Thực Thi Chính Sách Nhà Ở Xã Hội Tại Thành Phố Hà Nội

Chuyên khảo phân tích Luận văn thực hiện chính sách nhà ở xã hội tại địa bàn thành phố hà nội, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Trường học: Trường Đại học Xây dựng
• Chuyên ngành: Chính sách nhà ở xã hội
• Đề tài: Chính Sách Nhà Ở Xã Hội Tại Hà Nội: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH NHÀ Ở XÃ HỘI
• 1.1. Nhà ở xã hội và chính sách nhà ở xã hội
• 1.1.1. Khái niệm nhà ở xã hội
• 1.1.2. Đặc điểm nhà ở xã hội
• 1.1.3. Đối tượng thụ hưởng nhà ở xã hội
• 1.2. Chính sách nhà ở xã hội
• 1.2.1. Khái niệm
• 1.2.2. Nội dung của chính sách nhà ở xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH NHÀ Ở XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NHẰM THỰC HIỆN TỐT HƠN CHÍNH SÁCH NHÀ Ở XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Nhà Ở Xã Hội Tại Hà Nội

Chính sách nhà ở xã hội tại Hà Nội đã được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở cho các đối tượng có thu nhập thấp. Đây là một trong những chính sách quan trọng của Nhà nước nhằm đảm bảo an sinh xã hội. Chính sách này không chỉ giúp cải thiện điều kiện sống của người dân mà còn góp phần phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

1.1. Khái Niệm Chính Sách Nhà Ở Xã Hội

Chính sách nhà ở xã hội là các quy định và biện pháp của Nhà nước nhằm phát triển nhà ở cho các đối tượng có thu nhập thấp. Chính sách này bao gồm việc xây dựng, cải tạo và phát triển quỹ nhà ở xã hội để đáp ứng nhu cầu của người dân.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Chính Sách Nhà Ở Xã Hội

Chính sách nhà ở xã hội tại Hà Nội đã có những bước phát triển đáng kể từ khi Luật Nhà ở được ban hành. Các văn bản pháp lý đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng và phát triển nhà ở xã hội, tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề cần khắc phục.

II. Thực Trạng Chính Sách Nhà Ở Xã Hội Tại Hà Nội Hiện Nay

Thực trạng chính sách nhà ở xã hội tại Hà Nội hiện nay cho thấy nhiều bất cập. Mặc dù đã có nhiều dự án được triển khai, nhưng số lượng nhà ở xã hội vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của người dân. Nhiều đối tượng vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở xã hội do giá cả và thủ tục phức tạp.

2.1. Số Lượng Nhà Ở Xã Hội Đang Còn Thiếu

Theo thống kê, Hà Nội vẫn còn thiếu hụt nghiêm trọng về số lượng nhà ở xã hội. Nhiều người lao động, đặc biệt là công nhân và người có thu nhập thấp, không thể tìm được chỗ ở phù hợp.

2.2. Những Thách Thức Trong Việc Triển Khai Chính Sách

Quá trình triển khai chính sách nhà ở xã hội gặp nhiều khó khăn như chi phí đầu tư cao, lãi suất vay vốn lớn và thủ tục hành chính rườm rà. Điều này khiến nhiều đối tượng không thể tiếp cận được quỹ nhà ở xã hội.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách Nhà Ở Xã Hội

Để nâng cao hiệu quả của chính sách nhà ở xã hội tại Hà Nội, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình nhà ở mà còn tạo điều kiện cho người dân có thu nhập thấp tiếp cận được nhà ở.

3.1. Cải Thiện Thủ Tục Hành Chính

Cần đơn giản hóa thủ tục đăng ký và tiếp cận nhà ở xã hội để người dân dễ dàng hơn trong việc thực hiện quyền lợi của mình. Việc này sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và công bằng trong xét duyệt.

