Luận văn: Chính sách phát triển thương mại nông thôn trên địa bàn huyện Quảng Xương, Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ TMU phân tích chính sách phát triển thương mại nông thôn huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa, góp phần nâng cao kinh tế địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Viết Thái
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Chính Sách Phát Triển Thương Mại Nông Thôn Tại Huyện Quảng Xương, Tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN Ở CẤP HUYỆN
• 1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
• 1.1.1. KHÁI NIỆM NÔNG THÔN
• 1.1.2. PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN
• 1.1.3. CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN
• 1.2. PHÂN ĐỊNH NỘI DUNG CỦA CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN Ở CẤP HUYỆN
• 1.2.1. MỤC TIÊU CỦA CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN Ở CẤP HUYỆN
• 1.2.2. CÁC CÔNG CỤ CỦA CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN
• 1.2.3. CÁC HÌNH THỨC PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN CẤP HUYỆN
• 1.3. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN CẤP HUYỆN
• 1.3.1. YẾU TỐ KHÁCH QUAN
• 1.3.2. YẾU TỐ CHỦ QUAN
• 2. CHƯƠNG 2: CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG XƯƠNG, TỈNH THANH HÓA
• 2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI HUYỆN QUẢNG XƯƠNG
• 2.1.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HUYỆN QUẢNG XƯƠNG
• 2.1.2. CHỈ TIÊU VỀ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG XƯƠNG
• 2.1.3. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG XƯƠNG
• 2.2. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG XƯƠNG TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY
• 2.2.1. MỤC TIÊU CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN
• 2.2.2. CÔNG CỤ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN
• 2.2.3. CÁC HÌNH THỨC PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN
• 2.3. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN CÁC CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG XƯƠNG
• 2.3.1. NHỮNG THÀNH TỰU
• 2.3.2. NHỮNG TỒN TẠI VÀ NGUYÊN NHÂN
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG XƯƠNG, TỈNH THANH HÓA
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG XƯƠNG
• 3.1.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN
• 3.1.2. MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẢNG XƯƠNG
• 3.2.1. HOÀN THIỆN HỆ THỐNG CÁC CHÍNH SÁCH
• 3.2.2. GIẢI PHÁP VỀ QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN
• 3.2.3. GIẢI PHÁP THỊ TRƯỜNG VÀ XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI
• 3.2.4. GIẢI PHÁP TRONG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG
• 3.2.5. GIẢI PHÁP VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC
• 3.3. ĐỐI VỚI CẤP TRUNG ƯƠNG
• 3.4. ĐỐI VỚI CẤP TỈNH
• 3.5. ĐỐI VỚI CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Phát Triển Thương Mại Nông Thôn Tại Huyện Quảng Xương

Chính sách phát triển thương mại nông thôn tại huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế địa phương. Với 74,8% dân số sống tại khu vực nông thôn, việc phát triển thương mại không chỉ giúp nâng cao đời sống vật chất mà còn tạo ra cơ hội việc làm cho người dân. Huyện Quảng Xương, với tiềm năng về nông sản và thủy sản, cần có những chính sách cụ thể để khai thác hiệu quả nguồn lực này.

1.1. Khái Niệm Chính Sách Phát Triển Thương Mại Nông Thôn

Chính sách phát triển thương mại nông thôn là tập hợp các biện pháp nhằm thúc đẩy hoạt động thương mại, tạo điều kiện cho nông dân và doanh nghiệp phát triển. Chính sách này bao gồm hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và thị trường cho các sản phẩm nông sản.

1.2. Vai Trò Của Chính Sách Trong Phát Triển Kinh Tế Nông Thôn

Chính sách phát triển thương mại nông thôn không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn cải thiện đời sống người dân. Việc áp dụng các chính sách hợp lý sẽ tạo ra động lực cho sự phát triển bền vững của khu vực nông thôn.

II. Thách Thức Trong Chính Sách Phát Triển Thương Mại Nông Thôn Tại Quảng Xương

Mặc dù đã có nhiều thành tựu trong phát triển thương mại nông thôn, huyện Quảng Xương vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như cơ sở hạ tầng yếu kém, thiếu vốn đầu tư và thị trường tiêu thụ hạn chế đang cản trở sự phát triển. Để giải quyết những vấn đề này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng.

2.1. Cơ Sở Hạ Tầng Thương Mại Còn Yếu Kém

Cơ sở hạ tầng thương mại tại huyện Quảng Xương còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng kết nối giữa sản xuất và tiêu thụ. Việc đầu tư nâng cấp hạ tầng là cần thiết để tạo điều kiện cho thương mại phát triển.

