nhỏ lẻ nhằm khuyến khích sự tham gia rộng rãi trên thị trường.

3. Thiếu sự phân biệt rõ ràng giữa các đối tượng chịu thuế: Chính sách thuế chưa phân loại chi tiết giữa nhà đầu tư cư trú và không cư trú, cổ đông lớn và nhỏ, cổ phiếu niêm yết và chưa niêm yết, dẫn đến khó khăn trong quản lý và thu thuế hiệu quả.

4. Chưa có chính sách thuế đối với các sản phẩm chứng khoán phái sinh: Trong khi các thị trường phát triển đã áp dụng thuế chuyển nhượng đối với hợp đồng tương lai và quyền chọn, Việt Nam chưa có quy định cụ thể, gây khó khăn cho việc quản lý và phát triển các sản phẩm tài chính mới.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những tồn tại trên xuất phát từ việc chính sách thuế Việt Nam còn mang tính bảo thủ, chưa theo kịp sự phát triển nhanh chóng của TTCK và xu hướng hội nhập quốc tế. So sánh với các nước như Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản cho thấy các quốc gia này đã xây dựng hệ thống thuế linh hoạt, minh bạch và có nhiều ưu đãi nhằm khuyến khích đầu tư, đồng thời đảm bảo nguồn thu ngân sách ổn định. Việc áp dụng thuế suất thấp tại Việt Nam nhằm thúc đẩy sự phát triển ban đầu của TTCK, tuy nhiên về lâu dài cần có sự điều chỉnh để tăng tính hiệu quả và công bằng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh mức thuế chuyển nhượng chứng khoán giữa Việt Nam và các nước trong khu vực, cũng như bảng phân tích ưu đãi thuế đối với các nhóm nhà đầu tư khác nhau. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò quan trọng của chính sách thuế trong việc điều tiết thị trường, bảo vệ nhà đầu tư và thúc đẩy sự phát triển bền vững của TTCK Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng mức thuế chuyển nhượng chứng khoán phù hợp với quy mô và đặc điểm thị trường: Đề xuất nâng mức thuế chuyển nhượng từ 0,1% lên khoảng 0,3-0,5% trên giá trị giao dịch trong vòng 2-3 năm tới nhằm tăng nguồn thu ngân sách và điều tiết thị trường hiệu quả. Bộ Tài chính phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thực hiện.

2. Xây dựng chính sách ưu đãi thuế cho nhà đầu tư cá nhân và tổ chức nhỏ lẻ: Áp dụng miễn hoặc giảm thuế thu nhập từ cổ tức và lãi vốn cho nhà đầu tư nhỏ nhằm khuyến khích sự tham gia rộng rãi, nâng cao tính thanh khoản thị trường. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Bộ Tài chính chủ trì.

3. Phân loại rõ ràng các đối tượng chịu thuế và áp dụng mức thuế phù hợp: Thiết lập hệ thống phân loại chi tiết giữa nhà đầu tư cư trú và không cư trú, cổ đông lớn và nhỏ, cổ phiếu niêm yết và chưa niêm yết để quản lý thuế hiệu quả hơn. Cơ quan thuế và UBCK phối hợp xây dựng trong 1 năm.

4. Ban hành chính sách thuế đối với các sản phẩm chứng khoán phái sinh: Xây dựng khung pháp lý và chính sách thuế cho các sản phẩm như hợp đồng tương lai, quyền chọn nhằm chuẩn bị cho sự phát triển đa dạng của TTCK. Thời gian triển khai 2 năm, do Bộ Tài chính và UBCK phối hợp.

5. Tăng cường minh bạch và công khai chính sách thuế: Đẩy mạnh công khai các quy định thuế, tạo điều kiện cho nhà đầu tư tiếp cận thông tin và thực hiện nghĩa vụ thuế đúng quy định. Thực hiện liên tục, do Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh và hoàn thiện chính sách thuế, góp phần phát triển TTCK bền vững.

2. Các công ty chứng khoán và tổ chức tài chính: Hiểu rõ về chính sách thuế hiện hành và đề xuất cải tiến giúp tối ưu hóa hoạt động kinh doanh và tư vấn cho khách hàng.

3. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Nắm bắt các quy định thuế liên quan đến đầu tư chứng khoán, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả và tuân thủ pháp luật.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính, thuế, kinh tế: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu sâu về chính sách thuế và thị trường chứng khoán Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách thuế hiện nay ảnh hưởng thế nào đến nhà đầu tư cá nhân?
   Chính sách thuế hiện tại áp dụng mức thuế chuyển nhượng thấp (0,1%) nhưng chưa có nhiều ưu đãi thuế thu nhập từ cổ tức và lãi vốn, khiến nhà đầu tư cá nhân chưa được hưởng lợi tối đa. Việc hoàn thiện chính sách sẽ giúp tăng tính hấp dẫn và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

2. Tại sao cần phân biệt rõ ràng các đối tượng chịu thuế trên TTCK?
   Phân biệt giúp áp dụng mức thuế phù hợp, tránh đánh thuế trùng lặp, nâng cao hiệu quả quản lý thuế và tạo sự công bằng giữa các nhóm nhà đầu tư khác nhau.

3. Việc tăng thuế chuyển nhượng chứng khoán có ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường không?
   Nếu tăng thuế hợp lý và có lộ trình, sẽ không gây ảnh hưởng tiêu cực mà còn giúp điều tiết thị trường, tăng nguồn thu ngân sách và khuyến khích đầu tư dài hạn.

4. Tại sao Việt Nam chưa có chính sách thuế đối với chứng khoán phái sinh?
   Do thị trường chứng khoán phái sinh ở Việt Nam còn mới và chưa phát triển mạnh, chính sách thuế chưa được xây dựng kịp thời. Việc ban hành chính sách sẽ hỗ trợ phát triển sản phẩm tài chính đa dạng.

5. Làm thế nào để nâng cao tính minh bạch trong chính sách thuế TTCK?
   Cần công khai các quy định thuế, tạo điều kiện cho nhà đầu tư tiếp cận thông tin, đồng thời tổ chức các buổi tham vấn, lấy ý kiến đóng góp trước khi ban hành chính sách mới.

Kết luận

• TTCK Việt Nam đã có bước phát triển quan trọng nhưng còn nhiều thách thức về chính sách thuế.
• Chính sách thuế hiện hành chưa đồng bộ, thiếu ưu đãi và chưa phân loại rõ ràng các đối tượng chịu thuế.
• So sánh với các nước trong khu vực cho thấy Việt Nam cần điều chỉnh thuế chuyển nhượng, thuế thu nhập và bổ sung chính sách thuế cho chứng khoán phái sinh.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả, công bằng và minh bạch của chính sách thuế trong 2-3 năm tới.
• Kêu gọi các cơ quan quản lý, nhà đầu tư và chuyên gia cùng phối hợp để hoàn thiện chính sách thuế, thúc đẩy TTCK phát triển bền vững, góp phần vào sự phát triển kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về thị trường chứng khoán và chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán Chương 2: Thực trạng chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán Việt Nam. Chương 3: Hoàn thiện chính sách thuế đối với thị trường chứng khoán Việt Nam. 2 z CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ CHÍNH SÁCH THUẾ ĐỐI VỚI THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN 1. Tổng quan về thị trƣờng chứng khoán 1.

Khái quát chung 1. Khái niệm: Thị trường chứng khoán (TTCK) được định nghĩa theo từ điển tiếng Anh Longman Dictionary Business English, như sau: một thị trường có tổ chức là nơi các chứng khoán được mua bán tuân theo những quy tắc đã được ấn định. Tại điều 6 Luật chứng khoán số 70/2006/QH11 ngày 29/06/2006 thì thị trường chứng khoán được định nghĩa là địa điểm hoặc hình thức trao đổi thông tin để tập hợp lệnh mua, bán và giao dịch chứng khoán. Phân loại thị trường chứng khoán Cấu trúc của TTCK có thể được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau.

Thông thường, ta có thể xem xét ba cách thức cơ bản là phân loại theo hàng hoá, phân loại theo hình thức tổ chức của thị trường và phân loại theo quá trình luân chuyển vốn. Phân loại theo hàng hoá của thị trƣờng chứng khoán Theo các loại hàng hoá được mua bán trên thị trường, người ta có thể phân TTCK thành thị trường trái phiếu, thị trường cổ phiếu và thị trường các công cụ phái sinh. Thị trường trái phiếu: là thị trường mà hàng hoá được giao dịch trao đổi, mua bán tại đó là các trái phiếu. Thị trường cổ phiếu là thị trường mà hàng hoá được giao dịch trao đổi, mua bán tại đó là các cổ phiếu.

Thị trường các công cụ phái sinh là thị trường mà hàng hoá được giao dịch trao đổi, mua bán tại đó là chứng khoán phái sinh. Ví dụ: hợp đồng tương lai, hợp đồng quyền chọn. 3 z Phân loại theo quá trình luân chuyển vốn Theo cách thức này, thị trường được phân thành thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp. Thị trường sơ cấp: - Thị trường sơ cấp là thị trường nơi các chứng khoán được phát hành và bán cho những người mua đầu tiên (vì vậy còn được gọi là thị trường phát hành).