3.2. Tăng Cường Hỗ Trợ Tài Chính

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ tài chính cho người dân có thu nhập thấp, như giảm lãi suất vay hoặc cung cấp các khoản trợ cấp để họ có thể tiếp cận nhà ở xã hội dễ dàng hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về chính sách nhà ở xã hội tại Hà Nội đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện chính sách này không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của thành phố.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Nhà Ở Xã Hội

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phát triển nhà ở xã hội cần phải gắn liền với các chính sách phát triển kinh tế - xã hội khác để đạt hiệu quả cao nhất.

4.2. Các Mô Hình Thành Công Từ Các Nước Khác

Có thể học hỏi từ các mô hình phát triển nhà ở xã hội thành công ở các nước khác như Singapore hay Hàn Quốc để áp dụng vào thực tiễn tại Hà Nội.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Chính Sách Nhà Ở Xã Hội

Chính sách nhà ở xã hội tại Hà Nội cần được hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng nhu cầu của người dân. Tương lai của chính sách này phụ thuộc vào sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, cộng đồng và người dân trong việc thực hiện các giải pháp đã đề ra.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần có những định hướng rõ ràng cho việc phát triển nhà ở xã hội trong tương lai, nhằm đảm bảo rằng mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận nhà ở.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Việc Thực Hiện Chính Sách

Cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào quá trình phát triển nhà ở xã hội, từ đó tạo ra sự đồng thuận và hỗ trợ lẫn nhau trong việc giải quyết vấn đề nhà ở.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đô thị hóa nhanh chóng sau khi mở rộng địa giới hành chính vào tháng 8 năm 2008 đã đưa diện tích Thủ đô Hà Nội lên hơn 3.000 km2 với quy mô dân số vượt mốc 7,5 triệu người vào năm 2015, chiếm trên 8% dân số cả nước. Đi kèm với sự gia tăng dân số cơ học là áp lực quá tải hạ tầng trầm trọng khi mật độ cư trú phân bổ không đồng đều, tập trung cao độ tại các quận lõi như Hai Bà Trưng với 31.300 người/km2 và Hoàn Kiếm với 29.300 người/km2. Mặc dù tổng diện tích tự nhiên đạt 332,4 nghìn ha, quỹ đất dành cho phát triển nhà ở đô thị chỉ chiếm khoảng 37 nghìn ha. Thực trạng này tạo nên sự mất cân đối gay gắt giữa cung và cầu trên thị trường bất động sản: phân khúc nhà ở thương mại cao cấp dư thừa trong khi đại bộ phận cán bộ, công chức, viên chức, công nhân tại 30 khu công nghiệp và người lao động có thu nhập thấp hoàn toàn thiếu hụt cơ hội tiếp cận nhà ở giá rẻ.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là phân tích tiến trình thực thi chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2015, từ đó chỉ ra những rào cản mang tính hệ thống trong quy hoạch, tài chính và quản lý công. Mục tiêu cụ thể của luận văn hướng đến việc đánh giá tính tương thích của hệ thống văn bản pháp quy, khảo sát thực trạng triển khai các dự án thực tế, xác định nguyên nhân của các tồn tại và đề xuất hệ thống giải pháp khả thi cho giai đoạn 2016–2020, định hướng đến năm 2030. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thành mục tiêu xây dựng 12,5 đến 15 triệu m2 sàn xây dựng, đưa diện tích nhà ở bình quân đạt 23,1 m2/người và bàn giao 15.500 căn hộ chuyên biệt cho nhóm người nghèo đô thị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết chu trình chính sách công kết hợp với lý thuyết an sinh xã hội để giải quyết bài toán phân phối hàng hóa công cộng đặc thù. Ba khái niệm nền tảng được chuẩn hóa gồm:

• Nhà ở xã hội: Loại hình nhà ở được Nhà nước hoặc các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng theo quy chuẩn diện tích sàn từ 30 m2 đến 70 m2, áp dụng khung giá thuê hoặc thuê mua do cơ quan nhà nước kiểm soát nhằm phục vụ các nhóm yếu thế.
• Chính sách công: Hệ thống các quyết định mang tính quyền lực chính trị của Nhà nước nhằm can thiệp và điều chỉnh các mối quan hệ kinh tế - xã hội.
• Thực thi chính sách công: Quá trình hiện thực hóa các văn bản quy phạm pháp luật vào đời sống thông qua kế hoạch hành động, phân bổ ngân sách, thanh tra và giám sát.