2.2. Thiếu Vốn Đầu Tư Cho Phát Triển

Nhiều doanh nghiệp và hộ nông dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Chính sách hỗ trợ tài chính cần được cải thiện để khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực thương mại nông thôn.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Phát Triển Thương Mại Nông Thôn

Để phát triển thương mại nông thôn tại huyện Quảng Xương, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc xây dựng các chương trình hỗ trợ nông dân, cải thiện hạ tầng và phát triển thị trường là những giải pháp quan trọng. Các chính sách cần được thiết kế linh hoạt để phù hợp với thực tế địa phương.

3.1. Xây Dựng Chương Trình Hỗ Trợ Nông Dân

Các chương trình hỗ trợ nông dân cần tập trung vào việc cung cấp kiến thức, kỹ năng và nguồn vốn. Điều này sẽ giúp nông dân nâng cao năng lực sản xuất và tiếp cận thị trường tốt hơn.

3.2. Cải Thiện Hạ Tầng Thương Mại

Đầu tư vào hạ tầng thương mại là cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa. Các dự án nâng cấp đường xá, chợ và trung tâm thương mại cần được ưu tiên thực hiện.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Phát Triển Thương Mại Nông Thôn

Chính sách phát triển thương mại nông thôn đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho huyện Quảng Xương. Nhiều mô hình hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ đã được hình thành, tạo ra việc làm và thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để điều chỉnh kịp thời.

4.1. Mô Hình Hợp Tác Xã Thành Công

Nhiều hợp tác xã đã hoạt động hiệu quả, giúp nông dân tiêu thụ sản phẩm và giảm chi phí sản xuất. Mô hình này cần được nhân rộng để phát huy hiệu quả.

4.2. Kết Quả Đánh Giá Chính Sách

Đánh giá kết quả thực hiện chính sách phát triển thương mại nông thôn là cần thiết để xác định những điểm mạnh và điểm yếu. Từ đó, có thể đưa ra các điều chỉnh phù hợp.

V. Kết Luận Về Tương Lai Phát Triển Thương Mại Nông Thôn Tại Quảng Xương

Tương lai phát triển thương mại nông thôn tại huyện Quảng Xương phụ thuộc vào việc thực hiện hiệu quả các chính sách đã đề ra. Cần có sự đồng lòng từ chính quyền và cộng đồng để tạo ra một môi trường thuận lợi cho phát triển. Việc khai thác tiềm năng nông sản và thủy sản sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững cần được chú trọng, đảm bảo lợi ích cho người dân và bảo vệ môi trường. Các chính sách cần hướng tới việc phát triển kinh tế gắn liền với bảo vệ tài nguyên.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Sự hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và nông dân là rất quan trọng. Các bên cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các chính sách phát triển thương mại nông thôn một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông thôn Việt Nam chiếm khoảng 74,8% tổng dân số, tập trung 72% lực lượng lao động xã hội và đóng góp tới 40% GDP của cả nước. Đây không chỉ là nơi bảo đảm an ninh lương thực quốc gia mà còn là thị trường tiêu thụ đầy tiềm năng cho các ngành sản xuất và phân phối hàng hóa. Tại tỉnh Thanh Hóa, huyện Quảng Xương sở hữu vị trí địa kinh tế chiến lược với diện tích tự nhiên 227,63 km2, bao gồm 35 xã và 1 thị trấn, cùng dải bờ biển dài gần 18 km kết nối trực tiếp với các trục giao thông huyết mạch như Quốc lộ 1A, Quốc lộ 45 và Quốc lộ 47. Với quy mô dân số 227.971 người và mật độ dân số đạt 1.151 người/km2 (cao gấp 2,3 lần mức trung bình toàn tỉnh), địa bàn này hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm giao thương sôi động.