Giá của các chứng khoán được bán trên thị trường sơ cấp gọi là giá phát hành, các chứng khoán được gọi là chứng khoán mới phát hành. - Thị trường sơ cấp là thị trường cung cấp vốn cho nhà phát hành. Thông qua việc phát hành chứng khoán, các nhà phát hành có thêm nguồn vốn để tái đầu tư vào sản xuất và nền kinh tế, gia tăng khả năng tiêu dùng. Giải quyết được tình trạng mất cân đối cung cầu vốn.

Thị trường thứ cấp - Thị trường thứ cấp là thị trường giao dịch mua bán, trao đổi những chứng khoán đã được phát hành nhằm mục đích kiếm lời, di chuyển vốn đầu tư hay di chuyển tài sản xã hội. - Thị trường thứ cấp làm tăng tính lỏng của các chứng khoán đã phát hành. Việc này làm tăng sự ưa chuộng của chứng khoán và làm giảm rủi ro cho các nhà đầu tư. Việc tăng tính lỏng cho các chứng khoán tạo điều kiện cho việc thay đổi thời hạn của vốn, từ vốn ngắn hạn sang trung và dài hạn, đồng thời tạo điều kiện cho việc phân phối vốn một cách hiệu quả.

- Thị trường thứ cấp xác định giá của chứng khoán đã được phát hành trên thị trường sơ cấp. Thị trường thứ cấp được xem là thị trường định giá các công ty. - Thông qua việc xác định giá, thị trường thứ cấp cung cấp một danh mục chi phí vốn tương ứng với các mức độ rủi ro khác nhau của từng phương án đầu tư, tạo cơ sở tham chiếu cho các nhà phát hành cũng như các 4 z nhà đầu tư trên thị trường sơ cấp. Vốn sẽ được chuyển tới những công ty nào làm ăn có hiệu quả cao nhất, qua đó làm tăng hiệu quả kinh tế xã hội.

Điểm khác nhau căn bản giữa thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp: ở thị trường sơ cấp, nguồn vốn tiết kiệm được thu hút vào công cuộc đầu tư phát triển kinh tế. Còn ở thị trường thứ cấp, việc giao dịch không làm tăng quy mô đầu tư vốn, không thu hút thêm được các nguồn tài chính mới mà chỉ có tác dụng phân phối lại quyền sở hữu chứng khoán từ chủ thể này sang chủ thể khác, đảm bảo tính thanh khoản của chứng khoán. Thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp có mối quan hệ mật thiết, hỗ trợ lẫn nhau. Nếu không có thị trường sơ cấp thì không có chứng khoán để lưu thông trên thị trường thứ cấp.

Ngược lại, nếu không có thị trường thứ cấp thì thị trường sơ cấp khó hoạt động trôi chảy. Chính sự có mặt của thị trường thứ cấp đã giúp cho các chứng khoán có tính thanh khoản, làm tăng tính hấp dẫn của chứng khoán; từ đó làm tăng tiềm năng huy động vốn của các chủ thể phát hành chứng khoán. Mục đích cuối cùng của các nhà quản lý là phải tăng cường hoạt động huy động vốn trên thị trường sơ cấp, vì chỉ có tại thị trường này, vốn mới thực sự vận động từ người tiết kiệm sang người đầu tư, còn sự vận động của vốn trên thị trường thứ cấp chỉ là tư bản giả, không tác động trực tiếp tới việc tích tụ và tập trung vốn. Phân loại theo hình thức tổ chức của thị trƣờng Theo cách phân loại này, TTCK được tổ chức thành các Sở giao dịch, TTCK phi tập trung và thị trường tự do.

Sở giao dịch chứng khoán (SGDCK) - SGDCK là thị trường giao dịch chứng khoán được thực hiện tại một địa điểm tập trung. - Các chứng khoán được niêm yết giao dịch tại SGDCK thông thường là chứng khoán của các công ty lớn, có danh tiếng, đã trải qua nhiều thử thách trên thị trường và đáp ứng được các yêu cầu, tiêu chuẩn niêm yết do SGDCK đặt ra. 5 z - SGDCK được tổ chức và quản lý một cách chặt chẽ bởi UBCKNN, các giao dịch chịu sự điều tiết của luật chứng khoán và TTCK. Thị trường chứng khoán phi tập trung - Thị trường chứng khoán phi tập trung là thị trường không có trung tâm giao dịch tập trung, đó là một mạng lưới các nhà môi giới và tự doanh chứng khoán mua bán với nhau và với các nhà đầu tư, các hoạt động giao dịch của TTCK phi tập trung được diễn ra tại các quầy (sàn giao dịch) của các ngân hàng và công ty chứng khoán thông qua điện thoại hay máy vi tính diện rộng.