Mô hình nghiên cứu kết hợp bài học kinh nghiệm quốc tế và địa phương điển hình. Tại Seoul (Hàn Quốc), việc thành lập Công ty Tài chính Nhà ở năm 2004 với các gói vay thế chấp dài hạn 20 năm, lãi suất ưu đãi từ 2% đến 4,5% và tổng hạn mức cho vay đạt 3,4 nghìn tỷ won vào năm 2008 đã cung cấp bài học về tạo lập vốn. Tại Đà Nẵng, mô hình chính quyền giao đất sạch, trực tiếp đầu tư 158 khối nhà với 7.270 căn hộ từ nguồn vốn ngân sách thành phố và hỗ trợ doanh nghiệp bao tiêu đầu ra là minh chứng cho sự can thiệp nhà nước hiệu quả.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử với các phương pháp nghiên cứu cụ thể: thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh chính sách và khảo cứu tài liệu chuyên sâu. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ niên giám thống kê thành phố Hà Nội, báo cáo của Bộ Xây dựng, các văn bản quy phạm pháp luật như Nghị định 90/2006/NĐ-CP, Nghị định 71/2010/NĐ-CP, Nghị định 100/2015/NĐ-CP và Quyết định số 6336/QĐ-UBND.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu định mức có chủ đích với cỡ mẫu gồm 12 dự án khu đô thị và nhà ở trọng điểm trên địa bàn Hà Nội (tiêu biểu như Khu đô thị mới Đồng Mai 435 ha, Khu chức năng đô thị Bắc Từ Liêm 86,5 ha, và cụm 65 dự án tại huyện Hoài Đức có quy mô 2.837,88 ha). Phương pháp chọn mẫu này đảm bảo tính đại diện cao cho các hình thức phát triển đô thị vệ tinh và nội đô mở rộng. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích so sánh định lượng kết hợp định tính nhằm lượng hóa chính xác tỷ lệ sai lệch giữa quy hoạch phê duyệt và kết quả thực hiện thực tế trong mốc thời gian nghiên cứu từ năm 2006 đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực trạng cho thấy bốn phát hiện trọng tâm về công tác thực thi chính sách nhà ở xã hội tại Thủ đô:

• Thứ nhất, tiến độ cung ứng nhà ở xã hội chưa đạt chỉ tiêu đề ra. Giai đoạn 2013–2015 ghi nhận sự nỗ lực với 9 dự án hoàn thành năm 2013 (419.669 m2 sàn), 3 dự án năm 2014 (115.065 m2 sàn) và 8 dự án năm 2015 (708.283 m2 sàn). Tổng diện tích đạt khoảng 1,24 triệu m2 sàn xây dựng, chỉ đáp ứng được gần 10% so với mục tiêu 12,5 đến 15 triệu m2 sàn nhà ở xây mới của toàn thành phố.
• Thứ hai, quỹ đất 20% đến 25% dành cho nhà ở xã hội bị xâm dụng nghiêm trọng. Kết quả thanh tra tại 12 dự án khu đô thị cho thấy chỉ có 3 dự án thực hiện đúng quy hoạch xây dựng nhà ở xã hội (chiếm 25%), 3 dự án bị chuyển đổi công năng sang nhà ở tái định cư (chiếm 25%), và 6 dự án còn lại (chiếm 50%) bị chuyển sang nhà ở thương mại hoặc đấu giá quyền sử dụng đất.
• Thứ ba, tồn đọng mặt bằng dự án kéo dài. Trong 11 lô đất được quy hoạch với diện tích 8,6 ha, các cơ quan chức năng mới chỉ bàn giao mặt bằng sạch được 4 lô với diện tích 5,6 ha (đạt 65,1% diện tích), còn lại 7 lô với diện tích 3 ha (chiếm 34,9%) vẫn chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng do vướng mắc đền bù.
• Thứ tư, rào cản tài chính đối với đối tượng thụ hưởng. Thu nhập bình quân đầu người tại Hà Nội năm 2013 đạt xấp xỉ 40 triệu đồng/người/năm, trong khi chi phí đầu tư xây dựng cao đẩy giá bán và giá thuê vượt quá khả năng chi trả của nhóm người có thu nhập dưới 8 triệu đồng/tháng nếu không có trợ cấp tín dụng dài hạn.

TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN DỰ ÁN TẠI 12 ĐỊA BÀN KIỂM TRA

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ sự thiếu đồng bộ trong cơ chế phối hợp liên ngành giữa Sở Xây dựng, Sở Tài chính, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và chính quyền cấp quận, huyện. Quy trình thẩm định hồ sơ còn rườm rà, phân tán, khiến đối tượng thụ hưởng gặp khó khăn khi chứng minh điều kiện nhà ở dưới 8 m2/người hoặc mức thu nhập không chịu thuế.

So với mô hình phát triển tập trung của Đà Nẵng, nơi ngân sách nhà nước đóng vai trò chủ đạo với 1.700 tỷ đồng đầu tư trực tiếp 7.000 căn hộ trong giai đoạn 2010–2012, Hà Nội phụ thuộc quá lớn vào khối doanh nghiệp tư nhân nhưng lại thiếu chế tài cưỡng chế việc trích lập quỹ đất 25% bắt buộc theo Nghị quyết số 06/2013/NQ-HĐND. Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự cần thiết phải mô hình hóa việc kiểm soát quỹ đất bằng hệ thống thông tin địa lý kết hợp bảng biểu theo dõi định kỳ nhằm ngăn chặn tình trạng biến tướng dự án an sinh thành dự án kinh doanh thương mại.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện quá trình thực thi chính sách trong giai đoạn tiếp theo, luận văn đề xuất bốn nhóm giải pháp mang tính đột phá:

• Thu hồi và cưỡng chế giải phóng 100% quỹ đất an sinh tồn đọng: UBND thành phố Hà Nội và Sở Tài nguyên và Môi trường cần tiến hành thanh tra toàn diện 60 khu đất quy hoạch nhà ở xã hội với tổng diện tích 348 ha. Mục tiêu đến hết quý IV năm 2018 phải giải tỏa dứt điểm 7 lô đất còn vướng mắc (diện tích 3 ha) và thu hồi ngay các dự án thương mại không dành đủ 25% quỹ đất để giao cho các chủ đầu tư có năng lực.
• Tái cấu trúc Quỹ phát triển nhà ở và mở rộng hạn mức tín dụng ưu đãi: Sở Tài chính phối hợp với các ngân hàng thương mại nhà nước thực hiện trích lập từ 30% đến 50% tiền sử dụng đất thu được từ các dự án khu đô thị mới vào Quỹ phát triển nhà ở Hà Nội. Cung ứng các gói vay mua nhà với lãi suất cố định từ 4,5% đến 5%/năm, thời hạn vay tối thiểu 15 đến 20 năm tương tự mô hình của Hàn Quốc.
• Đơn giản hóa và số hóa thủ tục hành chính: Sở Xây dựng chủ trì thiết lập cổng thông tin điện tử một cửa liên thông với UBND các phường, xã để rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ từ 60 ngày xuống còn tối đa 30 ngày. Thiết lập cơ sở dữ liệu định danh cư dân để chấm dứt tình trạng trục lợi chính sách và mua bán suất nhà ở xã hội trái phép.
• Tối ưu hóa chính sách thuế và hỗ trợ công nghệ xây dựng: Áp dụng triệt để mức thuế suất giá trị gia tăng 5% và thuế thu nhập doanh nghiệp 10% cho các nhà đầu tư theo quy định pháp luật. Khuyến khích Viện Quy hoạch đô thị và các trường đại học khối kỹ thuật ứng dụng công nghệ vật liệu mới nhằm giảm giá thành xây dựng xuống dưới 10 triệu đồng/m2 sàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cán bộ thuộc Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Tài chính và UBND các quận, huyện có thể sử dụng số liệu thực chứng để rà soát quy hoạch phân khu, xây dựng kế hoạch phân bổ 348 ha đất an sinh và cải tiến quy chế phối hợp liên ngành.
• Doanh nghiệp đầu tư và phát triển bất động sản: Các chủ đầu tư nắm bắt được khung pháp lý về ưu đãi thuế giá trị gia tăng 5%, thuế thu nhập doanh nghiệp 10%, thủ tục chuyển đổi dự án thương mại sang nhà ở xã hội theo Thông tư số 02/2013/TT-BXD nhằm tối ưu hóa chi phí và giảm thiểu rủi ro pháp lý.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Giới học thuật thuộc các chuyên ngành Quản lý công, Chính sách công, Kinh tế đô thị sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp đánh giá thực thi chính sách và dữ liệu chuỗi thời gian 2006–2015.
• Các tổ chức tài chính và ngân hàng thương mại: Các định chế tín dụng áp dụng các phân tích về khả năng chi trả của người thu nhập thấp để thiết kế các sản phẩm cho vay mua nhà an sinh xã hội dài hạn an toàn và bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Hạn mức và tỷ lệ trích lập quỹ đất phát triển nhà ở xã hội tại các dự án đô thị Hà Nội được quy định như thế nào?
Theo Nghị quyết số 06/2013/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội, các dự án nhà ở thương mại và khu đô thị mới phải dành 25% diện tích đất ở hoặc 25% diện tích sàn xây dựng để làm nhà ở xã hội, cao hơn 5% so với quy định chung của cả nước.