Tuy nhiên, thực tiễn phát triển thương mại nông thôn tại huyện Quảng Xương trong giai đoạn 2010 - 2013 bộc lộ nhiều điểm nghẽn lớn: hạ tầng thương mại còn thô sơ, quy mô kinh doanh manh mún, khâu kết nối chuỗi cung ứng nông sản - thủy sản chưa đồng bộ và tỷ lệ hộ kinh doanh phi chính thức còn cao. Nhằm giải quyết triệt để vấn đề này, đề tài nghiên cứu tập trung đánh giá toàn diện việc thực thi hệ thống chính sách thương mại cấp huyện trong khung thời gian từ năm 2010 đến năm 2013, định hướng đến năm 2020. Mục tiêu trọng tâm là đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm duy trì tốc độ tăng trưởng tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ bình quân trên 20%/năm, nâng cao năng lực cạnh tranh cho hơn 3.200 cơ sở kinh doanh, thúc đẩy giá trị xuất khẩu thủy sản đạt mốc 80 triệu USD vào năm 2015 và đóng góp trực tiếp vào mục tiêu hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết tái sản xuất xã hội của kinh tế chính trị học mác-xít và lý thuyết can thiệp thị trường của kinh tế học công cộng. Thương mại được xác định là khâu trung gian vận hành theo chu trình Mua - Vận chuyển - Dự trữ - Bán, đóng vai trò cầu nối quyết định giữa sản xuất và tiêu dùng. Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô, chính sách thương mại nông thôn là hệ thống công cụ điều tiết đa tầng của Nhà nước nhằm phân bổ tối ưu các nguồn lực, hạn chế sự thất bại của thị trường tự do tại khu vực nông nghiệp và bảo vệ lợi ích hợp pháp của người sản xuất lẫn người tiêu dùng.

Mô hình nghiên cứu phân tích chính sách thương mại cấp huyện dựa trên ba trụ cột chính: mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội địa phương, công cụ điều hành chính sách (thuế, tín dụng theo Nghị định 41/2010/NĐ-CP, đất đai theo Quyết định 62/2013/QĐ-TTg, quản lý thị trường) và các hình thức tổ chức mạng lưới thương mại nông thôn. Khung lý thuyết làm rõ năm khái niệm cốt lõi: nông thôn, thương mại hàng hóa - dịch vụ nông thôn, mạng lưới phân phối truyền thống (hệ thống chợ hạng III), mạng lưới phân phối hiện đại (chuỗi cửa hàng tiện lợi, siêu thị, trung tâm thương mại) và chính sách quản lý nhà nước về thương mại cấp cơ sở.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và phương pháp phân tích thống kê kinh tế. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2010 - 2013 của Phòng Công Thương và Xây dựng cơ bản, Chi cục Thống kê huyện Quảng Xương, UBND tỉnh Thanh Hóa cùng các đề án ngành như Đề án 23/QĐ-TTg và Dự án LIFSAP vay vốn Ngân hàng Thế giới.

Cỡ mẫu khảo sát bao quát toàn bộ hệ thống thực thể kinh doanh trên địa bàn gồm 90 doanh nghiệp đang hoạt động trực tiếp, 3.205 hộ thương nghiệp và 31 điểm chợ dân sinh tại 35 xã, thị trấn. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật thống kê toàn bộ kết hợp phân tầng theo ngành hàng và hình thức sở hữu. Phương pháp phân tích so sánh định lượng và thống kê mô tả được lựa chọn nhằm làm rõ tương quan biến động của các chỉ tiêu kinh tế qua các năm, từ đó xác định chính xác những bất cập trong quy hoạch và cơ chế hỗ trợ thương mại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô thị trường hàng hóa và dịch vụ bán lẻ tại huyện Quảng Xương duy trì đà tăng trưởng ấn tượng. Giai đoạn 2011 - 2013, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tăng trưởng bình quân 20,12%/năm, đạt mức tăng giá trị tuyệt đối khoảng 108,6 tỷ đồng mỗi năm. Khối kinh tế tư nhân và hộ cá thể chiếm ưu thế tuyệt đối với tốc độ tăng trưởng doanh thu đạt 21,5% năm 2012 và 19,34% năm 2013. Ngược lại, khối kinh tế nhà nước chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn 1,75% năm 2012 và giảm xuống 1,27% vào năm 2013.

Thứ hai, cơ cấu chủ thể tham gia kinh doanh thương mại có sự phân hóa sâu sắc. Tính đến tháng 10 năm 2013, huyện có 90 doanh nghiệp hoạt động, trong đó khối tư nhân chiếm 75,55% (68 doanh nghiệp), doanh nghiệp nhà nước chiếm 18,88% (17 doanh nghiệp), doanh nghiệp FDI có 3 đơn vị và kinh tế tập thể chỉ có 2 đơn vị. Lĩnh vực thương mại - dịch vụ thu hút 52/90 doanh nghiệp (chiếm 52,77%), với 26 doanh nghiệp chuyên doanh thương nghiệp thuần túy. Ở quy mô hộ cá thể, toàn huyện có 3.205 hộ kinh doanh, song tỷ lệ chưa đăng ký kinh doanh còn chiếm tới hơn 40%, tập trung chủ yếu tại các xã ven biển như Quảng Chính, Quảng Đại và Quảng Thái.

