PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Để thu hút đầu tư cho công cuộc phát triển của quốc gia, khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX) được đánh giá là một nhân tố quan trọng. Trong nhiều năm qua, việc quy hoạch, xây dựng và phát triển các KCN đã trở thành mục tiêu mà các tỉnh và thành phố trong cả nước phấn đấu thực hiện. Thu hút vốn vào các KCN luôn là vấn đề hàng đầu mà các tỉnh, thành phố mong muốn bởi: vốn là một trong những nguồn vốn đã và đang có đóng góp to lớn trong việc giúp phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng và trình độ công nghệ của đất nước, tạo việc làm cho người lao động, cải thiện mức sống cho người dân; vốn luôn là nguồn vốn đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia và vẫn rất cần tập trung và tích cực thu hút để tăng cường cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Thái Bình cũng là một trong những tỉnh đã rất sớm xây dựng các khu công nghiệp và tích cực chính sách thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp này. Để thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp của tỉnh, HĐND tỉnh Thái Bình ban hành Nghị quyết số: 11/2019/NQ-HĐND ngày 16 tháng 9 năm 2019 thông qua quy định về chính sách ưu đãi và hỗ trợ đầu tư trong Khu kinh tế Thái Bình, tỉnh Thái Bình, giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2030 làm cơ sở để Ủy ban nhân dân tỉnh xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ trước khi triển khai, thực hiện. Tiếp đến, ngày 26 tháng 5 năm 2020 HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 07/2020/NQ-HĐND Ban hành Quy định về chính sách ưu đãi và hỗ trợ đầu tư trong Khu kinh tế Thái Bình, tỉnh Thái Bình, giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2030. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh Thái Bình ban hành Quyết định số 13/2020/QĐ-UBND ngày 29 tháng 6 năm 2020 Ban hành kèm theo Quy định chính sách ưu đãi và hỗ trợ đầu tư trong Khu kinh tế Thái Bình, tỉnh Thái Bình, giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2030.
Mặc dù đã sớm nhận thức được 2 tầm quan trọng của việc thu hút đầu tư đối với phát triển kinh tế - xã hội nói chung và các khu công nghiệp nói riêng của tỉnh, song vì nhiều lý do khách quan và chủ quan, các doanh nghiệp cả trong và ngoài nước còn gặp nhiều khó khăn trong việc đầu tư vào trong tỉnh, ngay cả vào các khu công nghiệp. Với rất nhiều những nỗ lực trong việc cải thiện môi trường đầu tư, hoàn thiện chính sách chính sách thu hút đầu tư vốn nhưng việc chính sách thu hút đầu tư vốn vào tỉnh Thái Bình nói chung vẫn còn có nhiều những hạn chế bên cạnh những kết quả đáng khích lệ đã đạt được. Trên thực tế, các dự án đầu tư vốn vào Thái Bình chưa có các dự án có quy mô lớn mà chủ yếu vẫn chỉ là các dự án nhỏ và vừa. Các dự án này chủ yếu vẫn là của hai đối tác chính là Hàn Quốc và Đài Loan.
Do đó, để thu hút được thêm các dự án vốn mới có giá trị cao hơn, thân thiện với môi trường hơn, đem lại nhiều lợi ích cho kinh tế của tỉnh cũng như cho đời sống của người dân hơn nữa thì cần phải có những đối sách mới. Trong những năm gần đây, do điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, thiếu kinh nghiệm trong thu hút và triển khai các dự án vốn, đặc biệt là từ năm 2020 khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát tình hình thu hút vốn đầu tư vào các KCN của tỉnh Thái Bình đã gặp không ít khó khăn và vướng mắc. Với một thời gian dài hoạt động nhưng việc thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp vẫn chưa đạt được những kết quả như kỳ vọng. Làm sao để có thể giải quyết được các vấn đề nảy sinh, nâng cao được hiệu quả thu hút các doanh nghiệp vốn tại khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Bình không chỉ là điều trăn trở của BQL khu công nghiệp mà còn là của tất cả các cấp lãnh đạo của Tỉnh.
Căn cứ từ những vấn đề trên, tác giả đã chọn đề tài “Thực thi chính sách thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Bình” làm đề tài luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành đào tạo chính sách công của mình với mong muốn góp một phần nhỏ bé vào tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của 3 tỉnh Thái Bình trong thời gian tới. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn Trong lĩnh vực đầu tư, đặc biệt là chính sách thu hút đầu tư vốn vào các khu công nghiệp đã có nhiều công trình nghiên cứu của các nhà kinh tế, nhà quản lý, các nhà hoạch định chính sách và đã có nhiều công trình được công bố như: - Sách: “Phát triển các khu công nghiệp, KCX trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá” của Nguyễn Chơn Trung và Trương Giang Long, Nxb Chính trị quốc gia – năm 2004 [28]. Sách: “Hướng dẫn đầu tư vào các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao ở Việt Nam” của Nguyễn Mạnh Đức, Lê Quang Anh, Nxb Thống kê -2000, [13]. Hai cuốn sách này đã làm rõ được một số lý luận về khu công nghiệp và các thủ tục hướng dẫn, các thủ tục đầu tư vào các khu công nghiệp nói chung.