Điều kiện về thu nhập và diện tích ở để được xét duyệt mua nhà ở xã hội là gì?
Người làm đơn phải chưa có nhà ở thuộc sở hữu cá nhân hoặc có diện tích nhà ở bình quân dưới 8 m2 sàn/người. Thu nhập bình quân hàng tháng của hộ gia đình không vượt quá 5 lần tổng số tiền thuê nhà ở xã hội đối với căn hộ 70 m2 và không thấp hơn 4 lần đối với căn hộ 30 m2.

Các chính sách ưu đãi tài chính và thuế nào áp dụng cho doanh nghiệp đầu tư nhà ở xã hội?
Chủ đầu tư được miễn 100% tiền sử dụng đất, miễn tiền thuê đất, miễn thuế sử dụng đất trong 3 năm đầu, đồng thời được hưởng thuế suất thuế giá trị gia tăng ưu đãi 5% và thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% đối với phần doanh thu từ nhà ở xã hội.

Hà Nội có thể vận dụng bài học kinh nghiệm gì từ mô hình Đà Nẵng và Seoul?
Thành phố cần học hỏi Đà Nẵng ở việc chủ động bàn giao mặt bằng sạch và trích ngân sách xây 158 khối nhà với 7.270 căn hộ; đồng thời tiếp thu mô hình Seoul trong việc thành lập quỹ tài chính chuyên biệt để cung cấp các gói vay dài hạn 20 năm với lãi suất ưu đãi từ 2% đến 4,5%.

Mục tiêu phát triển nhà ở xã hội trọng tâm của Hà Nội trong giai đoạn quy hoạch đến năm 2020 là gì?
Kế hoạch của thành phố đặt mục tiêu phấn đấu xây dựng mới 12,5 đến 15 triệu m2 sàn nhà ở, nâng diện tích sàn bình quân đạt 23,1 m2/người, phát triển tối thiểu 15.500 căn hộ cho người có thu nhập thấp và hướng đến mục tiêu dài hạn 25 m2/người vào năm 2030.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ nghiên cứu thông qua năm kết quả cốt lõi:

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận về chu trình thực thi chính sách an sinh nhà ở tại đô thị đặc thù.
• Phân tích bức tranh toàn cảnh về cung - cầu tại Hà Nội với mật độ dân cư nội đô lên tới 31.300 người/km2.
• Nhận diện chính xác sai phạm tại 12 dự án trọng điểm khi có tới 50% quỹ đất an sinh bị chuyển đổi mục đích thương mại.
• Định hình hệ giải pháp bốn trụ cột: Giải tỏa cưỡng chế quỹ đất, Tái cấp vốn lãi suất thấp 4,5% - 5%, Cải cách một cửa và Ưu đãi thuế.
• Cung cấp cơ sở khoa học để hiện thực hóa chỉ tiêu 15.500 căn hộ cho người nghèo đô thị.