Thứ ba, kết cấu hạ tầng thương mại nông thôn bộc lộ sự thiếu đồng bộ và chậm hiện đại hóa. Toàn huyện có 31 chợ phân bố trên 35 xã, thị trấn nhưng 100% đều là chợ hạng III quy mô nhỏ. Tỷ lệ chợ kiên cố chỉ đạt 32,2% (10 chợ), chợ bán kiên cố chiếm 58% (18 chợ) và còn lại là chợ tạm bợ. Đáng chú ý, chỉ có 23,8% số chợ (8 chợ) có trang bị hệ thống phòng cháy chữa cháy, 42,86% có hệ thống cấp thoát nước hoàn chỉnh và 19,04% được trang bị thùng gom rác thải đạt chuẩn vệ sinh môi trường. Về loại hình cửa hàng, số lượng cửa hàng kinh doanh tổng hợp chiếm tỷ lệ áp đảo 77,06%, trong khi các cửa hàng chuyên doanh giảm mạnh bình quân 7,4%/năm do chưa thích ứng với thị hiếu tiêu dùng linh hoạt của người dân.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu thống kê từ Đồ thị phân tích tổng mức bán lẻ và Bảng tổng hợp phân loại hạ tầng chợ phản ánh rõ tính chất đặc thù của thị trường nông thôn ven biển. Nguyên nhân cốt lõi khiến khu vực tư nhân và hộ cá thể bùng nổ là nhờ chính sách khuyến khích tự do thương mậu và tính linh hoạt trong đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân. Trong khi đó, khu vực kinh tế nhà nước dần thu hẹp vai trò trực doanh để chuyển sang chức năng điều tiết vĩ mô.

So sánh với các nghiên cứu kinh tế tại các vùng nông thôn lân cận như Vĩnh Phúc hay Nam Định, tình trạng hạ tầng thương mại yếu kém tại Quảng Xương phần lớn xuất phát từ rào cản ngân sách đầu tư công hạn hẹp và cơ chế xã hội hóa vốn đầu tư chợ còn nhiều vướng mắc. Dữ liệu có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cơ cấu doanh nghiệp theo thành phần kinh tế và bảng ma trận đánh giá mức độ đạt chuẩn hạ tầng tại 31 chợ để các cấp quản lý dễ dàng nhận diện điểm nghẽn quy hoạch. Ngoài ra, sự phát triển của ngành thủy sản (năm 2013 đạt sản lượng 6.700 tấn, trong đó có 560 tấn tôm sú nước lợ) và sự hình thành Khu du lịch sinh thái Tiên Trang (xã Quảng Lợi) đã mở ra dư địa thương mại dịch vụ cao cấp, đòi hỏi các chính sách thương mại phải kịp thời chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cấu trúc và hoàn thiện quy hoạch hạ tầng thương mại nông thôn: UBND huyện Quảng Xương phối hợp cùng Sở Công Thương tỉnh Thanh Hóa thực hiện nâng cấp, cải tạo 17 chợ nông thôn hiện hữu, xóa bỏ 1 chợ tạm, xây mới 3 chợ dân sinh và quy hoạch xây dựng mới 2 siêu thị hạng III cùng 2 trung tâm thương mại hạng III theo Quyết định 3615/QĐ-UBND. Mục tiêu đến năm 2020 đưa 100% hệ thống chợ đạt chuẩn tiêu chí nông thôn mới về an toàn phòng cháy chữa cháy và vệ sinh môi trường.

Thứ hai, mở rộng xúc tiến thương mại và phát triển chuỗi giá trị nông sản: Phòng Kinh tế và Hạ tầng huyện chủ trì đẩy mạnh cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam", phấn đấu đưa tỷ lệ tiêu dùng hàng nội địa tại địa bàn nông thôn đạt trên 80% vào năm 2015. Đồng thời, xây dựng và bảo hộ thương hiệu tập thể cho các làng nghề truyền thống như nước mắm Cự Nham (xã Quảng Nham), nước mắm Tâm Sắc Trường Lệ (xã Quảng Vinh) và chiếu cói Quảng Vọng, tạo đầu ra bền vững cho sản phẩm đặc trưng của huyện.

Thứ ba, siết chặt công tác quản lý thị trường và chuyển đổi số đăng ký kinh doanh: Đội Quản lý thị trường phối hợp liên ngành tăng cường thanh tra, kiểm soát hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng, đặt mục tiêu giảm 60% số vụ gian lận thương mại giai đoạn 2015 - 2020. Song song đó, UBND các xã đơn giản hóa thủ tục cấp phép để nâng tỷ lệ hộ thương nghiệp có đăng ký kinh doanh từ mức dưới 60% lên trên 90% trước năm 2018.