Tuy nhiên, trong sách chỉ trình bày những vấn đề cơ bản chưa đi nghiên cứu đến công tác thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp. - Luận án tiến sĩ kinh tế: “Hoàn thiện công tác xúc tiến đầu tư nhằm phát triển các khu công nghiệp ở Việt Nam” - tác giả Nguyễn Thị Thu Hương, Đại học Kinh tế Quốc dân – 2004, [14]. Tác giả đã nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển các khu công nghiệp, làm rõ tác động của hoạt động xúc tiến đầu tư đến việc thu hút đầu tư phát triển các khu công nghiệp. Qua đó, đề ra các giải pháp hoàn thiện công tác xúc tiến đầu tư của Việt Nam nói chung.
- Luận án tiến sĩ kinh tế: “Thu hút đầu tư phát triển khu công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh”, tác giả Nguyễn Thị Mỹ Dung, Học viện Ngân Hàng – 2009, [12]. - Luận án tiến sĩ kinh tế: “Những giải pháp nhằm phát triển các khu công nghệ và khu chế xuất tại thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2010” tác giả 4 Nguyễn Quyết Chiến, Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh 2003, [11]. Hai tác giả này nghiên cứu những vấn đề chung về khu công nghệ cao, tình hình hoạt động đầu tư vào phát triển các khu công nghệ cao thành phố Hồ Chí Minh, qua đó đề xuất những giải pháp nhằm thu hút đầu tư phát triển khu công nghệ cao của Việt Nam nói chung và của thành phố Hồ Chí Minh nói riêng. Tuy nhiên, các luận án mới chỉ dừng lại nghiên cứu ở thành phố Hồ Chí Minh.
- Bài trích: “Phát triển các khu công nghiệp, KCX ở các tỉnh phía Bắc - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, Kỷ yếu hội thảo khoa học, Thanh Hoá, tháng 6/2004, [29]. - Bài trích: “15 năm xây dựng và phát triển các khu công nghiệp, KCX ở Việt Nam (1991-2006)”, Kỷ yếu hội nghị - hội thảo quốc gia, Long An, tháng 7/2006, [30]. Các tác giả đã hệ thống hóa những lý luận về khu công nghiệp, khu chế xuất, tình hình phát triển của các khu công nghiệp, khu chế xuất của Việt Nam nói chung, qua đó đánh giá những thành tựu đã đạt được và những hạn chế trong quá trình phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất nói riêng. Các đề tài và những công trình nghiên cứu trên tuy đã đề cập đến vấn đề chính sách chính sách thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp ở nhiều khía cạnh khác nhau, một số nghiên cứu đã có giá trị nhất định trong việc xây dựng cơ chế, chính sách chính sách thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp nhưng do mục đích khác nhau nên các công trình mới chủ yếu nghiên cứu dưới góc độ khoa học hoặc nghiên cứu chính sách chính sách thu hút đầu ở một địa phương khác.
Việc nghiên cứu để xây dựng mô hình khu công nghiệp khác nhau với những đặc điểm về tự nhiên, kinh tế, xã hội khác nhau, ở từng giai đoạn khác nhau của mỗi địa phương cũng khác nhau. Hiện nay chưa có công trình nghiên cứu về chính sách chính sách thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp tại địa phương Thái Bình với cách tiếp cận 5 từ nghiên cứu lý luận đến thực tiễn áp dụng cho tỉnh hiện nay. Mặc dù vậy, các công trình khoa học đã được công bố là những tài liệu tham khảo có giá trị cho việc nghiên cứu và viết luận văn này. Trên cơ sở đó, luận văn tiếp tục nghiên cứu theo hướng chuyên sâu, cụ thể trên phạm vi một tỉnh nhằm chỉ rõ những ưu điểm, chỉ ra những mặt hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong việc thực thi chính chính sách thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp của tỉnh, từ đó đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện việc tổ chức thực thi chính sách chính sách thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp của địa phương.
Do vậy tác giả đã chọn đề tài “Thực thi chính sách thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Bình” làm luận văn tốt nghiệp, đi sâu nghiên cứu hệ thống các vấn đề lý luận về chính sách thu hút đầu tư vào trong các khu công nghiệp, trên cơ sở đó, kết hợp với thực tiễn tình hình địa phương để đề ra một số giải pháp nhằm tăng cường thực thi chính sách thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp tỉnh Thái Bình, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế chung của Tỉnh. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu thực trạng tổ chức thực thi chính sách thu hút đầu tư vào các Khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Bình, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao kết quả thực thi các chính sách này trong thời gian tới. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu khung lý thuyết về thực thi chính sách thu hút vốn đầu tư vào khu công nghiệp.
- Nghiên cứu thực tiễn kinh nghiệm thu hút vốn đầu tư của một số địa phương làm cơ sở thực tiễn tham chiếu cho tỉnh Thái Bình. 6 - Phân tích đánh giá thực trạng thực thi chính sách thu hút vốn đầu tư vào các khu công nghiệp trên địa bàn Tỉnh Thái Bình.