Đóng góp lớn nhất của nghiên cứu là chỉ rõ khoảng trống giữa quy định pháp luật và khâu tổ chức thực hiện tại địa phương. Bước đi tiếp theo đòi hỏi chính quyền thành phố phải tiến hành tổng kiểm tra 348 ha đất trong giai đoạn 2016–2020. Đây là công trình tham khảo giá trị cho các nhà quản lý trong việc kiến tạo chính sách nhà ở nhân văn và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách nhà ở xã hội Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội. Chương 3:Giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn chính sách nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội. 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH NHÀ Ở XÃ HỘI 1.Nhà ở xã hội và chính sách nhà ở xã hội 1.Khái niệm nhà ở xã hội Theo từ điển Wikipedia: ―Nhà ở xã hội là một loại hình nhà ở thuộc sở hữu của cơ quan nhà nƣớc (có thể trung ƣơng hoặc địa phƣơng) hoặc các loại hình nhà đƣợc sở hữu và quản lý bởi nhà nƣớc, các tổ chức phi lợi nhuận đƣợc xây dựng với mục đích cung cấp nhà ở giá rẻ cho một số đối tƣợng đƣợc ƣu tiên trong xã hội nhƣ công chức của nhà nƣớc chƣa có nhà ở ổn định, ngƣời có thu nhập thấp. và đƣợc cho thuê hoặc cho ở với giá rẻ so với giá thị trƣờng‖.

Có thể hiểu nhà ở xã hội là nhà ở do Nhà nƣớc hoặc các tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế tham gia đầu tƣ xây dựng trên cơ sở nhu cầu thuê và thuê mua thực tế trên thị trƣờng của các đối tƣợng có thu nhập thấp và sinh sống trên địa bàn phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của từng địa phƣơng. Theo Điều 3 của Nghị định 71/2010/NĐ- CP, pháp luật nƣớc ta quy định nhƣ sau:"Nhà ở xã hội là nhà ở do Nhà nƣớc hoặc tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế đầu tƣ xây dựng cho các đối tƣợng quy định tại Điều 53, Điểu 54 của Luật Nhà ở và quy định tại Nghị định này mua, thuê, hoặc thuê mua theo cơ chế do Nhà nƣớc quy định". Vậy theo tác giả luận văn: Nhà ở xã hội là loại hình nhà ở thuộc sở hữu của cơ quan nhà nước, địa phương hoặc một tổ chức được xây dựng với mục đích cung cấp nhà ở giá rẻ cho một số đối tượng được ưu tiên trong xã hội như công chức của nhà nước chưa có nhà ở ổn định, người có thu nhập thấp. Đặc điểm nhà ở xã hội Về quy mô, số lượng: Nhà ở xã hội đƣợc xây dựng tùy thuộc nhu cầu thuê và thuê mua của các đối tƣợng sinh sống trên địa bàn, phù hợp điều kiện kinh tế, xã hội của từng địa phƣơng.