Thứ tư, tối ưu hóa công cụ tài chính và hỗ trợ vốn tín dụng: Các chi nhánh ngân hàng thương mại và Ngân hàng Chính sách xã hội trên địa bàn triển khai hiệu quả Nghị định 41/2010/NĐ-CP, cung ứng các gói vay không cần tài sản bảo đảm lên đến 200 triệu đồng cho hộ kinh doanh và 500 triệu đồng cho các hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp. Giải pháp này giúp các cơ sở thu mua thủy hải sản hiện đại hóa kho lạnh bảo quản, thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu nông - thủy sản đạt mục tiêu 120 - 150 triệu USD vào năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước cấp địa phương: Luận văn cung cấp cơ sở thực tiễn chuẩn xác cho cán bộ Sở Công Thương tỉnh Thanh Hóa, UBND huyện Quảng Xương và Ban Quản lý chợ các xã trong việc xây dựng quy hoạch mạng lưới thương mại, phân bổ vốn ngân sách và ban hành các quy chế quản lý thương nhân phù hợp với điều kiện kinh tế huyện ven biển.

Nhóm nghiên cứu, giảng viên và học viên chuyên ngành Quản lý kinh tế: Đề tài là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà khoa học, nghiên cứu sinh và học viên cao học nghiên cứu về kinh tế thương mại, chính sách công và phát triển nông thôn, cung cấp bộ khung phân tích bài bản từ lý thuyết thể chế đến phương pháp đánh giá thực chứng tại địa phương.

Nhóm doanh nghiệp phân phối và hợp tác xã thương mại: Lãnh đạo các doanh nghiệp bán lẻ, chuỗi cung ứng vật tư nông nghiệp và hợp tác xã dịch vụ có thể ứng dụng các phân tích thị trường trong luận văn để nhận diện cơ hội đầu tư, mở rộng hệ thống đại lý và thiết lập liên kết tiêu thụ nông - thủy sản theo hợp đồng kinh tế.

Nhóm tổ chức tín dụng và quỹ đầu tư phát triển nông thôn: Các ngân hàng nông nghiệp và tổ chức tài chính vi mô có thể sử dụng số liệu đánh giá về năng lực tài chính và nhu cầu vay vốn của hơn 3.200 hộ kinh doanh để thiết kế các gói sản phẩm tín dụng chuyên biệt, an toàn và tối ưu hóa hiệu quả giải ngân nguồn vốn phát triển nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu tổng quát của chính sách phát triển thương mại nông thôn huyện Quảng Xương là gì? Mục tiêu trọng tâm là xây dựng hệ thống thương mại nông thôn hiện đại, văn minh, thúc đẩy tổng mức bán lẻ tăng bình quân 19 - 20%/năm giai đoạn 2011 - 2015 và 20 - 21,5%/năm giai đoạn 2016 - 2020. Chính sách hướng đến gia tăng kim ngạch xuất khẩu nông - thủy sản đạt 120 - 150 triệu USD vào năm 2020, tạo đòn bẩy hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới.

Hạ tầng mạng lưới chợ tại huyện Quảng Xương giai đoạn 2010 - 2013 có những điểm nghẽn nào? Toàn bộ 31 chợ trên địa bàn đều thuộc phân cấp chợ hạng III với cơ sở vật chất nghèo nàn. Tỷ lệ chợ kiên cố chỉ đạt 32,2%, có đến 58% là chợ bán kiên cố và nhiều chợ tạm thiếu thốn trang thiết bị. Đặc biệt, chỉ có 23,8% số chợ trang bị hệ thống phòng cháy chữa cháy và 42,86% có hệ thống cấp thoát nước đạt chuẩn.

Khối thành phần kinh tế nào giữ vai trò chủ lực trong hoạt động bán lẻ tại huyện? Khu vực kinh tế cá thể và doanh nghiệp tư nhân nắm giữ vai trò chi phối thị trường với tốc độ tăng trưởng doanh thu bán lẻ đạt 21,5% năm 2012 và 19,34% năm 2013. Trong tổng số 90 doanh nghiệp trên địa bàn, có 68 doanh nghiệp tư nhân (chiếm 75,55%), trong khi khối kinh tế nhà nước chỉ đóng góp khoảng 1,27% vào tổng doanh thu bán lẻ toàn huyện.