- Khối lượng giao dịch của thị trường này thường lớn hơn rất nhiều lần so với SGDCK. - Thị trường chứng khoán phi tập trung chịu sự quản lý của Sở giao dịch và Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán. Thị trường tự do Thị trường tự do là thị trường giao dịch tất cả các loại cổ phiếu được phát hành thông qua việc thương lượng và thoả thuận trực tiếp giữa bên mua và bên bán tại bất cứ nơi đâu, vào bất kỳ lúc nào. Các chủ thể tham gia vào thị trƣờng chứng khoán Trên thị trường chứng khoán có nhiều loại chủ thể tham gia hoạt động theo nhiều mục đích khác nhau: chủ thể phát hành, chủ thể đầu tư, chủ thể quản lý và giám sát các hoạt động của TTCK, và các tổ chức có liên quan.

Chủ thể phát hành Chủ thể phát hành là người cung cấp các chứng khoán - hàng hoá của TTCK. Các chủ thể phát hành bao gồm: Chính phủ, các doanh nghiệp và một số tổ chức khác như Quỹ đầu tư Chính phủ - Chính phủ là chủ thể phát hành các chứng khoán: trái phiếu Kho bạc, trái phiếu công trình, tín phiếu Kho bạc nhằm mục đích tìm vốn tài trợ 6 z cho những công trình lớn thuộc cơ sở hạ tầng, phát triển sự nghiệp văn hoá giáo dục, y tế, hoặc bù đắp thiếu hụt Ngân sách Nhà nước. - Chính quyền địa phương là chủ thể phát hành trái phiếu địa phương để vay nợ nhằm huy động vốn phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Doanh nghiệp Doanh nghiệp là chủ thể phát hành các cổ phiếu hoặc trái phiếu doanh nghiệp để tìm vốn tài trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Quỹ đầu tư Quỹ đầu tư là những tổ chức đầu tư chuyên nghiệp, được hình thành bằng vốn góp của các nhà đầu tư để tiến hành đầu tư vào chứng khoán và các loại hình đầu tư khác. Mục đích thành lập quỹ đầu tư là tập hợp và thu hút những nhà đầu tư nhỏ, lẻ tham gia kinh doanh. Đặc trưng cơ bản nhất của Quỹ đầu tư là quỹ vừa đóng vai trò là tổ chức phát hành bằng việc phát hành ra các chứng khoán như chứng chỉ quỹ đầu tư; vừa đóng vai trò là tổ chức đầu tư, kinh doanh các loại chứng khoán. Nhà đầu tƣ Chủ thể đầu tư là những người có tiền, thực hiện việc mua và bán chứng khoán trên TTCK để tìm kiếm lợi nhuận.

Nhà đầu tư có thể chia thành 2 loại: nhà đầu tư cá nhân và nhà đầu tư có tổ chức. - Các nhà đầu tư cá nhân: Nhà đầu tư cá nhân là các cá nhân và hộ gia đình, những người có vốn nhàn rỗi tạm thời, tham gia mua bán trên TTCK với mục đích tìm kiếm lợi nhuận. Tuy nhiên, trong đầu tư thì lợi nhuận lại luôn gắn với rủi ro, kỳ vọng lợi nhuận càng cao thì mức độ chấp nhận rủi ro phải càng lớn và ngược lại. Chính vì vậy các nhà đầu tư cá nhân luôn phải lựa chọn các hình thức đầu tư phù hợp với khả năng cũng như mức độ chấp nhận rủi ro của mình.

7 z - Các nhà đầu tư có tổ chức: Nhà đầu tư có tổ chức là các định chế đầu tư, thường xuyên mua bán chứng khoán với số lượng lớn trên thị trường. Một số nhà đầu tư chuyên nghiệp chính trên TTCK là các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, công ty đầu tư, các công ty bảo hiểm, quỹ tương hỗ, các quỹ bảo hiểm xã hội khác. Đầu tư thông qua các tổ chức đầu tư có ưu điểm là có thể đa dạng hoá danh mục đầu tư và các quyết định đầu tư được thực hiện bởi các chuyên gia có chuyên môn và có kinh nghiệm. Các tổ chức kinh doanh trên thị trƣờng chứng khoán Công ty chứng khoán: Công ty chứng khoán là các công ty cổ phần hoặc công ty trách nhiệm hữu hạn hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán.

Đó là những tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân, có vốn riêng và hạch toán kinh tế độc lập.