Theo đó, ủy ban nhân dân(UBND) cấp tỉnh có trách nhiệm phê duyệt và công bố kế hoạch xây dựng, quy hoạch phát triển nhà ở xã hội, xác định cụ thể loại nhà ở, nhu cầu về diện tích nhà ở, cơ cấu căn hộ dành để cho thuê, cho thuê mua, cân đối cụ thể với các nguồn vốn đầu tƣ và cơ chế khuyến khích để kêu gọi đầu tƣ phát triển quỹ nhà ở xã hội. Về nguồn vốn phát triển nhà ở xã hội: vốn cấp cho loại hình nhà ở này đƣợc hình thành từ tiền bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở thuộc sở hữu Nhà nƣớc trên địa bàn, trích từ 30% đến 50% tiền sử dụng đất của các dự án phát triển nhà ở thƣơng mại và các dự án khu đô thị mới trên địa bàn (mức cụ thể do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét, quyết định), ngân sách địa phƣơng hay huy động từ các nguồn vốn hợp pháp khác theo quy định của pháp luật và tiền tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nƣớc. Về thiết kế xây dựng: Theo quy định của pháp luật Việt Nam, nhà ở xã hội tại đô thị phải là nhà chung cƣ đƣợc thiết kế bảo đảm những tiêu chuẩn chung của pháp luật về xây dựng và có số tầng theo quy định sau đây: Thứ nhất, tại đô thị loại đặc biệt không quy định số tầng, hay không giới hạn số tầng. Thứ hai, tại các đô thị loại 1, loại 2, loại 3, loại 4 và loại 5 phải là nhà không quá sáu tầng.

Thứ ba, diện tích mỗi căn hộ không quá 60m2 sàn và đƣợc hoàn thiện theo cấp, hạng nhà ở nhƣng không thấp hơn 30m2 sàn. Thứ tư, nhà ở xã hội phải bảo đảm các tiêu chuẩn hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Đối tượng thụ hưởng nhà ở xã hội Đối tƣợng đƣợc ở nhà ở xã hội tùy theo quy định của các nƣớc nhƣng tựu chung lại thƣờng là các viên chức nhà nƣớc, ngƣời nghèo, ngƣời có thu nhập thấp.Ở Việt Nam, tất cả các đối tƣợng đã đƣợc quy định trong Luật nhà ở bao gồm: - Cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp thuộc lực lƣợng vũ trang nhân dân hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc. - Công nhân làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao.

- Các đối tƣợng trả lại nhà công vụ mà có khó khăn về nhà ở. Để đƣợc thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội, những ngƣời thuộc diện kể trên phải bao gồm các điều kiện: - Chƣa có sở hữu nhà ở và chƣa thuê hoặc chƣa thuê mua nhà ở thuộc sở hữu Nhà nƣớc. - Đã có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhƣng diện tích bình quân đầu ngƣời trong gia dình dƣới 8m2 sàn/ngƣời hoặc nhà ở tạm, hƣ hỏng, dột nát. - Có mức thu nhập bình quân hàng tháng của hộ gia đình không vƣợt quá 5 lần tổng số tiền thuê nhà ở xã hội phải trả hàng tháng (đối với căn hộ có diện tích tối đa 70m2 sàn) và không thấp hơn 4 lần số tiền thuê nhà phải trả hàng tháng (đối với diện tích căn hộ có diện tích tối thiểu là 30m2) tính theo mức giá thuê do UBND cấp tỉnh quy định.

Chính sách nhà ở xã hội 1. Khái niệm Để hiểu khái niệm chính sách nhà ở xã hội cần phải hiểu về các khái niệm chính sách, chính sách công. - Khái niệm chính sách 10 "Chính sách" là thuật ngữ đƣợc sử dụng phổ biến trong các tài liệu,trêncác phƣơng tiện truyền thông và trong đời sống xã hội. Theo từ điển Wikipedia:"Chính sách là tập hợp các chủ trƣơng và hành động về phƣơng diện nào đó của chính phủ nó bao gồm các mục tiêu mà chính phủ muốn đạt đƣợc và cách làm để thực thi các mục tiêu đó.Những mục tiêu này bao gồm sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế - văn hóa - xã hội - môi trƣờng".

― Chính sách là đƣờng lối cụ thể của một chính đảng hoặc một chủ thể quyền lực về một lĩnh vực nhất định cùng các biện pháp, kế hoạch thực hiện đƣờng lối ấy‖[20, tr3]. Theo Từ điển bách khoa Việt Nam:―Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đƣờng lối,nhiệm vụ.Chính sách đƣợc thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào đó. Bản chất, nội dung và phƣơng hƣớng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đƣờng lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa‖[29, tr457]. Tuy có nhiều quan điểm khác nhau về chính sách, nhƣng các quan điểm đều có điểm chung: Chính sách là sự lựa chọn hành động của Nhà nƣớc (hay chủ thể) tác động lên đối tƣợng để đạt mục tiêu nhất định.