Tại sao tỷ lệ đăng ký kinh doanh của các hộ thương nghiệp tại Quảng Xương còn ở mức thấp? Trong tổng số 3.205 hộ thương nghiệp năm 2012, có hơn 40% hộ chưa thực hiện đăng ký kinh doanh. Nguyên nhân chủ yếu do tập quán buôn bán nhỏ lẻ, nhận thức pháp luật hạn chế của người dân vùng ven biển và công tác kiểm tra, hướng dẫn đăng ký kinh doanh tại cấp xã chưa được thực hiện quyết liệt, thường xuyên.

Chính sách tín dụng nào hỗ trợ trực tiếp cho các hộ kinh doanh thương mại nông thôn tại huyện? Nghị định số 41/2010/NĐ-CP của Chính phủ là công cụ tài chính nòng cốt, cho phép các hộ kinh doanh cá thể phục vụ sản xuất nông nghiệp vay vốn không cần tài sản thế chấp tối đa đến 200 triệu đồng và các hợp tác xã vay tối đa đến 500 triệu đồng để mở rộng cơ sở vật chất và luân chuyển hàng hóa.

Kết luận

Luận văn đã khái quát hóa toàn diện hệ thống lý luận và thực tiễn về chính sách phát triển thương mại nông thôn cấp huyện, áp dụng trực tiếp trên địa bàn huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa:

• Khẳng định vai trò động lực của thương mại nông thôn trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, ghi nhận mức tăng trưởng tổng mức bán lẻ bình quân 20,12%/năm giai đoạn 2011 - 2013.
• Nhận diện chính xác thực trạng phân hóa thị trường với sự lấn át của khối kinh tế tư nhân (75,55% số doanh nghiệp) và sự lạc hậu của hạ tầng chợ truyền thống (100% chợ hạng III).
• Xác định những lỗ hổng trong công tác quản lý nhà nước, đặc biệt là tình trạng hơn 40% hộ thương nghiệp chưa đăng ký kinh doanh và nguy cơ mất an toàn phòng cháy chữa cháy tại chợ.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về quy hoạch mạng lưới phân phối, xây dựng thương hiệu nông sản, quản lý thị trường và hỗ trợ tín dụng ưu đãi đến năm 2020.
• Thiết lập lộ trình hành động cụ thể cho giai đoạn 2015 - 2020 nhằm đưa 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới và nâng tỷ lệ tiêu thụ hàng Việt Nam lên trên 80%.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần khẩn trương phối hợp triển khai đồng bộ các khuyến nghị chính sách nêu trên nhằm khai thác trọn vẹn tiềm năng kinh tế biển và vị thế giao thương chiến lược của huyện Quảng Xương trong giai đoạn phát triển mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI NÔNG THÔN Ở CẤP HUYỆN 1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1 Khái niệm nông thôn 1.1 Khái niệm nông thôn Nông thôn và thành thị là hai khái niệm song hành với nhau. Khi định nghĩa về nông thôn người ta thường so sánh nông thôn với thành thị, dựa trên một hệ thống những tiêu chí để phân biệt đâu là nông thôn, đâu là thành thị. Trong đó, những tiêu chí quan trọng giúp phân biệt khu vực nông thôn và khu vực thành thị bao gồm: Sự khác nhau về nghề nghiệp, mô trường, quy mô cộng đồng, mật độ dân số, tính hỗn tạp và thuần nhất của dân số, hướng di cư, sự khác biệt xã hội và phân tầng xã hội, hệ thống tương tác trong vùng. Việc phân biệt giữa nông thôn và đô thị chỉ có tính chất tương đối.

Thực tế cho thấy, vẫn còn có sự xen lẫn về đất đai, địa bàn dân cư và các hoạt động kinh tế xã hội, đặc biệt ở các đô thị nhỏ, thị tứ, thị trấn. Ở các nước đang phát triển, những khu vực nông thôn đang diễn ra quá trình đô thị hoá nhanh chóng. Như vậy, khái niệm về nông thôn chỉ có tính chất tương đối, thay đổi theo thời gian và theo tiến trình phát triển kinh tế, xã hội của các quốc gia trên thế giới. Trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam, nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau, có thể hiểu “ Nông thôn là vùng sinh sống của tập hợp cư dân, trong đó có nhiều nông dân.

Tập hợp cư dân này tham gia vào các hoạt động kinh tế, văn hóa - xã hội và môi trường trong một thể chế chính trị nhất định và chịu ảnh hưởng của các tổ chức khác.2 Một số đặc điểm của nông thôn Nông thôn là vùng sinh sống và làm việc của một cộng đồng dân cư bao gồm chủ yếu là nông dân, là vùng sản xuất nông nghiệp là chủ yếu. Các hoạt Luan van 8 động sản xuất và dịch vụ phục vụ chủ yếu cho nông nghiệp và cho cộng đồng nông thôn. Mật độ dân cư ở vùng nông thôn thấp hơn đô thị. So với đô thị, nông thôn có cơ cấu hạ tầng, có trình độ tiếp cận thị trường, trình độ sản xuất hàng hóa thấp hơn.

Nông thôn chịu sức hút của thành thị về nhiều mặt, nông dân nông thôn thường tìm cách di chuyển vào các đô thị. Nông thôn và vùng có trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật thấp hơn đô thị và trong chừng mực nào đó có trình độ chuyên môn, thu nhập và đời sống vật chất tinh thần của vùng nông thôn thấp hơn đô thị. Nông thôn có mật độ dân cư thấp nhưng giàu tiềm năng về tài nguyên thiên nhiên như đất đai, nguồn nước, khí hậu, rừng, biển, ở nông thôn có một môi trường tự nhiên ưu trội, con người gần gũi với thiên nhiên hơn. Chính điều này đã hình thành một đặc trưng nổi trội của nông thôn - tính cố kết cộng đồng, đó là văn hoá nông thôn, một loại hình văn hoá đặc thù mang đậm nét dân gian, nét truyền thống dân tộc luôn gắn kết với thiên nhiên: cây đa, bến nước, con đò, dòng sông .2 Phát triển thương mại nông thôn 1.1 Khái niệm thương mại Nghiên cứu bản chất kinh tế của Thương mại chúng ta có nhiều cách tiếp cận khác nhau.

Thương mại - hoạt động kinh tế: Nếu nhìn dưới góc độ một hoạt động kinh tế thì Thương mại là một trong những hoạt động kinh tế cơ bản và rất phổ biến trong nền kinh tế thị trường. Mọi hoạt động thương mại đều bắt đầu bằng hành vi mua hàng và kết thúc bằng hoạt động bán. Mục đích của hoạt động thương mại là nhằm tìm kiếm lợi nhuận. Đối tượng của các hoạt động thương mại là các hàng hóa vá dịch vụ.

Chủ thể của hoạt động thương mại gồm những người bán (người sản xuất hàng hóa, người cung ứng dịch vụ, thương gia) và những người mua (người sản xuất, thương gia, những người tiêu dùng. Tuy nhiên tham gia Luan van 9 vào hoạt động thương mại còn có một số người khác như người môi giới, người đại lý thương mại. Thương mại là một khâu của quá trình tái sản xuất xã hội: Quá trình tái sản xuất xã hội tái sản xuất xã hội gồm 4 khâu cơ bản: Sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng. Bốn khâu này có quan hệ mật thiết và tác động qua lại với nhau trong đó mối quan hệ giữa sản xuất và tiêu dùng là mối quan hệ cơ bản nhất.

Là hình thái phát triển của trao đổi và lưu thông hàng hóa, thương mại được coi là một khâu cơ bản của tái sản xuất. Thương mại chính là khâu trao đổi nằm trung gian giữa sản xuất và tiêu dùng. Trong điều kiện xã hội hóa sản xuất và lưu thông hàng hóa ngày một phát triển, hàng hóa được tạo ra trong khâu sản xuất, sau đó được chuyển sang khâu lưu thông qua các giai đoạn khác nhau của khâu lưu thông: Mua ->Vận chuyển -> Dự trữ -> Bán. Kết thúc khâu lưu thông, hàng hóa sẽ được chuyển sang lĩnh vực tiêu dùng.

Nó là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng. Thương mại - ngành kinh tế: Nếu nhìn dưới giác độ phân công lao động xã hội thì thương mại được coi là một ngành kinh tế độc lập của nền kinh tế. Ngành thương mại chuyên đảm nhận chức năng tổ chức lưu thông hàng hóa và cung ứng các dịch vụ cho xã hội thông qua việc thực hiện mua bán nhằm sinh lợi. Nghiên cứu thương mại dưới các góc độ cơ bản: Hoạt động kinh tế, khâu của quá trình tái sản xuất xã hội cũng như góc độ ngành kinh tế của nền kinh tế quốc dân, chúng ta đều nhận thấy đặc trưng chung nhất của Thương mại là buôn bán, trao đổi hàng hóa và cung ứng dịch vụ gắn với tiền tệ và nhằm mục đích lợi nhuận.