- Khái niệm chính sách công "Chính sách công là kết quả ý chí chính trị của Nhà nƣớc đƣợc thể hiện bằng một tập hợp các quyết định có liên quan với nhau, bao hàm trong đó định hƣớng mục tiêuvà cách thức giải quyết các vấn đề công trong xã hội"[16, tr51]. ―Chính sách công là những hành động ứng xử của Nhà nƣớc đối với các vấn đề phát sinh trong cộng đồng, đƣợc thể hiện bằng nhiều hình thức khác nhau nhằm thúc đẩy xã hội phát triển‖[15, tr14]. Hay ―Chính sách công là một tập hợp các quyết định chính trị có liên 11 quan nhằm lựa chọn các mục tiêu cụ thể với các giải pháp và công cụ thực hiện nhằm giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu đã xác định của Đảng chính trị cầm quyền‖ [8, tr37]. Theo tác giả có thể hiểu: Chính sách công là sự lựa chọn hành động của Nhà nƣớc đƣợc thể hiệnbằng một tập hợp các quyết định liên quan với nhau do Nhà nƣớc ban hành tác động lên đối tƣợng để giải quyết một vấn đề công nhằm đạt đƣợc các mục tiêu nhất định.

- Khái niệm chính sách nhà ở xã hội Khái niệm về chính sách nhà ở xã hội có thể hiểu là chính sách nhằm phát triển về số lƣợng, loại hình và hình thức cung cấp nhà ở xã hội. Do đó, chính sách nhà ở xã hội thực chất là việc đầu tƣ xây dựng mới, xây dựng lại, cải tạo nhằm làm tăng diện tích nhà ở cung cấp cho các đối tƣợng xã hội, gia tăng đối tƣợng thụ hƣởng cụ thể theo quy định của địa phƣơng, gia tăng hình thức, chất lƣợng cung ứng dịch vụ với sự tham gia ngày càng nhiều của các nhà đầu tƣ vào thị trƣờng đầu tƣ phát triển nhà ở xã hội. Nhƣ vậy, chính sách nhà ở xã hội có thể hiểu là chủ trƣơng, hành động của chính phủ nhằm làm tăng khả năng cung cấp nhà ở cho các đối tƣợng xã hội theo quy định. Nội dung của chính sách nhà ở xã hội Chính sách nhà ở xã hội là chính sách của Nhà nƣớc để giải quyết vấn đề chính sách.

Nội dung chủ yếu của chính sách nhà ở xã hội bao gồm: - Định hƣớng phát triển nhà ở xã hội: là việc Nhà nƣớc xác định các mục tiêu, yêu cầu cần đạt đƣợc trong nhiệm vụ phát triển nhà ở xã hội và các nguồn lực để thực hiện định hƣớng đó. Định hƣớng phát triển nhà ở xã hội bao gồm chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch, chƣơng trình, dự án phát triển nhà ở xã hội. - Tạo lập môi trƣờng pháp lý về nhà ở xã hội. Để phát triển nhà ở xã 12 hội một cách hiệu quả, đúng định hƣớng đã xác định, Nhà nƣớc phải tạo lập các yếu tố môi trƣờng chủ yếu sau: + Tạo lập khuôn khổ pháp luật về phát triển nhà ở theo định hƣớng chiến lƣợc đã xác định.

Trên cơ sở quan điểm, mục tiêu và nhiệm vụ của chiến lƣợc phát triển nhà ở xã hội, Nhà nƣớc xây dựng, ban hành và thực thi hệ thống luật pháp liên quan đến nhà ở xã hội. Bằng hệ thống pháp luật, Nhà nƣớc xác định quyền và nghĩa vụ của Nhà nƣớc, quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp, tổ chức, quyền và nghĩa vụ của hộ gia đình và ngƣời dân. + Đảm bảo cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội cho phát triển nhà ở xã hội.