Từ các bản chất kinh tế chung của Thương mại, ta có thể đưa ra khái niệm Thương mại như sau: Thương mại là tổng hợp các hiện tượng, các hoạt động và các quan hệ kinh tế gắn và phát sinh cùng với trao đổi hàng hóa và cung ứng dịch vụ nhằm mục đích lợi nhuận.2 Phân loại thương mại Luan van 10 Thương mại rất đa dạng, được phân chia theo nhiều tiêu thức khác nhau.Trên thực tế, thương mại thường được phân loại như sau: (1) Theo phạm vi hoạt động thương mại: Người ta phân thành Thương mại nội địa và Thương mại Quốc tế Thương mại nội địa: Thương mại nội địa phản ánh những quan hệ kinh tế thị trường của các chủ thể kinh tế của một quốc gia. Thương mại Quốc tế : Bao gồm việc mua bán hàng hóa và dịch vụ qua biên giới quốc gia có thể ở phạm vi toàn cầu (WTO), có thể ở phạm vi khu vực (EU, ASEAN .) hoặc thương mại song phương giữa 2 quốc gia. Thương mại quốc tế phản ánh những mối quan hệ kinh tế thương mại giữa các chủ thể kinh tế của các quốc gia với nhau. Theo phương pháp phân loại này, thương mại nông thôn thuộc thương mại nội địa, hoạt động thương mại diễn ra trên phạm vi địa bàn nông thôn.

Tuy nhiên việc phân biệt khu vực nông thôn và đô thị có tính chất tương đối, nên việc phân loại thương mại chỉ cũng có tính chất tương đối. Nhưng theo cách phân loại này thì thương mại nông thôn sẽ không bao gồm trọn vẹn các hoạt động thương mại quốc tế, nếu có thì đó chỉ là một phần của các hoạt động thương mại quốc tế diễn ra trong khu vực nông thôn. (2) Theo các khâu của quá trình lưu thông: Người ta phân thành Thương mại bán buôn và thương mại bán lẻ. Thương mại bán buôn: Chủ thể của hoạt động thương mại bán buôn là những nhà sản xuất và thương gia.

Chúng phản ánh các mối quan hệ kinh tế thương mại giữa những nhà sản xuất, giữa nhà sản xuất với thương gia và giữa những người thương gia với nhau. Khi hoàn thành các hoạt động mua bán buôn, hàng hóa vẫn chưa kết thúc quá trình lưu thông, chúng nằm lại trong khâu sản xuất để sau khi kết thúc sản xuất lại tiếp tục quay trở lại lưu thông hoặc vẫn nằm trong lưu thông để chờ bán cho người tiêu dùng cuối cùng. Luan van 11 Thương mại bán lẻ: Phản ánh mối quan hệ buôn bán hàng hóa và các dịch vụ giữa những nhà sản xuất, nhà cung ứng dịch vụ hoặc các thương gia với bên kia là những người tiêu dùng cuối cùng. Khi hoàn thành các hoạt động mua, bán lẻ hàng hóa sẽ kết thúc quá trình lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng để thỏa mãn những nhu cầu khác nhau của xã hội.

(3) Theo đối tượng của hoạt động thương mại: Người ta phân thành thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ. Nếu thương mại hàng hóa về cơ bản là trao đổi các sản phẩm hữu hình thì Thương mại dịch vụ là lĩnh vực trao đổi, mua bán các sản phẩm “vô hình”. (4) Theo kỹ thuật trao đổi, buôn bán: Người ta phân thành thương mại truyền thống và thương mại điện tử. Thương mại truyền thống: Là phương thức mua bán thống được xảy ra trong môi trường tự nhiên ở đó người mua, người bán thường tiếp xúc trực tiếp trên thị trường dưới nhiều hình thức khác nhau.

Thương mại điện tử: Là một phương thức trao đổi mua bán bằng phương pháp điện tử trong môi trường điện tử. Các phương tiện điện tử được sử dụng trong phương thức mua bán này rất đa dạng: Điện thoại, máy fax, truyền hình, các hệ thống thiết bị công nghệ thanh toán điện tử … (5) Phân loại theo mức độ cản trở thương mại: Người ta phân thành thương mại có bảo hộ và thương mại tự do hóa. Thương mại bảo hộ thường được các quốc gia áp dụng trong một số lĩnh vực nhạy cảm để bảo vệ các lợi ích quốc gia hoặc để bảo vệ sản xuất trong nước, nhất là đối với những ngành công nghiệp non trẻ, mới hình thành. Thương mại tự do hóa được thể hiện qua việc xóa bỏ và giảm thiểu hàng rào thuế quan, dỡ bỏ các hàng rào phi thuế quan, bảo đảm quyền tự do kinh doanh cho các thương nhân, tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa trong nước và quốc tế lưu thông thông suốt.3 Thương mại nông thôn Thương mại nông thôn là các quan hệ trao đổi, các hoạt động mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ diễn ra trên địa bàn (thị trường) nông thôn.